Od platonicznych przyjaźni, przez otwarte związki, po patchworkowe rodziny. Współczesne kobiety nie boją się nowych ram bliskości
Tradycyjne definicje relacji coraz częściej nie nadążają za naszymi potrzebami, dlatego kobiety tworzą własne scenariusze bliskości. Platoniczne przyjaźnie stają się pełnoprawnymi „związkami emocjonalnymi”, niemonogamia przestaje być tabu, a patchworkowe rodziny stają się jedną z wielu form tworzenia domu.
Współczesne życie kobiet rozwija się na przecięciu wielu światów. Nie opiera się już na linearnym scenariuszu, w którym dorosłość zaczyna się wraz z metryką, pierwszym poważnym związkiem lub symbolicznym zestawem „kamieni milowych”. Dzisiejsze kobiety funkcjonują w przestrzeni, gdzie sztywne definicje zawodzą, a dawne normy nie nadążają za zmianami. Jesteśmy w momencie przesunięcia – kulturowego, emocjonalnego i społecznego – który wynika ze zmęczenia dotychczasowymi narracjami i potrzeby nowych definicji bliskości. Jakie związki dzisiaj tworzymy i co wpływa na tę perspektywę? W tym artykule: Nowe spojrzenie na dorosłość: czym jest liminalność? (Od)nowa relacji: związek jako świadomy wybór Nowe spojrzenie na rozstanie: proces, nie katastrofa Randkowanie 2.0: między algorytmem a tęsknotą za realnością Nowe formy bliskości: platoniczne partnerstwa, niemonogamia, relacje hybrydowe Nowe spojrzenie na dorosłość: czym jest liminalność? Kobiety doświadczają dziś dorosłości w stanie liminalnym – pomiędzy tym, co znane i społecznie zaakceptowane, a tym, co dopiero się wyłania. To moment intensywnej pracy nad sobą, wglądu w potrzeby i odwracania wzroku od cudzych oczekiwań. Well-aging w tej perspektywie wcale nie oznacza dbania o wygląd fizyczny, a bardziej ewolucję, która dokonuje się dzięki mikrotransformacjom. To zmiany, które krok po kroku budują nową mapę życia. Często to czas destabilizacji, decyzji, redefinicji kariery, ciała, relacji. Pytanie: „Czy ja jestem wystarczająca?” ustępuje miejsca nowemu – „Czy to jest wystarczające dla mnie?”. (Od)nowa relacji: związek jako świadomy wybór W kulturze relacji dokonuje się dziś prawdziwa rewolucja. Związek przestaje być jedynym społecznie akceptowalnym formatem dorosłości, a życie w pojedynkę nie jest już postrzegane jako etap przejściowy. Coraz częściej to świadoma decyzja, akt niezależności i sposób na odzyskanie przestrzeni dla siebie. Relacja staje się za to konstruktem elastycznym, negocjowalnym, wymagającym regularnej aktualizacji. Dane przywołane w raporcie Studio225 „Kierunki myślenia o samorozwoju kobiet” to potwierdzają: główne powody kryzysów to brak wsparcia (27%), różnice wartości (25%) i wypalenie emocjonalne (24%). Coraz więcej kobiet wciska przycisk „sprawdzam”, nie z lekkomyślności, lecz z potrzeby uczciwości wobec siebie. Psychoterapeutka i seksuolożka dr Agata Stola podkreśla, że: „w kulturze, która przez dekady romantyzowała wytrwałość ponad autentyczność, »związkowy restart« jest aktem odwagi. Intymność nie umiera z braku seksu, ale z braku ciekawości.” Restart nie musi oznaczać rozstania – bywa drogą do nowej jakości bliskości, ale wymaga zatrzymania, decyzji i odwagi. Nowe spojrzenie na rozstanie: proces, nie katastrofa Współczesne kobiety coraz częściej zmieniają sposób myślenia o zakończeniu relacji. Koniec związku przestaje być życiową porażką, a staje się procesem, który można przejść dojrzale i świadomie. Temat ten w pogłębiony sposób podejmują Agata Stola, Dawid Krawczyk i Robert Kowalczyk w książce „Sztuka rozstania”. Autorzy podkreślają, że nie istnieje jedna przyczyna rozstania ani jedno czerwone światło, sugerujące, że relacja zmierza ku końcowi. Można spojrzeć na rozstanie także profilaktycznie – jako konsekwencję pracy nad związkiem, a nie tylko jego rozpadu. „Sztuka rozstania” pokazuje, że zakończenie relacji – romantycznej, przyjacielskiej czy rodzinnej – jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń, ale może być również początkiem czegoś nowego. Książka pomaga zrozumieć emocje, przejść przez etapy żałoby, odbudować poczucie wartości, ochronić dzieci i bliskich przed skutkami konfliktu, a także nauczyć się kończyć relacje z szacunkiem, bez ghostingu czy manipulacji. Po latach w relacji, etap „single 2.0” bywa jak nowe otwarcie. To moment ponownego mapowania siebie – swoich potrzeb, pragnień, codziennych rytuałów. Powrotu do własnego tempa i do życia, gdzie to ja jestem punktem odniesienia, a nie wspólna struktura. Coraz więcej kobiet wybiera ten stan świadomie. Samotność bywa wówczas źródłem mocy, nie braku. Randkowanie 2.0: między algorytmem a tęsknotą za realnością Nowa era randkowania to w pewnym sensie kulturowy eksperyment oparty na technologii: pierwsze spojrzenie kierujemy w ekran, nie w oczy drugiej osoby. Z jednej strony aplikacje randkowe otwierają drzwi do setek nowych połączeń. Z drugiej – prowadzą do wypalenia emocjonalnego: aż 80% kobiet deklaruje zmęczenie światem aplikacji. Cyfrowy interfejs relacyjny wymaga nowych kompetencji: odporności emocjonalnej, radzenia sobie z niepewnością, komunikowania się w języku cyfrowej intymności. Nic dziwnego, że rośnie tęsknota za spotkaniami „poza algorytmem” – za relacjami opartymi na obecności, a nie tylko dostępności. Nowe formy bliskości: platoniczne partnerstwa, niemonogamia, relacje hybrydowe Platoniczne relacje coraz częściej stają się pełnoprawną formą bliskości – głębokie, długotrwałe przyjaźnie stanowią dla wielu kobiet równie stabilny i intymny filar życia jak relacje romantyczne. Obok nich rosnącą widoczność zyskują związki niemonogamiczne i otwarte, które przestają być tematem tabu i stają się przestrzenią dla kobiet pragnących połączenia wolności, autonomii i autentycznej bliskości opartej na szczerości, transparentności i negocjowaniu granic. Równolegle rozwijają się relacje hybrydowe i na odległość – elastyczne, nienormatywne układy, często wspierane przez cyfrowe narzędzia, pozwalające tworzyć więzi dopasowane do indywidualnego stylu życia, niezależnie od geograficznych czy czasowych ograniczeń. Patchwork nie jest dziś kompromisem – to pełnoprawny model rodziny, mozaika historii, doświadczeń i więzi. Kobiece „ja” coraz częściej buduje się w oparciu o wspólnoty: przyjaźnie, rodzinę pochodzenia, rodzinę z wyboru i relacje spoza tradycyjnych kategorii. Autorzy „Sztuki rozstania” piszą również o patchworku jako naturalnym następstwie niektórych rozstań – strukturze dającej ogromną wolność tworzenia nowego języka bliskości. Współczesne kobiety nie szukają już jednego słusznego modelu miłości. Tworzą relacje, które mają sens dla nich. Budują bliskość elastyczną, sprawczą, dopasowaną do ich wartości, a nie do społecznych oczekiwań. Żyją świadomie „pomiędzy”: między dawnymi narracjami a możliwościami, które dopiero się wyłaniają.
Nie dotyk, nie pocałunek… tylko zabawna rolka od koleżanki z pracy wysłana o północy. Czy to już zdrada?
Czy można być z kimś, kto śpi obok i czuć się bardziej samotną niż wtedy, gdy spało się samej? W świecie, w którym zabawne filmiki wysyła się szybciej niż „kocham cię”, a uwaga stała się walutą cenniejszą niż cokolwiek, coraz więcej kobiet zadaje sobie pytanie: „Czy to już zdrada… skoro wszystko dzieje się wyłącznie w telefonie?”. I to nie w wysyłanych ukradkiem romantycznych SMSach, a... w rolkach z Instagrama.
