Ten chłopak to red flag. Oto 5 sygnałów, których lepiej nie ignorować. Nr 3 jest szczególnie ważny
To ten chłopak, przed którym ostrzegała Cię psiapsi. Ten, o którym mówiłaś „dajmy mu szansę”, choć intuicja krzyczała girl, run. Oto pięć red flags, które wyłapiesz szybciej, niż zdążysz wysłać mu „wydaje mi się, że musimy pogadać…”.
W dzisiejszych czasach randkowanie przypomina bieganie po polu minowym - od Tindera, przez krótkie spotkania, aż po relacje „na próbę” i wszelkie inne nowoczesne układy. Nie brakuje samotności, poczucia chaosu i potrzeby znalezienia kogoś „właściwego”. I choć serce czasem chce wierzyć w bajki, rozum podpowiada: uważaj. Red flags, czyli czerwone flagi w relacjach, nie pojawiają się od razu, na początku relacji z wielkim neonem, ale dopiero w subtelnych gestach, słowach i reakcjach, które mają za zadanie powoli wciągać Cię w toksyczną grę. Nie chodzi o paranoję, tylko o uważność. O obserwowanie drobnych sygnałów, które w konsekwencji mówią jedno: szanuj siebie, bo ktoś inny może próbować przejąć kontrolę nad Twoimi emocjami. W tym artykule: Red flag #1: On zawsze wie lepiej Red flag #2: Kiedy coś mu nie pasuje, nagle robisz się „okrutna” Red flag #3: „Jesteś przewrażliwiona” - czyli najstarszy trick w jego playbooku Red flag #4: Love bombing - „za szybko, za mocno, za intensywnie” Red flag #5: Pasywno-agresywne „OK” Dlaczego tak często ignorujemy red flags? Czy istnieje na to dobre the bottom line? Red flag #1: On zawsze wie lepiej Zaczyna się niepozornie. Delikatną poprawką. Uśmiechem, który mówi: „No kochanie, nie do końca tak to wygląda”. Mówisz, że miałaś trudny dzień - on odpowiada, że przesadzasz. Opowiadasz o sytuacji w pracy - on tłumaczy, jak powinnaś była to rozegrać. On nie rozumie, on wie. I nagle całe Twoje życie staje się tematem, który on musi skomentować, skorygować, przeanalizować. Na początku myślisz: „On jest taki mądry, taki ogarnięty.” A potem orientujesz się, że każdy Twój krok wymaga akceptacji. To nie troska. To kontrola w wersji „soft”. Ciche, subtelne przesuwanie granicy - tak subtelne, że często zauważasz je dopiero wtedy, kiedy zaczynasz przepraszać za rzeczy, których w ogóle nie zrobiłaś. Twoje zdanie zawsze jest „przesadą”, „nadinterpretacją”, „przewrażliwieniem”. Brzmi znajomo? To właśnie textbook gaslighting, czyli klasyczna manipulacja twoją rzeczywistością. Red flag #2: Kiedy coś mu nie pasuje, nagle robisz się „okrutna” To klasyk, girl. Powiesz mu, że coś Cię zraniło - i nagle on staje się najbardziej rozczarowanym, zranionym człowiekiem na świecie. „Po tym wszystkim, co dla Ciebie zrobiłem?” „Nie wierzę, że jesteś taka.” „Nigdy nie myślałem, że mnie tak potraktujesz.” To nie jest emocjonalna szczerość. To precyzyjna taktyka wywoływania poczucia winy - narzędzie, dzięki któremu zaczynasz zastanawiać się, czy przypadkiem… nie jesteś tą złą. A przecież wiesz, że nie jesteś. Ale on wie, że empatyczne kobiety są podatne na takie zagrania. Więc gra - bardzo świadomie, bardzo intensywnie. Uwaga! - to moment, w którym większość kobiet zaczyna wątpić w siebie. Ty nie musisz. Red flag #3: „Jesteś przewrażliwiona” - czyli najstarszy trick w jego playbooku Jeśli facet mówi Ci, że coś nie miało miejsca, choć dobrze pamiętasz, że miało… Jeśli kwestionuje Twoje emocje, bo „robisz z igły widły”… Jeśli masz wrażenie, że musisz bronić swojej pamięci, żeby ocalić zdrowy rozsądek… - to nie jest związek. To psychologiczny escape room. Gaslighting to nie krzyk i trzaskanie drzwiami. To powolne odbieranie Ci pewności, że możesz ufać swoim oczom, emocjom, intuicji. To sytuacja, w której zaczynasz zadawać sobie pytanie: „Może rzeczywiście przesadzam?”. Tyle że nie przesadzasz. Po prostu ktoś bardzo zręcznie ustawia Cię w roli tej „niestabilnej”. A Ty, chcąc być „tą rozsądną”, ustępujesz. I właśnie o to chodzi manipulatorom. To jest czerwona flaga w rozmiarze XXL. Red flag #4: Love bombing - „za szybko, za mocno, za intensywnie” „Kochanie, jesteś jedyną osobą, która mnie rozumie.” „Nie mogę bez Ciebie żyć.” „Zróbmy to oficjalne.” „Zamieszkajmy razem.”... I to wszystko… po kilku tygodniach? Wydaje Ci się, że wszystko dzieje się… szybko. Za szybko. On pisze non stop. Chce Cię widywać codziennie. Mówi „jesteś wyjątkowa” po czterech spotkaniach. Proponuje wyjazd, zanim zdążyłyście z dziewczynami omówić jego zdjęcia przesłane na Messengerze. Love bombing jest jak słodycze - na początku daje euforię, a potem mdli. To nie jest miłość. To jest strategie to accelerate emotional dependency. Narcyzi uwielbiają to tempo. Bo im szybciej się zaangażujesz, tym trudniej będzie ci odejść, gdy coś przestanie Ci się podobać. Love bombing to emocjonalna inwestycja - jego inwestycja w Twoje przyszłe poczucie obowiązku. Miłość jest piękna, ale presja emocjonalna - już nie. Red flag #5: Pasywno-agresywne „OK” Tak, to krótkie „OK”, wysłane o 00:12, bez emotki, bez kontekstu, bez niczego. Najsłynniejsze „OK” w historii toksycznych relacji. Wygląda niewinnie, ale jest komunikatem w stylu: „Nie powiem Ci, co czuję, ale chcę, żebyś zgadywała i czuła się winna.” On, twój ideał, który dopiero, co opowiadał Ci o wszystkim, zasypywał komplementami nie ukarze słowami, krzykami - on Cię ukarze ciszą. To emocjonalna manipulacja, która ma sprawić, że będziesz biegać za nim z pytaniem: „Czy wszystko w porządku?”, „Czy zrobiłam coś nie tak?” W dorosłych relacjach ludzie rozmawiają. Niedojrzali chłopcy obrażają się pasywno-agresywnym „jak chcesz”. Dlaczego tak często ignorujemy red flags? Bo samotność bywa głośniejsza niż intuicja. Bo Tinder i inne aplikacje potrafią zmęczyć tak, że kiedy ktoś pisze „hej, piękna”, już myślisz, że to dobry start. Bo nauczyłyśmy się „dawać szansę”, „nie przesadzać”, „być wyrozumiałe”. Bo ładne oczy, zapach perfum i jego „przytul mnie” potrafią na chwilę zagłuszyć to ostre, nieprzyjemne ukłucie w brzuchu mówiące: „coś tu nie gra”. Ale prawda jest taka: Twoje ciało wie szybciej niż Twój mózg. A intuicja to nie dramatyczna emocja - to Twoje najbardziej racjonalne ostrzeżenie. Czy istnieje na to dobre the bottom line? Jeśli chłopak jest walking red flag, to nie Twoja rola, żeby go „naprawiać”, „uczyć”, „modlić się, że dojrzeje”. Możesz po prostu powiedzieć: „Thanks, next.” I pójść dalej - lżejsza o jednego toksyka i cięższa o doświadczenie. Bo żadna czerwona flaga nie wygląda dobrze. Nawet jeśli pasuje do jego ulubionej bordowej bluzy, w której tak Ci się podobał.
Niewidoczne rany, „czerwone flagi” i odwaga, by (sobie) pomóc: ekspertki o tym, co naprawdę obnaża „Dom dobry”
Dlaczego „Dom dobry” błyskawicznie zyskał tak szeroki odbiór społeczny? Jak rozpoznawać alarmujące zachowania i co zrobić, gdy podejrzewamy, że ktoś doświadcza przemocy? Zapytałam ekspertki, Joannę Gzyrę-Iskandar i Julittę Dębską.
Premiera filmu „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego uruchomiła lawinę emocji, dyskusji i wyznań – tak silną, jakiej mało kto się spodziewał. Brutalnie prawdziwa historia, pokazująca przemoc w rodzinie funkcjonującej na wysokim poziomie, podważyła wiele społecznych mitów. Przedstawicieka fundacji Feminoteka – partnera merytorycznego filmu – i ekspertka Joanna Gzyra-Iskandar, opowiedziała o kulisach współpracy z twórcami, reakcjach widzów oraz realiach, których nie widać na ekranie. Do rozmowy zaprosiłam także Julittę Dębską – psycholożkę i terapeutkę specjalizującą się w tematyce relacji. Feminoteka: widzimy zdecydowany wzrost liczby zgłoszeń z prośbą o pomoc Powstawanie „Domu dobrego” nie ograniczyło się do procesu filmowego – Smarzowski chciał, by historia była wiarygodna. Dlatego już kilka lat temu nawiązał kontakt z Feminoteką. Jak podkreśla Joanna Gzyra-Iskandar, ten dialog był pierwszym krokiem do głębszego zrozumienia tematu. – Wojtek Smarzowski pierwszy raz rozmawiał z ekspertką Feminoteki kilka lat temu, kiedy zaczął interesować się tematem przemocy domowej pod kątem filmu. Kontakt odnowiliśmy parę tygodni przed premierą – mówi Joanna Gzyra-Iskandar. Fundacja intensywnie pracowała z twórcami – nie tylko z reżyserem, ale także z obsadą. – Jedna z ekspertek Feminoteki spotykała się z reżyserem oraz aktorami i aktorkami, aby pomóc im poczuć się pewniej w rozmowach i wystąpieniach medialnych dot. przemocy… Chciałyśmy, aby byli przygotowani i znali podstawowe fakty, statystyki i rozumieli mechanizmy przemocy domowej – dodaje. Efekt? – zdaniem ekspertki – niezwykle satysfakcjonujący. Dom zły w domu dobrym: nowe oblicze przemocy Wiele osób, które zobaczyły film, zderzyło się z faktem, że przemoc nie ma jednego oblicza. Ofiarą może być osoba zamożna, wykształcona, pozornie pewna siebie. Sprawcą – człowiek o wysokiej pozycji, ceniony i szanowany. To właśnie tu szczególnie wybrzmiewają obserwacje Julitty Dębskiej dotyczące stereotypów i niewidocznych form przemocy. – Statystyki i doświadczenie kliniczne pokazują, że przemoc i wykorzystanie nieletnich nie są związane wyłącznie z biedą czy środowiskami dysfunkcyjnymi. Przemoc może pojawić się wszędzie – również tam, gdzie status i kultura osobista sprawiają, że otoczenie odrzuca możliwość, że „dzieje się coś złego”. Joanna Gzyra-Iskandar podkreśla jednak, że to smutne, iż dopiero tak intensywny obraz uruchomił refleksję. – To straszne, że musiał dopiero powstać film bardzo brutalny, ale w tej brutalności prawdziwy, aby tak się stało. Że nie przemówiły dotychczas do ludzi historie kobiet doświadczających przemocy – mówi. Julitta Dębska z kolei zwraca uwagę, że sam fakt, iż film opowiada historię przemocy w „dobrym domu”, jest kluczowy. – Zwykle wyobrażamy sobie sprawcę przemocy jako osobę z problemem alkoholowym, bez stałej pracy, agresywną, impulsywną – kogoś, kto „pasuje” do obrazu patologii. Tymczasem film pokazuje, że przemoc może pojawić się także w relacjach, które na pierwszy rzut oka wyglądają na idealne – tłumaczy psycholożka. Dlaczego osoby doświadczające przemocy wracają do sprawców? Przekonanie, że „wystarczy odejść”, wciąż bywa powszechne. Tymczasem rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana. – Osoby trwające latami w związkach, w których doświadczają przemocy i wracające do sprawców mają swoje powody... – przyznaje przedstawicielka Feminoteki. Joanna Gzyra-Iskandar wymienia podstawowe z nich: społeczne oczekiwania wobec kobiet, groźby i manipulacje sprawców, uzależnienie finansowe czy niewydolność systemu pomocowego. – Ważne jest abyśmy wiedzieli – nawet jeśli tego po ludzku nie rozumiemy – że tak po prostu jest… To wręcz dowód na to, jakie jest ich położenie, a nie, że przemocy nie było – podsumowuje. Julitta Dębska rozwija tę myśl z perspektywy psychoterapii. – Mechanizmy takie jak gaslighting, wyuczona bezradność, huśtawka emocjonalna, PTSD czy współuzależnienie sprawiają, że ofiara stopniowo traci poczucie kontroli. Przemoc nie tylko rani – ona wiąże. Przemoc w „dobrym domu”: sygnały, których nie wolno ignorować Przemoc w zamożnych, wysokofunkcjonujących rodzinach często pozostaje niewidoczna – stereotypy sprawiają, że nikt jej tam nie oczekuje. Do sygnałów, które mogą wskazywać na jej wystąpienie należą: nagłe nieobecności w pracy, wycofanie z relacji, widoczne na ciele ślady przemocy, „dziwne wypadki”, obniżony nastrój. Co, jeśli same lub sami znajdujemy się w takim położeniu? – Pierwszym krokiem może być porozmawianie z bliską osobą, której możemy zaufać i która będzie dla nas wsparciem: wysłucha, zrozumie, przenocuje nas albo pójdzie z nami na policję. Gorąco zachęcam tez do zapoznania się z planem awaryjnym, który możemy zrealizować, jeśli jesteśmy w takiej sytuacji, że być może nagle będziemy musiały uciekać. Zainstalujmy sobie darmową aplikację Safe You, która po