Nie Warszawa, a jedno z polskich miast zachwyciło Europę. Historyczny teatr z szansą na prestiżową nagrodę Miesa van der Rohe
Po latach oczekiwań Teatr Żeromskiego w Kielcach wreszcie odzyskał dawny blask – i zyskał nową energię. Efekt zachwyca nie tylko widzów, ale też ekspertów za granicą. To przykład, że historia i nowoczesność mogą grać w jednym spektaklu.
Jako rodowita kielczanka byłam naprawdę ciekawa, jak ten remont Teatru Żeromskiego się uda. W końcu o jego odnowieniu mówiło się od lat, a oczekiwania były ogromne. Efekt? Przekroczył najśmielsze oczekiwania. Teatr nie tylko odzyskał dawny blask, ale też został doceniony za granicą – i to przez najbardziej wymagające jury w świecie architektury. Teatr Żeromskiego w Kielcach odzyskał dawny blask Teatr im. Stefana Żeromskiego to jedna z najstarszych scen teatralnych w Polsce. Powstał w 1879 roku z inicjatywy Ludwika Stumpfa, a zaprojektował go Franciszek Ksawery Kowalski. Legenda głosi, że budynek powstał z miłości do pewnej warszawskiej aktorki. Niezależnie od tego, czy to prawda, nie sposób zaprzeczyć, że teatr od zawsze był ważnym punktem na mapie Kielc. Dzięki pracowni WXCA, która wygrała konkurs na jego modernizację w 2017 roku, obiekt dziś wygląda lepiej niż kiedykolwiek. Fasada znów ozdobiona jest rzeźbami czterech muz teatralnych, a wnętrza odrestaurowano z ogromną dbałością o detale. W foyer i na klatkach schodowych znów czuć klimat XIX wieku, a wśród odtworzonych medalionów pisarzy – obok Mickiewicza, Słowackiego czy Krasińskiego – pojawili się też współcześni twórcy: Wisława Szymborska i Czesław Miłosz. Autorem tych prac jest rzeźbiarz Piotr Maślanka. Spektakularne rozwiązania sceniczne przyciągają uwagę Europy Ale ten remont to nie tylko zabytkowe zdobienia. To przede wszystkim skok technologiczny, który wywindował Teatr Żeromskiego do europejskiej ligi. Nowoczesna scena obrotowa o średnicy 6 metrów, sześć zapadni dwupoziomowych, mobilne audytoria i możliwość gry na trzy strony – takich rozwiązań próżno szukać nawet w dużych teatrach w Niemczech czy Francji. W efekcie rozbudowy powstała także druga scena, studio nagrań, dwie sale prób, podziemne magazyny, pokoje rezydencyjne dla artystów i warsztaty techniczne. Co ważne – przy zachowaniu oryginalnego układu widowni Dużej sceny. Zderzenie historii z nowoczesnością docenione przez jury W nowym skrzydle teatru widać, jak można połączyć stare z nowym w sposób, który nie razi i nie próbuje dominować. Fasada nowej części z kanelowanych betonowych płyt współgra z rytmem historycznej elewacji. Oficyny przy dziedzińcu nawiązują do klasycznych proporcji, ale mają współczesny charakter. To przykład architektury, która nie sili się na fajerwerki, ale działa przez harmonię i kontekst. Subtelne przejścia, stonowana kolorystyka, detale z mosiądzu i szkła – wszystko tworzy spójną, szlachetną całość. Nowe miejskie podwórko otwiera teatr na mieszkańców Najbardziej cieszy jednak to, że teatr nie zamyka się na elity. Dziedziniec, który przez lata był niedostępny, dziś stał się przestrzenią otwartą. Można tam przyjść na warsztaty, jogę, koncerty albo po prostu posiedzieć. Co więcej – scena nowej sali ma okno wychodzące właśnie na to podwórko, co pozwala oglądać przedstawienia także z zewnątrz. Dla WXCA to już trzecia nominacja do Nagrody Miesa van der Rohe. Wcześniej jury doceniło Muzeum w Palmirach (2013) oraz Europejskie Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach (2017). Tym razem w centrum uwagi znalazły się Kielce. I nie bez powodu – projekt rewitalizacji teatru łączy w sobie szacunek dla historii z nowoczesnym podejściem do przestrzeni i funkcji. Nagroda UE Mies van der Rohe Award to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w świecie architektury. Przyznawana co dwa lata, wyróżnia projekty, które mają znaczenie kulturowe i społeczne. Zwycięzcę tegorocznej edycji poznamy w kwietniu 2026 roku. To miejsce inkluzywne – przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, z myślą o widzu i artystach. Wreszcie jest to przestrzeń, w której chce się być. Kielce zyskały coś więcej niż odnowiony budynek – zyskały nowe serce kultury.
Szekspir w Warszawie? Plenerowy spektakl w urzekających ogrodach to punkt obowiązkowy na wakacje w stolicy
Jeśli szukacie wyjątkowego sposobu na spędzenie letniego wieczoru w Warszawie, „Szekspir w parku” to wydarzenie, którego nie możecie przegapić. W historycznych ogrodach Pałacu w Wilanowie odbędą się spektakle „Sen nocy letniej” i „Wieczór Trzech Króli”.
Lato w Warszawie to czas pełen kulturalnych wydarzeń przyciągających zarówno mieszkańców, jak i turystów. Jednym z najciekawszych punktów w letnim kalendarzu stolicy jest bez wątpienia „Szekspir w Parku”. W tym roku, po zeszłorocznym sukcesie, w ogrodach Pałacu w Wilanowie znów zabrzmią teksty mistrza teatru – Williama Szekspira. „Sen nocy letniej” i „Wieczór Trzech Króli” to spektakle, które poruszą zarówno miłośników klasyki, jak i tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z dziełami wielkiego dramaturga. Te plenerowe przedstawienia odbywają się w magicznej scenerii wilanowskich ogrodów, gdzie natura, historia i teatr spotykają się w jednym niezwykłym doświadczeniu. Szekspir w Warszawie: spektakle na świeżym powietrzu W stolicy powraca niezwykłe wydarzenie kulturalne, które przyciąga miłośników teatru i nie tylko – „Szekspir w parku”. To wyjątkowa okazja, by spędzić letni wieczór w sercu warszawskich ogrodów, ciesząc się wspaniałymi przedstawieniami na świeżym powietrzu. Premiera dwóch kultowych dzieł Williama Szekspira – „Sen nocy letniej” oraz „Wieczór Trzech Króli” – zapowiada się jako niezapomniane przeżycie w historycznych ogrodach Pałacu w Wilanowie. W lipcu odbyły się spektakle „Wieczór Trzech Króli”, a 22 lipca 2025 r. o godz. 19:30 miał miejsce premierowy pokaz „Snu nocy letniej”. Sztukę będzie można obejrzeć jeszcze w dniach 26, 27, 29, 30, 31 lipca oraz 1, 2, 3 sierpnia. To doskonała okazja, by spędzić niezapomniany wieczór na świeżym powietrzu, w otoczeniu przyrody, ciesząc się komedią pełną magii, miłości i zabawnych perypetii. Spektakle odbywają się w niezwykle malowniczej scenerii – w ogrodach Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, które zapewniają wyjątkową atmosferę na każdy wieczór. Widzowie mogą liczyć na piknikową atmosferę: kocyki, leżaki oraz przekąski i napoje przyniesione przez gości. O czym opowiadają sztuki Szekspira? „Sen nocy letniej” to jedno z najbardziej znanych dzieł Szekspira, które porusza tematykę miłości, magii i chaosu. Spektakl pełen żartów sytuacyjnych, komicznych omyłek oraz zabawnych perypetii, przenosi widzów w świat, gdzie sen miesza się z rzeczywistością, a miłosne uniesienia prowadzą do nieoczekiwanych zwrotów akcji. Reżyserią zajmuje się John Weisgerber, a w obsadzie znajdują się m.in. Bartłomiej Kasprzykowski, Szymon Roszak, Tamara Arciuch, Katarzyna Kołeczek i Piotr Gawron-Jedlikowski. „Wieczór Trzech Króli” to inna komedia Szekspira, której akcja toczy się w mistycznej Ilirii. Historia rodzeństwa, Violi i Sebastiana, rozdzielonych przez katastrofę morską, jest pełna zabawnych pomyłek, miłosnych intryg i postaci w przebraniu. Spektakl jest pełen humoru, niespodziewanych zwrotów akcji oraz porusza temat tożsamości, miłości i zabawy z konwencją. Reżyserią ponownie zajmuje się John Weisgerber, a wśród aktorów występują m.in. Bartłomiej Kasprzykowski, Szymon Roszak, Tamara Arciuch, Katarzyna Kołeczek, Piotr Gawron-Jedlikowski i Ewa Lachowicz. „Szekspir w parku” to spektakle, które na stałe wpisały się w letni kalendarz wydarzeń kulturalnych Warszawy. Są one idealnym wyborem na wakacyjne wieczory, kiedy marzymy o niezobowiązującym spotkaniu ze sztuką, w doskonałej atmosferze i przy pięknych widokach. Zespoły aktorskie niezmiennie zachwycają widzów swoją grą, a klimatyczne oświetlenie i choreografie sprawiają, że spektakl jest jeszcze bardziej magiczny. Więcej informacji poniżej.
Tilda Swinton: „Wystarczy przyjrzeć się kondycji współczesnego świata, by się przekonać, jak łatwo jest nie słyszeć, nie widzieć drugiej osoby” [WYWIAD]
Wejście w kostium to pozwolenie mu przemówić na nowo. Tilda Swinton i Olivier Saillard stworzyli na to przestrzeń w spektaklu „Embodying Pasolini”, który zobaczymy podczas tegorocznej edycji Malta Festival w Poznaniu. A ja postanowiłam zapytać ich o to, co słyszą w ciszy.
