Pochodzę z małej wsi pod Łowiczem, a folklor był w moim życiu bardzo ważny od zawsze. Interesuję się polskimi tradycjami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie, tym, skąd się biorą przesądy i naszą dawną kulturą, o której - moim zdaniem - uczymy się zdecydowanie za mało. Jeśli podzielacie to zdanie i jesteście ciekawi, dlaczego „przez próg się nie wita”, skąd zwyczaj wicia wianków w Noc Kupały czy też po co w domach wieszało się wrotycz lub bylicę, mam dla was 3 książki, które odpowiedzą na te i wiele innych pytań.
WIDEO…
„Słowiański przewodnik po świętowaniu”, Anna Stasiak
Co roku powtarzamy rodzinne zwyczaje, choć nie zawsze zastanawiamy się, skąd właściwie się wzięły i co kiedyś oznaczały. Właśnie dlatego w tym zestawieniu znalazł się „Słowiański przewodnik po świętowaniu” Anny Stasiak. Jeśli kojarzycie instagramowy profil @slowianski.przewodnik, jego autorki zapewne nie trzeba wam przedstawiać. Etnografka i socjolożka prowadzi nas przez słowiański rok obrzędowy, opowiadając o dawnych świętach i życiu, którego rytm wyznaczała przyroda. Pokazuje też, jak ślady pogańskich wierzeń przetrwały w zwyczajach praktykowanych do dzisiaj.
Mnie w tym temacie najbardziej ciekawi właśnie to, ile historii może kryć się w tradycjach, które od dziecka uważamy za coś zupełnie oczywistego. Nie musicie przy tym znać całego słowiańskiego panteonu, bo książka jest skierowana również do osób dopiero odkrywających tę część naszej kultury. Jeżeli więc chcecie lepiej zrozumieć, co świętowali nasi przodkowie i co nam po tych obchodach zostało, ten tytuł warto wziąć pod uwagę.
„Mity Słowian. Bogowie, wierzenia, obrzędy”, Aleksandra Seliga
Imiona Peruna czy Welesa mogą brzmieć znajomo, ale gdyby ktoś zapytał nas o szczegóły związanych z nimi wierzeń, odpowiedź niekoniecznie przyszłaby równie łatwo. Aleksandra Seliga postanowiła uporządkować tę wiedzę w książce „Mity Słowian”, której premierę zaplanowano na 14 października 2026 roku. Pisarka i doktor nauk humanistycznych przygląda się w niej bogom, demonom oraz obrzędom dawnych Słowian.
Sprawa jest o tyle skomplikowana, że nasi przodkowie nie zostawili po sobie własnego spisanego zbioru mitów. Śladów ich wierzeń trzeba więc szukać w kronikach, ludowych opowieściach i zachowanych zwyczajach. Autorka zaznacza przy tym, które informacje potwierdzają źródła, a które są późniejszymi domysłami. I właśnie to podejście wydaje mi się w tej zapowiedzi szczególnie interesujące, bo pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego wokół słowiańskiej mitologii wciąż pojawia się tyle pytań. Jeśli chcecie dowiedzieć się o niej czegoś więcej, zapiszcie sobie tę październikową premierę.
„Polskie tradycje i obyczaje”, Sylwia Chmiel
Jeśli lubicie słuchać rodzinnych opowieści o tym, jak kiedyś wyglądały święta, wesela czy zwyczajne życie, mam dla was jeszcze jeden tytuł. Sylwia Chmiel w „Polskich tradycjach i obyczajach” przygląda się zwyczajom, które przez pokolenia towarzyszyły mieszkańcom naszego kraju. Znajdziecie tu zarówno ślady prasłowiańskich wierzeń, jak i obrzędy związane z najważniejszymi świętami kościelnymi. Autorka poświęca też uwagę prowadzeniu domu, życiu rodzinnemu, pracy i relacjom z sąsiadami. Dzięki temu można spojrzeć na dawną kulturę przez sprawy bliskie każdemu z nas.
Całość uzupełniają fotografie, ilustracje i reprodukcje, które pomagają wyobrazić sobie opisywany świat. Być może podczas lektury rozpoznacie zwyczaj znany z domu dziadków albo coś, czego znaczenie od dawna chcieliście zrozumieć. To właśnie możliwość odnalezienia takich znajomych szczegółów najbardziej zachęca mnie do umieszczenia tej książki na liście.
Każda z tych książek przybliża inny fragment dawnej kultury, od słowiańskich świąt i opowieści o bogach po codzienne obyczaje naszych przodków. Mnie najbardziej interesuje to, ile z tego świata wciąż można odnaleźć we własnym domu. Jeśli również lubicie pytać, dlaczego coś robimy „tak, jak zawsze”, te tytuły mogą być początkiem ciekawych poszukiwań.