naciśnięciu jednego przycisku wysyła alert z prośbą o pomoc do naszych wybranych kontaktów i zaczyna nagrywać dźwięk z otoczenia, który może być później materiałem dowodowym. Można też dzwonić do organizacji pomocowych takich jak Feminoteka, Niebieska Linia czy Czas Kobiet w Poznaniu, aby porozmawiać o swojej sytuacji i dowiedzieć się, jakie mamy prawa i wspólnie zastanowić się, co dalej – instruuje Joanna Gzyra-Iskandar. W razie potrzeby można zadzwonić na infolinię Feminoteki: 888 88 33 88. Film pokazuje również wątek przemocowego związku mężczyzny. Statystyki potwierdzają jednak, że to kobiety i dzieci nadal najczęściej stają się ofiarami. Choć Feminoteka pracuje z kobietami, zdarzają się telefony od mężczyzn – ci kierowani są na Niebieską Linię, gdzie mogą otrzymać pomoc. Jak pomóc, gdy podejrzewamy, że ktoś doświadcza przemocy? Pomaganie osobie doświadczającej przemocy bywa trudne, bo jej zachowania często wydają się sprzeczne. – Czasem ofiara zachowuje się tak, jakby tej pomocy nie chciała. Wielokrotnie spotykałam się z sytuacjami, w których ofiary zaczynały mówić o tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami, po czym zmieniały wersję zdarzeń, wycofywały się z tego – przekonuje Julitta Dębska. Taki schemat pojawia się na każdym etapie wychodzenia z przemocowej relacji. Wynika z lęku, zależności i braku realnych możliwości działania. – Po pierwsze ofiary są uzależnione emocjonalnie, a czasem finansowo od sprawców. Po drugie, nie mają pomysłu na to, jak sobie poradzić, gdzie pójść, jak zacząć nowe życie. Po trzecie, zwyczajnie boją się konsekwencji, zemsty, eskalacji przemocy – mówi psycholożka. – Należy pamiętać, że to tylko wierzchnia warstwa, a pod spodem kryje się lęk, strach, obawy, paraliż, współuzależnienie, wstyd. Właśnie dlatego tak ważna jest konsekwencja i praktyczne wsparcie. – Nie powinniśmy się poddawać i powinniśmy być konsekwentni w reagowaniu na przemoc. Ważne jest zarówno wsparcie emocjonalne, jak i pomoc w rozwiązaniu problemów formalnych i bytowych. To, czego najbardziej w takiej sytuacji ofiara potrzebuje, to dach nad głową, jedzenie, bezpieczne miejsce, w którym może się schronić – dodaje Dębska. Gdzie system zawodzi – i jak go naprawić? Jednym z najmocniejszych wątków filmu jest niewydolność instytucji: policji, sądów, urzędów. Niestety – jak podkreśla Joanna Gzyra-Iskandar – to wciąż rzeczywistość, z którą mierzą się osoby szukające pomocy. Dlatego Feminoteka walczy o obowiązkowe szkolenia dla policji i sądów. – Głównym problemem, jeśli chodzi o polskie instytucje i osoby w nich pracujące jest to, że szukając pomocy, nigdy nie wiemy, na kogo trafimy. Być może akurat będzie dyżurował empatyczny funkcjonariusz, która zna wszystkie procedury i będzie zdeterminowany, aby pomóc, ale równie dobrze możemy trafić na policjanta, który powie może niech pani śpi dzisiaj na kanapie, niech pani nie drażni męża lub spyta: a czym tym razem pani tak zdenerwowała męża?. To jeden z powodów, dla których osoby pokrzywdzone boją się zgłaszać przemoc: mają obawy, że zostaną „spławione”, zlekceważone, a wręcz wtórnie skrzywdzone. Nasze psycholożki nieraz słyszały od kobiet, że to, jak potraktował je system było gorsze niż to, co zrobił im sprawca. Polska ma niezłe rozwiązania prawne i proceduralne, ale brakuje szkoleń i pieniędzy. Dlatego uruchomiłyśmy petycję do naszych władz, aby organizować szkolenia dla osób pracujących z pokrzywdzonymi – aby już żadna kobieta nie usłyszała na przesłuchaniu: czemu pani nie odeszła wcześniej – może się pani jednak podobało – podsumowuje ekspertka Feminoteki. „Czerwone flagi” i pierwsze symptomy zachowań przemocowych Jedną z ważnych lekcji płynących z filmu jest uważność na pierwsze sygnały, które mogą świadczyć o tym, że relacja rozwija się zbyt szybko lub w niepokojącym kierunku. Jak zaznacza Julitta Dębska: – Wymiana cytatów w aplikacji randkowej to za mało, by stwierdzić, że poznaliśmy kogoś, kto może być partnerem na życie i kimś, przy kim możemy poczuć się bezpiecznie. W „Domu dobrym” Gośka przymykała oko na drobne i większe kłamstwa, na kreowanie fałszywego wizerunku, przejawy agresji i wulgarności. Te zachowania były maskowane statusem, obyciem i wykształceniem partnera, co – jak mówi psycholożka – imponowało jej rodzinie i sprawiało, że tłumiła swoją własną intuicję. W filmie pojawiają się także sygnały, które bohaterka zignorowała całkowicie. Jedną z nich była informacja od byłej żony Grześka, która ostrzegała ją przed nim i dała wskazówkę, by jak najszybciej uciekała. Jedną z najpoważniejszych „czerwonych flag” jest zatajanie kwestii finansowych, co miało miejsce w „Domu dobrym”. – Taka postawa ma już nawet określenie w psychologii – jest to zdrada finansowa – precyzuje Julitta Dębska. Z trudnego domu do toksycznego związku: jak tworzyć zdrowe i świadome relacje? Historia z „Domu dobrego” pokazuje, że bolesne doświadczenia wyniesione z domu – przemoc, manipulacja, uzależnienie rodzica – mogą wpływać na dorosłe wybory relacyjne. Jednak przeszłość nie musi determinować przyszłości. – Jeśli nie mamy dobrych wzorców relacyjnych, to nie znaczy, że nigdy nie stworzymy udanej relacji i nie będziemy potrafili stworzyć bezpiecznego związku – mówi psycholożka. Wychowanie w środowisku, w którym zabrakło stabilności czy bezpieczeństwa, sprawia jednak, że „normalność” może być trudna do rozpoznania. – Może nam brakować wiedzy o tym, jak wygląda normalność, jak to jest czuć spokój i bezpieczeństwo przy bliskiej osobie. Nieświadomie możemy odtrącać dobrych ludzi i wybierać tych, których zachowanie jest podobne do postępowania naszych rodziców. Możemy również odtwarzać zachowania swoich opiekunów, nawet jeśli tego nie chcemy – wylicza Julitta Dębska. W procesie zdrowienia i budowania dojrzałych więzi pomaga terapia. To ona pozwala rozpoznać niezdrowe schematy, zrozumieć ich źródła i wypracować nowe sposoby funkcjonowania. Psycholożka podkreśla jednak mit, który szczególnie warto obalić: to nieprawda, że osoby z trudnym dzieciństwem częściej trafiają na przemocowych partnerów. Stereotyp ten może sprawić, że przegapimy sygnały świadczące o tym, że ktoś z pozoru „idealnej” rodziny potrzebuje pomocy: Joanna Gzyra-Iskandar jest dyrektorką ds. komunikacji oraz rzeczniczką ds. przeciwdziałania przemocy wobec kobiet w Fundacji Feminoteka. Od 11 lat zawodowo zajmuje się PR-em i komunikacją, od 5 lat w organizacjach pozarządowych. Jako aktywistka działa w obszarach zwalczania przemocy ze względu na płeć, dostępu do bezpiecznej aborcji oraz praw osób LGBTQ+. Julitta Dębska jest psycholożką, coachką relacji i badaczką specjalizującą się w psychologii miłości. Wspiera osoby przechodzące przez trudne momenty w relacjach romantycznych, takie jak rozstania, zdrady czy kryzysy. Na swoim kanale YouTube dzieli się praktyczną wiedzą i narzędziami, pomagając odbudować zdrowe podejście do miłości.
Ten norweski film o skomplikowanych relacjach czule dotyka tego, o czym boimy się mówić. Powinna go obejrzeć każda kobieta
Dag Johan Haugerud z niezwykłą delikatnością zagląda tam, gdzie codziennie jesteśmy, ale rzadko kiedy mamy odwagę spojrzeć naprawdę - w sam środek naszych uczuć. „Miłość”, trzecia odsłona jego filmowego cyklu o współczesnych relacjach, to kino ciche, empatyczne, momentami zabawne. A przede wszystkim prawdziwe.
W świecie, który częściej domaga się deklaracji niż uczuć, norweski reżyser - Haugerud proponuje coś niezwykle odświeżającego: spokój. Film „Miłość” nie przyspiesza, nie dramatyzuje, nie uwodzi tanimi emocjami. Zamiast tego prowadzi nas przez relacje, które są tak zwyczajne, że aż zaskakująco bliskie. Po „Seksie” i „Snach o miłości” autor hitu wyświetlanego obecnie w polskich kinach ponownie zagląda do ludzkiego serca - ale robi to z jeszcze większą czułością. Jego bohaterowie żyją, kochają, mylą się i próbują od nowa. Nie są idealni, ale są prawdziwi. I to jest najbardziej poruszające. W tym artykule znajdziesz: Film „Miłość”. Norweska opowieść o bliskości, która nie krzyczy - tylko słucha Prom jako współczesny speed-dating. Tyle że z norweską subtelnością Nowe oblicza uczuć: miłość hetero, homo i ta, której nie potrafimy nazwać „Miłość”: film, który zostaje z nami długo po seansie Film „Miłość”. Norweska opowieść o bliskości, która nie krzyczy - tylko słucha Haugerud wybiera dla swojej historii stolicę Norwegii - Oslo - surowe, chłodne, wcale nie instagramowe. Miasto, które zamiast być tłem do romansów, staje się lustrem: odbija współczesność, jej tempo, jej samotność, jej pragmatykę. W centrum tej opowieści są trzy osoby: lekarka Marianne, pielęgniarz Tor i Kathrine, urzędniczka odpowiedzialna za kulturę. Poznajemy ich nie w wielkich życiowych momentach, lecz w drodze - na promie płynącym z Oslo do małej miejscowości, która w pewnym sensie istnieje tylko po to, by ludzie mogli się wyspać. I jest w tym coś symbolicznego. Prom, który płynie przez środek nocy, tworzy przestrzeń niewymuszonej intymności. Przypadkowe spotkania nagle stają się możliwe. Ludzie, których nic nie łączy, zaczynają rozmawiać. A z czasem, podczas tej podróży, rodzi się między nimi może i coś więcej. Prom jako współczesny speed-dating. Tyle że z norweską subtelnością W „Miłości” prom nie jest zwykłym środkiem transportu - to coś pomiędzy klubem, czatem i terapią grupową. Miejscem, gdzie wszyscy są trochę poza czasem, trochę poza sobą. „Gdy nie mogę spać, wsiadam na prom. Szukam faceta. Patrzę, kto jest online, a potem liczę, że nasze spojrzenia się spotkają” - mówi jeden z bohaterów. I to zdanie definiuje całą naszą współczesną intymność: hybrydową, półcyfrową, półosadzoną w realu. Najpierw symetryczne „match”, dopiero potem uśmiech. Najpierw aplikacja, dopiero potem rozmowa. Najpierw test, potem ryzyko. Tak obecnie wyglądają nasze relacje. Haugerud ich jednak nie ocenia. Raczej obserwuje - i trafia w punkt, w którym dziś znajduje się wiele osób. Chcemy bliskości, ale potrzebujemy „bezpiecznika”, jakim stają się aplikacje randkowe. Tinder i Grindr nie są tu demonizowane - są narzędziem, które pomaga zrobić pierwszy krok, zanim zjawi się odwaga. Nowe oblicza uczuć: miłość hetero, homo i ta, której nie potrafimy nazwać Film „Miłość” nie próbuje odtworzyć klasycznego romansowego modelu: on i ona, przeznaczenie, przeszkody, happy end. Zamiast tego pokazuje relacje, które wymykają się ramom. Marianne, oszczędna w emocjach lekarka, spotyka na swojej drodze Tora - pielęgniarza, który inaczej rozumie bliskość, inaczej o niej mówi, inaczej ją przeżywa. Ich rozmowy są proste, ale niosą wszystko to, czego nie umiemy powiedzieć nawet najbliższym. Obok nich pojawiają się historie mężczyzn odnajdujących swoją seksualność na nowo, ludzi, którzy w intymności szukają nie tyle miłości, co bycia zauważonym choć przez chwilę. Haugerud pozwala im wszystkim wybrzmieć. Bez patosu. Bez wstydu. Bez moralizowania. „Miłość”: film, który zostaje z nami długo po seansie Co najbardziej zachwyca w tym filmie? Cisza, która pozwala rozgościć się uczuciu. Dialogi, które brzmią jak prawdziwe rozmowy. Pauzy, które znaczą więcej niż wyznania oraz twarze, na których jedna mikrosekunda zmienia sens sceny. To kino, w którym - paradoksalnie - najwięcej dzieje się wtedy, kiedy nic się nie dzieje. „Miłość” jest najdelikatniejszą, a jednocześnie najbardziej dojrzałą częścią trylogii Haugeruda. „Sny o miłości” poruszały młodzieńczą pasją, „Seks” - kryzys tożsamości. „Miłość” spaja to wszystko w całość. Jest jak rozmowa, której nie chcemy kończyć. I może właśnie dlatego tak trafia prosto w serce. Film można obecnie zobaczyć w prawie wszystkich polskich kinach. Zarówno w multiplexach jak i malutkich studyjnych salach.