Rozmawiamy we troje, ale każdy jest w innym kraju: Tilda w Wielkiej Brytanii, Olivier we Francji, ja w Polsce. Mój komputer w takich sytuacjach lubi płatać figle. Im poważniejsza rozmowa, tym więcej niespodzianek. Nie słychać mnie. Reakcja Tildy? Pytanie: „Co możemy zrobić, żeby ci pomóc?”. Swinton, jedna z największych aktorek w historii, jest niezwykłą rozmówczynią, zainteresowaną nie tylko tematem, lecz także drugą osobą. Zanim pojawiła się na ekranie, obroniła prace z socjologii i filologii angielskiej na Uniwersytecie Cambridge. Już wtedy można było zobaczyć ją na scenie m.in. prestiżowej Royal Shakespeare Company. Zadebiutowała w 1985 roku w filmie „Caravaggio”. Nic więc dziwnego, że i tym razem wracamy do sztuki. Zaangażowanie i zrozumienie kultury przez Swinton jest orzeźwiające i zachwycające. Każde słowo dobiera z uwagą. I wciąż poszukuje. Tak spotkała Oliviera Saillarda, wybitnego historyka i kuratora mody. Niewielu wie o ubraniach więcej od niego. Portal Business of Fashion uznał Francuza za jedną z 500 najważniejszych osób w branży mody na świecie. Poznali się kilkanaście lat temu przez wspólną znajomą, fotografkę Katerinę Jebb. Jak mówią – zaiskrzyło. Ich pierwszy wspólny projekt to performance „The Impossible Wardrobe” w Palais de Tokyo, wykorzystujący ubrania noszone m.in. przez Marię Antoninę, Napoleona i Elsę Schiaparelli. Wtedy w strojach szukali ukrytego człowieczeństwa. Tym razem, na Malta Festival w Poznaniu, Swinton i Saillard pokażą najnowszy projekt „Embodying Pasolini” („Wcielając się w Pasoliniego” – tłum. red.), skupiony na wyselekcjonowanych kostiumach projektu Danila Donatiego z najważniejszych filmów ikony włoskiego kina, kontrowersyjnego Piera Paolo Pasoliniego. Jest to w zasadzie żywa ekspozycja. Na scenie Swinton wkłada około 30 ubrań i rekwizytów znanych m.in. z „Króla Edypa”, „Ewangelii według św. Mateusza” czy „Salò, czyli 120 dniSodomy”. Od czasu premiery w 2022 spektakl jest wystawiany raz w roku w wybranym miejscu na świecie. Pasolini pewnego razu powiedział: „Artysta, niesamolubny i pełny pasji, zawsze staje się żywym protestem. Wystarczy, że otworzy usta i już protestuje: przeciw konformizmowi, wszystkiemu, co oficjalne, publiczne lub narodowe, z powszechną wygodą”. Czy sztuka powinna sprawiać widzowi dyskomfort, by móc faktycznie wybrzmieć? TILDA SWINTON: Dobre pytanie. Myślę, że najważniejsze jest to, by widz coś poczuł. Nie musi to być dyskomfort, choć czasem cudownie jest, gdy nie czuje się swobodnie, oglądając sztukę czy spektakl. Kluczowe jest jedno – żeby czuł. Olivierze, a co ty na ten temat uważasz? OLIVIER SAILLARD: Dziesięć lat temu może podszedłbym do tematu z większym luzem. Dziś wszystko się już zmieniło, nic nie jest jednoznaczne. Sztuka – niezależnie od tego, czy mówimy o literaturze, wideo, teatrze – nie powinna być ani niewygodna, ani zbyt komfortowa. Nie czujemy się dobrze z ideą podania jej „na tacy”, gotowej do łatwego odbioru. A może największym dziełem, jakie możemy sobie wyobrazić, jest natura – drzewo, kwiat? Co, jeśli stanowią więcej niż jakikolwiek obiekt stworzony przez człowieka? Sądzę, że sztuka za każdym razem musi być rozumiana na nowo w zależności od tego, w jakim momencie historii się znajdujemy. Ten, w którym obecnie tkwimy, nie jest łatwy. Nie musimy odczuwać więc dyskomfortu, ale lekka niewygoda jest pożądana. Sztuka nigdy nie mówi prostym językiem. W „Embodying Pasolini” sam kostium staje się artystą – może być fizycznie niewygodny jak sztuka, o której rozmawiamy, tym samym prowokować inne zachowanie u postaci, która go nosi – w tym wypadku u Ciebie, Tildo. Kostiumy na Waszej scenie stają się aktorami? TILDA: Naszą relację twórczą z Olivierem zaczęliśmy od pracy z elementami garderoby należącej do prawdziwych ludzi. Były to cenne, rzadkie, delikatne i nienadające się już do użytku ubrania z archiwów Palais Galliera. Kiedyś nosili je słynni ludzie, jak Napoleon Bonaparte, Sarah Bernhardt, a także anonimowi, jak żołnierz, który zginął na froncie. Wszystkie miały swoją historię. Z czasem zaczęła nas fascynować kwestia tego, jakie życie zyskuje kostium w filmie – na ekranie przecież ma określoną egzystencję – istnieje w kilku klatkach, ujęciach – i ten krótki czas może zapewnić mu nieśmiertelność. W „Embodying Pasolini” czerpiemy z emocji wywoływanych przez fizyczną obecność określonych kostiumów. Na przykład te z „Salò…” mają w sobie coś na kształt elektrycznego ładunku – ze względu na sceny, w których się pojawiają, legendę filmu i aurę, która go otacza, przynajmniej dla tych z nas, którzy oglądali ten obraz. Za to dla kogoś, kto nie widział „Salò…”, mogą to być po prostu ubrania. Dla nas, znających film, ich obecność ma ciężar trudny do zignorowania. Więc jednym z celów projektu „Embodying Pasolini” było nadanie nowego życia tym „istotom” – bo tak myślę o kostiumach, jak o stworzeniach trochę z zoo, naszej menażerii. Czuję, jakbyśmy wypuszczali na wolność zwierzęta przez lata tkwiące w klatkach, którymi nikt się nie interesował. Od początku byliśmy jednak świadomi, że nie chcemy, by powtarzały gesty z filmów. Daliśmy im szansę na nowe ruchy – takie, jakich nawet my, obeznani z obrazem, nigdy nie poznaliśmy. Nie widziałaś dotąd konkretnego filmowego płaszcza wykonującego konkretny ruch – znasz go tylko z rękawami spuszczonymi w dół, ewentualnie z jakimś przedmiotem na ramieniu. Uwolnienie tych „istot” z ról, które narzucił im scenariusz, było dla nas wyzwalającym doświadczeniem. Odwdzięczają się za tę wolność? TILDA: Można odnieść wrażenie, że kostiumy okazują nam pewnego rodzaju wdzięczność, co daje prawdziwą satysfakcję. Gdy zostały zaprojektowane przez Danila Donatiego, a potem uszyte przez włoskich rzemieślników, nikt nie mógł jeszcze wiedzieć, jakie dokładnie formy przyjmą w filmowym kadrze. Dopiero Pasolini wraz ze swoimi wykonawcami nadał im konkretny ruch, kształt i znaczenie – i to właśnie te gesty utrwalono raz na zawsze na ekranie. Teraz robimy to my – mamy przywilej nauczenia ich nowych możliwości istnienia. Skoro wywołałaś Donatiego – był genialnym kostiumografem i scenografem, współpracował nie tylko z Pasolinim, lecz także Fellinim czy Zeffirellim – zresztą za kostiumy do ich „Casanovy” oraz „Romeo i Julii” został nagrodzony Oscarami. Ciekawi mnie włoskość jego projektów – ich pochodzenie kulturowe, tożsamość. Czy to wpłynęło na historię, którą opowiadacie w spektaklu? OLIVIER: Włoskość jest niewątpliwie istotną częścią sztuki Pasoliniego, a także jego samego – zwłaszcza że był tak głęboko zanurzony w realiach Italii swego czasu – a to okres wyjątkowo trudny w historii kraju. Mówiąc o Donatim, sprawa staje się jeszcze bardziej złożona, ponieważ i on był związany z tą historią – od Felliniego po Pasoliniego. Nie jestem jednak pewien, czy włoski element jest silniejszy od wymiaru politycznego. Oraz – być może – wcale nie będzie najistotniejszym aspektem ich pracy. Oczywiście kochamy włoskie kino, charakterystyczny nurt realizmu. Ale z dzisiejszej perspektywy najważniejszy jest dla mnie fakt, że kino mogło włączyć się wówczas w ponadnarodową debatę, poruszać fundamentalne tematy, stawiać pytania o rzeczywistość. To o wiele ciekawsze od samej włoskości, choć ta ewidentnie istnieje. TILDA: Bo Pasolini czerpał z różnorodnych źródeł kulturowych. Sięgał i po Boccaccia, i po Geoffreya Chaucera (XIV-wiecznego angielskiego poety i filozofa, autora słynnych „Opowieści kanterberyjskich” – przyp. red.), figurę głęboko zakorzenioną w kulturze anglosaskiej. A Ewangelia św. Mateusza? Można ją jednoznacznie nazwać włoską czy raczej rzymską? Mam wrażenie, że Pasolini – a wraz z nim Danilo Donati jako bliski współpracownik – poszukiwali kulturowego fundamentu, czegoś głębszego niż tożsamość narodowa. I muszę przyznać, że ten fundament da się wyczuć, obcując z „istotami” – kostiumami Donatiego. Stroje wykonane z patynowanych tkanin często wyglądają, jakby były ręcznie klejone niczym dziecięce konstrukcje. I właśnie w tej ich surowości tkwi największa siła. Sprawiają wrażenie obiektów przedkulturowych, przedindustrialnych, jakby pochodziły z odległej epoki. OLIVIER: Przypominają mi się pisma, które Pasolini poświęcił Marilyn Monroe, oraz kilka, które napisał o Rzymie. A potem zrealizował „Opowieści kanterberyjskie”. Nie ma w nich nic oczywistego ani dosłownego — raczej coś na kształt horyzontu, dekoracji, układu scenicznego. A pod powierzchnią kryje się coś archaicznego, pierwotnego mimo inspiracji Chaucerem czy postacią Marilyn Monroe. To coś, co Pasolini musiał, jak się zdaje, wypowiedzieć w imieniu każdej kultury. Czyli uniwersalność, która zapewniła mu nieśmiertelność. Niezależnie od kultury osobiście odbierzemy także ciszę. A ta jest istotnym elementem Waszego projektu. W świecie zanieczyszczonym hałasem, przestymulowani, szukamy wytchnienia w ciszy właśnie, która zawsze niesie z sobą jakieś znaczenie. Bo w niej słyszymy, paradoksalnie, więcej. Czym jest to „więcej” w „Embodying Pasolini”? TILDA: A wiesz, że dziś rozmawialiśmy z Olivierem o ciszy? Jestem w trakcie redagowania naszej długiej rozmowy, w której dyskutujemy na temat jej fundamentalnego znaczenia