Maja Chitro: Jean-Paul Sartre w esejach poruszał temat zapachu, pisząc, że ten ma w sobie coś wyjątkowo inwazyjnego, a woń ciała jest jak ciało przybierające materialną postać poza sobą – najbardziej intymna, obnażona emanacja człowieka. Jaka jest Twoja filozofia zapachu?
WIDEO…
Jun Lim: Zanim ludzie zamknęli perfumy we flakonach i zmienili je w towar luksusowy, palili drewno, kwiaty, żywice, zioła. Zapachów używało się w obecności bóstw, wokół ciał, seksu, medycyny, rytuałów pogrzebowych. Okadzaliśmy świątynie i siebie jako kochanków. Zapach omija znaczną część aparatu intelektu, którym zazwyczaj się posługujemy, by zrozumieć świat. Łatwiej niż perfumy można wyjaśnić obraz. Albo poezję, gdy analizujesz każde zdanie. Zanim znajdę odpowiedni język, by spróbować opowiedzieć o zapachu, ten już do ciebie dotrze. A gdy go poczujesz, może przenieść cię w czasie. Niektóre zapachy uruchamiają wspomnienia z dzieciństwa, ochotę na coś. Albo na kogoś... A czasami jak wchodzisz do pomieszczenia, zapach sprawia, że nagle odczuwasz spokój. Zapach jest doświadczeniem pierwotnym. Powodem, dla którego zająłem się perfumami, jest właśnie jego niewiadoma – nie trzeba wszystkiego rozumieć, lepiej czuć. Dlatego dla mnie zapach jest metodą ekspresji. Jestem dyrektorem kreatywnym artystycznego brandu perfumiarskiego, perfumy postrzegam jako formę sztuki. Niekoniecznie przyjemną. Chcę mieć pewność, że rozbudzą wspomnienia, myśli i silne emocje: miłość albo nienawiść. Jedno i drugie będzie dla mnie komplementem. Najgorsza byłaby obojętność.
Powiedziałeś, że zapach może nas przenieść do czasów dzieciństwa. Masz takie swoje wspomnienie?
Jest ich wiele. Najwcześniejsze to para unosząca się nad ryżowarem, ciepło, wilgoć, lekko słodkawa chmura uderza cię w twarz. Inne zapachy, które pamiętam, to benzyna, lakier do paznokci mojej mamy, wata cukrowa. Wszystkie zostały zamknięte we flakonie Angel’s Powder. A ryż? Powrócił w formie Dirty Rice, który jest dziś jednym z moich ulubionych zapachów. Takie wspomnienia wiele o mnie mówią.
Skoro wspomnienia – jakie zapachy lubią Koreańczycy? Jak bardzo ich preferencje różnią się od europejskich?
Historycznie nasza kultura jest mocno związana z kadzidłami. Nadal używa się ich sporo. Lubimy też dość proste, niezbyt ciężkie zapachy drewna, jak cedr albo drewno hinoki – czystsze, łagodniejsze, mniej dominujące niż agar. Istotne są też zioła służące do wielu tradycyjnych rytuałów. Współczesna Korea jest bardzo nowoczesna. Z moich obserwacji wynika, że ponad wszystko cenimy zapachy kojarzące się z czystością i przejrzystością: delikatne, lekkie piżma, subtelne nuty drzewne i uporządkowane, nienachalne kompozycje. Młodzi są bardziej otwarci na mocniejsze niszowe zapachy.