Od platonicznych przyjaźni, przez otwarte związki, po patchworkowe rodziny. Współczesne kobiety nie boją się nowych ram bliskości
Tradycyjne definicje relacji coraz częściej nie nadążają za naszymi potrzebami, dlatego kobiety tworzą własne scenariusze bliskości. Platoniczne przyjaźnie stają się pełnoprawnymi „związkami emocjonalnymi”, niemonogamia przestaje być tabu, a patchworkowe rodziny stają się jedną z wielu form tworzenia domu.
Współczesne życie kobiet rozwija się na przecięciu wielu światów. Nie opiera się już na linearnym scenariuszu, w którym dorosłość zaczyna się wraz z metryką, pierwszym poważnym związkiem lub symbolicznym zestawem „kamieni milowych”. Dzisiejsze kobiety funkcjonują w przestrzeni, gdzie sztywne definicje zawodzą, a dawne normy nie nadążają za zmianami. Jesteśmy w momencie przesunięcia – kulturowego, emocjonalnego i społecznego – który wynika ze zmęczenia dotychczasowymi narracjami i potrzeby nowych definicji bliskości. Jakie związki dzisiaj tworzymy i co wpływa na tę perspektywę? W tym artykule: Nowe spojrzenie na dorosłość: czym jest liminalność? (Od)nowa relacji: związek jako świadomy wybór Nowe spojrzenie na rozstanie: proces, nie katastrofa Randkowanie 2.0: między algorytmem a tęsknotą za realnością Nowe formy bliskości: platoniczne partnerstwa, niemonogamia, relacje hybrydowe Nowe spojrzenie na dorosłość: czym jest liminalność? Kobiety doświadczają dziś dorosłości w stanie liminalnym – pomiędzy tym, co znane i społecznie zaakceptowane, a tym, co dopiero się wyłania. To moment intensywnej pracy nad sobą, wglądu w potrzeby i odwracania wzroku od cudzych oczekiwań. Well-aging w tej perspektywie wcale nie oznacza dbania o wygląd fizyczny, a bardziej ewolucję, która dokonuje się dzięki mikrotransformacjom. To zmiany, które krok po kroku budują nową mapę życia. Często to czas destabilizacji, decyzji, redefinicji kariery, ciała, relacji. Pytanie: „Czy ja jestem wystarczająca?” ustępuje miejsca nowemu – „Czy to jest wystarczające dla mnie?”. (Od)nowa relacji: związek jako świadomy wybór W kulturze relacji dokonuje się dziś prawdziwa rewolucja. Związek przestaje być jedynym społecznie akceptowalnym formatem dorosłości, a życie w pojedynkę nie jest już postrzegane jako etap przejściowy. Coraz częściej to świadoma decyzja, akt niezależności i sposób na odzyskanie przestrzeni dla siebie. Relacja staje się za to konstruktem elastycznym, negocjowalnym, wymagającym regularnej aktualizacji. Dane przywołane w raporcie Studio225 „Kierunki myślenia o samorozwoju kobiet” to potwierdzają: główne powody kryzysów to brak wsparcia (27%), różnice wartości (25%) i wypalenie emocjonalne (24%). Coraz więcej kobiet wciska przycisk „sprawdzam”, nie z lekkomyślności, lecz z potrzeby uczciwości wobec siebie. Psychoterapeutka i seksuolożka dr Agata Stola podkreśla, że: „w kulturze, która przez dekady romantyzowała wytrwałość ponad autentyczność, »związkowy restart« jest aktem odwagi. Intymność nie umiera z braku seksu, ale z braku ciekawości.” Restart nie musi oznaczać rozstania – bywa drogą do nowej jakości bliskości, ale wymaga zatrzymania, decyzji i odwagi. Nowe spojrzenie na rozstanie: proces, nie katastrofa Współczesne kobiety coraz częściej zmieniają sposób myślenia o zakończeniu relacji. Koniec związku przestaje być życiową porażką, a staje się procesem, który można przejść dojrzale i świadomie. Temat ten w pogłębiony sposób podejmują Agata Stola, Dawid Krawczyk i Robert Kowalczyk w książce „Sztuka rozstania”. Autorzy podkreślają, że nie istnieje jedna przyczyna rozstania ani jedno czerwone światło, sugerujące, że relacja zmierza ku końcowi. Można spojrzeć na rozstanie także profilaktycznie – jako konsekwencję pracy nad związkiem, a nie tylko jego rozpadu. „Sztuka rozstania” pokazuje, że zakończenie relacji – romantycznej, przyjacielskiej czy rodzinnej – jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń, ale może być również początkiem czegoś nowego. Książka pomaga zrozumieć emocje, przejść przez etapy żałoby, odbudować poczucie wartości, ochronić dzieci i bliskich przed skutkami konfliktu, a także nauczyć się kończyć relacje z szacunkiem, bez ghostingu czy manipulacji. Po latach w relacji, etap „single 2.0” bywa jak nowe otwarcie. To moment ponownego mapowania siebie – swoich potrzeb, pragnień, codziennych rytuałów. Powrotu do własnego tempa i do życia, gdzie to ja jestem punktem odniesienia, a nie wspólna struktura. Coraz więcej kobiet wybiera ten stan świadomie. Samotność bywa wówczas źródłem mocy, nie braku. Randkowanie 2.0: między algorytmem a tęsknotą za realnością Nowa era randkowania to w pewnym sensie kulturowy eksperyment oparty na technologii: pierwsze spojrzenie kierujemy w ekran, nie w oczy drugiej osoby. Z jednej strony aplikacje randkowe otwierają drzwi do setek nowych połączeń. Z drugiej – prowadzą do wypalenia emocjonalnego: aż 80% kobiet deklaruje zmęczenie światem aplikacji. Cyfrowy interfejs relacyjny wymaga nowych kompetencji: odporności emocjonalnej, radzenia sobie z niepewnością, komunikowania się w języku cyfrowej intymności. Nic dziwnego, że rośnie tęsknota za spotkaniami „poza algorytmem” – za relacjami opartymi na obecności, a nie tylko dostępności. Nowe formy bliskości: platoniczne partnerstwa, niemonogamia, relacje hybrydowe Platoniczne relacje coraz częściej stają się pełnoprawną formą bliskości – głębokie, długotrwałe przyjaźnie stanowią dla wielu kobiet równie stabilny i intymny filar życia jak relacje romantyczne. Obok nich rosnącą widoczność zyskują związki niemonogamiczne i otwarte, które przestają być tematem tabu i stają się przestrzenią dla kobiet pragnących połączenia wolności, autonomii i autentycznej bliskości opartej na szczerości, transparentności i negocjowaniu granic. Równolegle rozwijają się relacje hybrydowe i na odległość – elastyczne, nienormatywne układy, często wspierane przez cyfrowe narzędzia, pozwalające tworzyć więzi dopasowane do indywidualnego stylu życia, niezależnie od geograficznych czy czasowych ograniczeń. Patchwork nie jest dziś kompromisem – to pełnoprawny model rodziny, mozaika historii, doświadczeń i więzi. Kobiece „ja” coraz częściej buduje się w oparciu o wspólnoty: przyjaźnie, rodzinę pochodzenia, rodzinę z wyboru i relacje spoza tradycyjnych kategorii. Autorzy „Sztuki rozstania” piszą również o patchworku jako naturalnym następstwie niektórych rozstań – strukturze dającej ogromną wolność tworzenia nowego języka bliskości. Współczesne kobiety nie szukają już jednego słusznego modelu miłości. Tworzą relacje, które mają sens dla nich. Budują bliskość elastyczną, sprawczą, dopasowaną do ich wartości, a nie do społecznych oczekiwań. Żyją świadomie „pomiędzy”: między dawnymi narracjami a możliwościami, które dopiero się wyłaniają.
Nie dotyk, nie pocałunek… tylko zabawna rolka od koleżanki z pracy wysłana o północy. Czy to już zdrada?
Czy można być z kimś, kto śpi obok i czuć się bardziej samotną niż wtedy, gdy spało się samej? W świecie, w którym zabawne filmiki wysyła się szybciej niż „kocham cię”, a uwaga stała się walutą cenniejszą niż cokolwiek, coraz więcej kobiet zadaje sobie pytanie: „Czy to już zdrada… skoro wszystko dzieje się wyłącznie w telefonie?”. I to nie w wysyłanych ukradkiem romantycznych SMSach, a... w rolkach z Instagrama.