w naszej pracy. To faktycznie rodzaj pewnego gruntu, na którym opiera się możliwość t worzenia żywego performance’u. Występowanie w ciszy ma szczególną wartość. Cisza otwiera przestrzeń – daje miejsce temu, co niewyrażalne, niewidzialne. Co niewypowiedziane – a to jest szczególnie bliskie mnie – osobie, która twórczą drogę zaczynała od poezji właśnie. Najcenniejsze jest więc to niewypowiedziane – próba nawiązania kontaktu przy pełnej świadomości, że może się nie udać. To właśnie porusza mnie w człowieku – że mimo wszystko próbujemy mówić, komunikować się, zbliżać do siebie, zdając sobie sprawę z tego, jakie to trudne. Wystarczy przyjrzeć się kondycji współczesnego świata, by się przekonać, jak łatwo jest nie słyszeć, nie widzieć drugiej osoby. Dlatego uważam, że w ciszy jest szansa, by oczyścić słuch i wreszcie usłyszeć coś istotnego. Szacunek do ciszy jest jedną z sił napędowych naszej pracy – zarówno wspólnej, jak i tej, którą realizujemy osobno. OLIVIER: Dodam tylko, że świat ubrań to świat ciszy. Gdy wchodzisz do magazynu kostiumów albo muzeum mody, doświadczasz dźwięku tkanin – ale tak naprawdę to dźwięk ciszy. Jest w tym coś niewytłumaczalnego. Otacza je cisza, wszechobecna i głęboka. Cisza to także dźwięk muzeum i mam z tym związane szczególne wspomnienie. Pewnego razu odwiedziłem takie w Bolonii, poświęcone muzyce. Z moim partnerem oglądaliśmy wspaniałe instrumenty, ale wszystkie zamknięte w gablotach. Ciche. Wydało mi się to i ciekawe, i surrealistyczne zarazem: muzeum muzyki, w którym panuje cisza absolutna. Dopiero gdy wychodziliśmy, usłyszeliśmy muzykę z okien pobliskiego konserwatorium, w którym grali studenci. Uświadomiłem sobie, że sam zorganizowałem wiele wystaw mody absolutnie pozbawionych dźwięku. W pracy z Tildą zaś stworzyliśmy przestrzeń, w której dźwięk może zaistnieć, nawet jeśli fizycznie go nie ma. Będzie to ruch, gest nadany dotąd niememu ubraniu. W „Embodying Pasolini” pojawiają się jednak momenty, gdy zaczyna grać muzyka, ale pochodzi ona z kieszeni Tildy. To coś poruszającego. Trzema najistotniejszymi elementami naszego performance’u są Tilda, kostiumy i cisza właśnie. Skoro kostiumy są jednym z filarów Waszej pracy, czym ubranie jest dla Was prywatnie? Co nim wyrażacie? TILDA: Nie stawiałabym w jednym rzędzie ubrań i mody. Nie wydaje mi się to potrzebne. Moja relacja z modą jest relacją z osobami, które ją tworzą. Jeśli nie jest to dzielenie włosa na czworo, interesuje mnie raczej ubranie samo w sobie, a nie moda jako taka. Olivier bada i rozumie modę oraz jej historyczne znaczenie lepiej niż ktokolwiek inny na świecie. Dlatego zaraz oddam mu głos. Dla mnie osobiście relacja z modą przebiega inaczej. Po pierwsze, są twórcy, których kocham i którzy projektują niezwykłe ubrania, czasem wpisujące się w dany nurt czy trend mody, a czasem będące zupełnie obok niego. Po drugie, są same ubrania. W tej chwili, szczerze mówiąc, noszę niemal wyłącznie rzeczy uszyte w ubiegłym stuleciu. OLIVIER: Faktycznie ciekawi mnie moda, choć nie przepadam za tym słowem. Jak dla mnie jest zbyt szerokie, zawiera w sobie zbyt wiele treści. Obecnie pracuję nad książką poświęconą modzie XIX wieku, co jest fascynujące, bo to wtedy kształtowały się fundamenty przemysłu, który zdominował XX wiek. Jednocześnie zrozumiałem, że dzięki pracy z Tildą, przygotowywaniu wystaw, pisaniu, moda sama w sobie nie jest wielce pomocna w próbie uchwycenia czegoś, co nazywam intymnością ubrania. A przecież to właśnie bliskość z ubraniem jest tym, co naprawdę mnie porusza. Moda z założenia ma służyć temu, co nowe, szybko wymieniane, co można sprzedać i kupić. Stanowi więc przeciwieństwo tego, co myślę o ubraniach. Na szczęście z Tildą udaje nam się to uchwycić w naszych pracach. I jest to o wiele ciekawsze od nowości i trendów. Moda moim zdaniem nie dotyczy tylko tego, co nowe. Zapominamy, że jej najistotniejszym fragmentem jest przeszłość. Przeszłość jest wszystkim. To ona inspiruje projektantów o wiele bardziej niż nowoczesność. Koszula, którą mam dziś na sobie, ma swoją historię. Należała do mojego przyjaciela, a wkładam ją już od 20 lat. Sprawia mi to ogromną radość. Jestem pewien, że i ty masz ubrania, które są z tobą od dawna i mają dla ciebie znaczenie. Wierzę, że każdy z nas ma osobistą relację z ubraniami – a to coś, czego modowy dyskurs zwykle nie uwzględnia. W kontekście sztuki możemy mówić o sztuce współczesnej, wideo, performansie. Ale w przypadku mody pojęcie jest tak szerokie, że niemożliwe do sprecyzowania. Może trafniejsze byłoby określenie „sztuka ubioru”? Tym się w końcu zajmujemy – performance’em, który chroni i pielęgnuje intymną więź między człowiekiem a strojem.
Jak się ubrać do teatru muzycznego? Oto propozycje stylizacji, w których zadasz szyku
Wizyta w teatrze muzycznym to nie tylko uczta dla duszy, ale i znakomita okazja, by celebrować modę – bez przesady, ale z szacunkiem dla miejsca i okazji. Zwłaszcza gdy mówimy o musicalu, widowisku, które wymaga odpowiedniego stroju.
Spis treści: Dress code w teatrze - współczesna interpretacja klasyki Jak kobieta powinna się ubrać do teatru? Męska elegancja bez przesady Zimowe stylizacje do teatru Czego nie zakładać do teatru? Dress code w teatrze – współczesna interpretacja klasyki Jaki jest dress code w teatrach muzycznych? Choć nie ma sztywnej reguły, panuje niepisana zasada: ubiór ma oddawać szacunek miejscu i artystom. To nie gala, ale i nie wieczór przed Netflixem. W teatrze obowiązuje styl smart casual, który w wieczorowej odsłonie przekształca się w elegancję z nutą luzu. Czy w teatrach obowiązuje jakiś dress code? Tak – nieformalny, ale znaczący. Stylizacja powinna być dopracowana, ale nie przerysowana. Czego unikać? Przede wszystkim strojów sportowych, krzykliwych nadruków, mocno wyciętych dekoltów i nadmiaru błysku. Jak kobieta powinna się ubrać do teatru? Tutaj możliwości są niemal nieskończone. Teatr muzyczny pozwala na większą lekkość niż opera – idealnie sprawdzi się mała czarna z nowoczesnym twistem (np. z bufkami, asymetrią lub efektownym materiałem), zestawiona z marynarką oversize lub klasycznym płaszczem w stylu camel coat. Świetnie sprawdzi się też jedwabna koszula z szerokimi spodniami palazzo, delikatna satynowa sukienka midi lub kombinezon z wyraźnie zaznaczoną talią. Jeśli lubisz odważniejsze formy – postaw na kolor: butelkową zieleń, bordo albo kobalt. Z marek, które oferują tego typu looki warto zajrzeć do Zary, Massimo Dutti, & Other Stories, a jeśli budżet pozwala na większą ekstrawagancję – do Stelli McCartney czy The Frankie Shop. Czy do teatru można iść w kozakach? Jak najbardziej – zwłaszcza zimą. Wybieraj jednak klasyczne, zgrabne modele – np. z cienką cholewką, na słupku lub delikatnej szpilce. Unikaj modeli typu moon boots czy masywnych worker boots. Męska elegancja bez przesady Jak ubrać się do teatru jako mężczyzna? Współczesna męska moda daje duże pole manewru. Na wieczorny spektakl nie trzeba zakładać garnituru, ale dobrze skrojona marynarka (np. w pepitkę, mikrowzór lub w odcieniu ciemnego beżu) zestawiona z golfem i eleganckimi spodniami (np. od COS lub Suit Supply) to strzał w dziesiątkę. W cieplejsze dni sprawdzi się koszula z niebanalnym kołnierzykiem, np. mao, do tego loafersy lub skórzane monki. Czy można nosić dżinsy do teatru? W wyjątkowych przypadkach – tak. Ale tylko wtedy, gdy są ciemne, bez przetarć, o prostym kroju i zestawione z elegancką górą. Teatr to nie miejsce na ripped jeans. Zimowe stylizacje do teatru Jak ubrać się do teatru zimą? Warstwowo, ale z klasą. Długi wełniany płaszcz, grube rajstopy (jeśli zakładasz sukienkę), a do tego skórzane rękawiczki, szalik z kaszmiru i klasyczne botki lub wspomniane kozaki. Mężczyzna może postawić na golf i wełnianą marynarkę, pod którą łatwo zmieści się ciepła podszewka. Warto też pomyśleć o obuwiu – śniegowce czy masywne sneakersy zostaw na weekend. W teatrze sprawdzą się zgrabne półbuty, sztyblety albo klasyczne kozaki za kolano. Czego nie zakładać do teatru? To pytanie z pozoru oczywiste, ale warto je przypomnieć. Czego nie zakładać do teatru? Przede wszystkim ubrań sportowych (bluzy, legginsy, dresy), zbyt casualowych (T-shirty z nadrukiem, krótkie spodenki, trampki), a także zbyt imprezowych (cekiny, głębokie dekolty, mikrospódniczki). Moda do teatru to nie manifest, to subtelna gra między stylem a kontekstem. Wizyta w teatrze muzycznym to wyjątkowe wydarzenie – warto więc potraktować je jak modowy rytuał. To moment, w którym pokazujemy swój szacunek dla sztuki – nie tylko przez zachowanie, ale i przez wygląd. W dobrze dobranym outficie czujemy się lepiej, pewniej, zyskujemy lekkość i klasę. Jak się ubrać do teatru muzycznego? Z głową, sercem i stylem. Bo moda – podobnie jak musical – to opowieść, którą warto opowiadać pięknie.
Nowości w programie Malta Festival: dwie premiery sceniczne inspirowane filmami Agnieszki Holland
Organizatorzy tegorocznej edycji Malta Festival, nie przestają zaskakiwać. Do programu dołączyły dwie premiery w reżyserii cenionych polskich artystek - Agnieszki Smoczyńskiej i Anny Smolar. A wszystko to, inspirowane ikonicznymi filmami Agnieszki Holland.