W koreańskiej tradycji leży też konfucjanizm, który ponad indywidualizm ceni się harmonię, skromność, bycie częścią grupy. I nagle pojawia się marka Borntostandout – „stworzony, by się wyróżniać”…
Chodzi o sprzeczności. To, co tradycyjnie koreańskie, versus wyróżnianie się. Dorastałem w Europie i Ameryce Północnej, po dwudziestce wróciłem do Korei. Istnieje u nas takie pojęcie jak nunchi – a więc czytanie pokoju, atmosfery i dynamiki grupy. To, jak postrzegają cię inni, ma ogromne znaczenie. Oczywiście wszędzie na świecie przejmujemy się tym, co jest uznawane za normę, tym, co o nas myślą, ale społeczeństwa Azji Wschodniej są na to mocno wyczulone. Uczysz się powściągliwości i harmonii, tego, jak twoje zachowanie wpływa na innych, kiedy należy się odezwać, a kiedy lepiej milczeć. W tej wrażliwości jest sporo piękna. Jednak gdy stajesz się zbyt dobry w nunchi, pojawia się też spore niebezpieczeństwo, bo w pewnym momencie zaczynamy podporządkowywać swoje życie otoczeniu. Przestajemy żyć dla siebie, a zaczynamy żyć dla innych. Fakt, że jako nastolatek mieszkałem poza Koreą, pozwolił mi spojrzeć na to z innej perspektywy. Po dwudziestce indywidualizm nie wydawał mi się czymś, nad czym trzeba się było szczególnie zastanawiać. Mogłeś być dziwny, głośny, cichy, obsesyjnie się czymś fascynować, ludzie się tym nie przejmowali. Dojrzewałem więc w dualizmie, jeden głos podpowiadał mi: „Bądź bardziej uważny na innych”, a drugi pytał: „Czego tak naprawdę chcesz?”. Borntostandout znajduje się gdzieś pomiędzy. Oczywiście nie chodzi mi o indywidualizm pozbawiony uważności na innych, bo ten bardzo łatwo przekuć w narcyzm. Ale nie chcę też harmonii osiąganej kosztem wyrazistej osobowości. Trzeba umieć odczytywać atmosferę i ludzi wokół siebie, co nie oznacza, że za wszelką cenę trzeba się do nich dostosowywać. Na tym polega idea naszej marki.
A Ty lubisz się wyróżniać?
Wyróżnianie się nie zawsze oznacza uporczywe zwracanie na siebie uwagi. Nie interesuje mnie bycie innym wyłącznie po to, żeby ludzie na mnie patrzyli. Wyróżniać się to znaczy czuć się na tyle pewnie z własnym gustem, by nie zmieniać wszystkiego tylko dlatego, że ktoś powie: „Nie znoszę tego, co robisz”. Nie urodziłem się jednak z taką pewnością siebie. Dwa instynkty, doświadczenia dorastania w Korei i na Zachodzie, wciąż się we mnie ścierają. Obchodzi mnie to, co myślą inni. Jestem wrażliwym człowiekiem, nie pozostaję odporny na społeczne oceny. Nie chcę się przejmować, a jednak się przejmuję. Różnica polega na tym, że wciąż się uczę, by nie pozwalać na to, żeby opinie innych stawały się instrukcją, według której miałbym żyć. I może właśnie to jest wyróżnianiem się? Wiem, że mnie obserwujecie, ale pozostaję sobą.
Odważnie. A pamiętasz swój największy akt buntu?
Założenie marki. No i zaufanie sobie, nie bacząc na to, czy zaakceptują mnie inni. Chciałem to zrobić bez względu na to, co na ten temat sądzili moi rodzice, rodzina, przyjaciele, żona. Bunt to też wejście na rynek niszowych perfum i wprowadzenie do niego zapachów, które na tle innych nadal się wyróżniają. W Nanatopii czuć chleb bananowy. Gold Juice ma w sobie durian, uchodzący za jeden z najbardziej cuchnących owoców na świecie. Ufam sobie. Perfumy kolekcjonowałem przez całe swoje życie. Przyglądałem się niszowym markom, jak Frederic Malle czy Creed, które stawały się globalnymi hitami. Potem kolejne marki zaczęły naśladować swoje zapachy, czego nie mogłem znieść. Rynek perfum niszowych w założeniu był odważny, składał się z marek, które chciały ryzykować, a nie udawać niszę, przebierać się w sztuczny kostium. Miałem to na uwadze.
Dobre perfumy powinny być „ładne”, czyli przyjemne?
Określenie, że coś „ładnie pachnie”, jest umowne. Nie da się zdefiniować, czym są ładne perfumy, to osobiste doświadczenia i wspomniana już kwestia gustu.