Żyjemy w epoce ciągłego dźwięku. Pikania. Wibrowania. Niekończących się powiadomień, które - choć małe - potrafią skutecznie przykryć czyjąś obecność. Jeszcze dekadę temu sięgaliśmy po encyklopedię, gazetę, książkę. Dziś sięgamy po telefon. Dosłownie zawsze. Między jednym przytuleniem a drugim przewijamy 40 rolek, zapisujemy trzy lifehacki z TikToka, wysyłamy znajomej mem o zodiakach i sprawdzamy, czy ktoś polubił nasz komentarz. Telefon to nasz nawyk, nasz mikro-rytuał, nasze… schronienie. Ale jest jeszcze jedna prawda: my go praktycznie nie odkładamy. Nigdy. I w tym świecie pełnym bodźców zaczyna się historia, która wydarza się w wielu domach. Bo między jednym powiadomieniem a drugim rozpada się coś, czego nie da się nazwać, choć da się poczuć... W tym artykule znajdziesz: „Daj spokój, to tylko koleżanka z pracy” - czyli moment, w którym „coś” pęka Zdrada emocjonalna. Dlaczego tak bardzo boimy się ją nazwać? Uwaga - najważniejsza waluta miłości, którą wydajemy dziś… gdzie indziej „To tylko wiadomości” - czy aby na pewno? Czy można zdradzić kogoś bez dotyku? „Daj spokój, to tylko koleżanka z pracy” - czyli moment, w którym „coś” pęka Na zewnątrz nic nie wyglądało podejrzanie. Żadnych tajemniczych wyjść, żadnego zapachu perfum na kołnierzu, żadnych sygnałów, które znamy z filmów. Tylko on. I jego telefon. Zawsze ekranem do dołu. Na początku moja znajoma, z którą przegadałam o tym "wyimaginowanym problemie", który jednak istnieje naprawdę - cały wczorajszy wieczór przy lampce wina - nie czytała tego jako znak. Do czasu, aż zauważyła, że kiedy pisze, unosi mu się kącik ust - tak, jak kiedyś unosił mu się, gdy opowiadał jej, że myśli o wspólnej przyszłości. "Daj spokój. To tylko koleżanka z pracy" - powiedział do niej pewnego wieczoru, nawet nie odrywając wzroku od ekranu. Powiedział to tonem kogoś, kto naprawdę nie rozumie pytania. Kogoś, kto uważa, że problem leży nie w nim, lecz w jej nadwrażliwości. I wtedy zaczęła się zastanawiać: czy naprawdę wariuję… czy po prostu widzę coś, czego on już nie widzi? Zdrada emocjonalna. Dlaczego tak bardzo boimy się ją nazwać? Bo nie ma ciała. Nie ma dowodu. Nie ma śladu na pościeli. A jednak potrafi rozłupać serce na pół. Granice? Każdy ma inne. Dla jednych zdradą jest spojrzenie, dla innych dopiero pocałunek, a są też tacy, którzy twierdzą, że seks „jednorazowy i bez uczuć” to nie zdrada, dopóki… nie powtórzy się kolejny raz. A żeby było jeszcze trudniej - granice, które wyznaczamy partnerom, często nie są granicami, które wyznaczamy sobie. I odwrotnie. W relacjach międzyludzkich nic nie jest czarne albo białe. Ale jest coś, co w wielu związkach jest wspólne: zdrada zaczyna się tam, gdzie kończy się uwaga. Uwaga - najważniejsza waluta miłości, którą wydajemy dziś… gdzie indziej Pamiętasz początki? Jak byłaś przeczulona na każdy jego gest? Jak zauważałaś najmniejszy ruch brwi, drżenie głosu, nieznaczny uśmiech? Jak pisał do ciebie „wracam”, choć wracał za 20 minut? Z czasem wchodzimy w codzienność. I to normalna kolej rzeczy. Nie, nasz związek się nie sypie. Nie ma awantur, nie ma "cichych dni". Oglądamy razem seriale na Netlixie, jemy razem śniadania, śmiejemy się z tych samych żartów. Wszystko wygląda dobrze. Wręcz do bólu zwyczajnie. I właśnie wtedy najłatwiej coś zgubić. Bo przestajemy się obserwować. Przestajemy ciekawić się sobą. Przestajemy zauważać. Zamiast rozmowy - telefon. Zamiast spojrzenia - scrollowanie kolejnych postów no-name'owych ludzi. Zamiast śmiechu z partnerem - śmiech z kolejnej, 50 już w tym tygodniu rolki przesłanej przez… koleżankę, lub kolegę z pracy. I niby nic się nie dzieje. Ale czy na pewno? „To tylko wiadomości” - czy aby na pewno? Wiele kobiet mówi wprost: „Nie chodzi o to, że pisze. Chodzi o to, że nie pisze do mnie”. To różnica subtelna, ale fundamentalna. Bo jeśli ktoś zawsze pamięta odpisać jej, a tobie odpisuje dopiero wtedy, gdy telefon przestaje wibrować - to nie jest o zazdrości. To jest o miejscu, które kiedyś zajmowałaś. I o tym, że zajmuje je teraz ktoś inny. Koleżanka z pracy, znajoma z uczelni - to nie ma znaczenia. Bo nie o kobietę tu chodzi, a uwagę. Nie o uczucie - bo uczucia tu nie ma, a o emocję - którą kiedyś musiał podzielić się z Tobą. O nowym filmie, o teledysku do piosenki, o kolejnym już remoncie ul. Marszałkowskiej. I nie musisz zobaczyć ich razem, żeby poczuć zagrożenie. Wystarczy, że widzisz, dokąd płynie jego uwaga. A uwaga jest jak prąd: zawsze płynie tam, gdzie jest potrzeba, gdzie jest emocja, gdzie jest impuls. Czy można zdradzić kogoś bez dotyku? Zdrada nie zawsze pachnie perfumami. Czasem pachnie… nowymi wiadomościami na Messengerze. Czasem ma kształt emotki. Czasem brzmi jak „haha” pod filmikiem o relacjach. Czasem jest ukryta w tym, że jego telefon rozświetla się o północy - a on uśmiecha się częściej do ekranu, niż do ciebie. To jest ta zdrada-nie-zdrada. Ta, którą tak ciężko nazwać, a jeszcze trudniej wytłumaczyć. Najcichsza. Najtrudniejsza do udowodnienia. Najłatwiejsza do zbagatelizowania. I najboleśniejsza. I nie chodzi tu o dramat. O podejrzenia. O zazdrość. Bo przecież wszyscy mamy znajomych, przyjaciół, kolegów i koleżanki z pracy. Chodzi o ten moment - niewielki, tak łatwy do przegapienia w codzienności, ale przełomowy - w którym czujesz, że już nie jesteś pierwszą osobą, z którą chce się podzielić dniem. I nawet jeśli on mówi: „Przesadzasz”, „To tylko koleżanka”, „Naprawdę nic się nie dzieje”... ty wiesz swoje. Bo każda z nas czuje, kiedy ktoś przestaje wybierać właśnie ją. A kiedy musisz rywalizować o uwagę z kimś, kto istnieje tylko w powiadomieniach na ekranie - to już nie chodzi o zdradę. To chodzi o serce, które pęka w absolutnej ciszy i niebieskiej poświacie ekranu telefonu.
Fexting, czyli kłótnia na odległość. Nowa norma czy pułapka, w którą millenialsi i „zetki” wpadają w relacjach?
Kłótnia przez SMS? Choć jeszcze niedawno brzmiało to absurdalnie, dziś dla wielu osób to codzienność. „Fexting” – czyli wymiana ostrych zdań za pomocą wiadomości tekstowych – stał się nowym językiem konfliktu w erze smartfonów. Tylko czy to na pewno bezpieczny sposób rozwiązywania sporów?
W dobie nieustannej obecności online coraz więcej aspektów naszego życia przenosi się do przestrzeni cyfrowej – także kłótnie. Termin „fexting”, łączący angielskie słowa fight (kłótnia) i texting (pisanie wiadomości), zyskał rozgłos w 2022 roku, kiedy Jill Biden zdradziła, że wraz z mężem prezydentem USA, zamiast przerzucać się słowami na głos, woli rozwiązywać spory za pomocą SMS-ów. I choć brzmi to zaskakująco, wiele osób może się z tym stylem komunikacji utożsamić – zwłaszcza gdy okoliczności nie sprzyjają bezpośrednim rozmowom. Czy jednak fexting to wygodne rozwiązanie czy raczej droga na skróty, która może więcej zniszczyć niż zbudować? Warto przyjrzeć się temu zjawisku bliżej. W tym artykule: Co to jest fexting? Kłótnia online: potencjalne ryzyko Fextować czy nie fextować? Oto jest pytanie Co to jest fexting? Hasło „fexting” – czyli kłótnia prowadzona za pośrednictwem wiadomości tekstowych – zyskało rozgłos w 2022 roku, kiedy Jill Biden ujawniła w luksusowym magazynie, że z mężem, ówczesnym prezydentem USA Joe Bidenem, w ten właśnie sposób rozstrzygają spory. Powód? Dyskrecja – para prezydencka nie chciała, by ochroniarze z Secret Service byli świadkami ich nieporozumień. Choć sytuacja dotyczy osób publicznych, wiele par może się z tym utożsamić – niejednokrotnie zdarza się nam wymieniać napięte wiadomości z partnerem lub partnerką podczas rodzinnych spotkań czy w miejscach publicznych, gdzie emocjonalna rozmowa byłaby niestosowna. Fexting, choć nie zawsze konstruktywny, stał się jednym ze znaków czasów – efektem digitalizacji relacji, w której smartfon często zastępuje bezpośrednią konfrontację. Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z relacjami romantycznymi, przyjacielskimi czy zawodowymi, pokusa, by wyładować emocje w wiadomości tekstowej, nierzadko przeważa nad potrzebą bezpośredniej rozmowy. Była pierwsza dama Stanów Zjednoczonych – wskazała na jeden z głównych powodów sięgania po fexting: chęć zachowania prywatności. W sytuacji, gdy każda rozmowa może być podsłuchana przez agentów Secret Service, cicha wymiana zdań przez telefon staje się najbardziej dyskretnym rozwiązaniem. Kłótnia online: potencjalne ryzyko Z drugiej strony, fexting niesie ze sobą istotne ryzyko nieporozumień. Ile razy zdarzyło się nam impulsywnie napisać i wysłać wiadomość, by chwilę później zorientować się, że została ona całkowicie źle zinterpretowana? Komunikacja tekstowa pozbawiona jest tych subtelnych sygnałów, które towarzyszą rozmowie twarzą w twarz – tonu głosu, gestów, mimiki – co znacząco zwiększa ryzyko błędnej interpretacji. Dodatkowo, autokorekta potrafi wprowadzić niezamierzone zmiany, a opóźnienia w odpowiedziach mogą wzmacniać napięcie. Niewinna wymiana opinii potrafi w mgnieniu oka przerodzić się w konflikt, gdy tekst – pozbawiony emocjonalnego kontekstu – nabiera ostrzejszego znaczenia. Nasze preferencje dotyczące tego typu konfrontacji często mają źródło w osobistych doświadczeniach i sposobach komunikacji wyniesionych z domu. Osoby, które wychowały się w środowisku unikającym otwartych sporów, mogą postrzegać komunikację przez wiadomości jako bezpieczniejszą i mniej stresującą. Z kolei ci, którzy są przyzwyczajeni do bezpośrednich rozmów, mogą czuć się zagubieni w świecie pozbawionym emocjonalnych podpowiedzi. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, jeśli chcemy poruszać się po emocjonalnie zaminowanym gruncie cyfrowych kłótni. Choć pisanie wiadomości może wydawać się bardziej przemyślane i odpowiedzialne – słowa zostają przecież zapisane na ekranie – ta trwałość może stać się źródłem problemów. W przeciwieństwie do rozmów na żywo, gdzie emocje można szybko załagodzić gestem czy uśmiechem, fexting zostawia ślad. Każde ostre słowo zapisane w historii czatu może wrócić jak bumerang przy okazji kolejnego przeglądania rozmów, rozdrapując rany, które zdawały się już zabliźnione. Fextować czy nie fextować? Oto jest pytanie Kluczowe znaczenie ma umiejętne wyważenie między komfortem, jaki daje komunikacja za pomocą wiadomości, a wartością bezpośredniego kontaktu. Świadomość momentu, w którym dana rozmowa powinna przenieść się z ekranu do realnej interakcji, może pomóc uniknąć nieporozumień i wzmocnić relacje. Ostatecznie to, czy fexting okaże się pomocnym narzędziem czy źródłem komplikacji, zależy od naszej zdolności do poruszania się po jego subtelnościach i potencjalnych pułapkach.
Czy pisanie to zdrada? Do Agi na Facebooku odezwał się ukochany ze studiów. Namiętność odżyła w sekundę
Fantazje o byłym, flirty z kolegą z pracy, serduszka pod zdjęciem szefa, posty o barmanie na Facebooku – czy to już zdrada? A może tylko niewinna gra? Gdy godzinami piszesz z kimś innym, pojawia się pytanie: czy pisanie to zdrada? Ty mówisz „nie”, ale twój partner się wścieka. Dlaczego?