Spis treści: Co nowego w programie tegorocznej edycji Malta Festival? Agnieszka Holland - reżyserka stojąca po stronie człowieka Zwrot ku operze, czyli "Glos Potwora" Agnieszki Smoczyńskiej Nowoczesna interpretacja "Kobiety Samotnej" Anny Smolar Dodatkowe wydarzenia i informacje o Malta Festival Co nowego w programie tegorocznej edycji Malta Festival? Organizatorzy tegorocznej edycji Festiwalu Malta wspierają kobiety! Do programu, obok wyjątkowego spektaklu z Tildą Swinton w roli głównej, dołączyły dwie premiery sceniczne inspirowane twórczością Agnieszki Holland. Jak dumnie wskazuje mecenaska wydarzenia, Dominika Kulczyk: „Agnieszka Holland jest twórczynią niezłomną, zawsze stojącą po stronie człowieka – zarówno na planie filmowym, jak i w życiu. Jej zaangażowanie społeczne, siła, bezkompromisowe wybory i przejmujący język przekazu artystycznego są dla mnie niezwykle ważne”. Malta, niezmiennie od lat, stara się adresować swój program do każdego widza, a w tym roku kładzie szczególny nacisk na wielbicieli sztuki kinematografii. Za reżyserię obu spektakli odpowiadają cenione polskie artystki – Agnieszka Smoczyńska i Anna Smolar. Agnieszka Holland - reżyserka stojąca po stronie człowieka Agnieszka Holland jest jedną z najważniejszych współczesnych reżyserek filmowych, reprezentantką nurtu „kina moralnego niepokoju” – formacji artystycznej działającej w latach 1976-1981, której celem było obnażanie zwyrodnień partii socjalistycznej, za pomocą realistycznego języka filmowego. Była wielokrotnie nominowana do Oscara, m.in. za „Gorzkie Żniwa” czy „Europa, Europa”. Jej ostatni film, „Zielona Granica” zdobył Nagrodę Specjalną Jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji, ale przede wszystkim, rozpoczął ważną dyskusję na temat kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. Jej dzieła charakteryzuje społeczny charakter, odwaga i czuły sposób postrzegania jednostki. Ponadto, jest uznaną reżyserką serialową w Hollywood, odpowiada za liczne odcinki cenionych na arenie światowej produkcji, jak „House of Cards” czy „The Wire”. Zwrot ku operze, czyli "Głos Potwora" Agnieszki Smoczyńskiej Na zamówienie Malty, Opery Bałtyckiej w Gdańsku i Narodowego Centrum Kultury, Agnieszka Smoczyńska wyreżyserowała operę „Głos Potwora”. Do współtworzenia projektu zaprosiła swojego wieloletniego współpracownika i kolegę z branży, scenarzystę i dramaturga Piotra Bolestę, a także wybitnego kompozytora Aleksandra Nowaka. Jest to druga sztuka operowa w karierze reżyserki. Jej debiutancka adaptacja kultowego „Simona Boccanegry”, którego premiera odbyła się w walentynki 2025 roku na deskach Teatru Wielkiego Opery Narodowej w Warszawie, została na tyle gorąco przyjęta, że kupienie biletów graniczyło z cudem. „Głos Potwora” zainspirował kultowy obraz Holland „Europa, Europa”. Jak wskazuje Nowak, opera opowiada: „[…] o osobie, która nigdy, pod groźbą śmierci, nie może ujawnić prawdy o sobie. Musi się ukrywać lub przebierać. Udawać kogoś innego. Stale obserwować wszystko i wszystkich, nie ufać nikomu. W końcu, za cenę życia, staje się »nikim«”. Główna oś fabuły rozgrywa się w trakcie procesu powstawania wystawy sztuki współczesnej, która zabierze bohatera – Kuratora, w podróż w przeszłość, do świata antycznej mitologii. Łącząc realizm ze sztuką operową, twórcy poszukują ponadczasowej prawdy o naturze człowieka. „Współczesną historię przenosimy w świat mitów, aby dotrzeć do źródeł strachu, nienawiści i miłości”, wskazuje reżyserka. Premiera „Głosu Potwora” odbędzie się 27 i 28 czerwca w poznańskiej Auli Aris, tym samym będzie to wydarzenie wieńczące jubileuszową edycję festiwalu. Nowoczesna interpretacja "Kobiety Samotnej" Anny Smolar Anna Smolar, jedna z najciekawszych polskich reżyserek teatralnych, jest artystką niezwykle płodną – na swoim koncie ma około 30 różnych spektakli, a przy niektórych z nich miała szansę współpracować z takimi twórcami jak Agnieszka Holland czy Jacek Poniedziałek. W 2016 roku została uhonorowana Paszportem „Polityki” za, jak wskazało jury, „teatr kameralny i empatyczny, z polotem i humorem podejmujący tematy zepchnięte na margines”. „Kobieta Samotna” jest drugim filmem Agnieszki Holland, którego interpretację sceniczną będzie można zobaczyć w ramach tegorocznej edycji Malty. Anna Smolar stworzyła sztukę, która unowocześnia problematykę tytułowej bohaterki – w jej wersji nie jest to już „kobieta samotna”, a „samodzielna matka”, poszukująca odpowiedzi na pytanie czym w dzisiejszym świecie jest solidarność, troska i samotność. Smolar, poza aktorami Teatru Powszechnego w Warszawie, będącym koproducentem spektaklu, do współpracy zaprosiła, debiutującą na deskach teatralnych jurorkę You Can Dance – raperkę i tancerkę, Ryfę Ri. Premiera sztuki odbędzie się 14 czerwca w Warszawie. Będzie ją można zobaczyć również ostatniego dnia festiwalu. Dodatkowe wydarzenia i informacje o Malta Festival Premiery dopełni spotkanie festiwalowe z Agnieszką Smoczyńską, Anną Smolar i Agnieszką Holland, które odbędzie się w sobotę 28 czerwca. Rozmowę poprowadzi pomysłodawca i inicjator obu projektów, Michał Merczyński. Na bieżąco aktualizowany program Malta Festival, bilety oraz inne informacje można znaleźć na oficjalnej stronie wydarzenia.
Jak się ubrać do teatru na komedię? Idealny strój dla niej i dla niego
Wizyta w teatrze to wydarzenie, które wymaga odpowiedniej stylizacji. Jak się ubrać do teatru na komedię? Podpowiadamy, jaką kreację wybrać, jak dobrać dodatki i jak połączyć elegancję z komfortem, aby wieczór w teatrze był przyjemnością.
Spis treści: Strój do teatru na komedię Strój do teatru na komedię dla kobiet Strój do teatru na komedię dla mężczyzn Jak się ubrać do teatru na komedię: jakie kolory wybrać? Jak się ubrać do teatru na komedię: dodatki Czego unikać ubierając się na komedię do teatru? Strój do teatru na komedię Jak się ubrać do teatru na komedię? Teatr, to szczególne miejsce, które wymaga odpowiedniego stroju. Wybierając się na spektakl komediowy, w przeciwieństwie do opery lub dramatu, możemy pozwolić sobie na odrobinę fantazji w stylizacji. Jednak z szacunku do miejsca i aktorów, powinniśmy zachować elegancki charakter ubioru i wystrzegać się ekstrawagancji. Wybierając stylizację na komedię do teatru, warto pamiętać o kilku zasadach: strój powinien wyrażać szacunek dla miejsca, sztuki, twórców i pozostałych widzów, unikaj casualowych ubrań, takich jak dresy, jeansy, sportowe bluzy, postaw na minimalistyczne dodatki, zrezygnuj z dużych dekoltów, mini, odkrytego brzucha, zbyt wysokich wycięć, unikaj sportowego obuwia, japonek i trampek, strój powinien być schludny i czysty, postaw na klasyczny wieczorowy makijaż i elegancką fryzurę, przed wizytą w teatrze warto sprawdzić, czy na zaproszeniu lub stronie internetowej teatru nie ma informacji o obowiązującym dress code. Strój do teatru na komedię dla kobiet Doskonałym wyborem dla kobiety jest sukienka w bezpiecznej długości midi. Może być prosta, w kształcie litery A, ołówkowa, koktajlowa albo z rozkloszowanym dołem. Unikaj zbyt dużych wycięć. Damski garnitur jest coraz bardziej popularną alternatywą dla sukienki. Na takie wyjście sprawdzi się również kombinezon w jednolitym kolorze z dobraną do niego marynarką. Zwiewna jedwabna bluzka połączona z ołówkową lub rozkloszowaną spódnicą przed kolano to strój, w który możemy śmiało ubrać się do teatru na komedię. Panie, które wolą spodnie, mogą wybrać chinosy, cygaretki lub spodnie w kant i połączyć je na przykład z białą koszulą. Jeżeli planujesz wyjście do teatru zimą, zadbaj o odpowiednie nakrycie pasujące do ubioru. Elegancki płaszcz, sztuczne futerko, doda ci szyku i ochroni przed zimnem. Strój do teatru na komedię dla mężczyzn Mężczyźni, wybierając stylizację do teatru na komedię, mają zdecydowanie łatwiejsze zadanie. Nie muszą wkładać eleganckiego garnituru, spektakl komediowy daje więcej swobody w ubiorze niż spektakl klasyczny. Wystarczą jednolite, ciemne spodnie i koszula, może być w żywych kolorach. Latem sprawdzi się lekki, lniany garnitur i gładki t-shirt. Zimą marynarka lub prosty sweter. Jak się ubrać do teatru na komedię: jakie kolory wybrać? Wszelkie wieczorne wyjścia uwielbiają czerń, która zawsze wygląda elegancko i stylowo. Do teatru sprawdzą się również inne stonowane barwy: granat, bordo, butelkowa zieleń. Na takie kolory stawiają zazwyczaj goście wieczornych spektakli. Jeżeli jednak chcesz się ubrać do teatru na komedię w bardziej radosny i lekki strój, nic nie stoi na przeszkodzie. Możesz pozwolić sobie na większą swobodę w doborze kolorów. Kolorowe sukienki, bluzki w żywych kolorach, sprawdzą się na tego typu wyjście. Latem możesz postawić na naturalny len, beże, biel, pastele i uzupełnić taki strój elegancką biżuterią. Jak się ubrać do teatru na komedię: dodatki Masz już idealny strój na wielkie wyjście? Dobierz do kreacji odpowiednie dodatki. Spektakl komediowy nie wymaga szpilek, możesz postawić na bardziej wygodne obuwie. Na takie wyjście sprawdzą się stylowe baleriny, mokasyny, oxfordy, czółenka na niewysokim obcasie. Latem do zwiewnej sukienki dobrze będą wyglądały sandałki z cienkich paseczków lub skórzane, delikatne klapki. Wybierając torebkę, powinnaś zwrócić uwagę na jej rozmiar. Mała kopertówka, torebka na łańcuszku, powinny pomieścić najpotrzebniejsze rzeczy i nie przytłaczać wielkością. Kolor warto dobrać tak, żeby pasował do naszej stylizacji. Talię możesz podkreślić skórzanym paskiem. Biżuteria powinna być elegancka i dopasowana do stroju. Jeżeli zdecydujesz się na małą czarną, możesz poszaleć z kolczykami, naszyjnikiem lub bransoletką, albo postawić na klasyczne perły. Jeżeli twój strój jest kolorowy, wzorzysty, postaw na minimalizm w dodatkach. Bezpieczna będzie złota, minimalistyczna biżuteria, która zawsze wygląda z klasą. Czego unikać ubierając się na komedię do teatru? Teatr rządzi się swoimi prawami. Wybierając strój na komedię do teatru, możemy pozwolić sobie na więcej luzu niż na klasyczny spektakl. Jednak warto pamiętać o tym, czego nie zakładać, by nie popełnić faux pas. Sportowe ubranie, podarte jeansy, ekstrawaganckie wzory i fasony, to nie są ubrania odpowiednie na wydarzenia teatralne. Strój powinien być elegancki i stosowny do okazji. Dzięki temu będziesz czuła się swobodnie i komfortowo.
