Kameralna historia młodej zakonnicy zdobyła najważniejszą nagrodę filmową świata i zachwyciła krytyków niezwykłymi zdjęciami. „Ida” Pawła Pawlikowskiego jest obecnie dostępna w CANAL+.
WIDEO…
„Ida” nie potrzebuje rozbudowanej fabuły ani długich dialogów, by opowiedzieć o tożsamości, wierze i trudnej polskiej historii. Paweł Pawlikowski zamknął tę opowieść w surowych, czarno-białych kadrach, w których każde spojrzenie i chwila ciszy mają znaczenie. W 2015 roku produkcja jako pierwszy polski film zdobyła Oscara w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego.
Młoda zakonnica poznaje tajemnicę swojej rodziny
Akcja „Idy” rozgrywa się w Polsce w 1962 roku. Anna, osierocona nowicjuszka wychowywana w klasztorze, przygotowuje się do złożenia ślubów zakonnych. Zanim jednak podejmie ostateczną decyzję, matka przełożona prosi ją, by odwiedziła Wandę – jedyną żyjącą krewną, której dziewczyna nigdy wcześniej nie spotkała.
Wanda okazuje się byłą prokuratorką i kobietą prowadzącą życie całkowicie odmienne od uporządkowanej, ascetycznej codzienności Anny. Już podczas pierwszego spotkania wyjawia dziewczynie, że naprawdę nazywa się Ida Lebenstein i pochodzi z żydowskiej rodziny zamordowanej podczas okupacji.
Kobiety wyruszają w podróż, by odkryć, co stało się z rodzicami Idy i gdzie zostali pochowani. Poszukiwanie prawdy staje się dla obu bohaterek konfrontacją z przeszłością, której nie da się zamknąć w prostych kategoriach winy i niewinności. Pawlikowski nie zamienia jednak filmu w historyczne śledztwo. Najważniejsze pozostaje pytanie o to, czy wiedza o własnym pochodzeniu może całkowicie zmienić sposób, w jaki człowiek postrzega siebie.
Agata Kulesza stworzyła jedną z najważniejszych ról w karierze
W postać Idy wcieliła się debiutująca Agata Trzebuchowska. Jej oszczędna gra pasuje do bohaterki, która dopiero poznaje świat znajdujący się poza murami klasztoru. Ida obserwuje ludzi, słucha jazzu, spotyka młodego saksofonistę Lisa, granego przez Dawida Ogrodnika, i po raz pierwszy zastanawia się, jak mogłoby wyglądać inne życie.
Jej przeciwieństwem jest Wanda w interpretacji Agaty Kuleszy. Cyniczna, bezpośrednia i pozornie odporna na emocje kobieta nosi w sobie ciężar wojennych doświadczeń oraz własnych decyzji z czasów stalinizmu. Aktorka nie próbuje bohaterki usprawiedliwiać ani osądzać. Pokazuje jej samotność, rozpacz i zmęczenie, ale także potrzebę poznania prawdy, niezależnie od ceny.
Relacja dwóch kobiet nadaje filmowi największą siłę. Jedna dopiero zaczyna świadomie budować własną tożsamość, druga próbuje żyć ze wspomnieniami, od których nie potrafi się uwolnić. Łączy je historia rodziny, ale dzieli niemal wszystko: wiek, doświadczenie, stosunek do wiary i sposób rozumienia wolności.
Oscar i zdjęcia które zachwyciły świat
„Ida” została nakręcona w czerni i bieli oraz niemal kwadratowym formacie obrazu. Operatorzy Łukasz Żal i Ryszard Lenczewski często umieszczali bohaterów przy dolnej krawędzi kadru, pozostawiając nad nimi dużą pustą przestrzeń. Ten charakterystyczny zabieg podkreśla ich samotność i poczucie przytłoczenia historią.
Film otrzymał dwie nominacje do Oscara: za najlepszy film nieanglojęzyczny oraz zdjęcia. Zwycięstwo w pierwszej kategorii było historycznym momentem dla polskiej kinematografii. Wcześniej polskie produkcje wielokrotnie trafiały do grona nominowanych, ale żadna nie zdobyła statuetki.
Ponad dekadę po premierze „Ida” pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich filmów na świecie. Nie daje łatwych odpowiedzi i nie narzuca oceny bohaterek. Zamiast tego opowiada o pamięci, dziedziczonej traumie oraz wyborach, których konsekwencje ujawniają się po wielu latach. Film jest obecnie dostępny w serwisie CANAL+.