Czasem jednak mikrozdrada zaczyna się bardzo niewinnie – od jednego kliknięcia, reakcji na zdjęcie, pozornie niewinnej wiadomości. – Najpierw tylko odpowiadałam na story, potem przeszliśmy do rozmów o książkach, filmach, aż w końcu pisaliśmy do siebie codziennie – opowiada Lena (31 lat, tłumaczka). – Zorientowałam się, że czekam na jego wiadomość bardziej niż na powrót mojego chłopaka z pracy. Nic się nie wydarzyło fizycznie, ale w głowie miałam już całe alternatywne życie z kimś innym. I to mnie przeraziło. Dziś wiem, że czasem najgroźniejsze są rzeczy, które dzieją się tylko w naszej wyobraźni. Czy pisanie to już zdrada? Nie zapomnę tego, prawie umarłam! – Kątem oka zobaczyłam, że Mateusz ma w komórce niepodpisany imieniem numer. „Kto to?” – zapytałam. „Nie wiem, mogę wykasować, jeśli chcesz” – odpowiedział. „Oho, dziwne” – pomyślałam. Udało mi się wejść w SMS-y z tego numeru, a tam – same serduszka! „On mnie zdradza!”, krzyknęłam w myślach – opowiada Agnieszka. Ich małżeństwo było akurat w kryzysie, prawdę mówiąc, zamierzała odejść. Ale kiedy zobaczyła te serduszka, była w szoku. Potem okazało się, że to stary numer ich córki. Agnieszka (38 lat, miasto średniej wielkości, prowadzi małą cukiernię) i Mateusz (33 lata, informatyk, pracuje w domu – projektuje aplikacje dla podróżników) jeszcze się nie rozstali, ale los ich małżeństwa wisi na włosku. Także dlatego, że do Agi na Facebooku odezwał się ukochany ze studiów. Piętnaście lat temu spędzali razem każdą noc. Gdyby była wstydliwa, czerwieniłaby się na ich wspomnienie. Teraz, kiedy z sobą piszą, wydaje się jej, że namiętność ożyłaby w sekundę. I nie wie, czy spotkać się i sprawdzić, czy rzeczywiście tak jest? Zastanawia się, czy to będzie zdrada, czy działanie na rzecz obecnego związku – przekona się, że już nie jest tą Agą ze studiów i spokojnie zamknie ten etap. – Może zdrada nie zawsze jest zdradą? – pytam Agnieszkę. Jest dla siebie surowa: – Mikrozdrada to po prostu zdrada. Ale nazwa świetna – idealnie pasuje do tego stanu, kiedy człowiek nie potrafi przyznać się sam przed sobą, że myśli o kimś innym. A przecież pisanie z kimś na Messengerze, serduszka i fantazje to emocjonalne angażowanie się. I mimo że dzieje się to tylko na ekranie smartfona, jest zdradą – stwierdza. Interesujące, że koncepcja mikrozdrady pojawiła się w czasach, gdy jesteśmy tak otwarci na temat seksualności i związków. Wiemy już, że nie każda relacja jest heteronormatywna, zrozumieliśmy, czym jest gender, i poznaliśmy terminy takie jak poligamia i poliamoria. Jednak są granice. Jeśli twój mąż skomentuje wpis koleżanki w mediach społecznościowych ikonką bakłażana, brzoskwini (skojarzenia z kształtami narządów płciowych) lub buźką z serduszkami zamiast oczu – czujesz niepokój. Czy pisanie to zdrada? Wszystko zależy od jakości związku – Jeśli mamy w nim jasność, pewność, wiele nas łączy, to mikro zdrady pozostają bez echa. Zresztą zawsze jest między nami niepisany kontrakt: dobrze wiemy, gdzie są granice, czyli jakie zachowanie zrani naszego partnera – porządkuje temat prof. Katarzyna Popiołek, dziekan Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS w Katowicach. Zwraca jednak uwagę, że czaty i aktywności w mediach społecznościowych to złodzieje czasu. Można by było poświęcić go swojemu partnerowi i poprawie jakości związku. – Pewien mężczyzna opowiadał mi, że jego żona ciągle ogląda jakieś seriale. No to on czatuje wtedy z koleżanką, z którą ma wspólne zainteresowania. Jest w tym pewne niebezpieczeństwo: ich rozmowy w końcu zejdą na tematy intymne, będą komentować bieżącą rzeczywistość, a nie tylko zainteresowania. Uzależnią się od swojej obecności. I tu kolejny problem, wcale nie mniej ważny: ta trzecia osoba może zacząć liczyć na coś więcej. Pamiętajmy, że możemy zranić nie tylko własną partnerkę, ale jeszcze koleżankę z czatu – mówi prof. Katarzyna Popiołek. Czasem mikro zamienia się w makro – Mikrozdrada? Supersłowo dla hashtagu – ożywia się moja kolejna rozmówczyni, projektantka wnętrz, Ewelina (27 lat), która na studia przeprowadziła się z małego miasteczka do Warszawy. Razem z partnerem, Wojtkiem. – Puszczenie uśmiechu do faceta na imprezie to nie zdrada. Nawet wypicie z nim drinka. Dodanie do znajomych też nie. Flirtowanie w mediach społecznościowych? Nie wiem. Ale pewnie wszystko, co chciałabym ukryć przed swoim partnerem na temat innego mężczyzny, to już mikrozdrada. Dla każdej pary mikrozdrada oznacza co innego. A nawet dla każdego z partnerów – stwierdza. Ewelina jest z Wojtkiem od matury, czyli 10 lat. Trudno jej wyobrazić sobie świat poza związkiem. Z drugiej strony pojawia się ciekawość doznań z innymi mężczyznami, żal, że coś ją omija. Tak, Ewelina zdradza. Nigdy nie myśli o tym, by kochanek zastąpił w jej życiu Wojtka. Zrobi zresztą wszystko, by mąż się nie dowiedział. Wieczorami nerwowo przeszukuje swój telefon, czy nie zapomniała usunąć jakiegoś śladu. Ale wlicza to w koszt. Jej zdaniem dzięki prawdziwym zdradom ratuje swój związek. – Rzadko się zdarza, żeby seks z kimś innym ożywił naszą stałą relację. Choć bywają zdrady, które uświadamiają partnerom, że ich związek się rozpada – są krzykiem o ratunek lub ratunkiem. Ale oboje musieliby być bardzo dojrzali, a najczęściej tam, gdzie pojawia się ból, trudno o rozsądek – komentuje prof. Katarzyna Popiołek. Wszystko zaczęło się od pęsety – Któregoś pięknego jesiennego popołudnia znalazłam w aucie, na podłodze pod przednim siedzeniem, elegancką pęsetę – opowiada Marianna (45 lat, reżyserka castingu). – I już wiedziałam. Najdziwniejsze? Pomyślałam: „Uff, czyli ja nie będę musiała tego zrobić. To on odejdzie”. To ulga? – Każdy z nas ma w sobie głos dziecka, rodzica i dorosłego. Dziecko domaga się, pragnie czegoś, a jak ktoś mu odmówi, to jest nieszczęśliwe i tupie nogą. Na poziomie rodzica są normy, które przekazano nam w trakcie wychowania: co nam wolno, a czego nie. A trzeci poziom to dorosły. Umie wyważyć między tym, czego chce dziecko, a tym, czego zabrania rodzic, podjąć racjonalną decyzję, opierając się na świadomości samego siebie. Oczywiście ważne jest to, żeby decyzje podejmował dorosły, bo bierze pod uwagę wiele argumentów: sytuację, to, kim jesteśmy, etap relacji – mówi prof. Katarzyna Popiołek. A kiedy potrzebuję wianuszka adoratorów… – Zdarza się, że atrakcyjna kobieta gromadzi wokół siebie grono adoratorów – stwierdza prof. Katarzyna Popiołek. – Jej partner pozostaje jednak spokojny, bo wie, że ona tej adoracji potrzebuje. Jeśli ich związek jest szczęśliwy, mąż nie niepokoi się, że któryś z nich mógłby być jego konkurentem. Ale jeśli kobieta ma zaburzone poczucie własnej wartości albo wątpliwość co do jakości związku, sprawa może się skomplikować. Czy taka adoracja (ktoś mi przyniesie kwiaty, wyśle walentynkę) jest mikrozdradą? Jeśli nie potrafię bez tego żyć, a mąż nie zastąpi tych adoratorów, to może być niebezpieczna sytuacja. Trzeba umieć zajrzeć w siebie – tłumaczy. A może dać się ponieść szaleństwu? Bywa, że się kimś zachwycimy: tańczę z kimś na balu, bo świetnie prowadzi, albo podoba mi się szaleńczo jakiś przystojny mężczyzna. Anna Karenina źle skończyła po takim balu – przypominam sobie. – No właśnie, i to była scena decydująca! Ale jeśli ta scena nie ma kontynuacji, nie dążymy do tego, by się spotykać z tą osobą, to mikrozdrada nie niesie niebezpieczeństwa – uspokaja prof. Katarzyna Popiołek. I na koniec definiuje mikrozdradę: – To sytuacja nieplanowana, w której odczuwamy silne emocje wobec kogoś i okazujemy mu wyraźne zainteresowanie. Te zdarzenia bywają zaskakujące i mogą budzić niepokój partnera, ale w naszej intencji nie mają zagrażać związkowi. Traktujemy je jako ulotną rzeczywistość, przyjemną nagrodę od losu, która dodaje życiu barw. Zgodzisz się? Tekst: Anna Luboń
Kim są karmiczni wrogowie? Rozpoznasz ich obecność w swoim życiu dzięki „zasadzie lustra”
Związek karmiczny działa jak lustro – pokazuje Co Twoje wnętrze. Silne negatywne emocje w obecności drugiej osoby to znak, że jest ona twoim „wrogiem karmicznym”. Może to być partner, przyjaciel, a nawet rodzic. Taka relacja komplikuje życie, ale i zmusza Cię do konfrontacji z tym, czego w sobie nie akceptujesz. Jak ją rozpoznać?
Każde spotkanie z drugim człowiekiem ma swój głębszy sens – szczególnie te relacje, które odciskają na nas najsilniejsze piętno. Związki karmiczne to nie tylko romantyczne uniesienia i uczucie „przeznaczenia”, ale też trudne lekcje, które życie stawia na naszej drodze. Niejednokrotnie spotykamy osoby, które wyzwalają w nas skrajne emocje – od natychmiastowej bliskości po gwałtowną niechęć. Właśnie te doświadczenia prowadzą nas do odkrycia, czym naprawdę jest połączenie dusz i dlaczego bywa zarówno błogosławieństwem, jak i największym wyzwaniem. W tym artykule: Co to jest związek karmiczny? Związki karmiczne: bratnie dusze vs. karmiczni wrogowie Czego nas uczą karmiczni wrogowie? Co to jest związek karmiczny? Kiedy doświadczamy połączenia dusz, mamy poczucie, że napotkaną osobę znamy nie od dziś. Odnosimy wrażenie, że to spotkanie zostało zapisane w gwiazdach. Najczęściej towarzyszy mu zbieg okoliczności. Czasami może nam się wydawać, że gdzieś już widzieliśmy ów nieznajomego. Rozpoznajemy jego głos, cechy fizyczne i od razu czujemy się z nim związani w jakiś niewytłumaczalny sposób. Mogą towarzyszyć temu pozytywne odczucia lub natychmiastowe uprzedzenie. Warto wiedzieć, że związek karmiczny zdarza się często. Przez całe życie doświadczymy licznych połączeń dusz. Tymczasem... karmiczni wrogowie to najczęściej osoby, które znajdują się najbliżej nas. Rozpoznanie rodzaju istniejących połączeń i powodów, dla których dana osoba wkroczyła w nasze życie, wbrew pozorom wzmacnia nasz duchowy rozwój. To właśnie dzięki tym trudnym relacjom mamy szansę stać się najlepszą wersją siebie. Twierdzenie, że bratnia dusza to ktoś, z kim będziemy wieść tylko szczęśliwe życie, bardzo szybko okazuje się nieprawdą. Połączenie dusz przynosi kompletność, ale też trudności, wyzwania, ból i traumę, której nie da się zapomnieć. Związki karmiczne: bratnie dusze vs. karmiczni wrogowie Zdarza się, że spotykamy bliźniaczy płomień – osobę, którą nazywamy „miłością życia”. Jednak równie często los stawia na naszej drodze karmicznego przeciwnika. Choć odczuwamy wobec niego dystans czy niechęć, wciąż coś nas do niego przyciąga. Bywa też, że więź, która początkowo wydaje się idealnym połączeniem bratnich dusz, stopniowo zamienia się w pełną napięć i bolesnych doświadczeń relację. Takie konflikty wystawiają nas na próbę, zmuszając do konfrontacji z częścią siebie, o której nie mieliśmy pojęcia. Jeśli czujesz, że twoje partnerstwo przypomina walkę, to znak, że masz do czynienia z relacją karmiczną. Taki „wróg” odkrywa Twoje słabe punkty i uśpione lęki. Im więcej niepokoju i nierozwiązanych problemów nosisz w sobie, tym łatwiej przyciągasz osoby, które je uwidocznią. Czasami tym przeciwnikiem okazuje się nawet ktoś najbliższy – rodzic, z którym nieustannie wchodzisz w spór. Czego nas uczą karmiczni wrogowie? Najczęściej przyciągamy do siebie ludzi, którzy odzwierciedlają nasze własne słabości i nierozwiązane problemy. Dopiero świadoma praca nad sobą pozwala uniknąć wikłania się w takie relacje. Kiedy karmiczny wróg uruchamia w nas trudne emocje, zwykle obwiniamy jego, zamiast spojrzeć w głąb siebie. Proces uzdrawiania zaczyna się od pytań: dlaczego na to pozwalam? Dlaczego akceptuję krzywdzące zachowania i szukam dla nich usprawiedliwienia? Bliskość dusz nie daje nikomu prawa do zadawania bólu. Jednak winą nie obciążymy wyłącznie drugiej strony – to my musimy nauczyć się wyznaczać granice i przestać godzić na kolejne rany. Każdy z nas ma w sobie cień, nad którym trzeba popracować. Wróg karmiczny staje się lustrem, które zmusza nas do refleksji nad własnymi postawami i uczy odpowiedzialności za myśli, czyny i decyzje. Dzięki niemu dostrzegamy, w jakich obszarach życia konieczne są zmiany. Dopiero gdy zrozumiemy, że więź dusz nie jest idealnym obrazem pozbawionym trudności, możemy świadomie pracować nad relacją i spojrzeć na nią z większą klarownością. Bratnich dusz nie należy stawiać na piedestale – zamiast tego warto traktować spotkania z nimi jako okazję do nauki, zadawania ważnych pytań i odrabiania duchowych lekcji. Każde połączenie dusz ma znaczenie – niezależnie od tego, czy przynosi radość, czy ból. Świadomość, akceptacja i gotowość do nauki pozwalają zrozumieć, po co dane spotkanie pojawiło się na naszej drodze. Nic nie dzieje się przypadkiem – może za to prowadzić ku wewnętrznemu rozwojowi.