Grała mężczyzn, spała w trumnie. Sarah Bernhardt – ikona, która wyprzedziła czas
Jedni ją kochali, inni się jej bali – ale nikt nie pozostawał obojętny. Sarah Bernhardt wyprzedziła swoją epokę o sto lat. A jej legenda wciąż fascynuje.
Spis treści: Kim była Sarah Bernhardt? Sarah Bernhardt i jej życie prywatne Sarah Bernhardt poza sceną - skandalistka, która nie znała granic Sarah Bernhardt - styl. Jak przełamywała modowe konwenanse? Ostatnie lata życie Sarah Bernhardt Sarah Bernhardt, nazywana Boską Sarą, była jedną z najwybitniejszych aktorek teatralnych XIX i XX wieku. Jest ikoną francuskiego teatru i wielką atrakcją Paryża – mówiono o niej nawet, że była równie sławna jak Wieża Eiffla​. W ciągu swojej kariery zagrała około 70 ról, od dramatów Racine’a i Shakespearea, po romantyczne sztuki É. Rostanda i A. Dumas’a syna, zbierając owacje w większości wielkich teatrów światowych​. Zyskała przydomek „pierwszej celebrytki” i „królowej teatru” – była prekursorką ówczesnego show-biznesu, równie zainteresowaną własnym wizerunkiem co talentem aktorskim​. Kim była Sarah Bernhardt? Już za życia Sarah Bernhardt uchodziła za prawdziwą gwiazdę sceny. Prasa i publiczność wielbiły jej energię, charyzmę oraz wyrazistość – była nazywana „świętym potworem” teatru. Artystycznie pociągała ją ekstremalność ról – często grała bohaterki historyczne lub mityczne, a nawet męskie postacie, np. Hamleta. Poza teatrem występowała także w nowo powstających filmach – jako pierwsza Francuzka została gwiazdą wielkiego ekranu. Choć grała w ponad 120 przedstawieniach na całym świecie i otrzymywała liczne nagrody (w tym brawa króla Hiszpanii czy osobiste gratulacje Piusa X), na scenie pozostała zawsze żywiołem, a mottem jej życia było: „twórz i stawiaj na swoim”​. Jej wpływ na kulturę celebrytów był ogromny. Sarah Bernhardt była jedną z pierwszych osób, które świadomie wykorzystywały mediową uwagę – chętnie pozowała do portretów, m.in. stworzonej przez Gustave’a Doré i fotografii, sama komponowała plakaty oraz dbała o stylizowane wizerunki. Dzięki temu media masowe i publiczność ubóstwiały ją za życia na niespotykaną dotąd skalę​. Zwraca uwagę fakt, że już w czasach Belle Époque budowano wystawy poświęcone jej życiu – 100 lat po śmierci otwarto w paryskim Petit Palais ekspozycję z bogatą kolekcją kostiumów, zdjęć i rekwizytów Bernhardt​. Kuratorka tej wystawy trafnie podsumowała: Sarah można uznać za „osobliwą gwiazdę przed swoją epoką, zawsze poszukującą nowych trendów i wykorzystującą swój wizerunek do promocji”​. Sarah Bernhardt i jej życie prywatne Życie osobiste Sary Bernhardt było równie barwne, co sceniczna kariera. Urodziła się 22 października 1844 roku w Paryżu jako Henriette Rosine Bernard. Dorastała w skrajnie nieprzyjaznych warunkach – wychowywana przez nianię i zakonnice, często chora i pozostawiona sama sobie, miała niewielkie szanse na wielką przyszłość. Początkowo marzyła o wstąpieniu do zakonu, ale życie – a właściwie wpływowy protektor matki, książę de Morny – pokierowało ją w stronę aktorstwa. Gdy miała zaledwie 16 lat, rozpoczęła naukę w Konserwatorium w Paryżu, gdzie z pasją i fanatycznym wręcz zapałem uczyła się dykcji i gry scenicznej. Po ukończeniu szkoły zadebiutowała w Comédie-Française, lecz jej pierwsze występy nie były sukcesem. Bernhardt zraziła się do teatru narodowego, ale nie zrezygnowała – wręcz przeciwnie. Przełom przyszedł, gdy wcieliła się w rolę Zachariasza w „Atalii” Racine’a. Owacje były tak głośne, że nie pozostawiały wątpliwości – narodziła się gwiazda. I to nie byle jaka – Sarah w błyskawicznym tempie podbiła sceny Europy i Ameryki, a jej nazwisko stało się synonimem teatralnej magii. Sarah Bernhardt poza sceną – skandalistka, która nie znała granic Sarah Bernhardt słynęła z ekscentrycznego trybu życia. Zamiast zwykłego łóżka spała w ozdobionej trumnie – jej zdjęcia podczas tych drzemek szokowały konserwatywną opinię publiczną​. Oprowadzając swego gorącego geparda lub aligatory po swoim domu – według plotek jeden z aligatorów podobno zginął z przedawkowania szampana, manifestowała zamiłowanie do dzikich zwierząt i wolności​. Zachłannie korzystała też z przywilejów sławy – wedle wspomnień przymykała oko na flirt ze strony wielbicieli, traktując takie sytuacje z dystansem. Jej osobowość – zaradna, pewna siebie, gotowa podejmować ryzyko – była powszechnie podziwiana. Pisarka Agata Tuszyńska pisała o niej, że „na scenie była żywiołem, imponowała energią i siłą woli”, co odzwierciedlało także jej odważne życie prywatne​. Sarah Bernhardt – styl. Jak przełamywała modowe konwenanse? Styl Bernhardt był równie odważny, co jej osoba. Już w XIX w. łączyła elementy męskiej garderoby z kobiecą elegancją – jako jedna z pierwszych europejskich kobiet publicznie nosiła spodnie, długie płaszcze czy oficerskie mundury, często występując w męskich role i zakładając fedory​. Ta frywolna moda wzbudzała skandal wśród konserwatystów – konserwatywna prasa pisała o niej, że przełamuje normy obyczaju i wprowadza seksowny męski akcent do kobiecego wyglądu. Z drugiej strony Bernhardt uwielbiała ekstrawaganckie kreacje i kostiumy sceniczne – na planach filmów i w teatrze błyszczała w orientalnych i historyzujących strojach, pracując przy scenografii i strojach osobiście współpracując z projektantami. Wpływowy jest też aspekt artystyczny jej stylu: Sarah sama była zdolną rzeźbiarką i malarką. Jej dzieła były wystawiane i sprzedawane, co potwierdzało, że była artystką również poza sceną​. W różnych fotomontażach i plakatach secesyjni artyści, np. Alfons Mucha, uwieczniali ją jako symbol femme fatale Belle Époque. – wszystko to sprawia, że Bernhardt można uznać za prekursorkę dzisiejszej mody celebryckiej, była bowiem nie tylko ikoną teatru, ale i inspiracją dla sztuki i mody swoich czasów​ Ostatnie lata życia Sarah Bernhardt Choć jej życie wydawało się niekończącym się spektaklem, Sarah Bernhardt wiedziała, kiedy zejść ze sceny – ale nawet wtedy robiła to na własnych warunkach. W czasie I wojny światowej odwiedzała rannych żołnierzy i występowała w filmach propagandowych, mimo że jej stan zdrowia coraz bardziej się pogarszał. W wieku 70 lat odbyła jeszcze tournée po Ameryce, a po powrocie do Paryża grała do ostatnich miesięcy życia – nawet z amputowaną nogą. Zmarła 26 marca 1923 roku z powodu niewydolności nerek. Jej pogrzeb stał się wydarzeniem publicznym – Paryż zatrzymał się, by pożegnać „Boską Sarę”. Setki tysięcy ludzi towarzyszyło jej w ostatniej drodze. Pochowano ją na cmentarzu Père-Lachaise w scenicznej sukni z dramatu „Orlątko”, z medalem Legii Honorowej przypiętym do piersi. Nawet po śmierci Sarah Bernhardt została w roli – w swojej ostatniej, najcichszej, ale jakże symbolicznej.
Poznański Malta Festival świętuje 35 lat istnienia. Tilda Swinton i Olivier Saillard otworzą jubileusz wyjątkowym hołdem dla Pasoliniego
Ogłoszono pierwsze wydarzenie tegorocznej edycji Malta Festival. Pod koniec czerwca Poznań odwiedzi aktorka, laureatka m. in. Oscara – Tilda Swinton z projektem „Embodying Pasolini”, poświęconym włoskiemu, kontrowersyjnemu reżyserowi. Spektakl grany jest tylko raz w roku.
