W kibicowaniu chodzi o coś więcej niż wynik. Psycholożka wyjaśnia, dlaczego sport tak nas porusza

Kibicowanie już dawno przestało być wyłącznie dodatkiem do sportowego widowiska. Dziś jest osobnym doświadczeniem społecznym, które angażuje emocje, buduje relacje i pozwala na chwilę zapomnieć o codzienności. Właśnie ten wymiar coraz częściej podkreślają także marki. Najnowsza kampania marki Coca-Cola zachęca fanów z całego świata do wspólnego kibicowania podczas Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej i skupia się nie tyle na samym wyniku, ile na emocjach przeżywanych razem.

To podejście mocno wybrzmiało także w rozmowie Aleksandry Michalik z Pauliną Danielak w najnowszym odcinku Sport ELLEments – można go obejrzeć na YouTube.

Emocje, które się udzielają

Paulina zwróciła uwagę, że siła kibicowania tkwi przede wszystkim w kolektywnym przeżywaniu emocji. Nawet osoby, które na co dzień nie śledzą sportu, szybko wchodzą w atmosferę wspólnego oglądania meczu. – Jeżeli jedna osoba zaczyna się śmiać, często po chwili śmieje się cała grupa. Myślę, że tak samo jest z emocjami podczas kibicowania. Jeżeli jesteśmy w czymś wspólnie, jeżeli coś razem przeżywamy, to to się udziela nam wszystkim – tłumaczyła. Nawet obce osoby bardzo szybko zaczynają czuć między sobą więź. – Jesteśmy bardziej autentyczni, bo troszeczkę znika „ja”, a pojawia się „my”. Emocje naprawdę rozkładają się na grupę – wyjaśniła gościni podcastu.

Co więcej, kibicowanie sprawia, że czujemy się lepiej. – To doświadczenie i wsparcie grupy są najważniejsze. Badania pokazują, że wspólne kibicowanie bardzo mocno przekłada się na dobrostan i subiektywne poczucie szczęścia – zauważyła Paulina. Chodzi o badania z 2024 roku przeprowadzone na grupie 885 osób¹. Wynika z nich, że kibicowanie może zwiększać poczucie dobrostanu właśnie dzięki społecznemu wymiarowi tego doświadczenia.

W rozmowie pojawił się też wątek relacji rodzinnych. Psycholożka podkreśliła, że sport bardzo często łączy pokolenia: – Przed telewizorem może usiąść dziadek, babcia, wnuczek, mama i wspólnie przeżywać emocje. To jest piękne w kibicowaniu, że zanikają bariery wieku.

Napięcie i katharsis

Jednym z tematów rozmowy było również emocjonalna huśtawka towarzysząca oglądaniu meczu lub innych zawodów. Paulina porównała ten proces do stopniowego wspinania się po drabinie emocji: – Jest nadzieja, jest ekscytacja, wspinamy się na tym napięciu i następuje coś w rodzaju katharsis. Jest moment kulminacyjny i to napięcie spada. Może pojawić się smutek albo radość, ale często czujemy też ulgę.

Psycholożka zwróciła uwagę, że właśnie ta zmienność emocji sprawia, że sport tak silnie angażuje kibiców. Towarzysząca meczowi niepewność buduje ekscytację, bo do samego końca nie wiadomo, jak rozwinie się sytuacja. To napięcie i brak kontroli nad sytuacją są jednak inne niż w codziennym życiu – kibice wchodzą w te doświadczenia świadomie i akceptują je jako naturalny element widowiska. Pojawia się oczekiwanie, nadzieja i wspólne przeżywanie kolejnych momentów meczu, które stopniowo prowadzą do emocjonalnego punktu kulminacyjnego.

Jak reaguje ciało

Paulina zaznaczyła też, że emocje związane z kibicowaniem bardzo mocno odczuwa również ciało: – Nasz umysł nie funkcjonuje w oderwaniu od ciała. Jeżeli się ekscytujemy, przyspiesza bicie serca, możemy się pocić, czuć napięcie. Ale uczymy się też, że takie pobudzenie może oznaczać ekscytację, a nie tylko stres.

Po meczu natomiast często pojawia się zmęczenie i rozluźnienie, które są efektem wcześniejszego napięcia. To właśnie ten moment opadania emocji może przynosić poczucie ulgi i działać jak emocjonalne oczyszczenie po intensywnym przeżyciu.