Jak rozpoznać maminsynka? Oto cechy, które najczęściej go definiują
Mężczyzna określany jako maminsynek stawia matkę na pierwszym miejscu i uważa ją niemal za kobietę idealną, porównując do niej wszystkie inne relacje. Jak go rozpoznać?
W tym artykule: Po czym poznać maminsynka? Typowe cechy maminsynka Maminsynek to stan umysłu – 5 typów maminsynka Jak przestać być maminsynkiem? Po czym poznać maminsynka? Maminsynek to mężczyzna, który wychodzi poza granice naturalnego szacunku wobec matki, traktując jej słowa i opinie jako nadrzędne w swoim życiu. Nie potrafi im się przeciwstawić – czy to z nadmiernego przywiązania, czy z lęku przed samodzielnością. Często postrzega matkę jako osobę nieomylą i niezastąpioną, a nawet pełni wobec niej rolę „opiekuna”, pomagając jej w sprawach, w których jego wsparcie nie jest wcale potrzebne. Wbrew stereotypowi, maminsynek to nie tylko dorosły „wieczny student” mieszkający w domu rodzinnym i traktujący go jak hotel. W wielu przypadkach są to mężczyźni samodzielni na co dzień, którzy jednak ulegają wpływowi matki w kluczowych momentach – np. przy podejmowaniu ważnych decyzji, zwłaszcza dotyczących życia uczuciowego. Problem widać szczególnie w związkach, które na pierwszy rzut oka wyglądają idealnie. Partner wydaje się być wymarzonym kandydatem, dopóki nie pojawi się temat jego mamy. Taki mężczyzna zazwyczaj ma świadomość swojej zależności, dlatego rekompensuje partnerce niedogodności, obdarowując ją prezentami i komplementami. Nie zmienia to jednak faktu, że życie z nim bywa przerywane napięciami i sytuacjami związanymi z jego matką. Typowe cechy maminsynka Maminsynków wyróżnia kilka cech, które mogą, ale wcale nie muszą występować razem: Poszukiwanie u partnerki cech matki – maminsynek liczy, że jego partnerka będzie swoistym odzwierciedleniem matki. Docenia zatem wszelkie podobne cechy i wyraża sprzeciw wobec odmiennych od matki poglądów. Poszukiwanie u matki odpowiedzi na najprostsze pytania – maminsynek woli zadzwonić do mamy, by dowiedzieć się co ile podlewać roślinę lub czym doprawić obiad, zamiast wyszukać informacje w Internecie. Poleganie na opinii matki przy podejmowaniu kluczowych decyzji – najlepiej, żeby to mama wybrała mieszkanie, samochód i... salę weselną. To ostatnie to wcale nie odosobniony przypadek: wiele związków rozpada się tuż przed rozesłaniem zaproszeń gościom, bo nagle okazuje się, że to ślub bardziej matki niż syna. Traktowanie aktywności związane z matką jako priorytet – w planach była kolacja na mieście, ale mama zaprasza na domowy obiad? Czas odwołać rezerwację w restauracji. Liczenie na wybawienie z opałów – dotyczy to głównie maminsynków, którym pobłażano złe zachowanie w szkole czy w towarzystwie za sprawą waleczności matki. W dorosłym życiu chętnie ryzykują i popadają w problemy finansowe, bo wiedzą, że mama i tak pomoże. Zdawanie relacji z absolutnie wszystkiego – problematyczne jest to w szczególnie w związkach, gdzie naturalnie znaczna część szczegółów powinna pozostać pomiędzy dwójką ludzi. Naśladowanie matki – niezmiernie często np. łamacze serc dorastali u boku swoistych femme fatale. Zastępowanie matce specjalisty – objawia się u mężczyzn, których matki mają nieprzepracowane traumy, a „leczy” je tylko obecność syna. Podążanie za spisanym przez matkę planem na życie – dotyczy matek, które wiedziały od początku, czym charakteryzuje się idealny najlepszy przyjaciel syna, do jakiej szkoły pójdzie syn i w jakim zawodzie będzie pracował. Maminsynek to stan umysłu – 5 typów maminsynka Do maminsynków zaliczyć można mężczyzn różnego typu – wywodzących się z różnych rodzin. Ich zachowanie często definiuje to, jakim typem osobowości jest matka i z jakimi problemami się zmaga. Wyszczególnić można pięć podstawowych typów. Typ 1: Uwodziciel Maminsynek-uwodziciel nie należy do mężczyzn poszukujących przygód na jedną noc. On chce kochać – ale bardziej z poczucia obowiązku niż z prawdziwego uczucia. W jego świecie matka pełni rolę femme fatale: pewnej siebie, świadomej własnej atrakcyjności kobiety, uwielbiającej męskie towarzystwo i zawsze skupiającej na sobie uwagę otoczenia. To jej głos był najgłośniejszy i to ona zawsze miała rację. Dorastając, syn uczył się, że jego zadaniem jest podziwiać matkę. Słyszał, jak narzeka na kobiecą samotność, a jednocześnie obserwował, jak z pogardą odrzuca kolejnych kandydatów, twierdząc, że nikt nie jest wystarczająco dobry. Krytyka wobec innych kobiet – sąsiadek, koleżanek czy matek kolegów – była normą. W efekcie to ona stała się dla niego jedynym, niedoścignionym ideałem kobiety. Jeśli mężczyzna nie przepracuje tego doświadczenia, powiela wzorzec matki. Udaje macho, flirtuje, czaruje i pragnie zachwycać. Potrafi sprawiać przyjemność kobietom i z zaangażowaniem okazuje uczucia – lecz tylko pozornie. W rzeczywistości zatrzymuje się na etapie „starania”, odgrywając wyuczony scenariusz zamiast przeżywać prawdziwe emocje. Szuka ideału, o którym wie, że nie istnieje, i ostrzega: „nie próbuj mnie pokochać”. Niejednokrotnie samą selekcję potencjalnych partnerek przejmuje matka – wskazując ich wady. Trudno jednak stwierdzić, czy robi to z nadzieją na znalezienie doskonałej synowej, czy raczej po to, by syn, podobnie jak ona, nigdy nie zaznał szczęśliwego związku. Typ 2: Mama zawsze obroni Matki takich maminsynków od najmłodszych lat walczyły jak lwice. Na wywiadówkach toczyły spory z nauczycielami, grożąc skargami do kuratorium, bo były przekonane, że syn jest geniuszem, a to szkoła nie potrafi tego docenić. Starannie selekcjonowały jego znajomych, decydując, kto jest „godny”, a kto stanowi złe towarzystwo. Chroniły dziecko przed trudnościami życia, prowadząc go niemal za rękę także w dorosłości – bo przecież mama zawsze przyjdzie z pomocą. Podczas gdy inne matki pozwalały synom ponosić konsekwencje pierwszych błędów – np. po imprezie kazały radzić sobie samemu – matka przyszłego maminsynka już po kilku minutach jechała po niego, kładła do łóżka, podawała aspirynę i smażyła jajecznicę. Gdy pojawiały się problemy finansowe, spłacała jego długi, łagodziła konflikty z właścicielem mieszkania czy nawet przygotowywała prace na studia. Taki mężczyzna wyrasta na najbardziej egoistyczny typ maminsynka. Nie szuka wyjścia z tej zależności, bo jest mu w niej wygodnie. Często wręcz wykorzystuje matkę, a gdy ta odmawia pomocy – oczekuje tego samego od partnerki, przenosząc na nią schemat relacji. Typ 3: lekarstwo na zło Ten typ maminsynka wyrasta z relacji z matką, która sama była osobą zranioną – zdradzaną, oszukiwaną, upokarzaną, a czasem nawet doświadczającą przemocy. Nie miała okazji przepracować traum ze specjalistą, bo w tamtych czasach nie było to powszechne, a później wydawało się już „za późno”. Dla niej syn stał się antidotum na cierpienie – miał żyć lepiej, szczęśliwiej i inaczej niż ona. Przekazywała mu pozornie dobre wartości, lecz stale odnosiła się do własnych bolesnych doświadczeń. W praktyce chłopiec pełnił rolę powiernika, partnera do rozmów czy wręcz terapeuty. Słuchał, wspierał, pomagał, ale sam nie mógł liczyć na wysłuchanie – chyba że rozmowa znów prowadziła do historii matki. Takie kobiety nie kierują się złą wolą, lecz brakiem pomocy psychologicznej, która dopiero od niedawna jest czymś naturalnym i dostępnym. Dorastając, „maminsynek-lekarstwo na zło” staje się człowiekiem pozbawionym pewności siebie. Nauczył się, że zawsze musi być dostępny dla matki, dlatego reaguje na każde jej wezwanie. W dorosłym życiu często wybiera partnerki z trudną przeszłością – bo zna i rozumie rolę słuchacza i wspierającego, sam jednak rzadko mówi o sobie. Typ 4: mama wie najlepiej Ten typ maminsynka uchodzi za najmniej skrajny i zwykle pochodzi z domów, w których panowała dobra atmosfera, ale też nadmierna opiekuńczość. W przeciwieństwie do matek „wojowniczek”, które walczyły na wywiadówkach o wyższe oceny, matki „wiedzące najlepiej” akceptowały, że syn ma problemy w nauce czy z zachowaniem. Tłumaczyły nauczycielom, że to kwestia ADHD, dysleksji, sportowych treningów, burzy hormonów czy gier komputerowych – i że „taki po prostu jest”. Nie próbowały udowadniać, że dziecko jest wyjątkowe czy najzdolniejsze. Zamiast tego przejmowały za nie decyzje – od wyboru obozu wakacyjnego po zakup ubrań. Z troski, ale też z nadmiernej kontroli, wyręczały syna także w dorosłości. Potrafiły ingerować nawet w sprawy kluczowe – np. rozbijały przygotowania do ślubu, krytykując wybór orkiestry, alkoholu czy samej koncepcji rozdzielności majątkowej. To one wskazywały, gdzie syn powinien mieszkać, jaką pracę podjąć i która kobieta będzie „odpowiednia”, by się nim zajmować – zamiast być jego równorzędną partnerką. Typ 5: „nie mówmy tylko o mamie” Ten typ maminsynka na pierwszy rzut oka przypomina prawdziwego macho. Jest świetnym sąsiadem, partnerem czy kolegą z pracy. Potrafi dać kobiecie poczucie bezpieczeństwa i sprawić, że zakochane uniesienia nie są tylko domeną młodości. Sprawia wrażenie ideału – aż do chwili, gdy na scenę wkroczy jego matka, despotyczna i konfliktowa. Wtedy macho nagle zamienia się w tchórza, chowającego głowę w piasek. Zaczyna przepraszać, tłumaczyć i obiecywać poprawę, a nawet szczerze opowiada, skąd bierze się jego trudna relacja z matką. By zrekompensować napięcie, zasypuje partnerkę gestami – kupuje kwiaty, gotuje romantyczną kolację, organizuje spotkania ze znajomymi czy wręcza prezenty idealnie trafione w jej pragnienia. Jednak to tylko sposób na odwrócenie uwagi od problemu, który i tak powróci przy kolejnej konfrontacji z opiniami i poglądami matki. „Nie mówmy o mamie” to typ słaby psychicznie i mocno związany z rodzicielką. Nie umie sprzeciwić się jej zdaniu – gdy krytykuje jego partnerkę, milczy, a później przeprasza za matkę. To efekt dzieciństwa, w którym nie miał prawa do własnej tożsamości, bo matka decydowała o wszystkim już od najwcześniejszych lat. Choć nie chce wracać do bolesnych wspomnień, w głębi serca pragnie, by matka w końcu zaakceptowała go jako samodzielną osobę. Jak przestać być maminsynkiem? Mamisynek to stan kształtujący się przed lata – niełatwo przestać nim być. Wymaga to pracy na na następujących płaszczyznach: Podejmij współpracę z psychologiem lub terapeutą – to szczególnie ważne przy trudnościach wynikających z nieprawidłowego wychowania. Buduj własny światopogląd – analizuj swoje myśli i uczucia, oddzielając je od opinii przejętych od matki; pomocne będą rozmowy z psychologiem, notatki i szczere rozmowy z bliskimi. Przestań żyć według narzuconego planu – zamiast realizować cudzy (mamy) scenariusz, kieruj się własnymi emocjami i rozumem. Ucz się samodzielności – Internet to świetne źródło wiedzy, a na rozwój niezależności nigdy nie jest za późno. Częściej podejmuj decyzje – wybieraj, gdzie pójdziesz, gdzie spędzisz wakacje, co kupisz; próbuj nowości i eksperymentuj. Ogranicz częste kontakty z mamą – telefon raz dziennie nie jest konieczny, a nowe przepisy kulinarne można wypróbować samodzielnie, bez pytania o szczegóły. Wyznacz granice w pomocy dla mamy – pomagaj tylko w sprawach naprawdę potrzebnych, zamiast spełniać każde drobne zachcianki. Rozmawiaj z partnerką o temacie matki spokojnie – bez emocji, co pozwoli spojrzeć na przeszłe konflikty bardziej obiektywnie. Mów dobrze o partnerce – unikaj narzekania i skup się na pozytywnych cechach, by zmienić obraz, jaki ma o niej Twoja matka. Nie zastępuj matki inną kobietą – np. partnerką; dbaj o równowagę w relacji, a jeśli planujesz ślub, rozważ rozwiązania chroniące niezależność (np. rozdzielność majątkowa).
Situationship, czyli „związek na niby”. Jak rozpoznać, że ta relacja nie ma przyszłości?
Status związku? „To skomplikowane". Ta fraza coraz częściej dotyka osoby, które ... pozornie są w relacji, ale tak naprawdę nie mają w niej żadnych perspektyw. O co więc chodzi w situationship?
W tym artykule: Co to jest „situationship”? Jak rozpoznać „situationship”? Wady i zalety „situationship” Co to jest „situationship”? Media społecznościowe i aplikacje randkowe takie jak Tinder sprawiły, że coraz częściej spotykamy się z nowymi typami zachowań, na przykład z tak zwanym "ghostingiem". Ghosting (termin powstał od angielskiego słowa "ghost", czyli duch) oznacza mniej więcej tyle, że ktoś z kim się spotykaliśmy nagle rozpływa się w powietrzu. A dokładniej, znika z naszego życia, przestaje odbierać telefon i odpisywać na wiadomości, bez żadnego wytłumaczenia. Mówi się także o "benchingu", czyli traktowaniu swojego partnera jak planu "B" (w końcu wielu z nam myśli, że nigdy nie wiadomo, kiedy przesuwając palcem w lewo po ekranie telefonu, natrafi się na księcia czy księżniczkę z bajki), a także o "mooningu". O friends with benefits, czyli przyjaźni z seksem, powstał już nawet film. Popularnym rodzajem relacji jest też "situationship", czyli niby-związek. Na czym polega związek-niezwiązek? To coś podobnego do relacji bez zobowiązań, ale na wyłączność. Partnerzy zachowują się jakby byli parą, ale jednocześnie nie planują wspólnej przyszłości i unikają precyzowania swojego statusu. Hasło "to skomplikowane" jest tego najlepszym podsumowaniem. Specjaliści od randkowania z aplikacji "ZaadoptujFaceta" wyróżnili szereg zachowań, które się na niego składają. Jak rozpoznać „situationship”? Choć każda relacja jest inna, istnieją pewne sygnały, które pomogą Ci rozpoznać, czy faktycznie masz do czynienia ze zjawiskiem związku na niby, a może to jedynie chwilowy przestój w jego rozwoju. 1. Osoby znajdujące w situationship zazwyczaj spotykają się ze sobą na wyłączność, ale nie są w swoja relację głęboko zaangażowani. 2. Rozmowy między partnerami częściej niż dyskusję o poważnych osobistych tematach przypominają small talk. 3. Sytuacja w niby-związku jest na tyle niepewna, że planowanie nie wchodzi w grę. Prędzej niż wakacje na Bali za pół roku, zaplanujecie piątkowy wieczór. 4. Często osoby znajdujące się w situationship prowadzą dwa równoległe życia towarzyskie - każdy spotyka się ze swoimi przyjaciółmi i znajomymi. 5. O poznawaniu rodziny w przypadku situationship raczej nie ma mowy. Jakoś zawsze jest na to zły moment... 6. Chodzenie na randki? Situationship zakłada raczej spotkania, podczas których ogląda się serial i uprawia seks niż randki przy świecach. Wady i zalety situationship Warto zauważyć, że każda relacja typu situationship mieć różną dynamikę. Dla niektórych jest to etap przejściowy przed podjęciem decyzji o dalszym kierunku związku, za to inni mogą traktować to jako formę bliskości przy jednoczesnym braku zaangażowania. Situationship daje przestrzeń do poznawania siebie nawzajem w bardziej niezobowiązującym kontekście, co dla wielu jest atrakcyjnym rozwiązaniem: jeśli nie trwa długo, samo w sobie nie jest złe. Pozornie wygodny układ często jednak kończy się, gdy jeden z partnerów chce ustabilizować sytuację. Przy situationship ciężko w końcu o poczucie bezpieczeństwa i spokoju. Co zrobić, kiedy nie podoba nam się fakt bycia w situationship? "W tej sytuacji najlepiej jak najszybciej taką relację zakończyć i to osobiście. Być może to będzie pierwsza poważna rozmowa w takim związku-niezwiązku. Może podczas niej okaże się, że dwie strony postanowią poprawić swoją relację i situationship zamieni się w prawdziwy związek. Jeśli nie, warto przemyśleć, w jaki sposób znaleźliśmy się w niekomfortowej sytuacji i nie powielać tego błędu. Tkwienie w byle jakim związku kradnie nam szansę na wejście w zdrową i dojrzałą relację" – komentuje Rocio Cardosa, specjalistka aplikacji ZaadoptujFaceta. Związek typu situationship to układ, który może wydawać się atrakcyjny ze względu na swobodę i brak zobowiązań, ale często prowadzi do zranionych uczuć i niepewności. Jeśli czujesz, że tkwisz w takim niby-związku, warto zastanowić się nad jego przyszłością i wziąć sprawy w swoje ręce, żeby wyswobodzić się z tego uczuciowego impasu.
Związek z młodszym mężczyzną: tak czy nie? Psycholog mówi wprost o stereotypach i krzywdzących opiniach
Duża różnica wieku w relacji wciąż budzi kontrowersje, zwłaszcza w wypadku, gdy to kobieta jest starsza. Co na ten temat uważają eksperci i co warto mieć na uwadze, decydując się na taki związek?
