MAJA CHITRO: Pamiętacie najwcześniejsze wspomnienie związane z jedzeniem?
WIDEO…
JIWOO JEONG: Przedszkole. Wtedy po raz pierwszy spróbowałam gungjung tteokbokki, tradycyjnej koreańskiej potrawy z klusek ryżowych, wywodzącej się z kuchni królewskiego dworu. Jako dziecko nie znosiłam ostrych potraw, więc przed zjedzeniem pikantnego tteokbokki zawsze płukałam je wodą. Pewnego dnia spróbowałam wersji doprawionej sosem sojowym i olejem sezamowym i to było odkrycie! Tak bardzo mi smakowała, że poprosiłam o siedem dokładek! Nauczycielka zapisała w moim zeszycie: „Jiwoo zjadła dziś za dużo tteokbokki”. Miała rację. Źle się to skończyło po powrocie do domu. Dopiero później odkryłam przyjemność jedzenia ostrych potraw. Stres związany ze szkołą ciągną mnie do intensywnych smaków. Po lekcjach z przyjaciółmi biegaliśmy do małego lokalu z tteokbokki przy szkolnej bramie, jedliśmy kluski ryżowe z papierowych kubeczków, nabijając je na wykałaczki. To wciąż żywe wspomnienie.
CHANYOUNG SONG: W moim przypadku jest to proste danie przygotowywane przez mamę – ryż z jajkiem sadzonym, odrobiną sosu sojowego i kilkoma kroplami oleju sezamowego. Wszystko wymieszane. Typowy koreański smak dzieciństwa.
Z jakimi zapachami i smakami kojarzycie dom?
JIWOO JEONG: Gdy słyszę słowo „dom” coraz częściej zastanawiam się, o jakim domu właściwie myślę – o tym warszawskim, czy koreańskim. Tęsknię za Koreą, gdy jestem w Polsce. Ale gdy jestem w Korei, tęsknię za swoim mieszkaniem tu, na miejscu. Jednak smaki i zapachy to zawsze Korea. W powietrzu unosi się ciepła para i apetyczne aromaty potraw przygotowywanych przez mamę. Natychmiast rozpoznaję, co gotuje. Z domem kojarzę więc zapach kimchi jjigae, gulaszu na bazie kimchi. I za nim tęsknię. W Warszawie trudno znelźć długo dojrzewające, domowe kimchi, które w Korei przygotowują mamy, babcie i ciocie, każda według własnego przepisu. Potem dzielą się nim z bliskimi.
CHANYOUNG SONG: W moim przypadku to również kimchi. Niby oczywista odpowiedź, ale jak powiedziała Jiwoo, każda rodzina przygotowuje je na swój sposób.
Dlaczego zdecydowaliście się na wyjazd z Korei? I dlaczego wybraliście Polskę?
JIWOO JEONG: Pewnego dnia pomyślałam, że zmiana otoczenia mogłaby być dla mnie czymś dobrym. Wyzwaniem, które pozwoliłoby mi się rozwinąć. Nigdy wcześniej nie mieszkałam sama, bez rodziców i młodszego rodzeństwa, więc czułam zarazem ciekawość, jak i niepokój. Zaczęłam więc pracować na własny rachunek przy promocji różnych wydarzeń w całej Korei. Poznałam wtedy masę ludzi i poczułam, że może szczęście znajdę w innym miejscu, bo coś pcha mnie do zmiany. Wybrałam Polskę, choć prawie nic o niej nie wiedziałam. Ale, paradoksalnie, właśnie to dało mi poczucie, że mogę tu zbudować zupełnie nowe życie. I gdy zaczęłam zastanawiać się nad tym, z czego będę się utrzymywać, od razu pomyślałam o tym, na czym znam się najlepiej – przybliżaniu koreańskiej kuchni za granicą. Oboje moi rodzice zawsze uwielbiali gotować, a gdy byli w moim wieku, od podstaw stworzyli własne firmy. Dorastałam obserwując ich pracę i być może dlatego uwierzyłam, że przedsiębiorczość mam we krwi. I choć początki w Polsce nie były łatwe, nie poddałam się. Mam nadzieję, że kiedyś powiem sobie, że to była najmądrzejsza decyzja, jaką podjęłam.
CHANYOUNG SONG: Ja do Polski przyleciałem za namową znajomej mojej mamy. Byłem podekscytowany, ale też się bałem. Mimo to udało mi się tu zadomowić. Ale nie miałem szczególnego planu. Nauczyłem się odnajdować w nowej rzeczywistości. Początkowo mieszkałem w Krakowie.