Lekcja przeżywania emocji

Paulina mówiła też o tym, że sport może być cenną lekcją radzenia sobie z trudnymi emocjami. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Kluczowe jest to, jak reagujemy po meczu i co robimy z napięciem, złością czy rozczarowaniem. – Sport świetnie nadaje się do tego, żeby uczyć nas przeżywania emocji, ale musimy świadomie się temu przyglądać – podkreśliła.

Dla jednych wsparciem będzie rozmowa z bliskimi po meczu, dla innych samo pozwolenie sobie na smutek czy frustrację po porażce ulubionej drużyny. Jak tłumaczyła psycholożka, sport daje przestrzeń do sprawdzenia, czy nasze sposoby radzenia sobie z emocjami działają, czy raczej pogłębiają napięcie.

Mecze pozwalają też przeżywać emocje, do których na co dzień wiele osób nie daje sobie dostępu. Radość, wzruszenie czy smutek łatwiej okazuje się w grupie kibiców niż w codziennym życiu. – Kibicowanie zdejmuje z nas maski i pozwala być bliżej swojej autentyczności – wyjaśniła Paulina.

Wsparcie płynące z trybun

Kibice odgrywają też ważną rolę w życiu sportowców. Jak wyjaśniała Paulina, zawodnicy na co dzień mierzą się z dużą presją i oczekiwaniami związanymi z wynikiem, dlatego wsparcie płynące z trybun może dawać im poczucie motywacji i emocjonalnego oparcia. W swojej pracy psycholożka regularnie spotyka się z sytuacjami, w których zawodnicy podkreślają, jak ważna jest dla nich obecność ludzi na trybunach, wspólny doping czy nawet krótka rozmowa po meczu. Czasem znaczenie mają drobne gesty – słowo wsparcia, pozytywna reakcja czy okazanie radości po występie.

Paulina zwróciła też uwagę, że sposób zachowania kibiców może wpływać na emocje sportowców nie tylko podczas meczu, ale również poza boiskiem. – Bardzo ważne jest to, żebyśmy jako kibice wiedzieli, że my też mamy wpływ na to, jak mogą czuć się sportowcy i zwracali uwagę na to, jak się zachowujemy, jakie są nasze reakcje, co piszemy w internecie – podsumowała gościni podcastu.

W tym odcinku Sport ELLEments rozmowa o kibicowaniu szybko wyszła poza stadionowe trybuny i zamieniła się w opowieść o emocjach, bliskości i potrzebie wspólnego przeżywania ważnych momentów. Bo to właśnie sport daje wielu osobom przestrzeń do większej autentyczności i kontaktu z własnymi emocjami. Choć mecz trwa tylko chwilę, emocje i relacje budujące się wokół niego często zostają z nami na dużo dłużej.

¹ Guo J, Yang H and Zhang X (2024) How watching sports events empowers people’s sense of wellbeing? The role of chain mediation in social interaction and emotional experience. Front. Psychol. 15:1471658. doi: 10.3389/fpsyg.2024.1471658

Bibliografia:

1. Biscaia, R., Correia, A., Rosado, A., Maroco, J., & Ross, S. (2012). The effects of emotions on football spectators’ satisfaction and behavioural intentions. European Sport Management Quarterly, 12(3), 227–242.

2. Gabriel, S., Valenti, J., Naragon-Gainey, K., & Young, A. F. (2017). The psychological importance of collective assembly: Development and validation of the Tendency for Effervescent Assembly Measure (TEAM). Psychological Assessment, 29(11), 1349–1362

3. Guo, J., Zhang, J., Lu, C., Zhang, X., Li, Y., Zhao, J., Wang, H., Wang, W., Zhang, J., Yao, D., & Yan, J. (2024). How watching sports events empowers people’s sense of happiness through social interaction and emotional experience. Frontiers in Psychology, 15, Article 1471658.

4. Mastromartino, B., Ross, W. J., Wear, H., & Naraine, M. L. (2020). Thinking outside the “box”: A discussion of sports fans, teams, and the environment in the context of COVID-19. Soccer & Society, 23(7–8), 1707–1723.

5. Tamir, I. (2022). There’s no sport without spectators—Viewing football games without spectators during the COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychology, 13, Article 860747.

6. Driel, I. I., Gantz, W., & Lewis, N. (2018). Unpacking what it means to be—or not be—a fan. Communication & Sport, 7(5), 611–629.
Wann, D. L., & James, J. D. (2018). Sport fans: The psychology and Social Impact of Fandom (2nd ed.). Routledge.

Materiał promocyjny marki Coca-Cola