W tym artykule: Ona starsza, on młodszy: historie z życia wzięte Związek z młodszym mężczyzną: krzywdzące opinie Psycholodzy o związkach z dużą różnicą wieku Stereotypy nt. związków z młodszym mężczyzną Ona starsza, on młodszy: historie z życia wzięte Poznali się w Nowym Jorku podczas tygodnia mody – podobno zauroczyły ją jego ciemne oczy. Od tamtej pory są nierozłączni. Związek z młodszym mężczyzną i romans jak wiele innych? Niezupełnie. Jego bohaterką jest bowiem Candace Bushnell, która jako 20-latka szalała w słynnym Studiu 54, jako 36-latka zaczęła pisać do „New York Observera” felietony, na podstawie których powstał serial „Seks w wielkim mieście”, a jako 63-latka odkryła sekret na udany związek i po rozwodzie z (o 10 lat młodszym) baletmistrzem, dyrektorem New York City Ballet, spotyka się z 21-letnim modelem. O ile można dyskutować na temat tego, czy serial przetrwał próbę czasu, o tyle sama autorka z czasem radzi sobie świetnie (na Instagramie zobaczycie ją m.in. w kampanii kostiumów kąpielowych). Nie bez powodu to ona nauczyła miliony czytelniczek, jak czerpać radość z życia. I z seksu (przyznaję, jestem jedną z nich). Dziś z kolei udowadnia, że epoka, w której musiałyśmy się tłumaczyć, dlaczego obejmujemy młodszego mężczyznę, dobiega końca, co zresztą przewidziała już Carrie Bradshaw, stwierdzając w jednym z odcinków: „Precz z zasadami, ja kieruję się emocjami”. Związek z młodszym mężczyzną: krzywdzące opinie Uwagi w stylu: „Mógłby być jej synem”, „Kuguarzyca na łowach” albo „Pewnie jest utrzymankiem”, brzmią nie tylko nietaktownie, ale i archaicznie. Dlatego darujcie nam, że nie opublikujemy listy znanych Polek, które zdecydowały się związać z młodszymi mężczyznami. To ich sprawa, choć wciąż nie wszyscy to rozumieją. – Zachciało ci się seksu na kuchennym blacie? – usłyszała od przyjaciółek 39-letnia Anka, weterynarka, gdy podczas przyjęcia baby shower plotkowały o facetach, jedząc upiornie słodki tort z lukrową figurką bobasa. – Już miałam zacząć tłumaczyć, że to wcale nie tak, ale ugryzłam się w język. Zaraz, zaraz! Dziś rano przecież naprawdę uprawiałam seks w kuchni – mruga do mnie okiem. Złośliwości na temat jej romansu z 11 lat młodszym Brunonem przycichły. Może dlatego, że nie ma w nim nic skandalicznego poza nieprzyzwoitym szczęściem, które bije od zakochanych. – Znowu czuję, że żyję – mówi Anka, która rok temu wzięła rozwód. – Bruno ma energię, poczucie humoru i dystans do siebie, czyli wszystko to, co przez 14 lat uleciało z mojego już eksmęża. Rozumie, na czym polega partnerstwo: nie traktuje mnie z góry i przy kolegach nie pręży muskułów, chociaż ma co napinać – uśmiecha się Anka. Uważa, że w jej małżeństwie wiało nudą. On był adwokatem, ona nie znosiła spotkań z jego ważnymi przyjaciółmi, podczas których panowie porównywali swoje – jak mówi – „mentalne penisy”, przechwalając się klientami i markami samochodów. Szczyt spontaniczności? Posadził na działce rododendrony, ale nie mógł spać po nocach, bo były w innym kolorze niż reszta kwiatów. No i nie znosił Reksia – kundelka, którego przygarnęła ze schroniska. Twierdził, że jest mało reprezentacyjny. Związek z młodszym mężczyzną odczarował jej coraz smutniejsze życie. Teraz Anka czuje się tak, jakby ktoś cofnął czas, bo w starym związku jej też zdążyły oklapnąć skrzydełka. A teraz znowu ma ochotę tańczyć do rana w klubie albo w nocy jechać do Sopotu tylko po to, żeby zjeść śniadanie w ulubionej knajpie. Czy po pół roku widzi jakieś wady związku z młodszym partnerem? – Na obecnym etapie żadnych, chociaż to trochę creepy, że sypiam z kimś w wieku mojego brata, którego uważam za smarkacza – komentuje. Zapewnia, że w jej relacji nie chodzi tylko o seks czy podniesienie samooceny. Dbają o siebie nawzajem. Psycholodzy o związkach z dużą różnicą wieku Z badań Sam Owen, brytyjskiej psycholożki, trenerki relacji i autorki książek, wynika, że pokolenie mężczyzn między 20. a 30. rokiem życia wykazuje znacznie silniejsze zainteresowanie starszymi nawet o 20 lat partnerkami niż równolatkami czy młodszymi. Dlaczego? Jej zdaniem, jak opowiadała w BBC, imponuje im zaradność, z jaką dojrzałe partnerki łączą społeczne role. Są dla nich intelektualnie intrygujące i atrakcyjne, bo w przeciwieństwie do wielu rówieśniczek nie silą się na bycie perfekcyjnymi. Ba, pojawiają się nawet w ich fantazjach seksualnych. Związek z młodszym mężczyzną ma więc sens w wielu kontekstach. Potwierdza to seksuolog Andrzej Gryżewski, obserwując z perspektywy swojego gabinetu warszawskie realia. – W ostatnich latach mężczyźni zmienili kurs i już nie myślą obsesyjnie o tym, że ich męskość, zwłaszcza w dojrzałym wieku, uwiarygodni tylko sporo młodsza partnerka – mówi. Jeszcze dekadę temu właśnie w taki sposób próbowali imponować w towarzystwie. Dziś podmiotowe podejście nie dość, że nie zachwyca, to wręcz irytuje. Zwłaszcza że niektórzy przekonali się na własnej skórze, że taka relacja może dotkliwie uwierać. – Część młodych partnerek naturalnie będzie dążyła do stabilizacji – zaręczyn, rodzicielstwa, a starszy partner nie musi mieć takich potrzeb, bo ma często odchowane dzieci. Stawanie na głowie, żeby spełnić oczekiwania, bywa męczące. Seks też jest przereklamowany, bo okazuje się, że choć ona jest młoda i piękna, nie zawsze dużo wie o rozkoszy. A pan, który umie wyczarować atmosferę, już nie jest tak wybornym kochankiem jak 20 lat temu – Gryżewski powtarza to, co słyszy od pacjentów. Co innego kobieta po czterdziestce – dojrzały, słodki owoc zachęcający do skosztowania. – Wciąż wygląda atrakcyjnie, ma luz i pewność siebie – ocenia seksuolog i psychoterapeuta. – Ceni niezależność, nie osacza i świetnie sobie radzi w towarzystwie – błyszczy elokwencją, a jak trzeba, to ciętą ripostą utrze nosa kolegom, którym zbierze się na głupie żarty. No i nie wstydzi się eksperymentów w łóżku, jasno komunikując swoje pragnienia – podkreśla współautor wraz z Katarzyną Miller poradnika „Być parą i nie zwariować”. Stereotypy nt. związków z młodszym mężczyzną – Myślałam, że najlepszy czas mam już za sobą, bo po czterdziestce stawałam się coraz bardziej przezroczysta dla swojego eks – dzieli się przemyśleniami 42-letnia Iga, wykładowczyni zarządzania na politechnice. Gdy zakończyła kilkunastoletni związek z zawodnikiem MMA, trudno jej było odzyskać równowagę. Na szczęście miała pasję – bieganie w ultramaratonach i zawody triatlonowe, więc trudne emocje rozładowywała podczas treningów. Ale z czasem to przestało wystarczać. Poczuła, że potrzebuje męskiego towarzystwa. I seksu. Od kilku miesięcy umawia się na randki z Tindera. – Na początku nie wierzyłam, że zaczepiają mnie chłopcy, którzy, jakkolwiek bym się dobrze postarała, mogliby być moimi synami. Raz nawet sparowało mnie z moim studentem, bo przez nieuwagę przesunęłam go w prawo. Na szczęście zajęcia prowadziłam zdalnie, więc nie mieliśmy okazji spotkać się na uczelni – wspomina ze śmiechem. Po kilku randkach z rówieśnikami przełamała opory i spotkała się z o dziewięć lat młodszym Filipem. – Zjadał mnie stres, gorszy niż na starcie Ironmana, ale to minęło, bo chłopak był dowcipny. Dałam się ponieść chwili i nie żałuję, seks z młodszym kochankiem działa jak cytrynowa lemoniada z miętą w środku lata. Orzeźwia i osładza. Spotykają się do dziś, choć zasady ustalili jasne – żadnych zobowiązań, liczy się wspólna zabawa. – Gdy przeglądam się w jego oczach, widzę podziw i fascynację. To cholernie łechce ego – opowiada Iga z satysfakcją, ale też z lekkim smutkiem, bo wie, że każda zabawa ma swój koniec. – Należę do pokolenia, które jedną nogą stanęło na lądzie feminizmu, ale drugą wciąż tkwi w odmętach tradycyjnego podziału ról – opowiada. Z jednej strony sama dopinguje kobiety w sporcie i w nauce, z drugiej czuje, że coś ją omija, bo nie ma dziecka, męża i własnego mieszkania. Rywalizuje z mężczyznami i wygrywa, a zarazem chciałaby, żeby ktoś o nią zadbał. Tylko czy wiek partnera jest istotny? – Mam dość dołujących 40-latków. Ich egoizmu, „nie chce mi się” albo „jestem zmęczony”. Ale jeśli zwiążę się z młodszym i mu się znudzę? Może on nie będzie potrzebował partnerki, tylko zastępczej matki? Boję się, że może nie być gotowy do tego, by wziąć odpowiedzialność za utrzymanie rodziny – Iga głośno wyraża rozterki. I stawia pytanie: – Czy nam, współczesnym, samodzielnym kobietom, naprawdę jest to potrzebne do szczęścia? Amerykański psycholog społeczny Justin J. Lehmiller związany z Instytutem Kinseya (można zobaczyć go w serialu „Wyjaśniamy tajemnice seksu” na Netfliksie) obala ten stereotyp. Lehmiller zbadał, jakie szanse na szczęście mają związki, w których kobiety są minimum pięć lat starsze od mężczyzn. Przepytał 200 par i uznał, że najszczęśliwsze były te kobiety, których mąż bądź partner okazał się młodszy o co najmniej 10 lat. Psycholog sądzi, że to nie tylko kwestia temperamentu, charyzmy i spontaniczności, których z wiekiem wielu mężczyznom ubywa. Ważniejszy jest układ sił, który wydaje się bliższy równowagi, co cementuje związek. Młodszy partner raczej nie będzie dominował, za to podzieli się obowiązkami (bo jego matka kładła większy nacisk na takie wychowanie) i postawi na równi potrzeby swoje i partnerki. Anka coraz częściej myśli o tym, że romans z Brunonem ma szansę się przerodzić w związek „na poważnie”. Wzruszyła się, oglądając film dokumentalny „Tina” na HBO, można w nim prześledzić burzliwą historię życia piosenkarki. Po uwolnieniu się z przemocowego związku z Ikiem nie wierzyła, że spotka ją jeszcze miłość. Do momentu, gdy przed pięćdziesiątką poznała Erwina Bacha, 16 lat młodszego producenta muzycznego z Niemiec. Po raz pierwszy oświadczył jej się po trzech latach, ale na pełne przekonania „tak” musiał poczekać do czasu, gdy Tina skończyła 73 lata. Są razem do dziś, przeszli niejeden zakręt życiowy i zdrowotny (mąż oddał jej nerkę, gdy zachorowała), a w filmie Bach przekonuje, że niezmiennie łączy ich to magiczne „coś”, które poczuli, gdy pierwszy raz ujrzeli się na lotnisku. Anka odkłada dzień, w którym pozna Brunona z siedmioletnim synem i przedstawi go eksmężowi. Po rozwodzie, gdy przestali mnożyć wobec siebie oczekiwania, są w poprawnych relacjach. To jej zdaniem clou związku: zamiast napinać się i nastawiać na jakiś scenariusz, wystarczy cieszyć się wspólnymi chwilami. A reszta ułoży się sama. Związek z młodszym mężczyzną staje się coraz mniej kontrowersyjny, a kobiety coraz częściej decydują się na takie relacje, przełamując stare stereotypy. Candace Bushnell, autorka „Seksu w wielkim mieście”, w wieku 63 lat związała się z 21-letnim modelem, udowadniając, że miłość nie zna granic wieku. Anka, po rozwodzie z mężem starszym o 14 lat, rozpoczęła relację z 11 lat młodszym Brunonem. Związek ten odmienił jej życie, dając poczucie młodzieńczej energii i radości z życia. Iga, 42-letnia wykładowczyni, po zakończeniu długiego związku, zaczęła spotykać się z Filipem, młodszym o 9 lat, i doceniła świeżość oraz spontaniczność tego związku. Psycholodzy, jak Sam Owen czy Justin J. Lehmiller, zauważają, że młodsze partnerki są atrakcyjne dla mężczyzn, którzy doceniają ich dojrzałość, intelekt oraz sposób, w jaki potrafią łączyć różne role społeczne. Badania wskazują, że w parach, gdzie kobieta jest starsza, układ sił jest bardziej zrównoważony, a związek ma większe szanse na trwałość i szczęście. Mimo że niektóre osoby wciąż mają wątpliwości, historie takie jak te pokazują, że związek z młodszym mężczyzną może być pełen pasji, wzajemnego wsparcia i spełnienia, a wiek przestaje być istotnym kryterium dla szczęścia w miłości. Tekst pochodzi z magazynu ELLE 08/2022
„Nie jestem wystarczający” – co naprawdę myśli mężczyzna, gdy kończy związek
Kiedy mężczyzna odchodzi, często nie zostawia za sobą gniewu, lecz ciszę. Tłumaczymy ją brakiem zaangażowania albo niedojrzałością, ale to, co naprawdę rozgrywa się po drugiej stronie, jest dużo bardziej złożone - wyjaśnia psycholożka Agata Stola.