Aż postanowiliście otworzyć bar z koreańskim smażonym kurczakiem, „Ouch”.
JIWOO JEONG: Chodziło o to, żeby nazwa nie była ani pompatyczna, ani przesadnie koreańska. Zależało mi na czymś, co wpada w ucho, przywoła skojarzenie z wyrazistym smakiem. Podobnie było z wyborem menu – zamiast proponować coś tradycyjnego, typowo koreańskiego, chciałam robić danie, które wszyscy znają i chcą spróbować. Natomiast smak kurczaka miał wywoływać spontaniczne: „Ouch!”.
CHANYOUNG SONG: Koreański smażony kurczak to dla Koreańczyków smak dzieciństwa. Budzi emocje. No i zanim nie otworzyliśmy naszego baru, nie było miejsca, które specjalizowałoby się w Korean fried chicken.
Ale nie zaczynaliście od Warszawy…
JIWOO JEONG: Zaczynaliśmy w Krakowie. I byliśmy przekonani, że natychmiast odniesiemy sukces, tym bardziej, że w tamtym czasie nie było tam wielu koreańskich restauracji. Bo dlaczego miałoby się nie udać? Za ten brak ostrożności przyszło nam słono zapłacić. Potem nadszedł kryzys związany z pandemią COVID-19, który jeszcze wyraźniej uświadomił mi, że jeśli naprawdę chcemy rozwijać ten biznes, musimy zacząć konkurować na większym rynku, oferując jedzenie, z którego jakość i smak możemy w pełni ręczyć. To oznaczało przeprowadzkę. Wybraliśmy Warszawę i Powiśle. To miejsce pełne energii, świetnych restauracji i ludzi, którzy nieustannie szukają czegoś nowego.
Waszego kurczaka przygotowujecie zgodnie z koreańską tradycją, czy dostosowujecie smaki pod polskiego klienta?
JIWOO JEONG: Naszym popisowym daniem jest kurczak w sosie sweet chili. Kiedy zaczynałam pracować nad recepturą sosu, długo zastanawiałam się czy powinnam dostosować go do polskich gustów. Wyszedł twór, który w ogóle nie smakował Koreą. Zapytałam o zdanie polskiego znajomego, który bywał w Korei. Powiedział: „Przecież to nie jest koreański kurczak!”. Te słowa otworzyły mi oczy. Tej samej nocy opracowałam recepturę od nowa. I tak już zostało. Zamiast na siłę dostosowywać jedzenie do lokalnych gustów, muszę zadbać o to, żeby smakowało autentycznie, jak w Korei.
CHANYOUNG SONG: Tak naprawdę staramy się, żeby nasze jedzenie odpowiadało polskim gustom, ale było autentyczne, koreańskie. Koreańscy klienci mówią, że nasz kurczak smakuje identycznie jak ten, którego pamiętają z Korei. Osiągnęliśmy więc złoty środek.
A jakie jest Wasze ulubione danie? Co jest w nim wyjątkowego?
JIWOO JEONG: Doenjang jjigae! To koreański gulasz na bazie pasty ze sfermentowanej soi, przygotowywany z mostkiem wołowym. Wywar ma niezwykle głęboki, bogaty smak. Uwielbiam też polskie grzyby! Wystarczy dodać do zupy rydze czy boczniaki, a mogłabym ją jeść codziennie.
CHANYOUNG SONG: Za to ja przepadam za jeyuk-bokkeum – wieprzowiną marynowaną w pikantnym sosie na bazie pasty gochujang, a następnie smażonej, w wersji mojej mamy. To jedzenie, które daje poczucie ukojenia, przywołuje smak domu.
Odwrócę pytanie – jest coś, co zaskoczyło Was w kulinarnych upodobaniach Polaków? Czego dowiedzieliście się o kuchni koreańskiej dzięki swoim polskim klientom?
JIWOO JEONG: Uwielbiam Halę Mirowską. W wolne dni zawsze tam zaglądam. Za każdym razem zachwyca mnie bogactwo kolorowych owoców i warzyw. I fakt, że przychodzą tam ludzie w każdym wieku. Często przyglądam się temu, co ludzie mają w koszykach, a potem sama próbuj kupować podobne produkty. Czasami odkrywam składniki, dzięki którym można uzyskać smaki zaskakująco bliskie tym znanym z kuchni koreańskiej. To trochę jak poszukiwanie skarbów.
