Papieros jako „cool” rekwizyt. Twórcy wystawy „ODDECH” pokazują drugą stronę trendu

Ciemne oblicze nostalgii

To zjawisko nie jest przypadkowe. Na fali nostalgii za latami 90. i 2000. do popkultury wracają estetyki i symbole, które jeszcze niedawno wydawały się zamkniętym rozdziałem. Problem w tym, że wraz z modą na vintage wraca również romantyzowanie nałogów. Papieros, przez lata konsekwentnie wypychany z przestrzeni publicznej i kampanii reklamowych, znów staje się atrakcyjnym rekwizytem i elementem pożądanego wizerunku.

O tej mniej oczywistej, destrukcyjnej stronie nostalgii opowiada wystawa „ODDECH”, przygotowana z okazji Światowego Dnia Bez Papierosa. To m.in. opowieść o tym, jak obrazy obecne w social mediach, serialach, filmach i teledyskach wpływają na postrzeganie palenia przez młodych ludzi. Gdzie kończy się niewinna estetyka, a zaczyna normalizacja nałogu? I czy powrót papierosa do popkultury jest już sygnałem alarmowym, którego nie powinniśmy ignorować?

Love Story z papierosem w tle

O niewielu serialach mówiło się w pierwszej połowie 2026 roku tak dużo jak o „Love Story”. Historia miłości Johna F. Kennedy’ego Jr. i Carolyn Bessette-Kennedy po niemal trzech dekadach ponownie rozbudziła wyobraźnię widzów. Sama Carolyn, ponad 25 lat po swojej tragicznej śmierci, znów stała się ikoną stylu — uosobieniem klasy, niewymuszonej elegancji i chłodnej nowojorskiej nonszalancji.

Wraz z powrotem fascynacji estetyką lat 90. wróciły jednak także jej mniej oczywiste elementy. Na ekranie Carolyn często pojawia się z papierosem w dłoni — nie jako osoba uzależniona, lecz symbol pewnego stylu życia. Dla wielu odbiorców papieros staje się więc częścią atrakcyjnego wizerunku: dodatkiem do modnych ubrań, pewności siebie i pozornej wolności. I choć akcja serialu rozgrywa się w czasach, gdy palenie było znacznie bardziej obecne w przestrzeni publicznej, wystawa „ODDECH” pokazuje, że ten sposób myślenia wcale nie odszedł do przeszłości. Wręcz przeciwnie — papieros ponownie pojawia się w mediach społecznościowych, kampaniach modowych czy teledyskach jako estetyczny rekwizyt, a nie źródło uzależnienia.

Piekło, czyściec i niebo. Podróż przez uzależnienie

To właśnie o wpływie popkultury na postrzeganie palenia opowiada pierwsza część wystawy — symboliczne piekło. Zwiedzający mogą na własne oczy zobaczyć jak papieros jest przedstawiany w mediach - jako znak buntu, wolności i atrakcyjnego stylu życia. Obok tych obrazów pojawia się jednak kontrapunkt — symboliczny „pogrzeb urody”, przypominający o konsekwencjach wieloletniego nałogu.

Kolejny etap to czyściec — miejsce zawieszone pomiędzy uzależnieniem a wolnością. Opowiada o próbach odzyskania kontroli nad własnymi wyborami, o walce z przyzwyczajeniami i poszukiwaniu drogi wyjścia. W tej części można zobaczyć m.in. rzeźby wykonane za pomocą druku 3D. To przestrzeń osób, które próbują wyrwać się z nikotynowego nałogu, ograniczając liczbę wypalanych papierosów lub sięgając po mniej toksyczne alternatywy.

Ostatni etap to niebo. Motyw oddechu staje się tu symbolem odzyskanej wolności, ale również bardzo konkretnym doświadczeniem. Dlatego integralną częścią wystawy są bezpłatne warsztaty oddechowe.

Wystawa „ODDECH” konfrontuje nas z tym, jak nałóg bywa przedstawiany i estetyzowany w popkulturze. Przypomina, że romantyzowanie szkodliwych zachowań nie jest niewinną grą obrazów i skojarzeń — może wpływać na postawy całych pokoleń, szczególnie młodych ludzi. To zarówno ostrzeżenie, jak i zaproszenie do refleksji nad tym, czym naprawdę jest wolność. Bo nie kryje się ona w modnym rekwizycie ani starannie wykreowanym wizerunku, lecz w zdrowiu, spokoju i możliwości zaczerpnięcia pełnego, swobodnego oddechu.