Spis treści: Agata Stola: „Oni czują, że nie są wystarczający” Agata Stola: „Trzeba się rozumieć lepiej” Agata Stola: „Oni czują, że nie są wystarczający” Psycholożka, psychoterapeutka i seksuolożka Agata Stola w rozmowie z ELLE mówi wprost: wielu mężczyzn w związkach z silnymi, wymagającymi kobietami wycofuje się nie dlatego, że one zbyt silne, zbyt mądre czy zbyt atrakcyjne – ale dlatego, że to oni czują się za mało wystarczający. „Mam wrażenie, że to jest trochę tak, że młodzi mężczyźni okopują się w swojej frustracji, że czasy się zmieniły i że nie jest tak jak kiedyś, za czasów ich ojców i dziadków, gdzie o mężczyznę się zabiegało” – mówi Stola. Jej słowa dają do myślenia, szczególnie, gdy tak wiele kobiet w gabinetach, na terapii skarży się na brak zainteresowania ze strony męskiej. Dziś, kiedy relacje stają się bardziej partnerskie, wielu mężczyzn czuje się zagubionych. Zamiast widzieć w silnej, równej partnerce przestrzeń do wspólnego wzrostu, widzą lustro swoich niedostatków. Stąd wycofanie, dystans, pozorne „ochłodzenie”. Agata Stola: „Trzeba się rozumieć lepiej” Agata Stola podkreśla, że jedynym realnym narzędziem w budowaniu prawdziwej bliskości jest dialog. „Dla mnie to jednak tylko nadzieja jest w komunikacji i w dialogu”, zaznacza psycholożka i terapeutka, zachęcając kobiety, by nie rezygnowały z własnych wymagań, ale dawały też mężczyznom przestrzeń do oswojenia nowej rzeczywistości. „Więc tutaj trochę tak szepczę do tych kobiet, które są wymagające, bo same są wobec siebie wymagające, że czasami trzeba trochę właśnie otworzyć się na tą komunikację i nie wchodzić od razu z takimi oczekiwaniami”. W czasach, gdy opakowania potrafią mylić – szczególnie w mediach społecznościowych – prawdziwa bliskość wciąż wymaga odwagi, miękkości i uważności.
Czy miłość offline to akt odwagi w cyfrowym świecie? Psycholożka demaskuje wpływ AI na relacje i związki [WYWIAD]
Potencjalni partnerzy znikają po jednej randce, nie odpisują, przerażają nas czerwonymi flagami z TikToka. Tymczasem sztuczna inteligencja nie ocenia, nie odrzuci i zawsze ma czas. Czy właśnie dlatego „zakochujemy się” w AI i jak wpływa to na realne związki? Pytamy psycholożkę i coachkę relacji Julittę Dębską.
Gabriela Cąber, redaktorka ELLE.pl: Jakie zmiany w relacjach międzyludzkich, a zwłaszcza romantycznych, zauważa Pani w związku z rozwojem technologii i AI? Jak szukamy miłości? Czy jest nam łatwiej dopasować potencjalnego partnera, a może to trudniejsze? Julitta Dębska, psycholożka, coachka relacji: Reprezentanci Generacji Z, którzy nie znają świata bez telefonów komórkowych i aplikacji, są przekonani o tym, że żyją w najtrudniejszych dla tworzenia relacji i związków romantycznych czasach. Z sentymentem patrzą w przeszłość i udostępniają w mediach społecznościowych materiały o miłości z lat dziewięćdziesiątych. Tęsknią za czymś, czego nie znają. Za poznawaniem się w przypadkowych miejscach, rozmową z kimś obcym w pociągu, przyjaźnią, która rozpoczęła się na podwórku. Teoretycznie technologia sprawia, że mają większy dostęp do potencjalnych partnerów, a co za tym idzie wybór. Stali się jednak ofiarami paradoksu wyboru. Aplikacje randkowe dają im złudzenie niekończących się możliwości. Trudno jest im się zdecydować na konkretną osobę, ponieważ mogą stracić szansę na poznanie kogoś bardziej wartościowego. Część młodych osób nie wyobraża sobie poznania kogoś poza aplikacją randkową, chociaż większość właśnie o tym marzy. Wynika to między innymi z tego, że rozwój komunikacji online, sprawił, że osoby te nie czują się pewnie w relacjach twarzą w twarz. Mają poczucie, że brakuje im kompetencji społecznych. Są odważniejsi kryjąc się za ekranem telefonu. Technologia bywa jednak okrutna dla użytkowników. Największe szanse na randkę mają ci, którzy nie potrzebowaliby do tego żadnej pomocy – atrakcyjni, wykształceni, majętni. Duża grupa nie przechodzi do interakcji w tzw. realu, a jedynie karmi się złudzeniami na temat tego, jak wyglądają inni ludzie budując w głowie fałszywy obraz oparty na zdjęciach z filtrem. Poznawanie ludzi w Internecie wiąże się też z ich notorycznym znikaniem, odrzuceniem, a to prowadzi czasem do decyzji o całkowitej rezygnacji z romantycznego związku. I tu pojawia się sztuczna inteligencja, która nas nie odrzuci, nie oceni i która będzie skupiona na naszym potencjale. Może to tłumaczyć, dlaczego relacje z AI są dla ludzi coraz bardziej atrakcyjne. Oczywiście zjawiska, które opisałam nie dotyczą tylko Zetek, ale również starszych osób, które np. powracają na rynek matrymonialny. One zauważają, że reguły gry się zmieniły. Randki są bardziej hurtowe. Częściej brakuje jakiegokolwiek kontaktu po spotkaniu. Ludzie zamiast zweryfikować się w rzeczywistym świecie, w nieskończoność przedłużają etap pisania ze sobą. To daje złudzenie poznawania się, ale najczęściej prowadzi do rozczarowań. Technologia to jedynie narzędzie. I to od nas zależy, jak będziemy z niego korzystać. Niestety często robimy to w sposób niezdrowy dla naszego dobrostanu. Czy korzystanie z AI może wpływać na sposób, w jaki ludzie wchodzą w relacje uczuciowe — np. przez aplikacje randkowe, chatboty, czy interaktywne awatary? Wyobraźmy sobie, że nie musimy przechodzić przez ten trud przerzucania kolejnych profili w lewo, w prawo. Nie jesteśmy narażeni na odrzucenie i nieprzyjemne interakcje. Twórcy aplikacji randkowych myślą o rozwiązaniach, które umożliwią zastąpienie nas przez wirtualnego awatara na wstępnym etapie poznawania innych użytkowników. Awatar przejmie etap selekcji, a nawet pierwszych spotkań. To ma zaoszczędzić nasze nerwy, czas i sprawić, że zobaczymy się na randce z kimś najlepiej dopasowanym do nas. Z jednej strony takie rozwiązanie może pomóc nam uniknąć tego najmniej przyjemnego etapu poznawania nowych ludzi. Awatar może stać się naszą wirtualną swatką. Z drugiej zaś strony, mam poczucie, że jeśli faktycznie takie rozwiązania staną się popularne, to możemy stracić magię związaną z etapem zauroczenia. Co z treściami edukacyjnymi w kontekście związków, których w sieci jest mnóstwo, ale – jak, mam nadzieję, wiemy – nie wszystkie są sprawdzone i rzetelne? Roli psychologicznych treści edukacyjnych, zarówno tych dotyczących związków romantycznych, jak i tych, które dotykają naszego dobrostanu i zdrowia psychicznego, nie da się jednoznacznie ocenić. Z jednej strony dostęp do wiedzy sprawia, że jesteśmy bardziej świadomi i otwarci na różnorodność. Jeśli słuchamy profesjonalistów, to możemy nauczyć się lepiej komunikować z partnerem, stawiać zdrowe granice, identyfikować zarówno potrzeby partnera, jak i swoje oraz odpowiadać na nie. Dobre i rzetelne treści charakteryzują się po pierwsze tym, że mają swoje poparcie w badaniach i teoriach psychologicznych. Po drugie, zachęcają nas przede wszystkim do pracy nad sobą, a nie do przyłapywania innych ludzi na tym, co robią źle. Niestety algorytmy nagradzają tych twórców, którzy tworzą swoje treści w oparciu o strach, złość, gniew. W konsekwencji na różnych platformach przeważają informacje o tym, jak sprawdzić, że partner jest narcyzem lub toksykiem. W sieci popularne są również informacje o tzw. czerwonych flagach w związku, czyli zachowaniach, które mają wskazywać na to, że coś w relacji dzieje się nie tak, jak powinno. Problem polega na tym, że treści o zaburzeniach osobowości są tworzone przez osoby, które nie mają do tego przygotowania psychologicznego, powielają inne treści bez zrozumienia ich lub tworzą nowe na podstawie własnych doświadczeń. I to może być na pewnym etapie dla kogoś pomocne, bo odbiorca może czuć się chociażby zrozumiany. Natomiast ważnym ryzykiem jest to, że takie informacje mogą pogłębiać lęk przed innymi ludźmi i wchodzeniem w relacje. Mogą sprawiać, że każda napotkana osoba będzie potencjalnie zagrażająca. W Internecie już prawie wszystkie normalne zachowania zostały wytłumaczone jako tzw. „red flags”. Nie uczy nas to więc krytycznego myślenia i poddawania zjawisk refleksji, ale szybkiego oceniania i etykietowania. W social mediach coraz częściej mówi się o „trendzie” polegającym na rozmowie z Chatem GPT (czy innymi narzędziami) jak z terapeutą czy potencjalnym partnerem. Te rozmowy często przybierają bardzo głęboką, intymną formę: użytkownicy proszą o emocjonalne wsparcie, a AI mu go udziela. Czy widzi Pani ryzyko, że sztuczna inteligencja stanie się w ten sposób realnym substytutem relacji romantycznych? Kiedy myślę o relacji romantycznej z AI, to przypomina mi się film wyreżyserowany przez Spike’a Jonez’a - „Her”. Główny bohater, samotny i cierpiący po rozstaniu z żoną, znajduje zrozumienie właśnie u AI. Pomiędzy nim a sztuczną inteligencją ukrytą w aplikacji nawiązuje się intymna więź. Z czasem przeradza się ona w romantyczny związek. Jeszcze do niedawna fantastyczna wizja reżysera, na naszych oczach staje się całkiem realna. Jonez zaproponował według mnie bardzo prawdopodobny scenariusz, w którym AI nie zastępuje całkowicie relacji z innymi ludźmi, ale jest alternatywą dla nich. W filmie widzimy np. podwójne randki, w których uczestniczy ludzka para i para mieszana – człowiek i aplikacja. Już teraz ludzie korzystają z podobnych narzędzi AI. Niektórzy mają poczucie, że tworzą bliską więź ze sztuczną inteligencją. Problem polega na tym, że tak jak w „Her”, nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak ona się rozwinie, jak szybkie będą zmiany i jakie będą miały konsekwencje dla nas. Czy relacje z AI mogą zaspokajać niektóre potrzeby emocjonalne? Jeśli tak – to