Żyjemy w epoce ciągłego dźwięku. Pikania. Wibrowania. Niekończących się powiadomień, które - choć małe - potrafią skutecznie przykryć czyjąś obecność. Jeszcze dekadę temu sięgaliśmy po encyklopedię, gazetę, książkę. Dziś sięgamy po telefon. Dosłownie zawsze. Między jednym przytuleniem a drugim przewijamy 40 rolek, zapisujemy trzy lifehacki z TikToka, wysyłamy znajomej mem o zodiakach i sprawdzamy, czy ktoś polubił nasz komentarz. Telefon to nasz nawyk, nasz mikro-rytuał, nasze… schronienie. Ale jest jeszcze jedna prawda: my go praktycznie nie odkładamy. Nigdy. I w tym świecie pełnym bodźców zaczyna się historia, która wydarza się w wielu domach. Bo między jednym powiadomieniem a drugim rozpada się coś, czego nie da się nazwać, choć da się poczuć... W tym artykule znajdziesz: „Daj spokój, to tylko koleżanka z pracy” - czyli moment, w którym „coś” pęka Zdrada emocjonalna. Dlaczego tak bardzo boimy się ją nazwać? Uwaga - najważniejsza waluta miłości, którą wydajemy dziś… gdzie indziej „To tylko wiadomości” - czy aby na pewno? Czy można zdradzić kogoś bez dotyku? „Daj spokój, to tylko koleżanka z pracy” - czyli moment, w którym „coś” pęka Na zewnątrz nic nie wyglądało podejrzanie. Żadnych tajemniczych wyjść, żadnego zapachu perfum na kołnierzu, żadnych sygnałów, które znamy z filmów. Tylko on. I jego telefon. Zawsze ekranem do dołu. Na początku moja znajoma, z którą przegadałam o tym "wyimaginowanym problemie", który jednak istnieje naprawdę - cały wczorajszy wieczór przy lampce wina - nie czytała tego jako znak. Do czasu, aż zauważyła, że kiedy pisze, unosi mu się kącik ust - tak, jak kiedyś unosił mu się, gdy opowiadał jej, że myśli o wspólnej przyszłości. "Daj spokój. To tylko koleżanka z pracy" - powiedział do niej pewnego wieczoru, nawet nie odrywając wzroku od ekranu. Powiedział to tonem kogoś, kto naprawdę nie rozumie pytania. Kogoś, kto uważa, że problem leży nie w nim, lecz w jej nadwrażliwości. I wtedy zaczęła się zastanawiać: czy naprawdę wariuję… czy po prostu widzę coś, czego on już nie widzi? Zdrada emocjonalna. Dlaczego tak bardzo boimy się ją nazwać? Bo nie ma ciała. Nie ma dowodu. Nie ma śladu na pościeli. A jednak potrafi rozłupać serce na pół. Granice? Każdy ma inne. Dla jednych zdradą jest spojrzenie, dla innych dopiero pocałunek, a są też tacy, którzy twierdzą, że seks „jednorazowy i bez uczuć” to nie zdrada, dopóki… nie powtórzy się kolejny raz. A żeby było jeszcze trudniej - granice, które wyznaczamy partnerom, często nie są granicami, które wyznaczamy sobie. I odwrotnie. W relacjach międzyludzkich nic nie jest czarne albo białe. Ale jest coś, co w wielu związkach jest wspólne: zdrada zaczyna się tam, gdzie kończy się uwaga. Uwaga - najważniejsza waluta miłości, którą wydajemy dziś… gdzie indziej Pamiętasz początki? Jak byłaś przeczulona na każdy jego gest? Jak zauważałaś najmniejszy ruch brwi, drżenie głosu, nieznaczny uśmiech? Jak pisał do ciebie „wracam”, choć wracał za 20 minut? Z czasem wchodzimy w codzienność. I to normalna kolej rzeczy. Nie, nasz związek się nie sypie. Nie ma awantur, nie ma "cichych dni". Oglądamy razem seriale na Netlixie, jemy razem śniadania, śmiejemy się z tych samych żartów. Wszystko wygląda dobrze. Wręcz do bólu zwyczajnie. I właśnie wtedy najłatwiej coś zgubić. Bo przestajemy się obserwować. Przestajemy ciekawić się sobą. Przestajemy zauważać. Zamiast rozmowy - telefon. Zamiast spojrzenia - scrollowanie kolejnych postów no-name'owych ludzi. Zamiast śmiechu z partnerem - śmiech z kolejnej, 50 już w tym tygodniu rolki przesłanej przez… koleżankę, lub kolegę z pracy. I niby nic się nie dzieje. Ale czy na pewno? „To tylko wiadomości” - czy aby na pewno? Wiele kobiet mówi wprost: „Nie chodzi o to, że pisze. Chodzi o to, że nie pisze do mnie”. To różnica subtelna, ale fundamentalna. Bo jeśli ktoś zawsze pamięta odpisać jej, a tobie odpisuje dopiero wtedy, gdy telefon przestaje wibrować - to nie jest o zazdrości. To jest o miejscu, które kiedyś zajmowałaś. I o tym, że zajmuje je teraz ktoś inny. Koleżanka z pracy, znajoma z uczelni - to nie ma znaczenia. Bo nie o kobietę tu chodzi, a uwagę. Nie o uczucie - bo uczucia tu nie ma, a o emocję - którą kiedyś musiał podzielić się z Tobą. O nowym filmie, o teledysku do piosenki, o kolejnym już remoncie ul. Marszałkowskiej. I nie musisz zobaczyć ich razem, żeby poczuć zagrożenie. Wystarczy, że widzisz, dokąd płynie jego uwaga. A uwaga jest jak prąd: zawsze płynie tam, gdzie jest potrzeba, gdzie jest emocja, gdzie jest impuls. Czy można zdradzić kogoś bez dotyku? Zdrada nie zawsze pachnie perfumami. Czasem pachnie… nowymi wiadomościami na Messengerze. Czasem ma kształt emotki. Czasem brzmi jak „haha” pod filmikiem o relacjach. Czasem jest ukryta w tym, że jego telefon rozświetla się o północy - a on uśmiecha się częściej do ekranu, niż do ciebie. To jest ta zdrada-nie-zdrada. Ta, którą tak ciężko nazwać, a jeszcze trudniej wytłumaczyć. Najcichsza. Najtrudniejsza do udowodnienia. Najłatwiejsza do zbagatelizowania. I najboleśniejsza. I nie chodzi tu o dramat. O podejrzenia. O zazdrość. Bo przecież wszyscy mamy znajomych, przyjaciół, kolegów i koleżanki z pracy. Chodzi o ten moment - niewielki, tak łatwy do przegapienia w codzienności, ale przełomowy - w którym czujesz, że już nie jesteś pierwszą osobą, z którą chce się podzielić dniem. I nawet jeśli on mówi: „Przesadzasz”, „To tylko koleżanka”, „Naprawdę nic się nie dzieje”... ty wiesz swoje. Bo każda z nas czuje, kiedy ktoś przestaje wybierać właśnie ją. A kiedy musisz rywalizować o uwagę z kimś, kto istnieje tylko w powiadomieniach na ekranie - to już nie chodzi o zdradę. To chodzi o serce, które pęka w absolutnej ciszy i niebieskiej poświacie ekranu telefonu.
„Język potrafi zmieniać nasze myślenie o sobie”. Joanna Flis o książce „To samo, ale inaczej. Opowiedz siebie na nowo” [WYWIAD]
„Kiedy myślimy: otaczają mnie sami toksyczni ludzie, zamykamy się na inne perspektywy. Taka narracja zubaża, bo skupiamy się tylko na potwierdzaniu własnych przekonań. Dlatego dobra opowieść o życiu to ta, w której mieszczą się różne punkty widzenia” – podkreśla psycholożka.
Gabi Trojanowska, ELLE.pl: W najnowszej książce, „To samo, ale inaczej. Opowiedz siebie na nowo” porusza Pani kwestię narracji, jaką budujemy wokół swojego życia. W jednym z ostatnich wpisów na Instagramie napisała Pani z kolei: „Ludzie nie zazdroszczą innym ich życia, zazdroszczą im tego, jak to życie potrafią opowiadać”. Dlaczego tak mamy? Joanna Flis: Fascynujące życie to takie, któremu potrafimy nadać sens — w którym nawet trudne doświadczenia nas ubogacają i rozwijają. Ale tak naprawdę nie ma idealnych życiorysów. Każdemu z nas przydarzają się różne rzeczy, a to, jak je opowiemy, zależy już tylko od nas. Są ludzie, którzy odkryli, że mogą być narratorami własnej historii – zwracają uwagę na to, co wartościowe, nadają sens wydarzeniom, wyciągają wnioski. I właśnie dlatego ich słuchamy z podziwem. Odkryli moc opowieści. Większość z nas pozwala, by nasze historie opowiadali inni. Tworzymy je z fragmentów wspomnień, z cudzych słów: a przecież to my możemy je kształtować. Nie zazdrościmy ludziom ich biografii, tylko tego, jak potrafią o niej mówić. Bo nikt nie chciałby przeżyć dwudziestu lat uzależnienia — ale każdy chciałby umieć opowiedzieć o tym w sposób, który daje siłę. To właśnie sztuka — nie sztuczka — umieć tak opowiadać o swoim życiu, by widzieć w nim wartość i sens. Czasem więc najbardziej fascynujące życia to po prostu... najbardziej fascynujące opowieści o nich. W jednym z odcinków podcastu „Madame Monday — po dorosłemu” mówiła Pani z kolei o tym, jak trudno jest po prostu żyć zwyczajnie. Czy nie jest tak, że tworzymy sobie różne historie — o pracy, partnerze, życiu, które „powinno wyglądać inaczej” — żeby uciec od codzienności? I czy przez to nie tracimy kontaktu z tym, co jest tu i teraz, wchodząc w rolę ofiary, która wierzy, że świat sprzysiągł się przeciwko niej? Kiedy myślimy: „otaczają mnie sami toksyczni ludzie”, zamykamy się na inne perspektywy. Taka narracja zubaża, bo skupiamy się tylko na potwierdzaniu własnych przekonań. Dlatego dobra opowieść o życiu to ta, w której mieszczą się różne punkty widzenia. Żyjemy w świecie, który narzuca nam wizję „ciekawego życia” — pełnego podróży, sukcesów i przygód. A przecież można w fascynujący sposób opowiadać także o zwyczajności. Często zazdrościmy innym nie samego życia, tylko sposobu, w jaki o nim mówią. Bo odkrywamy, że to nie miejsce — Bali czy dom pod miastem — czyni życie wyjątkowym, ale to, jak o nim opowiadamy. Z jakimi narracjami spotyka się Pani najczęściej w swojej praktyce terapeutycznej? Czy dominują te „pozytywne” czy „negatywne” opowieści? Zawsze przyglądam się temu uważnie, bo dopiero wtedy można zacząć pytać o wyjątki: Czy naprawdę zawsze tak było? Czy są momenty, które pokazują coś innego? To właśnie początek właściwej pracy — poszerzania opowieści i wychodzenia poza schemat. Wielu ludzi nosi w sobie przekonanie: „Jestem ofiarą”, „Mam pecha”, „Spotykam tylko niedostępnych emocjonalnie mężczyzn”: a często to my sami tworzymy te historie. Interpretujemy cudze zachowania przez pryzmat własnych lęków. Dopóki wierzymy w taką narrację, dopasowujemy do niej każdą sytuację. Kiedy uświadomimy sobie, że to my ją tworzymy — to może być prawdziwy game changer. A jaką rolę w tym wszystkim odgrywa język, którego używamy? Przychodzi mi do głowy trochę już wyświechtany przykład — słowa „zawsze” i „nigdy”. Czy są jeszcze inne zwroty, które Pani zauważa w tym, jak o sobie opowiadamy? Coraz częściej zamiast mówić o sobie — etykietujemy się. Kiedyś ludzie określali się surowo: „Jestem głupia”, „Bez nadziei”. Dziś robimy to językiem terapii: „Mam ADHD”, „Jestem w spektrum”, „To narcyz”. To pewien skrót myślowy, ale też pułapka. Bo kiedy nie mówimy o emocjach i potrzebach, a tylko o diagnozach, sprowadzamy siebie do kategorii medycznych. Język terapii potrafi nas ograniczyć — zamiast mówić wprost, co czujemy, szukamy fachowych określeń. Tymczasem język może poszerzać nasze myślenie o sobie albo je zawężać. Tak jak słowo „czułość”, które Olga Tokarczuk przywróciła do powszechnego użytku — otworzyło wielu ludzi na refleksję nad sobą. Dziś jednak język znowu się zamyka. Zaczynamy mówić o sobie mechanicznie, przez pryzmat etykiet, a to utrudnia prawdziwe poznanie — siebie i innych. Często wydaje się, że jesteśmy bardzo świadomi, mamy o sobie samych dużą wiedzę. Tymczasem te definicje też potrafią być ramą, ograniczeniem — to naprawdę daje do myślenia. Nie chcemy być oceniani przez pryzmat płci czy stereotypów, a jednocześnie coraz częściej sami zamykamy się w diagnostycznych etykietach. Gdy