CHANYOUNG SONG: Spory wpływ na mojego gotowanie mieli moi polscy znajomi. Słuchałem ich rad, wprowadzałem drobne zmiany do przepisów. Nawet nie zauważyłem, kiedy dzięki nim zacząłem coraz lepiej gotować.
A do czego nie udało Wam się jeszcze przekonać polskich klientów?
JIWOO JEONG: Do ryżu. Obecnie podajemy biały, ale na pewien czas zastąpiłam go czarnym, nazywanym też fioletowym. Ma piękny kolor i bardziej sprężystą konsystencję. Moim zdaniem jest smaczniejszy i zdrowszy. Nie spotkał się jednak z dobrym przyjęciem. W Korei często mieszamy biały ryż z brązowym, fasolą, jęczmieniem, innymi ziarnami.
CHANYOUNG SONG: Oprócz tego liście pachnotki! W Korei wykorzystuje się je na dziesiątki sposobów. Zawijamy w ni jedzenie, podajemy jako dodatek do dań, marynujemy. W tym małym liściu kryje się cały świat smaków.
Co jecie po powrocie z pracy do domu? Bo zakładam, że nie jest to kurczak…
JIWOO JEONG: Rzadko smażę coś w głębokim tłuszczu czy przygotowuję dania metodą stir-fry. Czasami w ryżowarze przygotowuję jokbal, czyli duszone nóżki wieprzowe, przypominające nieco polską golonkę.
CHANYOUNG SONG: Po całym dniu pracy w barze zwykle nie mam wielkiego apetytu. Zazwyczaj jem też tylko jeden posiłek dziennie, więc kiedy już siadam do jedzenia, wybieram coś prostego. Jem też sporo ramenu. Ale po całym dniu gotowania wybieram zazwyczaj to, co nie wymaga niemal żadnego wysiłku.
Ale gotujecie dla przyjemności poza restauracją? Czy gotowanie automatycznie oznacza pracę?
JIWOO JEONG: Gotowanie to jedna z największych przyjemności w życiu. Radość sprawia mi zarówno proces przygotowania, jak i efekt. Ale najbardziej lubię się tym dzielić z przyjaciółmi.
CHANYOUNG SONG: W przeciwieństwie do mnie, bo ja w domu w ogóle nie gotuję!
Co w takim razie było najtrudniejsze w zbudowaniu własnego biznesu w obcym kraju?
JIWOO JEONG: Najtrudniejsza zdecydowanie jest tęsknota za rodziną. Szczególnie w święta. Ich miłość i wsparcie pozwalają mi wytrwać i konsekwentnie budować własne życie poza Koreą.
CHANYOUNG SONG: W Polsce mieszkam od siedmiu lat. Wcześniej, przez prawie dziesięć uczyłem się w Manili na Filipinach. Ponad połowę życia spędziłem więc poza moim ojczystym krajem. Na początku największą trudnością była jednak bariera językowa. Wciąż muszę się jeszcze wiele nauczyć… Podobnie też jak w przypadku Jiwoo, również tęsknię za rodziną. Brakuje mi mojego jamnika Jery’ego. Ale mam już spore doświadczenie w życiu za granicą.
Czego Ouch! nauczył Was o Was samych?
JIWOO JEONG: Odpowiedzialności, poczucia misji…
CHANYOUNG SONG: I cierpliwości. Gdy mam ochotę się poddać, często myślę o tym, że przecież zawsze nadchodzą lepsze dni.
Czym jest dla Was dom?
JIWOO JEONG: Miejscem, w którym mogę naładować baterie. Po całym dniu na nogach wiem, że czeka na mnie ciepły, przytulny koc. Dzięki temu znów nabieram energii, wsiadam na rower i ruszam odkrywać Warszawę. Dom to więcej niż miejsce. To przestrzeń, w której odzyskuję siły.
CHANYOUNG SONG: Dom to przestrzeń, w której śpię spokojnie. Zawsze towarzyszyło mi poczucie, że jestem imigrantem. Do tego presja związana z byciem najstarszym synem, a co za tym idzie przyjęciem wszystkich obowiązków z tym związanych. Zawsze jest się o co martwić: rodziną, pracą, przyszłością. Życiem w ogóle. Może więc dom to każde miejsce, w którym można choć na chwilę odłożyć wszystkie troski na bok? W którym można odetchnąć? Dom niekoniecznie jest tam, skąd pochodzimy. Ale tam, gdzie zrzucamy z siebie cały ciężar codzienności.