20 czerwca rusza jubileuszowa – 35. edycja Malta Festival, od początku istnienia związanego z Poznaniem. Misją festiwalu było prezentowanie i zapoznawanie szerokiej publiczności z międzynarodowymi teatrami plenerowymi, offowymi, eksperymentalnymi. Nic dziwnego, to w końcu w Poznaniu narodził się w 1964 roku kultowy Teatr Ósmego Dnia – alternatywny, ostry, ironiczny, bezlitośnie rozprawiający się z PRL-owską rzeczywistością. Przez lata Malta wyprowadzała teatr na ulice, dbając o powszechny dostęp do sztuki. Z biegiem czasu natomiast, festiwal włączał do programu kolejne dziedziny sztuki – muzykę, malarstwo, film, taniec. Do Poznania ściągali najwięksi, a Malta stała się przestrzenią dialogu. Festiwal każdego roku zaprasza do współpracy wiele znanych i cenionych osobistości ze świata sztuki i kultury, w minionych edycjach brali udział m. in. Radiohead, Charlotte Gainsbourg czy Damon Albarn. Kogo możemy się spodziewać w tym roku? Organizatorzy ogłosili już pierwszy spektakl, który wzbudził poruszenie wielbicieli filmu i teatru. Od 20 do 23 czerwca wystawiony zostanie autorski projekt hollywoodzkiej aktorki Tildy Swinton i cenionego francuskiego historyka sztuki Oliviera Saillarda – „Embodying Pasolini”, który jest hołdem dla włoskiego reżysera – Piera Paola Pasoliniego. Spektakl miał swoją premierę w 2020 roku w Rzymie i od tego czasu wystawiany jest wyłącznie raz do roku w wybranym miejscu na świecie. Ścieżki Swinton i Saillarda skrzyżowały się nie pierwszy raz. Po raz pierwszy Francuz zaprosił artystkę do współpracy w 2012 roku, przy „The Impossible Wardrobe”. Od tamtej pory są duetem nierozłącznym, a Swinton pojawia się na scenie teatralnej jedynie w jego projektach. „Embodying Pasolini” zainspirowała włoska wystawa mody „RoMaison 2020”, której założeniem była fuzja lokalnej, rzymskiej tradycji z współczesną modą wysoką, niezależną od wielkich manufaktur. To właśnie w ramach tego projektu, w roku 2020 w rzymskim Ava Pacis Museum po raz pierwszy wystawiono performance o Pasolinim. W trakcie blisko 2-godzinnego przedstawienia aktorka, z pomocą Saillarda, przymierza niemalże 30 różnych kostiumów wykorzystanych w filmowym dorobku Pasoliniego. Autorem projektów jest Danilo Donati, dwukrotnie doceniony Oscarem kostiumograf, natomiast za wykonanie strojów odpowiada atelier Farani. Wszystkich twórców spektaklu połączyła pasja do twórczości włoskiego reżysera. Pier Paolo Pasolini urodził się w 1922 roku w Bolonii. Studia rozpoczął w wieku 17 lat, w momencie wybuchu II Wojny Światowej. To właśnie w tym okresie kształtowała się jego wrażliwość emocjonalna i poglądy polityczne. Jeszcze przed zainteresowaniem się kinematografią, jako filolog z wykształcenia, zajmował się literaturą, w której najczęściej podejmował tematy lingwistyczne oraz krytykował nacjonalistów. Od początku był lewicowym aktywistą i zagorzałym nonkonformistą, co niejednokrotnie przysporzyło mu problemów z prawem. Jego debiut filmowy „Włóczykij” to rok 1961. I choć kinematografię, jako wyraz artystyczny, odkrył późno, to ten format sztuki okazał się najważniejszym w twórczości Pasoliniego (choć pisał również powieści, poezję i rozprawy filozoficzne). Do największych dzieł w dorobku artysty zalicza się wzbudzające kontrowersje „Króla Edypa”, „Dekameron” czy obrazoburczy „Salo, 120 dni Sodomy”, przez lata zakazany w wielu państwach. Fabuły opierał głównie na mitologii, Biblii i teorii literatury, a jego filmy charakteryzuje poetyckie i dogłębne spojrzenie na ludzką naturę oraz kondycję społeczeństwa. Uważany jest za jednego z największych skandalistów XX wieku, stawał przed sądem ponad 30 razy, a jego dzieła niejednokrotnie były cenzurowane. Reżyser nie miał szansy doświadczyć premiery swojej ostatniej produkcji, został zamordowany w nocy z 1 na 2 listopada 1975 roku. Podobno zbrodnia mogła mieć związek z jego „Salo…”. „Embodying Pasolini” jest pierwszym spektaklem ogłoszonym w ramach tegorocznej edycji Malta Festival. Wystawiony zostanie czterokrotnie, między 20 a 23 czerwca. Dominika Kulczyk, mecenaska festiwalu, opisuje projekt jako „unikalne i kompleksowe doświadczenie, które łączy kilka dziedzin sztuki”. Koncept projektu opiera się na rytuale pokazów mody, który z pomocą niekonwencjonalnej gry aktorskiej Swinton oddaje nie tylko cześć legendarnym filmowym kreacjom, ale także nadaje im głos. 35. Malta Festival rozpocznie się 20 czerwca i potrwa 8 dni. Pełen program oraz jego gości poznamy na przełomie marca i kwietnia, wówczas ruszy także sprzedaż biletów.
Rusza 17. edycja Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BOSKA KOMEDIA. Kraków ponownie stanie się centrum teatralnego świata i żarliwej debaty
6 grudnia 2024 roku Kraków ponownie stanie się centrum teatralnego świata i żarliwej debaty. 17. edycja Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BOSKA KOMEDIA odbywa się pod hasłem “You Are So Fucking Special”.
W tym artykule: 17. edycja międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BOSKA KOMEDIA Spektakle w Konkursie INFERNO BOSKA KOMEDIA to prestiżowy festiwal teatralny odbywający się w Krakowie, organizowany nieprzerwanie od 2008 roku przez Teatr Łaźnia Nowa, a partnerem wydarzenia jest Instytut Adama Mickiewicza. Festiwal dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Głównym finansującym festiwal jest Miasto Kraków. Odbywa się od 6 do 15 grudnia. 17. edycja międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BOSKA KOMEDIA Festiwal BOSKA KOMEDIA prezentuje najciekawsze zjawiska w polskim teatrze, od tradycyjnych po awangardowe, i przyciąga międzynarodowych widzów oraz twórców. Głównym elementem festiwalu jest konkurs Inferno, w którym międzynarodowe jury ocenia najlepsze spektakle. Każda edycja ma swój temat przewodni, a program obejmuje pokazy, warsztaty, panele i spotkania z artystami. Festiwal jest uznawany za barometr kondycji polskiego teatru, promując jego twórców na arenie międzynarodowej i umożliwiając widzom śledzenie najnowszych trendów w sztuce scenicznej. Tegoroczne hasło festiwalu, „You Are So Fucking Special”, inspirowane utworem brytyjskiego zespołu Radiohead, podkreśla indywidualizm twórczy artystek i artystów oraz wyjątkowość każdej ludzkiej historii. Dyrektor artystyczny festiwalu, Bartosz Szydłowski, podkreśla, że hasło to manifest akceptacji i afirmacji różnorodności. „Nasze dramatyczne opowieści – nawet te pełne bólu – mogą być źródłem siły, jeśli potrafimy o nich opowiadać przekonująco” – mówi Szydłowski – „Hasło festiwalowe nie jest żadną tezą, stawiamy pytania i tworzymy spectrum, po którym porusza się sam widz”. Spektakle w Konkursie INFERNO Teatr Dramatyczny w Warszawie, „Antygona w Molenbeek”, Reż. Anna Smolar Anna Smolar na Boską Komedię przywozi kameralny spektakl „Antygona w Molenbeek” oparty na tekście Stefana Hertmansa, autora krytycznie analizującego współczesną cywilizację Zachodu. Przedstawienie, zrealizowane na małej scenie warszawskiego Teatru Dramatycznego, to godzinna opowieść o Nourii, Belgijce arabskiego pochodzenia, która w brukselskiej dzielnicy Molenbeek walczy o możliwość pochowania brata, zderzając się z bezduszną biurokracją i systemową przemocą.Spektakl, w którym Marianna Linde wciela się w postać Nourii, łącząc śpiew, melorecytację i emocjonalną grę, zyskuje dodatkowy ładunek emocjonalny dzięki muzyce na żywo Maniuchy Bikont. To surowe, przejmujące i piękne teatralne oratorium, które stawia pytania bez prostych odpowiedzi. Teatr Ludowy w Krakowie, „Chłopi”, Reż. Remigiusz Brzyk Remigiusz Brzyk w swojej adaptacji „Chłopów” Władysława Reymonta stawia w centrum kobiety inspirowane książką Joanny Kuciel-Frydryszak „Chłopki”. Aktorki Teatru Ludowego – Justyna Litwic, Weronika Kowalska, Katarzyna Tlałka, Beata Schimscheiner i Małgorzata Kochan – odgrywają postacie zamknięte w opresyjnym, pełnym przemocy świecie patriarchatu, powoli zbierające siły, by mówić własnym głosem. Kluczową postacią spektaklu jest Jagna, buntowniczka skazana na ostracyzm i lincz. W surowym, wiejskim świecie, gdzie kościół strzeże starego porządku, Brzyk tworzy epickie, ponad trzygodzinne widowisko, które oddaje istotę Reymontowskiej powieści, zadając jednocześnie pytania o miejsce kobiet w historii i współczesności. Teatr Powszechny w Warszawie, „Człowiek z papieru”, Reż. Jakub Skrzywanek „Człowiek z papieru” Jakuba Skrzywanka to satyryczna antyopera inspirowana filmami Andrzeja