mówię: „Jestem w spektrum”, „Jestem DDA”, sprowadzam siebie do jednej kategorii, choć jestem kimś znacznie więcej — człowiekiem z marzeniami, planami, doświadczeniem. Język ma ogromną moc. Terapeuta narracyjny zachęca, by mówić o sobie szeroko, bogato, bez ramek. Tymczasem dziś wiele osób upraszcza swoją opowieść, jakby bało się własnej złożoności. Powiedziała Pani sporo o tym, co nas blokuje przed autentycznością i przed opowiadaniem swojej historii w sposób szeroki, prawdziwy i otwarty. Czym właściwie jest terapia narracyjna, o której pisze Pani w książce „To samo, ale inaczej (…)” i co oznacza „opowiadanie siebie na nowo”? Każdy z nas ma jakąś wiedzę o sobie. I ta wiedza stanowi podstawę naszej tożsamości. Dzięki niej możemy odpowiedzieć sobie na pytania: Kim jestem? Jakie mam możliwości, zasoby i ograniczenia? Dokąd zmierzam? O czym marzę? Terapia narracyjna polega na tym, by przyjrzeć się temu, jak o sobie opowiadamy — które elementy tej historii są naprawdę nasze, a które zostały nam narzucone przez innych. Uświadomienie sobie tego to pierwszy krok do zmiany sposobu, w jaki siebie postrzegamy. A w Polsce trochę tego brakuje. Bo nie wolno się przechwalać. Bo „nie wypada”. Bo mamy być skromni, pokorni, krytyczni wobec siebie. I przez to większość z nas ma opowieść o sobie opartą na rozliczaniu, na wyliczaniu wad, na poczuciu, że „jestem gorsza”, że „mogłabym być lepsza”. Terapia narracyjna pozwala to zobaczyć i pracować dokładnie w tym miejscu, od którego zależy, co o sobie myślimy i jak siebie traktujemy. Dlatego jest tak skuteczna — i tak dostępna dla każdego. W książce zamieściła Pani ćwiczenia. Czy mogą one zastąpić terapię, czy raczej ją uzupełnić? A może czasem wystarczy zwykła rozmowa lub impuls do zmiany, by coś w nas się poruszyło? To zależy od tego, jak głęboko chcemy pracować. Jeśli mierzymy się z trudnymi emocjami czy zaburzeniami, potrzebny jest terapeuta. Ale jeśli po prostu chcemy lepiej rozumieć własne opowieści i nauczyć się mówić o sobie z większym szacunkiem — książka w zupełności wystarczy. Czasem wystarczy też jedno zdanie od kogoś: „Jesteś empatyczna” — i nagle zaczynamy to w sobie zauważać. Tak działa język: potrafi zmieniać nasze myślenie o sobie. W gruncie rzeczy codziennie opowiadamy siebie na nowo. Terapia narracyjna polega na tym, by robić to świadomie — dostrzegać to, co w nas dobre, i uczyć się patrzeć na siebie łagodniej. W poprzedniej książce „Gry rodzinne. Jak myślenie systemowe może uratować Ciebie, Twoją rodzinę i świat”, pisała Pani o tym, jak pewne schematy w relacjach potrafią ograniczać naszą indywidualność i wpływać na to, jak o sobie myślimy. Czy opowiadanie siebie na nowo może być sposobem, by te gry zakończyć? To są rzeczy bardzo ze sobą powiązane. Jedna i druga metoda wywodzi się z terapii systemowej. W „Grach rodzinnych (…)” kluczowa była umiejętność nieprzyjmowania „zaproszeń i delegacji” rodzinnych. Rodzina — często nieświadomie — „zaprasza” nas do pozostania w starej roli. Do trwania w opowieści, w której już nas osadziła. Odzyskiwanie władzy nad tą opowieścią to właśnie moment, w którym przestajemy przyjmować te zaproszenia. To są fragmenty narracji, w których to my decydujemy, jak będziemy o sobie myśleć. Bo przecież rodzina również „zaprasza” nas do określonego myślenia o sobie. Duża część naszej opowieści o nas samych pochodzi z dzieciństwa — od osób, które były nam najbliższe. Czasem to rodzeństwo opowiadało nas w pewien sposób. Wiele osób mówi mi: „To od siostry w kółko słyszałam, że jestem rozkapryszonym bachorem”. I potem ktoś żyje z tym „rozkapryszonym bachorem” w sobie przez czterdzieści lat. Zastanawia się: czy ja naprawdę jestem rozkapryszona, czy nie? czy mogę się sprzeciwić? czy mam prawo zawalczyć o swoje? W terapii narracyjnej przychodzi moment, w którym można tę „nitkę rozkapryszonego bachora” po prostu oddać siostrze — i wyrzucić z worka pod tytułem wiedza o sobie. Powoli zbliża się Boże Narodzenie, zaczynamy szukać prezentów dla bliskich — czy książka „To samo, ale inaczej (...)” może być dobrym prezentem pod choinkę? I jeśli tak, to dla kogo? Myślę, że ta książka jest dla każdego — i dla osób w średnim wieku, i dla młodszych, którzy dopiero zaczynają świadomie opowiadać siebie. Dla tych, którzy chcą się uwolnić od narracji, które uwewnętrznili w procesie dorastania czy dojrzewania. Starałam się napisać „To samo, ale inaczej (…)” w sposób przystępny i zrozumiały. To niekoniecznie jest lektura „od deski do deski” — można wracać do wybranych fragmentów, wybierać konkretne ćwiczenia. Chciałam, by to narzędzie było naprawdę dla wszystkich: i chyba się to udało. Najnowsza książka Joanny Flis „To samo, ale inaczej. Opowiedz siebie na nowo” ukazała się nakładem wyd. „Agora” 12 listopada 2025 roku. JOANNA FLIS jest psycholożką, certyfikowaną psychoterapeutką uzależnień i współuzależnienia, psychoterapeutką systemową w procesie certyfikacji. Autorka książek: „Współuzależnieni. Jak zatroszczyć się o siebie i budować zdrowe relacje z osobami uzależnionymi”, „Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku, w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie) radzimy”, „Madame Monday. Po dorosłemu” oraz „Gry rodzinne. Jak myślenie systemowe może uratować ciebie, twoją rodzinę i świat”. Mówczyni TEDx. Autorka podcastu „Madame Monday – po dorosłemu”. Zaangażowana jest w projekt Młode Głowy realizowany przez Fundację Unaweza Martyny Wojciechowskiej.
Fexting, czyli kłótnia na odległość. Nowa norma czy pułapka, w którą millenialsi i „zetki” wpadają w relacjach?
Kłótnia przez SMS? Choć jeszcze niedawno brzmiało to absurdalnie, dziś dla wielu osób to codzienność. „Fexting” – czyli wymiana ostrych zdań za pomocą wiadomości tekstowych – stał się nowym językiem konfliktu w erze smartfonów. Tylko czy to na pewno bezpieczny sposób rozwiązywania sporów?
W dobie nieustannej obecności online coraz więcej aspektów naszego życia przenosi się do przestrzeni cyfrowej – także kłótnie. Termin „fexting”, łączący angielskie słowa fight (kłótnia) i texting (pisanie wiadomości), zyskał rozgłos w 2022 roku, kiedy Jill Biden zdradziła, że wraz z mężem prezydentem USA, zamiast przerzucać się słowami na głos, woli rozwiązywać spory za pomocą SMS-ów. I choć brzmi to zaskakująco, wiele osób może się z tym stylem komunikacji utożsamić – zwłaszcza gdy okoliczności nie sprzyjają bezpośrednim rozmowom. Czy jednak fexting to wygodne rozwiązanie czy raczej droga na skróty, która może więcej zniszczyć niż zbudować? Warto przyjrzeć się temu zjawisku bliżej. W tym artykule: Co to jest fexting? Kłótnia online: potencjalne ryzyko Fextować czy nie fextować? Oto jest pytanie Co to jest fexting? Hasło „fexting” – czyli kłótnia prowadzona za pośrednictwem wiadomości tekstowych – zyskało rozgłos w 2022 roku, kiedy Jill Biden ujawniła w luksusowym magazynie, że z mężem, ówczesnym prezydentem USA Joe Bidenem, w ten właśnie sposób rozstrzygają spory. Powód? Dyskrecja – para prezydencka nie chciała, by ochroniarze z Secret Service byli świadkami ich nieporozumień. Choć sytuacja dotyczy osób publicznych, wiele par może się z tym utożsamić – niejednokrotnie zdarza się nam wymieniać napięte wiadomości z partnerem lub partnerką podczas rodzinnych spotkań czy w miejscach publicznych, gdzie emocjonalna rozmowa byłaby niestosowna. Fexting, choć nie zawsze konstruktywny, stał się jednym ze znaków czasów – efektem digitalizacji relacji, w której smartfon często zastępuje bezpośrednią konfrontację. Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z relacjami romantycznymi, przyjacielskimi czy zawodowymi, pokusa, by wyładować emocje w wiadomości tekstowej, nierzadko przeważa nad potrzebą bezpośredniej rozmowy. Była pierwsza dama Stanów Zjednoczonych – wskazała na jeden z głównych powodów sięgania po fexting: chęć zachowania prywatności. W sytuacji, gdy każda rozmowa może być podsłuchana przez agentów Secret Service, cicha wymiana zdań przez telefon staje się najbardziej dyskretnym rozwiązaniem. Kłótnia online: potencjalne ryzyko Z drugiej strony, fexting niesie ze sobą istotne ryzyko nieporozumień. Ile razy zdarzyło się nam impulsywnie napisać i wysłać wiadomość, by chwilę później zorientować się, że została ona całkowicie źle zinterpretowana? Komunikacja tekstowa pozbawiona jest tych subtelnych sygnałów, które towarzyszą rozmowie twarzą w twarz – tonu głosu, gestów, mimiki – co znacząco zwiększa ryzyko błędnej interpretacji. Dodatkowo, autokorekta potrafi wprowadzić niezamierzone zmiany, a opóźnienia w odpowiedziach mogą wzmacniać napięcie. Niewinna wymiana opinii potrafi w mgnieniu oka przerodzić się w konflikt, gdy tekst – pozbawiony emocjonalnego kontekstu – nabiera ostrzejszego znaczenia. Nasze preferencje dotyczące tego typu konfrontacji często mają źródło w osobistych doświadczeniach i sposobach komunikacji wyniesionych z domu. Osoby, które wychowały się w środowisku unikającym otwartych sporów, mogą postrzegać komunikację przez wiadomości jako bezpieczniejszą i mniej stresującą. Z kolei ci, którzy są przyzwyczajeni do bezpośrednich rozmów, mogą czuć się zagubieni w świecie pozbawionym emocjonalnych podpowiedzi. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, jeśli chcemy poruszać się po emocjonalnie zaminowanym gruncie cyfrowych kłótni. Choć pisanie wiadomości może wydawać się bardziej przemyślane i odpowiedzialne – słowa zostają przecież zapisane na ekranie – ta trwałość może stać się źródłem problemów. W przeciwieństwie do rozmów na żywo, gdzie emocje można szybko załagodzić gestem czy uśmiechem, fexting zostawia ślad. Każde ostre słowo zapisane w historii czatu może wrócić jak bumerang przy okazji kolejnego przeglądania rozmów, rozdrapując rany, które zdawały się już zabliźnione. Fextować czy nie fextować? Oto jest pytanie Kluczowe znaczenie ma umiejętne wyważenie między komfortem, jaki daje komunikacja za pomocą wiadomości, a wartością bezpośredniego kontaktu. Świadomość momentu, w którym dana rozmowa powinna przenieść się z ekranu do realnej interakcji, może pomóc uniknąć nieporozumień i wzmocnić relacje. Ostatecznie to, czy fexting okaże się pomocnym narzędziem czy źródłem komplikacji, zależy od naszej zdolności do poruszania się po jego subtelnościach i potencjalnych pułapkach.
Kim są karmiczni wrogowie? Rozpoznasz ich obecność w swoim życiu dzięki „zasadzie lustra”
Związek karmiczny działa jak lustro – pokazuje Co Twoje wnętrze. Silne negatywne emocje w obecności drugiej osoby to znak, że jest ona twoim „wrogiem karmicznym”. Może to być partner, przyjaciel, a nawet rodzic. Taka relacja komplikuje życie, ale i zmusza Cię do konfrontacji z tym, czego w sobie nie akceptujesz. Jak ją rozpoznać?