To czym w takim razie jest dla Ciebie piękno?
Sporo o tym myślałem. Piękno w rozumieniu Borntostandout wiąże się przede wszystkim z napięciem. Nie utożsamiam go z perfekcją. Piękno ma skazę, sprzeczność, wywołuje dyskomfort. Jeśli coś jest zbyt doskonałe, szybko staje się nijakie. Perfum, w których nie ma zgrzytu, ostrości, zaburzenia harmonii, nikt nie zapamięta. Mnie interesuje piękno posiniaczone. Uwielbiam słodycz przełamaną zapachem benzyny – tak jest w przypadku zapachu Angel’s Powder. Black Karak z kolei, oparty na herbacie, to bliskowschodnia gościnność, która wymknęła się spod kontroli. Lubię elegancję, za którą kryje się coś brudnego, sprawia, że chcesz tego powąchać kolejny raz. Piękno nie jest przyjemne, wywołuje napięcie.
Podobnie jak kolory. Flakony Twoich perfum to biel i czerwień. Sam nosisz wyłącznie czerń.
Noszę czerń, bo zdejmuję sobie nią z głowy ciężar podejmowania decyzji, co na siebie włożyć – w mojej szafie wiszą same czarne ubrania, wszystko do siebie pasuje. Poza tym czarny jest kolorem siły, deklaracji, powagi. Co do bieli i czerwieni – niosą za sobą bagaż emocjonalny. Biel wywodzi się koreańskiej tradycji białej porcelany, zwłaszcza z czasów dynastii Joseon. To kolor konserwatyzmu, Koreańczycy nazywali siebie „narodem w bieli”. Symbolizuje konfucjanizm, czystość. Uwielbiam jej powściągliwość. Burzę to czerwienią. Gdy byłem dzieckiem, mama ostrzegała mnie, bym nie zapisywał niczyjego imienia czerwonym tuszem, bo w kulturze koreańskiej ten kolor jest kojarzony ze śmiercią. Nic więc dziwnego, że gdy dorosłem, czerwień stała się dla mnie istotnym narzędziem, gdyż wcześniej zabraniano mi jej używać. Biel jest więc częścią mnie rozumiejącego ograniczenia i reguły społeczne. Czerwień to ta, która bezustannie pyta „dlaczego?”.
Jak pachnie Twój Seul?
Jest pełen sprzeczności. Rano w mieście unosi się zapach gotowanego ryżu, kawy, świeżego prania i mokrego betonu. Po południu wystarczy skręcić za róg i wszędzie czuć grillowane mięso. Do tego olej sezamowy, czosnek, dym papierosów. Niezwykle intensywne, tętniące życiem miejsce, pachnące rozgrzanym asfaltem i spalinami. Na starych targowiskach czuć suszone ryby, owoce, zioła, olej. Tuż obok znajdują się domy towarowe pachnące wypolerowanym kamieniem, drogimi kosmetykami i klimatyzowanym powietrzem. Seul jest zderzeniem wszystkich tych rzeczy.
A gdybyś chciał poczuć Seul na swojej skórze?
Użyłbym Dirty Rice, jest zawstydzająco prosty.
Co, gdybym poprosiła Cię o Twój olfaktoryczny autoportret?
Mieszkałem w Toronto, Utah, Londynie. Jestem więc mieszanką chłodnego powietrza tych miejsc z ciepłą parą unoszącą się znad miski ryżu w Korei. Dodałbym do tego lakier do paznokci mamy i benzynę. Niedawno wypuściliśmy jeden z moich ulubionych zapachów, inspirowany Coca-Colą Zero, który też mocno mnie określa. Do tego czysta tkanina, bo lubię, kiedy wizualnie wszystko jest uporządkowane. Ale pod powierzchnią musi być bałagan: zapach skóry, alkoholu, dymu. Te składniki nie mogą się idealnie łączyć. To mój najszczerszy autoportret. Sporą część życia spędziłem między różnymi miejscami i kulturami, pragnieniem idealnego porządku i chęcią jego burzenia. Dlatego z daleka mój zapach jest przemyślany, z bliska nieokiełznany.