Są filmy, do których wraca się w szczególnych momentach. Po obchodach 82. rocznicy Powstania Warszawskiego „W ciemności” Agnieszki Holland nabiera jeszcze mocniejszego znaczenia. Choć akcja filmu nie rozgrywa się w Warszawie i nie opowiada o samym powstaniu, pokazuje te same skutki wojny: strach, głód, samotność i walkę o przetrwanie w przestrzeni, która dla większości z nas pozostaje niewyobrażalna.
WIDEO…
To właśnie kanały stają się jednym z najważniejszych bohaterów tej historii. Po seansie trudno patrzeć na opowieści o powstańcach w ten sam sposób. Kino Holland nie pokazuje heroizmu w patetycznym wydaniu. Pokazuje ludzi zamkniętych pod ziemią, odciętych od światła, zmuszonych do życia w warunkach, które przekraczały granice ludzkiej wytrzymałości.
W czasie Powstania Warszawskiego sieć kanałów liczyła około 340 kilometrów, choć powstańcy korzystali z zaledwie niewielkiej części tej infrastruktury (25 km.). Wiele tuneli miało wysokość zaledwie 90–110 centymetrów. Dlatego to dzieci i kobiety zazwyczaj kierowano do wykonywania specjalnych zadań, ale gdy chodziło o ratowanie życia, przez kanały przechodzili wszyscy.
Ludzie spędzali tam całe doby, brodząc w wodzie, ściekach i wśród ciał poległych. Byli zasypywani granatami, duszeni dymem i karbidem, a wielu z nich nie wytrzymywało psychicznie warunków panujących pod ziemią. Sceny znane z „Kanału” Andrzeja Wajdy nie były filmową przesadą. Dla tysięcy osób kanały stały się ostatnią drogą życia.
Dlatego film „W ciemności” działa tak mocno. Nie opowiada o Warszawie, ale pozwala zrozumieć doświadczenie ludzi, którzy przez wiele tygodni żyli pod ziemią, pozbawieni światła i poczucia bezpieczeństwa.
„W ciemności” - najmocniejszy polski film wojenny i historia oparta na faktach
Film Agnieszki Holland opowiada historię Leopolda Sochy, lwowskiego kanalarza i drobnego złodzieja, który podczas niemieckiej okupacji zaczyna pomagać grupie Żydów ukrywających się w kanałach miasta. Początkowo kierują nim pieniądze. Z czasem jednak relacja z ukrywającymi się ludźmi zaczyna go zmieniać. Socha ryzykuje własnym życiem, by dostarczać im jedzenie, wodę i informacje ze świata na powierzchni.
Scenariusz powstał na podstawie książki Roberta Marshalla „In the Sewers of Lvov”, opisującej prawdziwe wydarzenia. To nie jest fikcyjna opowieść o wojnie, lecz historia ludzi, którzy naprawdę przetrwali dzięki pomocy jednego człowieka.
Robert Więckiewicz w jednej z najlepszych ról w karierze
Największą siłą filmu jest Robert Więckiewicz jako Leopold Socha. Aktor stworzył postać niejednoznaczną, pełną sprzeczności i wewnętrznych pęknięć. Socha nie jest bohaterem z pomnika. To człowiek, który popełnia błędy, kieruje się egoizmem, boi się i waha. Właśnie dlatego jego przemiana robi tak ogromne wrażenie.
Więckiewicz znany z filmów „Pod Mocnym Aniołem”, „Wałęsa. Człowiek z nadziei”, „Ziarno prawdy” czy serialu „1983” pokazuje tu cały wachlarz emocji: cynizm, współczucie, gniew i czułość. Wielu krytyków uznało tę rolę za jedną z najwybitniejszych w jego dorobku.
U jego boku wystąpili także Kinga Preis („Dom zły”, „Róża”, „Cisza”), Agnieszka Grochowska („Bez wstydu”, „Wałęsa. Człowiek z nadziei”, „Belfer”), Benno Fürmann („Północna ściana”, „Jerichow”, „Babylon Berlin”) oraz Herbert Knaup („Biegnij, Lola, biegnij”, „Młody Karl Marx”, „Babylon Berlin”).
Nominacja do Oscara i uznanie na świecie
„W ciemności” miało premierę w 2011 roku i szybko stało się jednym z najgłośniejszych polskich filmów za granicą. Produkcja została nominowana do Oscara w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Film zdobył również wiele nagród na międzynarodowych festiwalach i był chwalony za reżyserię Agnieszki Holland, zdjęcia Jolanty Dylewskiej oraz niezwykle realistyczne odtworzenie podziemnego świata.
Na IMdB „W ciemności” utrzymuje wysoką ocenę 7,3/10, a wielu widzów do dziś wskazuje je jako jeden z najbardziej poruszających polskich filmów wojennych.
Gdzie obejrzeć „W ciemności”?
Dziś „W ciemności” nie jest dostępne w katalogach największych platform streamingowych, co wydaje się szczególnie zaskakujące, biorąc pod uwagę rangę tego filmu. Produkcję można obejrzeć na CDA.
To film, który wymaga czasu i skupienia, ale odwdzięcza się czymś znacznie ważniejszym niż tylko dobrą historią. Pozwala zrozumieć, czym naprawdę była wojna dla ludzi, którzy przez wiele tygodni żyli pod ziemią, walcząc nie o zwycięstwo, lecz o kolejny dzień życia.