Każde spotkanie z drugim człowiekiem ma swój głębszy sens – szczególnie te relacje, które odciskają na nas najsilniejsze piętno. Związki karmiczne to nie tylko romantyczne uniesienia i uczucie „przeznaczenia”, ale też trudne lekcje, które życie stawia na naszej drodze. Niejednokrotnie spotykamy osoby, które wyzwalają w nas skrajne emocje – od natychmiastowej bliskości po gwałtowną niechęć. Właśnie te doświadczenia prowadzą nas do odkrycia, czym naprawdę jest połączenie dusz i dlaczego bywa zarówno błogosławieństwem, jak i największym wyzwaniem. W tym artykule: Co to jest związek karmiczny? Związki karmiczne: bratnie dusze vs. karmiczni wrogowie Czego nas uczą karmiczni wrogowie? Co to jest związek karmiczny? Kiedy doświadczamy połączenia dusz, mamy poczucie, że napotkaną osobę znamy nie od dziś. Odnosimy wrażenie, że to spotkanie zostało zapisane w gwiazdach. Najczęściej towarzyszy mu zbieg okoliczności. Czasami może nam się wydawać, że gdzieś już widzieliśmy ów nieznajomego. Rozpoznajemy jego głos, cechy fizyczne i od razu czujemy się z nim związani w jakiś niewytłumaczalny sposób. Mogą towarzyszyć temu pozytywne odczucia lub natychmiastowe uprzedzenie. Warto wiedzieć, że związek karmiczny zdarza się często. Przez całe życie doświadczymy licznych połączeń dusz. Tymczasem... karmiczni wrogowie to najczęściej osoby, które znajdują się najbliżej nas. Rozpoznanie rodzaju istniejących połączeń i powodów, dla których dana osoba wkroczyła w nasze życie, wbrew pozorom wzmacnia nasz duchowy rozwój. To właśnie dzięki tym trudnym relacjom mamy szansę stać się najlepszą wersją siebie. Twierdzenie, że bratnia dusza to ktoś, z kim będziemy wieść tylko szczęśliwe życie, bardzo szybko okazuje się nieprawdą. Połączenie dusz przynosi kompletność, ale też trudności, wyzwania, ból i traumę, której nie da się zapomnieć. Związki karmiczne: bratnie dusze vs. karmiczni wrogowie Zdarza się, że spotykamy bliźniaczy płomień – osobę, którą nazywamy „miłością życia”. Jednak równie często los stawia na naszej drodze karmicznego przeciwnika. Choć odczuwamy wobec niego dystans czy niechęć, wciąż coś nas do niego przyciąga. Bywa też, że więź, która początkowo wydaje się idealnym połączeniem bratnich dusz, stopniowo zamienia się w pełną napięć i bolesnych doświadczeń relację. Takie konflikty wystawiają nas na próbę, zmuszając do konfrontacji z częścią siebie, o której nie mieliśmy pojęcia. Jeśli czujesz, że twoje partnerstwo przypomina walkę, to znak, że masz do czynienia z relacją karmiczną. Taki „wróg” odkrywa Twoje słabe punkty i uśpione lęki. Im więcej niepokoju i nierozwiązanych problemów nosisz w sobie, tym łatwiej przyciągasz osoby, które je uwidocznią. Czasami tym przeciwnikiem okazuje się nawet ktoś najbliższy – rodzic, z którym nieustannie wchodzisz w spór. Czego nas uczą karmiczni wrogowie? Najczęściej przyciągamy do siebie ludzi, którzy odzwierciedlają nasze własne słabości i nierozwiązane problemy. Dopiero świadoma praca nad sobą pozwala uniknąć wikłania się w takie relacje. Kiedy karmiczny wróg uruchamia w nas trudne emocje, zwykle obwiniamy jego, zamiast spojrzeć w głąb siebie. Proces uzdrawiania zaczyna się od pytań: dlaczego na to pozwalam? Dlaczego akceptuję krzywdzące zachowania i szukam dla nich usprawiedliwienia? Bliskość dusz nie daje nikomu prawa do zadawania bólu. Jednak winą nie obciążymy wyłącznie drugiej strony – to my musimy nauczyć się wyznaczać granice i przestać godzić na kolejne rany. Każdy z nas ma w sobie cień, nad którym trzeba popracować. Wróg karmiczny staje się lustrem, które zmusza nas do refleksji nad własnymi postawami i uczy odpowiedzialności za myśli, czyny i decyzje. Dzięki niemu dostrzegamy, w jakich obszarach życia konieczne są zmiany. Dopiero gdy zrozumiemy, że więź dusz nie jest idealnym obrazem pozbawionym trudności, możemy świadomie pracować nad relacją i spojrzeć na nią z większą klarownością. Bratnich dusz nie należy stawiać na piedestale – zamiast tego warto traktować spotkania z nimi jako okazję do nauki, zadawania ważnych pytań i odrabiania duchowych lekcji. Każde połączenie dusz ma znaczenie – niezależnie od tego, czy przynosi radość, czy ból. Świadomość, akceptacja i gotowość do nauki pozwalają zrozumieć, po co dane spotkanie pojawiło się na naszej drodze. Nic nie dzieje się przypadkiem – może za to prowadzić ku wewnętrznemu rozwojowi.
Jak rozpoznać maminsynka? Oto cechy, które najczęściej go definiują
Mężczyzna określany jako maminsynek stawia matkę na pierwszym miejscu i uważa ją niemal za kobietę idealną, porównując do niej wszystkie inne relacje. Jak go rozpoznać?
W tym artykule: Po czym poznać maminsynka? Typowe cechy maminsynka Maminsynek to stan umysłu – 5 typów maminsynka Jak przestać być maminsynkiem? Po czym poznać maminsynka? Maminsynek to mężczyzna, który wychodzi poza granice naturalnego szacunku wobec matki, traktując jej słowa i opinie jako nadrzędne w swoim życiu. Nie potrafi im się przeciwstawić – czy to z nadmiernego przywiązania, czy z lęku przed samodzielnością. Często postrzega matkę jako osobę nieomylą i niezastąpioną, a nawet pełni wobec niej rolę „opiekuna”, pomagając jej w sprawach, w których jego wsparcie nie jest wcale potrzebne. Wbrew stereotypowi, maminsynek to nie tylko dorosły „wieczny student” mieszkający w domu rodzinnym i traktujący go jak hotel. W wielu przypadkach są to mężczyźni samodzielni na co dzień, którzy jednak ulegają wpływowi matki w kluczowych momentach – np. przy podejmowaniu ważnych decyzji, zwłaszcza dotyczących życia uczuciowego. Problem widać szczególnie w związkach, które na pierwszy rzut oka wyglądają idealnie. Partner wydaje się być wymarzonym kandydatem, dopóki nie pojawi się temat jego mamy. Taki mężczyzna zazwyczaj ma świadomość swojej zależności, dlatego rekompensuje partnerce niedogodności, obdarowując ją prezentami i komplementami. Nie zmienia to jednak faktu, że życie z nim bywa przerywane napięciami i sytuacjami związanymi z jego matką. Typowe cechy maminsynka Maminsynków wyróżnia kilka cech, które mogą, ale wcale nie muszą występować razem: Poszukiwanie u partnerki cech matki – maminsynek liczy, że jego partnerka będzie swoistym odzwierciedleniem matki. Docenia zatem wszelkie podobne cechy i wyraża sprzeciw wobec odmiennych od matki poglądów. Poszukiwanie u matki odpowiedzi na najprostsze pytania – maminsynek woli zadzwonić do mamy, by dowiedzieć się co ile podlewać roślinę lub czym doprawić obiad, zamiast wyszukać informacje w Internecie. Poleganie na opinii matki przy podejmowaniu kluczowych decyzji – najlepiej, żeby to mama wybrała mieszkanie, samochód i... salę weselną. To ostatnie to wcale nie odosobniony przypadek: wiele związków rozpada się tuż przed rozesłaniem zaproszeń gościom, bo nagle okazuje się, że to ślub bardziej matki niż syna. Traktowanie aktywności związane z matką jako priorytet – w planach była kolacja na mieście, ale mama zaprasza na domowy obiad? Czas odwołać rezerwację w restauracji. Liczenie na wybawienie z opałów – dotyczy to głównie maminsynków, którym pobłażano złe zachowanie w szkole czy w towarzystwie za sprawą waleczności matki. W dorosłym życiu chętnie ryzykują i popadają w problemy finansowe, bo wiedzą, że mama i tak pomoże. Zdawanie relacji z absolutnie wszystkiego – problematyczne jest to w szczególnie w związkach, gdzie naturalnie znaczna część szczegółów powinna pozostać pomiędzy dwójką ludzi. Naśladowanie matki – niezmiernie często np. łamacze serc dorastali u boku swoistych femme fatale. Zastępowanie matce specjalisty – objawia się u mężczyzn, których matki mają nieprzepracowane traumy, a „leczy” je tylko obecność syna. Podążanie za spisanym przez matkę planem na życie – dotyczy matek, które wiedziały od początku, czym charakteryzuje się idealny najlepszy przyjaciel syna, do jakiej szkoły pójdzie syn i w jakim zawodzie będzie pracował. Maminsynek to stan umysłu – 5 typów maminsynka Do maminsynków zaliczyć można mężczyzn różnego typu – wywodzących się z różnych rodzin. Ich zachowanie często definiuje to, jakim typem osobowości jest matka i z jakimi problemami się zmaga. Wyszczególnić można pięć podstawowych typów. Typ 1: Uwodziciel Maminsynek-uwodziciel nie należy do mężczyzn poszukujących przygód na jedną noc. On chce kochać – ale bardziej z poczucia obowiązku niż z prawdziwego uczucia. W jego świecie matka pełni rolę femme fatale: pewnej siebie, świadomej własnej atrakcyjności kobiety, uwielbiającej męskie towarzystwo i zawsze skupiającej na sobie uwagę otoczenia. To jej głos był najgłośniejszy i to ona zawsze miała rację. Dorastając, syn uczył się, że jego zadaniem jest podziwiać matkę. Słyszał, jak narzeka na kobiecą samotność, a jednocześnie obserwował, jak z pogardą odrzuca kolejnych kandydatów, twierdząc, że nikt nie jest wystarczająco dobry. Krytyka wobec innych kobiet – sąsiadek, koleżanek czy matek kolegów – była normą. W efekcie to ona stała się dla niego jedynym, niedoścignionym ideałem kobiety. Jeśli mężczyzna nie przepracuje tego doświadczenia, powiela wzorzec matki. Udaje macho, flirtuje, czaruje i pragnie zachwycać. Potrafi sprawiać przyjemność kobietom i z zaangażowaniem okazuje uczucia – lecz tylko pozornie. W rzeczywistości zatrzymuje się na etapie „starania”, odgrywając wyuczony scenariusz zamiast przeżywać prawdziwe emocje. Szuka ideału, o którym wie, że nie istnieje, i ostrzega: „nie próbuj mnie pokochać”. Niejednokrotnie samą selekcję potencjalnych partnerek przejmuje matka – wskazując ich wady. Trudno jednak stwierdzić, czy robi to z nadzieją na znalezienie doskonałej synowej, czy raczej po to, by syn, podobnie jak ona, nigdy nie zaznał szczęśliwego związku. Typ 2: Mama zawsze obroni Matki takich maminsynków od najmłodszych lat walczyły jak lwice. Na wywiadówkach toczyły spory z nauczycielami, grożąc skargami do kuratorium, bo były przekonane, że syn jest geniuszem, a to szkoła nie potrafi tego docenić. Starannie selekcjonowały jego znajomych, decydując, kto jest „godny”, a kto stanowi złe towarzystwo. Chroniły dziecko przed trudnościami życia, prowadząc go niemal za rękę także w dorosłości – bo przecież mama zawsze przyjdzie z pomocą. Podczas gdy inne matki pozwalały synom ponosić konsekwencje pierwszych błędów – np. po imprezie kazały radzić sobie samemu – matka przyszłego maminsynka już po kilku minutach jechała po niego, kładła do łóżka, podawała aspirynę i smażyła jajecznicę. Gdy pojawiały się problemy finansowe, spłacała jego długi, łagodziła konflikty z właścicielem mieszkania czy nawet przygotowywała prace na studia. Taki mężczyzna wyrasta na najbardziej egoistyczny typ maminsynka. Nie szuka wyjścia z tej zależności, bo jest mu w niej wygodnie. Często wręcz wykorzystuje matkę, a gdy ta odmawia pomocy – oczekuje tego samego od partnerki, przenosząc na nią schemat relacji. Typ 3: lekarstwo na zło Ten typ maminsynka wyrasta z relacji z matką, która sama była osobą zranioną – zdradzaną, oszukiwaną, upokarzaną, a czasem nawet doświadczającą przemocy. Nie miała okazji przepracować traum ze specjalistą, bo w tamtych czasach nie było to powszechne, a później wydawało się już „za późno”. Dla niej syn stał się antidotum na cierpienie – miał żyć lepiej, szczęśliwiej i inaczej niż ona. Przekazywała mu pozornie dobre wartości, lecz stale odnosiła się do własnych bolesnych doświadczeń. W praktyce chłopiec pełnił rolę powiernika, partnera do rozmów czy wręcz terapeuty. Słuchał, wspierał, pomagał, ale sam nie mógł liczyć na wysłuchanie – chyba że rozmowa znów prowadziła do historii matki. Takie kobiety nie kierują się złą wolą, lecz brakiem pomocy psychologicznej, która dopiero od niedawna jest czymś naturalnym i dostępnym. Dorastając, „maminsynek-lekarstwo na zło” staje się człowiekiem pozbawionym pewności siebie. Nauczył się, że zawsze musi być dostępny dla matki, dlatego reaguje na każde jej wezwanie. W dorosłym życiu często wybiera partnerki z trudną przeszłością – bo zna i rozumie rolę słuchacza i wspierającego, sam jednak rzadko mówi o sobie. Typ 4: mama wie najlepiej Ten typ maminsynka uchodzi za najmniej skrajny i zwykle pochodzi z domów, w których panowała dobra atmosfera, ale też nadmierna opiekuńczość. W przeciwieństwie do matek „wojowniczek”, które walczyły na wywiadówkach o wyższe oceny, matki „wiedzące najlepiej” akceptowały, że syn ma problemy w nauce czy z zachowaniem. Tłumaczyły nauczycielom, że to kwestia ADHD, dysleksji, sportowych treningów, burzy hormonów czy gier komputerowych – i że „taki po prostu jest”. Nie próbowały udowadniać, że dziecko jest wyjątkowe czy najzdolniejsze. Zamiast tego przejmowały za nie decyzje – od wyboru obozu wakacyjnego po zakup ubrań. Z troski, ale też z nadmiernej kontroli, wyręczały syna także w dorosłości. Potrafiły ingerować nawet w sprawy kluczowe – np. rozbijały przygotowania do ślubu, krytykując wybór orkiestry, alkoholu czy samej koncepcji rozdzielności majątkowej. To one wskazywały, gdzie syn powinien mieszkać, jaką pracę podjąć i która kobieta będzie „odpowiednia”, by się nim zajmować – zamiast być jego równorzędną partnerką. Typ 5: „nie mówmy tylko o mamie” Ten typ maminsynka na pierwszy rzut oka przypomina prawdziwego macho. Jest świetnym sąsiadem, partnerem czy kolegą z pracy. Potrafi dać kobiecie poczucie bezpieczeństwa i sprawić, że zakochane uniesienia nie są tylko domeną młodości. Sprawia wrażenie ideału – aż do chwili, gdy na scenę wkroczy jego matka, despotyczna i konfliktowa. Wtedy macho nagle zamienia się w tchórza, chowającego głowę w piasek. Zaczyna przepraszać, tłumaczyć i obiecywać poprawę, a nawet szczerze opowiada, skąd bierze się jego trudna relacja z matką. By zrekompensować napięcie, zasypuje partnerkę gestami – kupuje kwiaty, gotuje romantyczną kolację, organizuje spotkania ze znajomymi czy wręcza prezenty idealnie trafione w jej pragnienia. Jednak to tylko sposób na odwrócenie uwagi od problemu, który i tak powróci przy kolejnej konfrontacji z opiniami i poglądami matki. „Nie mówmy o mamie” to typ słaby psychicznie i mocno związany z rodzicielką. Nie umie sprzeciwić się jej zdaniu – gdy krytykuje jego partnerkę, milczy, a później przeprasza za matkę. To efekt dzieciństwa, w którym nie miał prawa do własnej tożsamości, bo matka decydowała o wszystkim już od najwcześniejszych lat. Choć nie chce wracać do bolesnych wspomnień, w głębi serca pragnie, by matka w końcu zaakceptowała go jako samodzielną osobę. Jak przestać być maminsynkiem? Mamisynek to stan kształtujący się przed lata – niełatwo przestać nim być. Wymaga to pracy na na następujących płaszczyznach: Podejmij współpracę z psychologiem lub terapeutą – to szczególnie ważne przy trudnościach wynikających z nieprawidłowego wychowania. Buduj własny światopogląd – analizuj swoje myśli i uczucia, oddzielając je od opinii przejętych od matki; pomocne będą rozmowy z psychologiem, notatki i szczere rozmowy z bliskimi. Przestań żyć według narzuconego planu – zamiast realizować cudzy (mamy) scenariusz, kieruj się własnymi emocjami i rozumem. Ucz się samodzielności – Internet to świetne źródło wiedzy, a na rozwój niezależności nigdy nie jest za późno. Częściej podejmuj decyzje – wybieraj, gdzie pójdziesz, gdzie spędzisz wakacje, co kupisz; próbuj nowości i eksperymentuj. Ogranicz częste kontakty z mamą – telefon raz dziennie nie jest konieczny, a nowe przepisy kulinarne można wypróbować samodzielnie, bez pytania o szczegóły. Wyznacz granice w pomocy dla mamy – pomagaj tylko w sprawach naprawdę potrzebnych, zamiast spełniać każde drobne zachcianki. Rozmawiaj z partnerką o temacie matki spokojnie – bez emocji, co pozwoli spojrzeć na przeszłe konflikty bardziej obiektywnie. Mów dobrze o partnerce – unikaj narzekania i skup się na pozytywnych cechach, by zmienić obraz, jaki ma o niej Twoja matka. Nie zastępuj matki inną kobietą – np. partnerką; dbaj o równowagę w relacji, a jeśli planujesz ślub, rozważ rozwiązania chroniące niezależność (np. rozdzielność majątkowa).