Wajdy („Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”) i „Operą za trzy grosze” Bertolta Brechta. Akcja rozgrywa się podczas groteskowej gali, która pod pozorem rozrywki ukazuje polską biedę, wyzysk i nierówności społeczne. Na scenie pojawia się postać Agnieszki (granej przez Klarę Bielawkę), legendarnej buntowniczki, która dziś walczyłaby z elitami żerującymi na krzywdzie najuboższych. Spektakl, z songami autorstwa Jasia Kapeli i muzyką Karola Nepelskiego, łączy humor, muzykę i polityczny komentarz, bezkompromisowo wpisując się w misję „teatru, który się wtrąca”. Premiera odbyła się na wrocławskim Przeglądzie Piosenki Aktorskiej, a spektakl wszedł do repertuaru Teatru Powszechnego w Warszawie. Narodowy Stary Teatr w Krakowie, „Dzieje grzechu”, Reż. Wojtek Rodak Wojtek Rodak w swojej adaptacji „Dziejów grzechu”, Stefana Żeromskiego przełamuje tradycyjne interpretacje, przedstawiając historię Ewy jako opowieść o kobiecie poszukującej podmiotowości i uciekającej przed męską dominacją. Rolę Ewy rozdziela między trzy aktorki Narodowego Starego Teatru (Małgorzata Gałkowska, Karolina Staniec, Magda Grąziowska), tworząc narrację, która bawi się historycznym kostiumem, a jednocześnie przenosi widzów do współczesności. Jedna z aktorek dzieli się własnymi doświadczeniami nadużyć w teatrze, nadając spektaklowi wymiar uniwersalnej krytyki przemocy. Przedstawienie, ożywcze i momentami zabawne, unika feministycznych sloganów, koncentrując się na mocnym przesłaniu przeciw przemocy w teatrze i społeczeństwie. Nowy Teatr w Warszawie, „Elizabeth Costello”, Reż. Krzysztof Warlikowski Najnowsze przedstawienie Krzysztofa Warlikowskiego „Elizabeth Costello”, oparte na twórczości J.M. Coetzeego, to monumentalne dzieło, które cieszy się międzynarodowym uznaniem i jest uważane za jedno z najważniejszych oraz najbardziej osobistych w karierze reżysera. Sześciu wybitnych aktorów, w tym Maja Komorowska i Andrzej Chyra, wciela się w postać Elizabeth Costello, by opowiadać o współczesnych problemach: lęku przed starością, kryzysie moralności, obronie zwierząt i wykluczonych. Spektakl łączy powagę z komediowymi akcentami, a jego kulminacją jest poruszająca rozmowa o przemocy wobec zwierząt. Dzięki uniwersalnemu przesłaniu i mistrzowskiej realizacji, inscenizacja Warlikowskiego staje się głęboką refleksją nad współczesnym światem. Nowy Teatr w Warszawie, „Fobia”, Reż. Markus Öhrn / Karol Radziszewski W spektaklu „Fobia” Markus Öhrn ożywia różową gejowską bojówkę Fag Fighters, znaną z prac Karola Radziszewskiego, tworząc brutalne i groteskowe widowisko pełne krytyki społecznej. W trzech krwawych, groteskowych epizodach bojówka wymierza „sprawiedliwość” korporacyjnym elitom, hipokrytycznym mieszczanom oraz samemu artyście. Widowisko łączy kreskówkową stylistykę z przerysowaną brutalnością, aktorzy występują w groteskowych maskach i zniekształcają głosy, tworząc niezapomniane kreacje. Choć przepełnione przemocą, „Fobia” bawi perwersyjną lekkością i oferuje krytykę zarówno konserwatyzmu, jak i pozornej tolerancji, pozostawiając widzów z mieszanką zachwytu i niepokoju. Chór Kobiet, Teatr Powszechny w Warszawie, Maxim Gorki Theater w Berlinie, „Matki. Pieśni na czas wojny”, Reż. Marta Górnicka Spektakl Marty Górnickiej, twórczyni Chóru Kobiet, porusza temat kobiet i wojny, skupiając się na przemocy wobec kobiet oraz odpowiedzialności i solidarności w obliczu konfliktów zbrojnych. Przygotowany z udziałem 21 kobiet z Polski, Ukrainy i Białorusi, przedstawia historie matek i dzieci uciekających przed wojną, a także tych, które w Polsce otworzyły przed nimi swoje domy. Łącząc śpiew i skandowanie w chóralnym wykonaniu, spektakl nawiązuje do antycznych tradycji teatralnych, jednocześnie podejmując współczesne pytania o wojnę i jej konsekwencje. To poruszające widowisko jest manifestem solidarności i próbą upamiętnienia traum wojennych. Teatr Wybrzeże w Gdańsku, „Piękna Zośka”, Reż. Marcin Wierzchowski „Piękna Zośka” Marcina Wierzchowskiego to hit teatralny sezonu, oparty na prawdziwej historii z lat 20. XX wieku. Spektakl opowiada o Zośce, która porzuca pozowanie młodopolskim malarzom, by poślubić szewca Macieja Palucha. Początkowa miłość przeradza się w koszmar – Paluch stosuje przemoc, a Zośka, wbrew obyczajom, walczy o rozwód. Sześć dni przed rozprawą zostaje zamordowana, a jej ciało okaleczone i wrzucone do rzeki. Przedstawienie ukazuje piekło kobiet doświadczających przemocy domowej, łącząc kameralność z ogromną emocjonalną intensywnością. Fenomenalna gra aktorska zespołu Teatru Wybrzeże, w tym Karoliny Kowalskiej i Piotra Biedronia, oraz porównania do filmów Wojciecha Smarzowskiego czynią z tego spektaklu niezwykły traktat o winie, karze i brutalnej rzeczywistości, aktualnej także dziś. Teatr Zagłębia w Sosnowcu, „Persona. Ciało Bożeny”, Reż. Jędrzej Piaskowski „Persona. Ciało Bożeny” Piaskowskiego i Sulimy to nowe przedstawienie, które bada mechanizmy w polskim teatrze, polityce i społeczeństwie. Akcja toczy się w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu, gdzie reżyser ma wystawić spektakl o Bożenie, a w rolę sprzątaczki wciela się znana aktorka. Twórcy krytycznie przyglądają się teatrowi jako przestrzeni, w której zderzają się władza, przemoc i zależności. Spektakl porusza temat wybaczania w kontekście przeszłych zbrodni, odnosi się do społeczeństwa Sosnowca, w którym na czoło wysuwają się patologiczne doniesienia. Piaskowski i Sulima z ironią komentują polską politykę, m.in. sceną, w której Donald Tusk śpiewa „Barkę” umierającemu Jarosławowi Kaczyńskiemu. Dużo uwagi poświęcone jest także wykluczeniu artystycznemu i hierarchii w polskim teatrze. W spektaklu wyróżnia się fantastyczna rola Mirosławy Żak. Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, „Wesele”, Reż. Maja Kleczewska Maja Kleczewska powraca do Teatru Słowackiego w Krakowie z adaptacją Wesela Stanisława Wyspiańskiego, które w jej reżyserii staje się bezlitosną diagnozą współczesnej Polski. W spektaklu reżyserka ukazuje polskie demony: antysemityzm, kult żołnierzy wyklętych oraz narastające napięcia społeczne, prowadzące ku wojnie. Mocne, wstrząsające sceny przeplatają się z momentami pełnymi grozy i mrocznego rytmu, a wesele w Bronowicach staje się przestrzenią, w której zbierają się zjawy, gotowe do brutalnej konfrontacji. Teatr Kleczewskiej to spektakl bez kompromisów, który wywołuje silne emocje, z doskonałą grą aktorską i wciągającą dramaturgią. Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu, „Złote płyty”, Reż. Mateusz Pakuła Złote płyty to spektakl Mateusza Pakuły, który przenosi widzów do 1976 roku, kiedy Carl Sagan, kosmolog i popularyzator, wybierał materiały na Złote Płyty wysłane w kosmos przez NASA. Pakuła łączy nostalgię lat 70. z nowoczesnymi komentarzami społecznymi, ukazując wpływ muzyki na życie osobiste i społeczne. Przedstawienie, które łączy komedię z musicalem, porusza trudne pytanie, co ludzkość powinna wysłać w kosmos jako swoją wizytówkę. W spektaklu słychać utwory takich artystów jak Led Zeppelin, Louis Armstrong i Kate Bush, a całość pozostawia gorzki posmak refleksji nad tym, czym możemy się naprawdę pochwalić. Konkurs INFERNO jest oceniany przez międzynarodowe jury, w skład którego wchodzą eksperci z różnych krajów, m.in. Snježana Abramović Milković z Chorwacji, Francesc Casadesús i Calvó z Hiszpanii, Park Junghee z Korei Południowej, Giacomo Pedini z Włoch, Deepan Sivaraman z Indii oraz Thobile Maphanga z RPA. Członkowie jury to wybitni specjaliści w dziedzinie sztuk performatywnych, w tym choreografowie, reżyserzy, scenografowie i menedżerowie artystyczni, którzy posiadają bogate doświadczenie międzynarodowe, zarówno w pracy na scenie, jak i w organizowaniu festiwali oraz edukacji artystycznej. Jako selekcjonerzy dokonali wyboru spektakli konkursowych, które są oceniane pod kątem ich oryginalności, formy artystycznej i wpływu na współczesną kulturę.
Zespół krakowskiego Teatru Słowackiego pyta: co dalej?
Z ostatnim dniem sierpnia kończy się kadencja Krzysztofa Głuchowskiego na stanowisku dyrektora Teatru im. Juliusza Słowackiego. To pod jego egidą krakowska scena pokazała m.in. wybitne „Dziady” w reż. Mai Kleczewskiej czy bestsellerowy musical „1989” w reż. Katarzyny Szyngiery. Co dalej? Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, któremu podlega placówka, milczy. Zespół teatru wystosował więc apel.