jakie? Musimy spojrzeć prawdzie w oczy, AI jest w stanie zrealizować wiele naszych potrzeb. Rozmowa ze sztuczną inteligencją może dawać poczucie bycia słuchanym, widzianym, rozumianym. Obecnie większość narzędzi AI jest ustawiona w taki sposób, by odpowiadać użytkownikom z dużym szacunkiem i zrozumieniem. AI mówi tak jakby miało prawdziwą empatię. Odpowiada dyplomatycznie i stara się dbać o emocje użytkowników. Komplementuje ich i wskazuje mocne strony, zasoby. To sprawia, że człowiek może czuć się również doceniony, ważny. W takiej relacji użytkownik może czuć się bezpiecznie, ponieważ nie jest oceniany, krytykowany. AI nie obraża się, nie kłóci. Realizowana jest więc również potrzeba spokoju. Do tego, czat jest dostępny 24 godziny na dobę. Koleżanka lub mąż mieliby po pewnym czasie dosyć tego, że od rana do wieczora chcemy z nimi rozmawiać, zadajemy kolejne pytania, a AI daje nam stuprocentową uwagę i jest dostępne w każdej chwili. Pamiętajmy jednak, że AI nie odczuwa emocji, nie ma świadomości, nie kocha. Relacja z AI może więc wzmacniać iluzję więzi, ale nie zastąpi autentycznej, dwustronnej relacji międzyludzkiej. Wiele narzędzi AI działa w modelu subskrypcyjnym, a więc może być zaprojektowane tak, by wzbudzać emocjonalne przywiązanie użytkownika tylko po to, by generować przychód. To może być manipulacyjne. AI może mówić to, co chcemy usłyszeć i może odpowiadać na różne nasze potrzeby, a to może sprawić, że będziemy mieli nadmierne oczekiwania wobec ludzi, którzy nie są tak „idealni”. Z drugiej strony, czy sztuczna inteligencja może wspierać rozwój relacji romantycznych, np. jako mediator, „doradca związkowy”, czy narzędzie do nauki komunikacji emocjonalnej? Przede wszystkim odróżniłabym dwie sytuacje. Pierwszą, w której samodzielnie korzystamy z czata do tego, by zdiagnozował sytuację, dał wskazówki dotyczące tego, jak postępować w relacji. I drugą, polegającą na połączeniu AI i pracy psychologów i psychoterapeutów. Ja swoich klientów przestrzegam przed opieraniem się na opiniach, które wydaje czat. Jest kilka powodów. Po pierwsze, takie otwarte i niewyspecjalizowane narzędzia popełniają błędy. Zdarza się, że wymyślają teorie psychologiczne, podają nieistniejące źródła. Znamy też przypadki samobójstw, które były wynikiem rozmowy człowieka z AI. Dla przykładu użytkownik, który zmagał się z depresją został zachęcony przez sztuczną inteligencję do tak drastycznego poradzenia sobie z problemem. Znane są również przypadki tego, że ludzie nawiązujący romantyczną relację z AI są nakłaniani do odebrania życia sobie lub tym, którzy stoją na ich drodze do szczęśliwej miłości między AI a użytkownikiem. To oczywiście skrajne sytuacje, ale miały miejsce. Kiedy mowa więc o tak delikatnej materii, jaką jest nasze zdrowie psychiczne, emocje lub relacje, byłabym bardzo ostrożna. Na przykład, porzucony przez partnera człowiek jest w silnych emocjach i wtedy jest łatwy do zmanipulowania i zachowań, których w innej sytuacji nie brałby pod uwagę. Po drugie, po tych śmiertelnych wypadkach związanych z komunikacją z AI, większość czatów jest teraz ustawiona tak, by przekazywać użytkownikom komunikaty bardzo delikatne i poprawne politycznie. To znów sprawia, że mamy poczucie, że sztuczna inteligencja owija w bawełnę, mówi to, co chcemy usłyszeć, przyznaje nam rację, nawet tam, gdzie jej nie mamy. Nie wiemy jednak, kiedy wymknie się spod kontroli jak Grok, czyli sztuczna inteligencja na platformie X, która nagle zaczęła obrażać użytkowników i wypisywać kontrowersyjne treści. Z tych powodów, na obecnym etapie nie zachęcałabym do tego typu zastosowania AI. Drugim rodzajem sytuacji jest wsparcie pracy profesjonalistów przez AI, co już ma miejsce. Znany amerykański coach relacji ma swoją aplikację opartą na AI. Odbiorcy mogą zadawać w aplikacji pytania i otrzymują odpowiedzi w jego stylu i wypowiedziane jego głosem. Ów ekspert od relacji najpierw nauczył sztuczną inteligencję swojego sposobu komunikacji i podejścia do rozwiązywania problemów dostarczając jej treści, a teraz uwalnia w ten sposób swój czas i umożliwia uzyskanie porady większej liczbie klientów. Oczywiście nie jest to równie wartościowa forma, jak rozmowa z drugim człowiekiem i możliwość skorzystania w pełni z jego ekspertyzy, ale twórca zadbał o to, by odpowiedzi były zgodne z jego etyką pracy, wartościami i co ważne, informacje przekazywane przez użytkowników nie są przetwarzane i wykorzystywane, jak to może zadziać się w przypadku narzędzi, które mamy w wolnym dostępie. W jakich obszarach relacji partnerskich AI może wspierać psychologów i terapeutów – np. monitorując dynamikę relacji, emocje, wzorce konfliktów? Istnieją platformy, które wspierają psychologów i psychoterapeutów na etapie diagnozy oraz aplikacje oparte na AI, które mogą służyć jako wsparcie terapii pomiędzy sesjami ze specjalistą. Tak, jak w przypadku innych profesji najłatwiejsze do zastąpienia człowieka są te obszary, które oparte są na procedurach, schematach i przetwarzaniu dużej liczby informacji. Dlatego wyobrażam sobie to, że w przyszłości diagnozować może przede wszystkim AI. Łatwe do wdrożenia przez AI są też te nurty terapeutyczne, które opierają się przede wszystkim na procedurach. Nie bez powodu jednak, podkreśla się to, że w pracy psychologicznej jednym z najważniejszych czynników przekładających się na efekt, jest relacja klienta z terapeutą. Poza wiedzą, chłodną analizą, przetwarzaniem danych, człowiek może zaoferować bezpieczną relację, która jest autentyczna i w moim przekonaniu najtrudniejsza do zastąpienia. Jakie są potencjalne zagrożenia dla prywatności i intymności w związku z analizą danych emocjonalnych i prywatnych szczegółów (np. historia życia uczuciowego, niekiedy trudności, a nawet zaburzeń) przez sztuczną inteligencję? Coraz częściej słyszę o tym, że ludzie mający różnego rodzaju problemy sercowe, relacyjne, opisują je w czatach opartych na AI. Przekazują sztucznej inteligencji mnóstwo szczegółów, faktów ze swojego życia. Mają poczucie, że przed AI nie muszą się niczego wstydzić. To może działać oczyszczająco jak spowiedź. I do tego, mogą mieć przekonanie, że poza czatem nie ma osoby, której mogliby to wszystko powierzyć. Oczywiście jest to szersze zjawisko, które nie ogranicza się tylko do wsparcia w zakresie relacji, ale codziennego doradztwa właściwie we wszystkim. Bywa, że AI zna stan naszego konta, historię chorób, związków, zdrad. Kiedy pojawiło się AI to toczyły się dyskusje, które nie nadążały oczywiście za rozwojem technologii, o tym, jak chronić swoją prywatność. Niektórzy obawiali się realizacji wizji Orwella. Mieli w głowie system nagród i kar obowiązujący w Chinach. Natomiast okazało się, że nikt nas nie zmusza. Sami z lekkością powierzamy każdego dnia najbardziej intymne informacje o sobie czemuś, czego nie jesteśmy w stanie w pełni kontrolować. Nie chcę tworzyć czarnych scenariuszy, ale naprawdę nawet najwybitniejsi znawcy AI nie są w stanie opisać tego, do czego AI będzie zdolne za 5 lub 10 lat i co może zadziać się z wiedzą, którą w ten sposób udostępniamy. Z uwagi na to, że prawo nie ma szans nadążyć za rozwojem sztucznej inteligencji, zachęcałabym do ostrożności. Psychologa czy terapeutę obowiązuje kodeks etyki. Kiedy rozmawiamy z AI, miejmy świadomość tego, że godzimy się na to, że te informacje zostaną przetworzone i wykorzystane w nieznany dla nas sposób. Najbardziej prawdopodobne są te sposoby, które przynoszą komuś zysk, czyli np. dostosowane do nas przekazy reklamowe. Takie dane mogą być też zastosowane do prognozowania wyników wyborów. Nie mamy jednak pewności, czy kiedyś nie zostaną użyte jako podstawa do szantażu nas lub naszych bliskich. Jak zatem mądrze korzystać ze wszystkich narzędzi (sztuczna inteligencja, aplikacje randkowe, treści rozwojowe w internecie), które pomagają nam w znalezieniu partnera i rozwoju związku? Zdaje się, że nie mamy szans uciec przed technologią, więc warto skupić się na znalezieniu zdrowego balansu między online i offline. Z mojego doświadczenia pracy w gabinecie, ale też z wyników badań psychologicznych i socjologicznych wiem, że coraz trudniej jest nam zachować dobrostan w świecie, w którym brakuje nam prawdziwych, międzyludzkich interakcji. Nawet jeśli wydaje nam się to bardzo trudne, rekomendowałabym wystawianie się na kontakt z innymi ludźmi w świecie offline. Możemy to robić metodą małych kroków. Dosłownie, każdego dnia wyjść z domu i zrobić te kroki w stronę parku, kawiarni, biblioteki i innych miejsc, w których są żywi ludzi. Kiedy dostajemy propozycję spotkania, wyjścia ze znajomymi, nie szukajmy pretekstu do odmowy, ale zgódźmy się. Pomyśl o tym, gdzie czujesz się dobrze i gdzie mogą być ludzie podobni do ciebie. Pójdź tam. Technologia może nas wspierać, ale zadaniem większości z nas jest obecnie ograniczenie korzystania z niej. A jeśli już decydujemy się na aplikację randkową lub treści rozwojowe w internecie, to wybierzmy sobie dwa, trzy najbardziej pasujące do nas miejsca. Apkę, która pozwoli nam poznać ludzi o podobnych wartościach, czy media społecznościowe psychologa, którego treści nam pomagają. Nie karmmy się wszystkim, bo szybko staniemy się przebodźcowani. Julitta Dębska jest psycholożką, coachką relacji i badaczką specjalizującą się w psychologii miłości. Wspiera osoby przechodzące przez trudne momenty w relacjach romantycznych, takie jak rozstania, zdrady czy kryzysy. Na swoim kanale YouTube dzieli się praktyczną wiedzą i narzędziami, pomagając odbudować zdrowe podejście do miłości.