Jak świadomie wyrażać swoje potrzeby w związku? Psychoterapeutka mówi o kluczowych aspektach
Potrzeby w związku ma każdy i każda z nas. Jak je wyrażać, jednocześnie nie raniąc albo nie przytłaczając partnera czy partnerki? Jakie siły kształtują nas i nasze wartości życiowe, również te budujące związek? Pytamy psychoterapeutkę Marlenę Kazoń.
W tym artykule: Jak komunikować nasze potrzeby w związku? Podstawowe potrzeby według Anthony'ego Robbins'a Potrzeba niepewności i różnorodności Potrzeba znaczenia Potrzeba miłości i więzi Potrzeba rozwoju i wzrostu Potrzeba udziału i wkładu Jak spełnić swoje potrzeby? Podobieństwa i różnice Partner a dzieci Jak się zachować gdy komunikacja jest nieskuteczna? Wykluczanie się potrzeb Jak komunikować nasze potrzeby w związku? ELLE: Jakie ludzie mają potrzeby w związku? Marlena Kazoń, psychoterapeutka: Potrzeby ludzi bywają różne, począwszy od emocjonalnych, dotyczących okazywania emocji, poprzez psychiczne, dotyczące wsparcia i oparcia w relacji, skończywszy na intymnych, czyli na bliskości nie tylko seksualnej ale i również emocjonalnej... Potrzeby dla każdego z nas są czymś innym. W dużej mierze, chodzi o to, z jakiej rodziny pochodzimy i jak tam były zaspokajane nasze potrzeby. W jakich rolach byliśmy w swoim rodzinnym domu. To często determinuje, w jakich rolach jesteśmy w relacji w związku. Czy byliśmy dającym, czy biorącym... Często dającym partnerom ciężko się „wyleczyć” z dawania, a biorącym z brania... Najważniejsza w związku jest równowaga. Od niej zależy poczucie spełnienia w partnerstwie. Ważne, aby w naszych relacjach była wymiana w dawaniu i w braniu, wtedy jesteśmy spełnione i w tym spełnieniu jesteśmy w stanie bardzo dobrze funkcjonować. Równowaga w dawaniu i w braniu w każdej relacji zaspokaja nas w poczuciu zauważenia i akceptacji. Realizacja naszych potrzeb jest niezwykle ważna w rozwoju nas samych i naszych związków. Dlaczego ludzie robią to, co robią? Jaka siła napędza i kształtuje wszystkie nasze wartości życiowe? Chociaż każdy z nas jest na swój sposób wyjątkowy i niepowtarzalny, mamy wiele cech wspólnych i wspólnych potrzeb, które wynikają z bycia człowiekiem. Według Anthony Robbins’a kieruje nami sześć podstawowych potrzeb. Nasze zachowanie oraz decyzje są próbą ich zaspokojenia. Sposoby i środki jakimi ludzie starają się je zaspokoić są wręcz nieograniczone. Są to głęboko zakorzenione w nas potrzeby, które są podstawą wszelkich wyborów jakich dokonujemy i działań, które podejmujemy. Poznanie tych sześciu podstawowych potrzeb może pomóc nam lepiej zrozumieć, dlaczego robimy to co robimy oraz skuteczniej interpretować zachowania ludzi wokół nas. Podstawowe potrzeby według Anthony'ego Robbins'a Oto podstawowe potrzeby człowieka według Anthony'ego Robbins’a, amerykańskiego coacha i doradcy związkowego: Potrzeba pewności i komfortu Pierwszą fundamentalną potrzebą człowieka jest potrzeba pewności. Dążymy do bezpieczeństwa, stabilności i komfortu, chcemy mieć poczucie kontroli nad własnym życiem. Pragniemy wiedzieć, co nas czeka, aby unikać bólu i doświadczać przyjemności. To naturalny mechanizm przetrwania, który wpływa na nasze decyzje – od tego, jak podchodzimy do pracy i relacji, aż po gotowość do podejmowania ryzyka finansowego. Im silniejsza potrzeba pewności, tym mniejszą mamy tolerancję na ryzyko i nieznane sytuacje. Jednak wraz z nią często rośnie także pragnienie kontroli, które bywa zakorzenione w lęku. Życie pokazuje, że wielu rzeczy – takich jak choroba, śmierć czy przyszłość – nie możemy przewidzieć ani kontrolować. Dlatego tak ważne jest zaufanie do siebie i do samego życia. Dzięki temu możemy odpuścić to, na co nie mamy wpływu, a jednocześnie zachować poczucie samorealizacji i spełnienia. 2. Potrzeba niepewności i różnorodności Obok dążenia do pewności, w każdym z nas istnieje także potrzeba niepewności i zmienności. Pragniemy odkrywania nieznanego, poszukiwania nowych bodźców i doświadczeń. Potrzebujemy niespodzianek, przygód i momentów, które wybijają nas z rutyny codzienności. Zbyt duża przewidywalność prowadzi do nudy, dlatego naturalnie tęsknimy za różnorodnością i świeżością – za tym, co wnosi do życia nowość i ekscytację. 3. Potrzeba znaczenia Każdy z nas pragnie czuć się ważny, wyjątkowy i potrzebny. Sposoby realizacji tej potrzeby mogą być bardzo różne – dla jednych będzie to dążenie do władzy, zdobywanie tytułów czy gromadzenie majątku, dla innych wyrażanie siebie poprzez styl, wygląd czy twórczość. Robimy to wszystko, co pozwala nam poczuć się wyróżnionymi i dostrzeżonymi. Pragniemy unikać poczucia niewidzialności i nieistotności, dlatego chętnie eksponujemy swoją indywidualność. To właśnie ta potrzeba sprawia, że szukamy sposobów, by zaznaczyć swoją obecność i mieć wpływ na otaczający nas świat. 4. Potrzeba miłości i więzi Jedną z kluczowych ludzkich potrzeb jest potrzeba miłości oraz bliskości z innymi. Miłość jest dla nas niczym tlen – niezbędna do pełnego życia. Pragniemy być kochani i sami obdarzać miłością, bo to właśnie wtedy czujemy, że naprawdę żyjemy. Utrata miłości niesie ze sobą ogromny ból, z którym często trudno się zmierzyć. Naturalnie dążymy więc do kontaktu z innymi ludźmi – potrzebujemy rozmów, relacji, przyjaźni czy związków, które dają nam poczucie więzi. Nie chcemy doświadczać samotności, odrzucenia czy wykluczenia. Pragniemy bliskości i przynależności, bo to dzięki nim czujemy się częścią większej całości i budujemy poczucie sensu w naszym życiu. 5. Potrzeba rozwoju i wzrostu Każdy z nas nosi w sobie pragnienie nieustannego rozwoju – emocjonalnego, intelektualnego i duchowego. Chcemy czuć, że idziemy naprzód, że nasze życie, związek, kariera czy biznes ewoluują i stają się pełniejsze. Brak rozwoju często prowadzi do poczucia stagnacji, a nawet cofania się, co odbiera nam satysfakcję i spełnienie. Rozwój osobisty pozwala realizować potrzebę wzrostu, która jest jednym z motorów naszego życia. To właśnie ona sprawia, że sięgamy po więcej, poszerzamy horyzonty i wnosimy wkład w postęp całej ludzkości. 6. Potrzeba udziału i wkładu Choć dla niektórych może to brzmieć altruistycznie, prawdziwym sekretem spełnionego życia jest umiejętność dawania. Nasze życie nie dotyczy wyłącznie „mnie”, ale przede wszystkim „nas” – wspólnoty, której jesteśmy częścią. W każdym z nas tkwi potrzeba dzielenia się z innymi i pozostawiania po sobie czegoś więcej niż tylko własne osiągnięcia. Prawdziwe znaczenie nie płynie z tego, co otrzymujemy, lecz z tego, co ofiarujemy innym. Dlatego tak ważne jest, aby dzielić się tym, co posiadamy – swoim czasem, talentami czy zasobami – ponieważ dopiero wtedy możemy doświadczać pełni życia. Nawet największe bogactwo czy zdolności tracą wartość, jeśli zatrzymujemy je wyłącznie dla siebie. Jak spełnić swoje potrzeby? Które z nich możemy sobie spełnić same? Każdy z nas powinien umieć zaspokajać swoje potrzeby samodzielnie, tak aby nie być w pełni zależnym od partnera, rodziny czy otoczenia. „Wewnętrzne dziecko” w nas potrzebuje, by jego pragnienia zostały spełnione – dopiero wtedy dorosła część naszej osobowości może czerpać z tego siłę i korzyści. Wszystkie te potrzeby istnieją w każdym człowieku, choć u każdego w różnym stopniu i z odmiennym priorytetem. Każdego dnia staramy się je realizować – czasem w sposób świadomy i konstruktywny, a czasem impulsywnie, destrukcyjnie, a nawet kosztem siebie lub innych. Pierwsze cztery (pewność, zmienność, znaczenie i więzi) nazywane są potrzebami osobowości i większość z nas potrafi je w jakiś sposób spełniać. Dwie pozostałe – rozwój i wkład – to potrzeby ducha, które są rzadsze i nie każdy je realizuje. Jednak dopiero pełne zaspokojenie wszystkich sześciu potrzeb sprawia, że możemy doświadczać prawdziwego spełnienia i szczęścia w życiu. Na początek warto zrozumieć i uświadomić sobie, że mamy te potrzeby... Dajmy sobie prawo do realizowania naszych potrzeb w sposób świadomy i w zgodzie z samym sobą. Dzięki temu możemy żyć niezależnie, a jednocześnie pozostawać w bliskości z partnerem, bez poczucia, że to on musi nam coś zapewniać, byśmy czuli się spełnieni. Kluczowe jest, abyśmy sami potrafili zadbać o własne potrzeby – wtedy łatwiej zrozumiemy, dlaczego postępujemy w określony sposób i zaczniemy wybierać świadome metody ich zaspokajania. W rezultacie zyskamy wewnętrzny spokój, harmonię oraz głębsze poczucie satysfakcji z życia. Spełniania których możemy oczekiwać od partnera w związku? Najważniejsze, aby w związku były zaspokajane i spełniane Nasze potrzeby emocjonalne. Większość mężczyzn i kobiet nie wie, jak bardzo ich potrzeby emocjonalne się różnią, w wyniku czego często nie umieją sobie nawzajem pomóc. Mężczyźni ofiarowują w swoich związkach to, co sami chcieliby otrzymać, a kobiety – o czym same marzą. Zarówno oni, jak i one mylnie sądzą, że potrzeby drugiej strony są takie same jak ich własne i to jest właśnie przyczyna, dla której ze swoich kolejnych związków wynoszą urazę i rozczarowanie. Mężczyźni i kobiety mają wrażenie, że wciąż tylko dają i dają, nic nie dostając w zamian, że ich miłość pozostaje nie doceniona i w pewien sposób nie zauważona. Tymczasem, w rzeczywistości wszyscy, co prawda, ofiarowują miłość, lecz w inny sposób niż się tego od nich oczekuje. Podobieństwa i różnice Czym się różnimy? Kobieta, na przykład, uważa, że okazuje miłość, zadając partnerowi wiele pytań świadczących o trosce i wyrażających zainteresowanie. Tymczasem, o czym mówiliśmy już wcześniej, dla mężczyzny takie pytania są bardzo nieprzyjemne: słysząc je, czuje się kontrolowany i oceniany. To z kolei zdumiewa kobietę, bo jeżeli ktoś okazywałby jej zainteresowanie w ten właśnie sposób, byłaby szczęśliwa. Jej usiłowania wyrażenia uczucia są w najlepszym razie przyjmowane obojętnie, w najgorszym – niechętnie. Z mężczyznami jest podobnie. Myślą, że jednoznacznie okazują swe względy, a kobieta reaguje przekonaniem, że nie ma się na kim oprzeć i że partner nie liczy się z jej uczuciami. Jeśli, na przykład, kobieta jest zdenerwowana, mężczyzna uważa, że ją wspiera, czyniąc uwagi umniejszające wagę jej problemu. Często też mężczyzna zupełnie ją w takiej sytuacji ignoruje, sądząc, że daje jej „przestrzeń” i umożliwia usunięcie się do jaskini. Jego zachowanie, choć podyktowane najlepszymi intencjami, powoduje, że kobieta czuje się nie kochana i lekceważona. Mówiliśmy już wcześniej, że zdenerwowana kobieta chce być wysłuchana i pragnie, by ją zrozumiano. Nie wiedząc o tym, że potrzeby emocjonalne kobiet są różne od jego własnych, mężczyzna nie zrozumie, dlaczego jego próby niesienia pomocy przynoszą tak fatalne skutki. Większość wszystkich potrzeb emocjonalnych sprowadza się do pragnienia miłości. Zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet można jednak wskazać sześć podstawowych potrzeb o równym stopniu ważności. Mężczyźni pragną zaufania, akceptacji, doceniania, podziwu, aprobaty i zachęty. Kobietom potrzeba troski, zrozumienia, szacunku, poświęcenia, uznania i zapewnień. Jak widać różnimy się od siebie bardzo, lecz jest to niezwykle ważne, abyśmy dawali sobie pełnię akceptacji, zauważenia i abyśmy starali się być sobie potrzebni i wspierać się, jest to niezwykle ważne, aby stworzyć świadomą relację w której wzrastamy i jesteśmy w stanie się w pełni rozwijać. Każdy z nas jest w stanie to osiągnąć, potrzebujemy tylko i wyłącznie uświadomić sobie to i zacząć w tym wzrastać i się rozwijać i dzięki temu będziemy w stanie być bliżej siebie i naszego partnera... Jak to komunikować? Jeśli chcemy, by nasz partner rozumiał i pomagał nam realizować nasze potrzeby, najpierw musimy sami je poznać. Choć wydaje się to oczywiste, wciąż wielu z nas ma z tym problem, co skutkuje narastającymi konfliktami i frustracją. Moim zdaniem dlatego, że nie znamy siebie i swoich potrzeb i tutaj rozpoczyna się w nas narastająca złość, jak i również poczucie niespełnienia i samotności. „Dlaczego mnie nie rozumiesz?”, „Jak możesz nie wiedzieć, o co mi chodzi?”, „Jeszcze pytasz, co mnie zdenerwowało? Domyśl się! Nie kochasz mnie, bo nie wiesz, co mi jest! Jak zwykle masz mnie gdzieś” – jak często podobne zdania padają w pozornie stabilnych, dobrych związkach? Często są to osoby, które się w ogóle nie znają, bardzo często nigdy ze sobą na temat potrzeb nie rozmawiają....Osoby pozostające w relacji przez dłuższy czas często mają tendencję do zakładania, że skoro partner dobrze je zna, to powinien zawsze rozumieć ich potrzeby, a nawet być w stanie je odgadnąć. Partner a dzieci Tego mogliśmy chyba oczekiwać jako dzieci... Tak, tutaj zaburza się rola partnera z rolą matki, czy ojca, gdy jesteśmy mali... To rodzice powinni, czuć, jakie dziecko ma potrzeby... Tylko i wyłącznie to dotyczy rodziców, żaden partner NIGDY NIE odgadnie, co nam dolega... Jak nietrudno się domyślić, tego typu przekonania prowadzą do błędów w komunikacji między kochającą się parą. I bardzo często te błędy kończą się dużą frustracją i często dochodzi do komunikacyjnej przemocy... i poprzez to, ludzie się od siebie oddalają, zamiast się zbliżać... Często łatwiej jest dowiedzieć się, czego się nie chce, trudniej zaś uświadomić sobie, czego się chce. Nie mamy więc problemu z dojściem do wniosku, że partner nie spełnia naszych potrzeb, za to nie do końca mamy pomysł na to, w jaki sposób powinien to robić. Jeśli tak jest, warto się zastanowić – a może moje oczekiwania wobec ukochanej czy ukochanego są zbyt wygórowane? A może mój ukochany nie zna moich potrzeb, ponieważ w ogóle o tym nie rozmawiamy? Może wydaje mi się, że idealny związek to taki, który spełnia wszystkie moje potrzeby? Nie ma takiego związku, taki związek zakłada miłość bezwarunkową, a bezwarunkowo tylko kocha nas matka lub ojciec... Często się to nie dzieje, nie znamy w dzieciństwie miłości bezwarunkowej i wymagamy jej od naszych partnerów. Myślenie, że nasz partner ma nam zaspokoić nasze potrzeby - taki rodzaj myślenia jest pułapką – nawet najbardziej zżytą i dobraną parę tworzą bowiem dwie odrębne osoby, mające różne przemyślenia, emocje i marzenia. Najpierw poznać siebie? Miłość to tylko jedna z dziedzin życia, nie może więc zastąpić wszystkich innych: kariery, przyjaźni czy rozwoju osobistego. Są osoby, które o tym zapominają i w euforii zakochania zaniedbują inne sprawy lub zbyt szybko przechodzą z jednej relacji do drugiej, przez co nie mają czasu, by naprawdę poznać siebie. Chwile, które spędzamy jako single to bardzo ważne momenty w życiu: pomagają nam odkryć, jakie są nasze rzeczywiste potrzeby i pragnienia, a także to, kim jesteśmy jako indywidualności, a w związku przejmujemy przecież swoje zwyczaje. Im więcej rzeczy przejmujemy od swojego partnera, tym bardziej stajemy się od niego zależne i niestety poświęcamy się względem jego... to prowadzi do ogromnej frustracji, żalu i cierpienia ze strony partnera....i wtedy wchodzimy na poziom poświęcania się dla naszego partnera i to zawsze prowadzi do cierpienia. Bardzo poważną pułapką komunikacyjną jest również przekonanie, że partnerzy powinni wszystko o sobie wiedzieć i zawsze myśleć podobnie. Stąd powtarzane jak mantra stwierdzenia typu: „Rozumiemy się bez słów”. Owszem, bardzo miło jest zostać zaskoczonym prezentem, który idealnie wpisuje się w nasz gust, jednak oczekiwanie, że partner będzie wykazywał się taką „telepatią” przez cały czas, jest nierealistyczne. Obopólne szczęście oraz zdrowe, szczere kontakty wymagają komunikacji i nieustannej wymiany myśli, rozmowy o potrzebach i próbie realizacji ich. Jak się zachować gdy komunikacja jest nieskuteczna? Jak zachować się jeśli partner lekceważy nasze prośby i potrzeby? Jeśli nasz partner lekceważy nasze podstawowe potrzeby i granice, należy zastanowić się nad jakością i sensem tego związku. Takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko, ponieważ, gdy juz jesteśmy w związku rzadko się zdarza lekceważenie Naszych emocjonalnych, czy psychicznych potrzeb, a gdy się już zdarza zawsze możemy o tym w pełni się komunikować. Zaś w przypadku nieco mniej ważnych kwestii – warto nauczyć się przekazywać swoje potrzeby jako prośby, a nie żądania i nauczyć się dawać ukochanej osobie wolność wyboru. Warto też zastanowić, które ze swoich potrzeb możesz zaspokoić samodzielnie. Powinniśmy brać odpowiedzialność za własne samopoczucie, zamiast obarczać partnera odpowiedzialnością za całe nasze szczęście i spełnienie. Warto nauczyć się przebywać w samotności i wiedzieć, co się lubi, a czego nie... Co wpływa na nasz pozytywny nastrój, a co nie. Komunikacji partnerskiej nie sprzyjają oskarżenia i pretensje, ponieważ jest to naturalna reakcja na zachowanie, które nam się nie podoba. Jeśli jednak twoją intencją jest zwrócenie uwagi na twoje potrzeby – istnieją na to inne skuteczniejsze sposoby. Doceniaj każde pozytywne zachowanie, a w przypadku wystąpienia tych mniej przez ciebie pożądanych, wracaj do dobrych przykładów z przeszłości i przypominaj o tym partnerowi i mów o swoich uczuciach i wtedy jest bardzo duża szansa na bezpieczną komunikację. Wykluczanie się potrzeb Czy zdarza się, że spotykają się dwie osoby, których wzajemne potrzeby wykluczają się i co wtedy? Często brak komunikacji wpływa na to, że dwie osoby siebie nie słuchają i ich potrzeby się wykluczają, tak się często zdarza... Fakt, że tak dobrze się znamy, może nam posłużyć do uszczęśliwiania siebie nawzajem, ale również… do skutecznego ranienia partnera. Mając świadomość tęsknot, doświadczeń i słabości drugiej osoby, jesteśmy w stanie bez problemu trafić w jej czuły punkt. Stąd podczas kłótni zdania takie jak: „Jesteś taka jak twoja matka!”, „Mój były był lepszy w łóżku” czy „Ciągle mnie zawodzisz”, "Nie znasz mnie, czyli nie kochasz mnie". Te słowa niezwykle ranią i często pozostawiają poważną bliznę w Nas i bardzo często to blizna w Nas jest nie do zaleczenia i wtedy niestety nie udaje się Nam siebie nawzajem wesprzeć, ani zrozumieć. Ważną zasadą, jaką należy przyjąć, jest więc: najpierw pomyśl, a dopiero później powiedz. Często zranienie jest tak silne, że wyłącza Nam racjonalne myślenie i nie jesteśmy w stanie skutecznie się obronić i wtedy atakujemy, z pozycji bycia zranionym. Być może podczas kłótni czujemy złość i odczuwamy pokusę zranienia partnera, jednak skutki takiej decyzji są odczuwalne jeszcze długo po zakończeniu konfliktu. Jeśli więc w związku Waszym celem jest przede wszystkim wyrażenie swoich potrzeb i skłonienie małżonka do ich respektowania, ważne jest, aby mówić wtedy o sobie i wyrażać swoje emocje, mówiąc, co się czuje i czego się potrzebuje, jest to niezwykle ważne, wtedy Nasz komunikat nabiera innego wymiaru i jest często usłyszany przez Naszego partnera. Poprawa komunikacji w wyrażaniu potrzeb moim zdaniem jest najważniejsza.... Marlena Kazoń: psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny. Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne realizowane przez MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2009 r. prowadzi psychoterapię indywidualną, rodzinną oraz psychoterapię par i małżeństw. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości. Prywatnie jest żoną ciekawego mężczyzny i mamą Kostka i Klementyny.