W badaniach CBOS 11 proc. Polaków przyznało, że w 2023 roku odwiedziło teatr. To ponad dwukrotny wzrost w stosunku do poprzednich dwóch lat (na niską frekwencję wpływ miały m.in. obostrzenia pandemiczne). Być może to wciąż niewiele, jednak teatr, choć nigdy nie był sztuką masową, ma ogromny wpływ na rzeczywistość społeczną, a nawet polityczną. Wystarczy wspomnieć legendarne, zdjęte z afisza „Dziady” w reż. Dejmka, które stały się iskrą zapalną protestów studenckich marca ’68. Władza bała się kultury. A historia zatoczyła koło, gdy na scenie Teatru Słowackiego w listopadzie 2021 roku odbyła się premiera „Dziadów”, tym razem wyreżyserowanych przez jedną z najwybitniejszych twórczyń teatralnych, Maję Kleczewską. W naszej rozmowie dla „ELLE” w 2023 roku, reżyserka powiedziała: Władza boi się kultury, bo kultura ma wpływ na społeczeństwo, więc lepiej ją kontrolować. (…) Przykład: zalecenie, by młodzież nie chodziła na »Dziady« do Teatru im. Słowackiego. Bo sztuka prowokuje do wolnomyślicielstwa i zadawania pytań. Takim społeczeństwem trudniej jest nawigować, co dla władzy jest kłopotliwe. Spektakl ten, cieszący się ogromną popularnością, doceniony przez krytyków i publiczność, stał się przyczynkiem do politycznego ataku na instytucję kultury i managera nią zarządzającego, Krzysztofa Głuchowskiego. Mimo tego „Słowak” działał z werwą. Kolejne spektakle zdobywające nagrody w przeglądach teatralnych czy festiwalach, ukonstytuowały jego miejsce na kulturalnej mapie Polski. Musical „1989”, który pod koniec maja miał swoją premierę na tzw. „największej scenie świata” w cyklu Teatru Telewizji, w szczytowym momencie zebrał przed telewizorami 823 tys. widzów – kolejne setki tysięcy śledziły spektakl w sieci. Po tegorocznej, marcowej premierze „Wesela” w reż. Kleczewskiej, na scenę wyszedł ówczesny Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bartłomiej Sienkiewicz zapowiadając złożenie odpowiednich dokumentów, by Teatr Słowackiego stał się kolejną sceną narodową. Niestety, w sprawie teatru nadal nie zostały podjęte żadne decyzje, choć z ostatnim dniem sierpnia kończy się obecna kadencja Głuchowskiego. Z tego powodu zespół wystosował apel do marszałka Łukasza Smółki, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, któremu podlega placówka i do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, kierowanego przez ministrę Hannę Wróblewską, aby nadać bieg sprawie. Co ważne, chce, by to obecny dyrektor nadal kierował teatrem. Tym bardziej, że nowy sezon zbliża się wielkimi krokami. Edyta Sotowska-Śmiłek, zastępca dyrektora ds. komunikacji marketingowej w „Słowaku”, podczas krótkiej konferencji podkreśliła: „Czasu jest coraz mniej, a my mamy poczucie, że jesteśmy pozostawieni sami ze sobą w stanie zawieszenia i niepewności”. Po konferencji zespołu teatru, władze małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego wydały oświadczenie przekazane PAP, w którym wskazały, że spotkanie ze Związkiem Zawodowym Aktorów, Inspicjentów, Producentów Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, odbędzie się 22 lipca. „Zarząd Województwa Małopolskiego, chcąc uspokoić pracowników teatru, zapewnia, że zależy mu na wypracowaniu najlepszego rozwiązania obecnej sytuacji”, czytamy. „Liczymy, że poniedziałkowe spotkanie będzie początkiem dialogu, który umożliwi wypracowanie optymalnego rozwiązania dotyczącego stabilnego i bezpiecznego funkcjonowania teatru”. Patron krakowskiego teatru, Juliusz Słowacki, pisał w „Testamencie moim”: „Niech żywi nie tracą nadziei i przed narodem niosą oświaty kaganiec”. „Słowak” jest miejscem z misją, które w edukację i szerzenie wiedzy wkłada całą swoją parę. Historia udowodniła, że polityka nigdy nie wygrywa z kulturą. Niezależnie od tego, jak bardzo próbuje jej zaszkodzić. Poniżej publikujemy treść Oświadczenia wydanego przez zespół Teatru im. Juliusza Słowackiego. OŚWIADCZENIE My, zespół pracowników Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, wyrażamy najwyższe zaniepokojenie związane z kończącą się 31 sierpnia kadencją naszego dyrektora, Krzysztofa Głuchowskiego i brakiem jakichkolwiek decyzji władz odnośnie do przyszłości naszego Teatru. Wzywamy naszego organizatora – Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które publicznie ogłosiło chęć współprowadzenia naszego Teatru, o jak najpilniejsze zajęcie się sprawą przyszłości tej jednej z najważniejszych instytucji kultury w Polsce. I o wsłuchanie się w głos zespołu, który jednogłośnie opowiada się za decyzją, by na kolejną kadencję pozostawić dyrektora Krzysztofa Głuchowskiego. Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie od 8 lat przeżywa jeden z najlepszych okresów artystycznych w swojej 130-letniej historii. Świadczą o tym sukcesy choćby takich spektakli jak Dziady, 1989 (w szczytowym momencie podczas transmisji Teatru Telewizji oglądało nas 823 000 osób!) czy Wesele, deszcz nagród, który w ostatnim czasie spadł na nasze przedstawienia i związanych z nimi artystów oraz publiczność, która tłumnie zasiada na widowni i gorąco oklaskuje nasze spektakle. Miejsce, które zajmuje teraz Teatr Słowackiego na artystycznej mapie Polski, a także wysoki poziom zadowolenia z wykonywanej pracy i wspólnotowości całego zespołu, który udało nam się uzyskać, to wymierny efekt ogromnej, kompleksowej, ośmioletniej pracy, którą wykonał z nami dyrektor Krzysztof Głuchowski. Pomimo bezprawnych i bezpodstawnych (jak wykazała finalnie Izba Obrachunkowa) prób odwołania ze stanowiska, pomimo działań mających znamiona mobbingu, Krzysztof Głuchowski od lat odpowiedzialnie i mądrze prowadzi nasz teatr, rozwija go artystycznie, przeprowadza ciągłe prace remontowo-modernizacyjne i dba o dobrostan ponad dwustu pracowniczek i pracowników Teatru. Jesteśmy dumni z miejsca, w którym pracujemy, ze spektakli, które tworzymy i które gramy, z działań, które na wielu poziomach podejmujemy. Tymczasem 31 sierpnia kończy się kadencja dyrektora Krzysztofa Głuchowskiego. Dzisiaj, 16 lipca, zupełnie nie wiemy, co będzie się w naszym Teatrze działo od 1 września. Wiemy, że Krzysztof Głuchowski ma chęci i wizję, by prowadzić nasz Teatr przez kolejną, pięcioletnią kadencję (co pokazała choćby jego aplikacja konkursowa, do rozpisanego, a potem odwołanego w październiku 2023 roku konkursu na dyrektora naszego teatru). Wiemy, że cały zespół Teatru chce, by pozostał on na swoim stanowisku. Do tej pory nikt ani z nim, ani z nami, z zespołem Teatru Słowackiego, nie rozmawiał wiążąco o dalszych planach odnośnie do naszej instytucji. To musi budzić i budzi nasz ogromny niepokój i niepewność. Prace w tak wielkim teatrze przygotowuje się z dużym, czasem nawet kilkuletnim wyprzedzeniem. Mamy zaplanowane kolejne sezony, przygotowujemy ogromny remont głównego budynku Teatru. Odpowiedzialni jednak za przyszłość naszego Teatru politycy milczą… 16 marca tego roku, podczas głośnej premiery Wesela Stanisława Wyspiańskiego w reż. Mai Kleczewskiej, ówczesny Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bartłomiej Sienkiewicz publicznie, ze sceny ogłosił chęć uczynienia naszego Teatru kolejną sceną narodową. Niedługo potem wysłał do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego gotową, podpisaną przez siebie umowę o współprowadzenie Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. W umowie tej zostały też zawarte propozycje współfinansowania naszej sceny kwotą 4 milionów złotych od września do końca 2024 roku i 7 milionów złotych w kolejnych latach. To propozycja godna i wysoka. Propozycja mogąca zabezpieczyć budżet od lat niedofinansowanego Teatru Słowackiego i dać mu szansę odpowiedniego rozwoju i utrzymania poziomu artystycznego. Poprzedni Zarząd Województwa Małopolskiego nie zrobił z tą propozycją nic. Choć wystarczyło ją tylko podpisać, bowiem Sejmik już 3 lata temu (przed polityczno-medialną burzą związaną z wystawianymi na naszej scenie Dziadami) podjął uchwałę o zgodzie na współprowadzenie naszego Teatru przez Ministerstwo. Propozycja ta została ponowiona, gdy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego objęła pani Hanna Wróblewska. Również bez konkretnej odpowiedzi. 4 lipca, po niemal trzech miesiącach po wyborach samorządowych, wyłoniono nowego Marszałka i Zarząd Województwa Małopolskiego. Niestety Pan Marszałek Łukasz Smółka ani odpowiedzialna ponownie w Zarządzie za kulturę Pani Iwona Gibas nie podjęli, póki co żadnych decyzji w tej sprawie. To w najwyższym stopniu alarmujące. Uważamy bowiem, że ewentualne nieprzyjęcie propozycji współprowadzenia Teatru przez MKiDN to działanie na szkodę naszej instytucji. To hamowanie jej rozwoju i uniemożliwienie uzyskania stabilizacji finansowej tej jednej z najważniejszych scen w Polsce. Pan Marszałek Smółka – mimo wielokrotnych próśb – nie chce się z nami spotkać, Pani Gibas wreszcie wyznaczyła nam spotkanie na 22 lipca, nieomal trzy tygodnie po wyborze zarządu, na niewiele ponad miesiąc do końca teraźniejszej kadencji dyrektora. Nie wiemy też nic o żadnych rozmowach toczących się pomiędzy Urzędem Marszałkowskim a Ministerstwem Kultury. Ze smutkiem obserwujemy brak konkretnych działań polityków odnośnie do przyszłości naszej instytucji, albo działania zbyt wolne, pozorowane, nielicujące z powagą sytuacji, w jakiej się teraz znajdujemy. Tak wiele słyszeliśmy ostatnimi laty pochwał na temat naszej artystycznej działalności, tak wiele mówiło się o wadze Teatru im. Juliusza Słowackiego dla polskiej kultury i polskiego dziedzictwa narodowego, o narodowym charakterze naszej instytucji. Teraz jednak, w momencie dla nas trudnym, przełomowym, czujemy się osamotnieni i porzuceni gdzieś na ostatnim poziomie zaszeregowania. Czy naprawdę Małopolskę i Polskę tak mało interesuje przyszłość jednej z naszych najważniejszych instytucji kultury? Czy tak łatwo politycy na szczeblu samorządowym i rządowym są w stanie zlekceważyć i pogrzebać gigantyczny kapitał kulturowy, który udało się stworzyć w ostatnich latach w krakowskim Teatrze im. J. Słowackiego? Powyborcza zmiana zarówno w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jak i na stanowisku Marszałka Województwa Małopolskiego daję szansę na otwarcie nowego, dobrego rozdziału dla Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Głęboko wierzymy, że jest to możliwe, pod warunkiem, że wszystkie strony odłożą emocje i polityczne kalkulacje, a zdecydowanie wezmą odpowiedzialność za tę strategiczną instytucję dla polskiej kultury. Apelujemy o odpowiedzialność i namysł nad sytuacją naszego Teatru i domagamy się natychmiastowych, konkretnych rozmów odnośnie do naszej przyszłości. Domagamy się uszanowania decyzji zespołu wszystkich pracowników Teatru, by instytucję tę przez kolejną kadencję prowadził nadal dyrektor Krzysztof Głuchowski. Na frontonie naszego Teatru napisane jest: „Kraków narodowej sztuce”. My, zespół Teatru Słowackiego z dyrektorem Głuchowskim od ośmiu lat usilnie pracujemy, by to hasło narodowej sztuki najpełniej realizować. I jesteśmy gotowi, by tę misję, pod tą samą dyrekcją, wypełniać dalej. Jaki los zgotują teraz politycy narodowej sztuce? Zespół Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie