Czy samorozwój może być toksyczny? Psycholożka Kama Wojtkiewicz o pułapkach terapii i „well-being shame” [WYWIAD]
Samorozwój stał się stylem życia. Ale czy nie wpadliśmy w pułapkę ciągłego poprawiania siebie? Psycholożkę pytamy o kult terapii, presję bycia „w procesie” i zmęczenie byciem lepszą wersją siebie.
Jeszcze niedawno terapia była tematem tabu. Dziś dla wielu jest nieodłącznym elementem życia. W wielkomiejskiej rzeczywistości trudno znaleźć kogoś, kto nie był „w procesie”, nie ma swojej diagnozy albo nie pracuje nad sobą przy użyciu kolejnych narzędzi: terapii, coachingu, warsztatów, kursów, praktyk uważności. Język psychologii przeniknął do codziennych rozmów, a samorozwój – do kalendarzy i budżetów. Z jednej strony to ogromna zmiana na lepsze. Coraz swobodniej mówimy o zdrowiu psychicznym, szukamy wsparcia, uczymy się rozumieć siebie. Z drugiej jednak – w tej samej przestrzeni pojawiła się kultura, którą coraz częściej określa się mianem „toksycznego wellness”. To kultura, która pod hasłami troski o siebie sprzedaje nieustanne ulepszanie. W której odpoczynek ma być efektywny, relacje świadome, ciało zoptymalizowane, a emocje przepracowane. W której „praca nad sobą” nie ma punktu końcowego, a poczucie „well-being shame” staje się stałym towarzyszem. Czy w tym świetle przekonanie, że nie tylko można – ale i trzeba – być lepszą wersją siebie zawsze jest słuszne? Zapytałam o to Kamę Wojtkiewicz – psycholożkę, dziennikarkę, autorkę podcastu „Sznurowadła myśli” oraz książki „Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej”. Gabriela Trojanowska: Kult pracy nad sobą i samorozwoju wydaje się czymś dobrym. Ale czy w tym kontekście możemy mówić dzisiaj o przymusie, obsesji, może nawet wyścigu rozwojowym? Kama Wojtkiewicz: Do mojego gabinetu psychologicznego często trafiają osoby, które mają za sobą odbyte pogłębione procesy terapeutyczne i rozwojowe. Przychodzą z całym zestawem narzędzi, technik i wiedzy o sobie – i mimo to mówią: „Nadal czuję się niewystarczająca/niewystarczający. Inni są gdzieś dalej niż ja”. I choć to tylko próbka gabinetowa, niereprezentatywna dla całego społeczeństwa, ten motyw poczucia wadliwości powraca. Zaczęło mnie to zastanawiać – jak to jest, że praca nad sobą nie zawsze jednoznacznie prowadzi do momentu, w którym ludzie czują się ze sobą dobrze, a często przeradza się w obsesję samodoskonalenia, które właściwie nie ma końca? A co z... życiem? Zaczęłam myśleć o tym szerzej – co dzieje się na poziomie społeczno-kulturowym i psychologicznym, co sprawia, że wpadamy w ten wir samorozwoju? Dlaczego w wielkomiejskiej bańce niemal każdy chodzi na terapię czy ma wybraną, nierzadko przez samego/samą siebie, diagnozę? Czy sklejanie swojej tożsamości z nieustannym byciem w procesie – terapeutycznym, rozwojowym, duchowym – rzeczywiście jest odpowiedzią na nasze bolączki? Wierzę, że pewne troski codzienności są naturalną częścią życia. Niekoniecznie do opracowania w terapii. Terapeuta nie wyeliminuje z życia żałoby, bezradności, rozczarowania czy braku wpływu na niektóre aspekty rzeczywistości. Czy widzisz, że kobiety bardziej odczuwają presję, by ogarniać więcej – także w obszarze rozwoju i well-beingu? Czy odpoczynek staje się dla nich kolejnym zadaniem do zoptymalizowania? Problem nieumiejętności odpoczynku nie jest wyłącznie kobiecy. Choć może się tak nam specjalistom wydawać, bo do gabinetów psychologów i psychoterapeutów statystycznie trafia więcej kobiet, które często mówią, że chciałyby nauczyć się lepiej odpoczywać. Kiedy jednak przyglądamy się ich codzienności, okazuje się, że jest ona w pełni skoncentrowana na pracy opiekuńczej i emocjonalnej. Na ogarnianiu domu, dzieci, zwierząt, wspieraniu partnera czy partnerki. To także planowanie posiłków, zakupów, prania. To praca niewidzialna, ale dla mózgu i układu nerwowego – istotnie obciążająca. Odpoczynek to specyficzny stan umysłu – nastawiony na bycie, nie na działanie. Jeśli podchodzę do niego zadaniowo, chcę go zoptymalizować „na 200%”, umyka mi jego rzeczywista funkcja – dostarczenie wytchnienia, momentu zatrzymania i pobycia w bezczynności. Leżenie wieczorem na kanapie i scrollowanie mediów społecznościowych nie zregeneruje nas w pełni, jeśli wcześniej cały dzień był przepełniony obowiązkami. Potrzebujemy niezagospodarowanego czasu na nudę, która pomaga zaciekawić się otaczającą nas rzeczywistością, a może nawet czymś zachwycić. W książce „Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej” łączysz osobiste refleksje z rozmowami z ekspertami. Czym kierowałaś się przy wyborze rozmówców? I która część – ta osobista czy profesjonalna – była dla Ciebie bardziej wymagająca? Zależało mi na rozmówcach, których podziwiam i których już znam z mojego podcastu „Sznurowadła myśli”. Są to osoby, które wnoszą swoim myśleniem różnorodne perspektywy, zamiast dogmatyzmów reprezentujących jeden nurt. Chciałam, aby ta książka mieściła w sobie różne stanowiska – miejscami ze sobą sprzeczne. Od 6 lat pracuję jako dziennikarka, więc forma wywiadu była dla mnie naturalna. Natomiast felietony okazały się być bardziej osobiste i odsłaniające. Pozwoliłam sobie na pokazanie Czytelnikom i Czytelniczkom własnych doświadczeń wraz z ewolucją myślenia o kulturze terapeutycznej i obsesji samorozwoju. To dało mi ogromną satysfakcję. Pisanie jest ze mną od małego i zawsze marzyłam o książce. Dlatego zależało mi, by nie były to tylko wywiady, ale także osobiste teksty, które ustawiają optykę każdego z trzech działów. Czy w branży psychologicznej czujesz szczególną presję samorozwoju? Nie sądzę, żeby obsesja samorozwoju dotyczyła wyłącznie psychologów czy psychoterapeutów. Dotyczy wielu z nas, niezależnie od wykonywanego zawodu. Jest wynikiem kultury, napędzanej przez neoliberalną machinę, która wmawia nam, że zawsze jest w nas coś do poprawy. W przypadku kobiet dochodzi do tego presja młodego wyglądu, monitorowania wagi, diety, procesu starzenia się. To nie jest więc specyfika jednej branży – to szerszy kontekst kulturowy, który nie pozwala nam pokazać się światu takimi, jakimi jesteśmy, tylko każe nieustannie coś w sobie zmieniać i naprawiać. Czy Twoim zdaniem ta „bańka przeterapeutyzowania” może kiedyś pęknąć? Widzę coraz więcej sygnałów, które pokazują szerszy społecznie zwrot ku prostocie – wyjazdy bez telefonów, bez bodźców, cyfrowe detoksy, skupienie na zabawie, spontaniczności, byciu w naturze, odejście od performatywności w stronę niedoskonałego, ale autentycznego życia. W tym sensie można by przypuszczać, że wraz z większą prostotą zmniejszy się zapotrzebowanie na kursy, warsztaty czy procesy rozwojowe, bo i potrzeba napędzana deficytem zgaśnie. Jednocześnie ważne jest, by nie wylewać dziecka z kąpielą. Dla osób w głębokich kryzysach zdrowia psychicznego psychoterapia i farmakoterapia są niezbędne i potrzebne. Niekiedy realnie ratujące życie. Wystarczy popracować na oddziale całodobowym w szpitalu psychiatrycznym i zobaczyć na własne oczy, jak ogromną rolę odgrywają tam rzetelne interwencje psychologiczne i dobrze dopasowana farmakologia. Moja książka nie jest jednak skierowana do osób znajdujących się w ostrym kryzysie psychicznym. Piszę głównie, choć nie tylko, do osób względnie stabilnych, które mają za sobą odbyte procesy rozwojowe czy terapeutyczne i czują przesyt, frustrację, że mimo ogromu wykonanej nad sobą pracy, pewne aspekty ich życia się nie zmieniają. Czego więc naprawdę potrzebujemy, żeby żyć dobrze? Przede wszystkim przynależności. Wspólnoty – duchowej, lokalnej, uniwersyteckiej, sportowej, związanej ze wspólną pasją. Poczucia, że jesteśmy częścią czegoś większego niż my sami. Po drugie – pogłębionych relacji. Po trzecie – zaangażowanego działania w kierunku realizowania własnych wartości. Nie tylko poznawczego rozpoznania, co jest dla nas ważne, ale i podjęcia kroków w kierunku wartości. I wreszcie – czasu na zabawę. Spontaniczną, lekką, pozbawioną ciężaru codziennych obowiązków. To może być moment na kontakt z dziecięcą częścią siebie, którą często w dorosłości głęboko w sobie chowamy. I choć jest tego znacznie więcej i nie sposób wyczerpująco odpowiedzieć na Twoje pytanie, te cztery filary widzę jako wartościową odpowiedź na kulturę nieustannego analizowania i poprawiania siebie. Kama Wojtkiewicz to psycholożka, dziennikarka i autorka popularnego podcastu Sznurowadła myśli. Autorka książki „Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej" wydanej przez Wydawnictwo AGORA. Jej teksty ukazały się w magazynach Newsweek Psychologia, Vogue, KUKBUK, Wysokie Obcasy, Glamour.pl i innych. Absolwentka Prawa na King’s College London w Wielkiej Brytanii, jednolitych studiów magisterskich z Psychologii Klinicznej i Zdrowia na Uniwersytecie SWPS w Warszawie i II stopnia ZPSM Nr 1 w klasie skrzypiec. Doświadczenie kliniczne zdobywała na Oddziale Całodobowym w Klinice Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie. Prowadzi warsztaty psychoedukacyjne, konsultacje psychologiczne i psychoedukuje w mediach społecznościowych (@sznurowadla.mysli).
„Romance is back”? Dlaczego w epoce situationshipów i emocjonalnej niejednoznaczności tęsknimy za czymś więcej?
Przez długi czas byłyśmy karmione „mitem Darcy’ego”, a aplikacje randkowe znieczuliły nas na to, co z założenia powinno być ich celem – wartościowe relacje. Jednak w 2026 roku romans wraca. Nie jako nostalgiczna fantazja ani sezonowa estetyka, lecz jako odpowiedź na realną potrzebę i zmęczenie powierzchownością.
Żyjemy w epoce paradoksów. Nigdy wcześniej dostęp do drugiego człowieka nie był tak prosty – wystarczy kilka ruchów kciukiem, by rozpocząć rozmowę z kimkolwiek, gdziekolwiek. A jednak czujemy się bardziej samotni niż kiedykolwiek. Coraz więcej użytkowników aplikacji randkowych mówi o emocjonalnym wypaleniu. Coraz więcej młodych dorosłych wycofuje się z randkowej „gry”, która miała być obietnicą wolności, a okazała się źródłem zmęczenia. Właśnie w tym krajobrazie – przesytu, kultury kasyna i emocjonalnego wyczerpania – romantyzm odzyskuje wartość. Nie dlatego, że cofamy się w czasie. Wręcz przeciwnie. Dlatego, że nasz czas jest cenniejszą walutą niż kiedykolwiek i chcemy inwestować go w coś, co naprawdę ma znaczenie. View oEmbed on the source website Dane to potwierdzają. Według analityczki Madé Lapuerta, prowadzącej popularne w social mediach konto @databutmakeitfashion, w 2026 roku wyszukiwanie hasła „romans” w Google osiągnęło najwyższy poziom od pięciu lat – o około 27% wyższy niż średnia z tego okresu. Co istotne, to nie nagły skok, lecz konsekwentny wzrost obserwowany od 2021 roku, który utrzymuje się na poziomie około 8% rocznie. Powodów jest znacznie więcej niż moglibyśmy przypuszczać. Ekran jako zwierciadło epoki Zanim romans na dobre zadomowił się na wybiegach i w rozmowach z przyjaciółkami o randkowaniu, pojawił się tam, gdzie zawsze pojawia się to, co fascynuje zbiorowość – na ekranie. Pierwszym i najgłośniejszym sygnałem był Netfliksowy hit „Bridgertonowie”, który zadebiutował w 2020 roku i natychmiast stał się zjawiskiem kulturowym daleko wykraczającym poza ramy serialu kostiumowego. Produkcja Shondy Rhimes, osadzona w epoce regencji z jej ceremoniałem zalotów, napięciem wyczekiwania i miłością ponad podziałami, nie tylko zdominowała platformy streamingowe, ale zapoczątkowała coś trwalszego – zmianę estetycznego języka całego pokolenia. Każdy kolejny sezon udowadniał tę samą prawdę: publiczność nie jest zmęczona romantyzmem. Jest zmęczona jego brakiem. Napięcie między bohaterami – budowane powoli, pielęgnowane przez konwenanse, wyzwalane dopiero gdy emocje przekraczają wszelkie ramy – do tej pory gromadzi przed ekranami miliony widzów, którzy być może nieświadomie tęsknią za dokładnie takim modelem bliskości: powolnym, celebrowanym, wartym wysiłku. Na tej fali wyrosła cała plejada filmowych powrotów do gotyckiego i wiktoriańskiego romansu. Nowe „Nosferatu” Roberta Eggersa zamieniło horror w opowieść o destrukcyjnym pożądaniu – i zdobyło nominację do Oscara za kostiumy. Guillermo del Toro sięgnął po „Frankensteina” Mary Shelley z operową dbałością o dziewiętnastowieczną estetykę. Wreszcie „Wichrowe wzgórza” z Margot Robbie w reżyserii Emerald Fennell zelektryzowały Internet już pierwszymi zdjęciami z planu i wywołały szeroką dyskusję na temat opowieści o miłości niemożliwej i absolutnej zarazem, którą w XIX wieku zaserwowała Emily Brontë. Na odpowiedź mody nie trzeba było długo czekać. Z serialu „Bridgertonowie” narodziła się błyskawicznie podchwycona przez TikTok estetyka „regencycore”. Stylistyka czerpiąca z empirowych talii, koronkowych rękawiczek i tiulowych spódnic z szybkością algorytmu zalała także wybiegi i wyobraźnię projektantów. „Romance is back”, a wraz z nim moda na gorsety i wiktoriańską koronkę Moda zawsze była najszybszym barometrem nastrojów społecznych. Zanim zmienią się prawa i obyczaje – zmienia się to, co nosimy. I to, co dzieje się na wybiegach od kilku sezonów, jest jednoznacznym sygnałem: era minimalizmu, czystych linii i chłodnego unisexu powoli ustępuje miejsca czemuś znacznie bardziej zmysłowemu i kobiecemu. Zmianie, która nie jest powrotem do przeszłości, lecz jej świadomą reinterpretacją. Rozumieć tę zmianę można tylko w kontekście tego, co ma wpływ na trendy. Sektor dóbr luksusowych przez kilka lat przeżywał kryzys, co przełożyło się na dominację prostoty i stylu „preppy”. Teraz, gdy branża zaczyna się podnosić, a era zmian na stanowiskach dyrektorów kreatywnych wielu domów mody zaczyna przynosić efekty – wahadło odchyla się w stronę ekspresji i romantyzmu. Ich ślady na wybiegach są konkretne i mierzalne. Po pierwsze – kolor. Zamiast krzykliwych odcieni pojawiają się głębokie, stonowane burgundy, granaty i ciemne zielenie. Debiutancka kolekcja Matthieu Blazy’ego dla Chanel przyniosła głęboką czerwień, a pokazy Ralpha Laurena odeszły od neutralnych baz. Z kolei kolekcje haute couture – szczególnie ta domu mody Schiaparelli – postawiły na głębsze tony nawet na wiosnę, odwracając sezonową logikę pasteli. Po drugie – sylwetka. Na wybiegach pojawiły się wysokie kołnierze bezpośrednie nawiązujące do mody epoki romantyzmu z początku XIX wieku. Wiosenna kolekcja Diora na 2026 rok, będąca odważną interpretacją wizji Jonathana Andersona, pokazała modelki w kołnierzach upstrzonych romantycznymi koronkami albo kraciastymi żabotami. Po trzecie – kokarda. Jeszcze niedawno wydawała się przypadkowym mikrotrendem lansowanym w Kopenhadze, a dziś pretenduje do miana jednego z najgorętszych akcesoriów 2026 roku. Bezpośrednio nawiązująca do „coquette aesthetic”, od lat jest symbolem romantyzmu. Romantyzm przejawia się też w tym, czego na wybiegach nie ma. Ostentacyjne logo, ironiczne hasła na koszulkach czy konceptualne sylwetki celowo odcinające się od kobiecego ciała stanowiły znaczną mniejszość w sezonie wiosna-lato 2026. Warto też związać to zjawisko z szerszym przesunięciem w tym, co konsumenci cenią. Analitycy rynku mody obserwują wyraźną zmianę: kupujący coraz chętniej sięgają po rzeczy, które „wydają się zajmować czas”. Po takie, które mówią o wysiłku włożonym w ich powstanie. W epoce natychmiastowości rzemiosło stało się formą romantyzmu. I moda doskonale to rozumie. Jak romantyzm przejawia się w relacjach? Koniec z mitem Darcy’ego i nonszalancją Trendy w filmie, sztuce i modzie mają swoje odzwierciedlenie także w kontekście relacji. Tinder opublikował pod koniec 2025 roku raport „Year in Swipe”, który napawa branżę randkową optymizmem. Badanie przeprowadzone wśród czterech tysięcy osób w wieku 18-25 lat w USA, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Australii przyniosło wniosek zaskakujący dla tych, którzy wieszczą koniec romantyzmu w epoce algorytmów: pokolenie Z wchodzi w 2026 rok bardziej otwarte, szczere i emocjonalnie dojrzalsze niż kiedykolwiek wcześniej. Według raportu, największym trendem randkowym roku jest „clear-coding” – bezpośredniość w komunikacji intencji. Aż 64% badanych deklaruje, że emocjonalna szczerość to coś, czego najbardziej potrzebują w randkowaniu, a 60% oczekuje wyraźnej komunikacji oczekiwań już od pierwszych chwil znajomości. Koniec z „mixed signals”, situationshipami bez nazwy i dyplomatycznym unikaniem rozmowy o tym, czego się chce. Pokolenie Z zmęczyło się grą, w której zasady były tajemnicą. Słowo, które najlepiej opisuje nastrój randkowy 2026 roku według Tindera? „Hopeful”, czyli pełen nadziei. Po latach ghostingu, rozczarowań i nieskończonego swipowania, które spłaszczyło pożądanie do czegoś funkcjonalnego, a nie ekscytującego, młodzi ludzie wierzą, że można inaczej. Aż 34% przyznaje wprost, że związki ich przyjaciół dają im nadzieję na własne życie miłosne. 73% użytkowników Tindera uznaje autentyczność za najważniejszy znak, że ktoś może być „materiałem na związek”. Nie można jednak mówić o powrocie romantyzmu bez zmierzenia się z jego ciemniejszą stroną. Pan Darcy z „Dumy i uprzedzenia” Jane Austen od ponad dwóch wieków uchodził za ideał romantycznego mężczyzny. Jednak profesor Rachel Feder w głośnej książce „The Darcy Myth” stawia prowokacyjne pytanie: czy Darcy to wzorzec, czy pierwszy kulturowy „red flag”? Jej zdaniem utrwalony przez lata mit mężczyzny, który najpierw okazuje kobiecie chłód i wyższość, by dopiero później odsłonić swoje uczucia, stworzył niebezpieczny schemat – przekonanie, że chłód jest oznaką głębi, a ignorowanie jest flirtem. Feder przytacza rozmowy ze studentkami, które przyznawały, że zaczynały się angażować dopiero wtedy, gdy ktoś przestawał odpisywać. „To przez Darcy’ego” – mówiły. Mechanizm był prosty: ich mózg chciał tego, czego nie mógł mieć. To ważna korekta na fali powrotu romantyzmu: tęsknota jest piękna, gdy jest wzajemna. Zaloty są cudowne, gdy wynikają z szacunku, nie z gry o władzę. Powrót do romantycznych wartości – cierpliwości, zaangażowania, budowania napięcia emocjonalnego przed fizycznym – jest zdrowy i potrzebny. Ale nie powinien być mylony z gloryfikowaniem niedostępności jako cechy pożądanej samej w sobie. Prawdziwy romans nie polega na kulcie bólu. Polega na pięknie wysiłku. Emily Conway, ekspertka ds. relacji, diagnozuje zmianę precyzyjnie: Po dekadzie gloryfikowania chłodu i dystansu jako cech pożądanych – wahadło poszło w drugą stronę. Raport Tindera potwierdza tę intuicję danymi. 56% randkujących stawia emocjonalną dostępność wyżej niż samą chemię fizyczną. 35% szuka „low-key lovera” – kogoś spokojnego, emocjonalnie przytomnego, wolnego od dramatów. To portret dokładnie odwrotny niż typ, który przez lata dominował w narracji popkulturowej: tajemniczy, nieprzystępny, wymagający rozszyfrowania. Dlaczego romans wraca właśnie teraz? Powrót romansu – w modzie, filmie i randkowaniu – nie jest przypadkowy. Jest odpowiedzią na konkretny moment historyczny. Żyjemy w czasie niepewności: konflikty zbrojne, presja ekonomiczna, wahania rynków, kontrowersyjne wyniki wyborów na całym świecie. W takich momentach ludzie instynktownie szukają narracji, które pozwalają poczuć, że emocje mają wagę, że piękno istnieje, że miłość jest warta uwagi. Warto zaznaczyć, że współczesny powrót romantyzmu nie jest regresem. Nie chodzi o to, by kobiety znów nosiły gorsety przez przymus, a mężczyźni zabiegali o względy według wiktoriańskiego ceremoniału. Chodzi o przywrócenie wartości emocjonalnej temu, co stało się zbyt płaskie i zbyt szybkie. O to, by randka była wydarzeniem, a nie selekcją kandydatów. Lady Danbury z Bridgertona orzekająca o tym, komu wolno tańczyć z kim na balu, Margot Robbie w szkarłatnej sukni Schiaparelli z diamentem Taj Mahal na szyi i pokolenie Z deklarujące w raporcie Tindera, że chce jasnych intencji i emocjonalnej obecności – to wszystko różne przejawy tego samego impulsu. Kultura, moda i randkowanie mówią w 2026 roku tym samym głosem: chcemy relacji, która czegoś wymaga. Która jest warta wysiłku. Romans wraca. I tym razem – może – zostanie na dłużej.
Kiedy Tinder już nie wystarcza, przychodzi ona - swatka. Czy miłość w czasach online da się zmatchować offline? [WYWIAD]
Swipe w prawo. Swipe w lewo. Kolejna rozmowa, która urywa się bez ostrzeżenia. Randka, na którą on nie przychodzi. W świecie aplikacji miłość jest na wyciągnięcie ręki - a jednocześnie nic z tego nie wychodzi. Dlatego coraz więcej osób wraca do starego rozwiązania. Do specjalistki, która widzi znacznie więcej niż aplikacja.
„Miłość w XXI wieku” zaczyna się od ekranu. Zdjęcie. Krótki opis. Kilka zdań, które mają zdecydować, czy ktoś zasługuje na „szansę”. Tinder, Bumble, Hinge - aplikacje randkowe obiecują dostęp do niemal nieograniczonej puli potencjalnych partnerów. Problem w tym, że wraz z dostępnością przyszło zmęczenie. Znużenie swipe’owaniem. Rozczarowanie rozmowami, które brzmią obiecująco, a kończą się ciszą. Ghosting stał się normą. Kłamstwa - codziennością. Ludzie deklarują wzrost, którego nie mają. Prezentują status związku, który jest fikcją oraz obiecują wrażenia, które znikają po pierwszym spotkaniu. Miało być łatwiej. Jest o wiele trudniej. – Aplikacje uczą nas traktować ludzi jak opcje. Jak produkty do wyboru. A człowiek nie jest lodówką – mówi Anna Guzior-Rutyna, swatka z 13-letnim doświadczeniem, autorka wielu poradników i książek z którą rozmawiam o tym, czy w dobie Tindera wciąż da się znaleźć „tę jedyną osobę” i po co komu dziś swatka. Zanim była romantyczna miłość, była swatka Przez większą część historii ludzkości miłość nie była prywatnym wyborem. Była sprawą rodzin, rodów, interesów i bezpieczeństwa. Małżeństwo miało zapewniać stabilność - uczucia, jeśli się pojawiały, były dodatkiem. W Chinach istniały mei po, w społecznościach żydowskich szadchan, w Europie i na ziemiach polskich swatki i swaci. Ich rola była kluczowa: znali lokalne społeczności, historie rodzin, reputacje, majątki i tajemnice. Negocjowali, badali intencje, łączyli ludzi, którzy „pasowali” do siebie społecznie i życiowo. W wyższych sferach odbywały się sezony matrymonialne, niemal jak w „Bridgertonach” - bale, kolacje, wizyty. Swatki działały często w cieniu tych wydarzeń, dbając o to, by wszystko przebiegało zgodnie z planem. Miłość była luksusem. Dopasowanie koniecznością. Dlaczego swatki zniknęły - i dlaczego wracają XX wiek przyniósł rewolucję: emancypację kobiet, romantyczną miłość, randkowanie i przekonanie, że każdy sam najlepiej wie, kogo chce. Swatki uznano za relikt przeszłości. Aż do teraz. Bo aplikacje randkowe, zamiast wolności, przyniosły nadmiar wyboru. A nadmiar - paraliż. I poczucie, że wszystko trzeba dźwigać samemu: nadzieję, rozczarowanie, ciszę po randce. W tym miejscu pojawia się swatka XXI wieku. – Jak 13 lat temu zdecydowałam, że chcę być swatką, to ludzie mi mówili, ‘puknij się w czoło’, przecież swatki już nie istnieją. Potem, kiedy otworzyłam pierwsze biuro, to ludzie przychodzili i szukali takiej starej swatki, bo się każdemu kojarzyła, że taka swatka to taka babuśka, która gdzieś tam siedzi i wróży z fusów. A to było 13 lat temu… – wspomina swatka Anna, która na swoim koncie ma ponad 500 zmatchowanych par. Swatka dziś: jak wygląda ta praca naprawdę – Swatce płaci się za wtrącanie – mówi Anna Guzior-Rutyna. – Bo swatka widzi więcej. Słyszy między wierszami. Łączy fakty. Jej praca zaczyna się od rozmowy. Długiej, czasem niewygodnej. Takiej, w której padają pytania, których aplikacje randkowe nigdy nie zadają - o wcześniejsze związki, o momenty kryzysowe, o powody rozstań, o lęki, które pojawiają się dopiero wtedy, gdy ktoś naprawdę chce być z drugim człowiekiem – Nie łączę ludzi na podstawie zdjęć. Patrzę na styl życia, gotowość do relacji, intencje – tłumaczy. To wtrącanie bywa niewygodne. Swatka potrafi zatrzymać klienta wtedy, gdy on sam chciałby już „iść dalej”. Dopytać. Skonfrontować. Nazwać rzeczy po imieniu. Nie po to, by oceniać, ale by nie powielać tych samych schematów. Swatka selekcjonuje, weryfikuje, bierze odpowiedzialność. Nie obiecuje miłości. Obiecuje spotkanie z realnym człowiekiem. – Tu nie działa algorytm. To intuicja – podkreśla. Co dzieje się po pierwszej randce? Kiedy rozmowy i weryfikacja dobiegają końca, zaczyna się prawdziwe testowanie dopasowania – czyli randki. Osoby, które swatka połączyła, spotykają się twarzą w twarz i sprawdzają, czy to, co zostało wcześniej zweryfikowane w rozmowie, działa w praktyce. Co się dzieje potem? – Zależy od pakietu – wyjaśnia Anna. – W wyższych pakietach klienci często dzwonią po randce i opowiadają, jak poszło. Jeśli wszystko idzie dobrze, zawieszamy współpracę – oni randkują, a jeśli nie, wracają do gry. – tłumaczy. Nie chodzi o to, że ktoś umawia się na dziesięć randek naraz, raczej idzie na kolejne spotkania po kolei, jeśli z poprzednich nic nie wyszło. – Ludzie przychodzą do mnie, żeby skrócić czas – dodaje. – Nie muszą pytać na randce: „Czy chcesz mieć dzieci?” – bo ja już to wiem. Nie muszą też dyskutować o ulubionych filmach czy hobby – wszystko jest wcześniej zweryfikowane. – Moja rola polega na tym, żeby klienci od razu spotykali się z osobami, które naprawdę pasują do ich wartości i oczekiwań – tłumaczy swatka Anna. Kto dziś korzysta z usług swatki? To jedno z największych zaskoczeń. Bo do swatki nie trafiają osoby „bez opcji”. Trafiają osoby, które opcji mają aż za dużo - i żadna nie prowadzi do relacji. – To nie jest jedna grupa. Najczęściej osoby między 30. a 60. rokiem życia, czasem 60+, ale zdarzają się też młodsi. Bardzo często to ludzie, którzy byli na Tinderze… trzy dni. I uciekli. – mówi Anna. – To ludzie wykształceni, często bardzo znani w swoich środowiskach: lekarze, prawnicy, wykładowcy, przedsiębiorcy. Dla nich Tinder nie jest niewinną zabawą. Jest ryzykiem. Nie każdy może pozwolić sobie na to, by wisieć w aplikacji randkowej. Nie każdy chce być rozpoznany przez pacjentkę, klienta, współpracownika. Nie każdy chce tłumaczyć się z obecności w miejscu, które coraz częściej kojarzy się z brakiem intencji. – Są osoby, które mówią wprost: nie mogę sobie pozwolić na kompromitację. Na bycie „widocznym” w aplikacji – podkreśla Anna. Swatka daje im coś, czego nie daje Internet: dyskrecję. Zmęczenie randkowaniem, które boli Wielu klientów przychodzi już po kilku próbach w aplikacjach. – Czasem to trzy dni. Czasem kilka miesięcy. Ale niemal zawsze kończy się to zniechęceniem – podkreśla swatka. Rozmowy, które brzmią obiecująco, a kończą się ciszą. Randki, na które ktoś nie przychodzi. Ludzie, którzy znikają bez słowa. Ghosting, który zostawia ślad, choć nikt nie chce przyznać, jak bardzo boli. – Przychodzą do mnie poranieni. Z poczuciem, że coś z nimi jest nie tak. Często okazuje się, że to nie jest kwestia wyboru. Wiele osób pragnie rodziny i dzieci, ale okoliczności sprawiają, że długo nie znajdują odpowiedniego partnera. – Dużo mam takich osób, które właściwie mają wszystko i wiedzą, że ten zegar biologiczny tyka i chcą dzieci – mówi swatka. Zdarzają się kobiety w wieku 35-45 lat, które mają zamrożone jajeczka i latami szukały odpowiedniego partnera. – Były okłamywane - partner mówił, że będzie dziecko, a kłamał i nie chciał. Albo był bezpłodny i też to ukrywał. Albo po prostu nie znalazły nikogo. – Nie wszystkie kobiety to „tylko karierowiczki”, które nie chcą dzieci. Wiele chciało, tylko po prostu nie miało z kim – podkreśla problem swatka. Upiększamy się. Bo bardzo chcemy być wybrani Aplikacje randkowe nauczyły nas jednej rzeczy: trzeba się sprzedać. Zdjęcie musi być najlepsze. Opis - błyskotliwy. Życie - ciekawe. Nawet jeśli na co dzień wcale takie nie jest. W świecie online granica między prawdą a jej „lepszą wersją” szybko się rozmywa. Nie zawsze chodzi o kłamstwo wprost. Częściej o drobne przesunięcia. Kilka centymetrów wzrostu. Zdjęcie sprzed pięciu lat. Zainteresowania, które dobrze brzmią, ale rzadko mają pokrycie w rzeczywistości. – Ludzie bardzo się upiększają – mówi Anna Guzior-Rutyna. – I to nie dotyczy tylko aplikacji. To zdarza się również u mnie. Bo kiedy w grę wchodzi miłość, pojawia się lęk: czy taki, jaki jestem naprawdę, wystarczę? Swatka widzi to szybko. – Każdy chce się pokazać z jak najlepszej strony. To naturalne. Problem zaczyna się wtedy, gdy różnica między deklaracją a rzeczywistością jest zbyt duża. Gdy ktoś opowiada o aktywnym stylu życia, a w praktyce oznacza to jedną wycieczkę sprzed kilku lat. Albo gdy pasja istnieje głównie w narracji. – Zdarza się, że ktoś mówi: uwielbiam rower, jestem bardzo aktywna – opowiada Anna. – A potem okazuje się, że ten rower stoi w piwnicy i był użyty raz. Po co swatce prawda? Dlatego swatka nie tylko łączy ludzi. Ona weryfikuje opowieści, które snujemy o sobie. – Nie po to, żeby kogoś zawstydzić. Po to, żeby nie budować relacji na fałszu – podkreśla Anna. Bo prędzej czy później ten nieszczęsny rower z piwnicy i tak nie wyjedzie. A różnica między „ja online” a „ja w życiu” wyjdzie na jaw i to często w tym najbardziej bolesnym momencie. – Jeśli ktoś przychodzi do mnie, to ja chcę poznać jego prawdziwe życie. Nie instagramową wersję. To właśnie tu kończy się magia algorytmu, a zaczyna praca człowieka. Swatka nie obiecuje, że będzie idealnie. Obiecuje, że będzie uczciwie. – Ludzie bardzo chcą być wybrani. I dlatego czasem udają. Ale miłość - ta, która ma szansę przetrwać - zaczyna się dopiero wtedy, gdy przestajemy się upiększać. I pozwalamy zobaczyć siebie takimi, jacy jesteśmy naprawdę. „Ludzie nie wiedzą, kogo chcą. Ale wiedzą, kogo nie chcą” – Ludzie przychodzą z różnymi przekonaniami, których się nasłuchali - i z mediów społecznościowych, i od koleżanek, i od rodziny, i z tego, co powie matka, i jak był ojciec - i od razu zakładają, że potencjalny kandydat nie może być taki. Że lekarze wszyscy mają romanse z pielęgniarkami – to ona nie chce lekarza. Albo że jak wojskowy to będzie trudny. Masa wyobrażeń. Generalnie, gdyby ludzie naprawdę wiedzieli, kogo chcą, to już dawno byliby w związkach – wymienia problemy w znalezieniu idealnego partnera swatka Anna. Dlatego jednym z kluczowych momentów pracy swatki jest rozbijanie wyobrażeń. – Jak ktoś mówi: tylko 182 cm, blondyn, kaloryfer – to ja pytam: a może szatyn również? A może zamiast kaloryfera wystarczy aktywny styl życia Swatka oddziela potrzeby od fantazji. Zatrzymuje się przy wartościach: stylu życia, podejściu do rodziny, pracy, wiary, dzieci. Reszta często okazuje się tylko kulturowym filtrem. – Lekarz, który nie chciał lekarki, ożenił się z lekarką. Kobieta, która nie chciała mężczyzny z ciemnymi oczami, jest z mężczyzną z ciemnymi oczami – przytacza swoje historie swatka. Bo kiedy znikają profile i zdjęcia, zostaje człowiek. Historia, która zostaje na zawsze Jest jedna para, do której Anna wraca myślami. Małgosia i Hubert. Ona po pięćdziesiątce, po rozwodzie z unieważnieniem. On 60-cio letni wdowiec. Dla niej wiara była kluczowa. Długo rozmawiały. Długo się wahała. – Tam iskrzyło, ale ona jeszcze, a może inny, a może tamten. Powiedziałam więc jej wtedy: jeśli nie chcesz, to połączę Huberta z kimś innym. Jest nim zainteresowana taka Pani, bo on mistrz tańca, świetnie się porusza – opowiada swatka. Po trzech miesiącach zadzwoniła. Byli zaręczeni. – Zaprosili mnie na ślub. Byłam na nim z mężem. Dostałam podziękowania, kwiaty, ale też wiarę w to, że potrafię to robić – bo każdy z nas potrzebuje czasem dowodu na to, że coś potrafi. To byli ludzie po przejściach, którzy już nie wierzyli, że coś się wydarzy. A jednak. Zdarzały się też pary po siedemdziesiątce, którym czas pozwolił zaznać nowej miłości tylko przez kilka lat – Rodziny dzwoniły po latach i mówiły: to były ich najszczęśliwsze lata – przytacza Anna. Jak szukać miłości, gdy usługi swatki są poza zasięgiem naszego portfela? Powiedzmy sobie jednak szczerze. Usługi swatki to luksus - ceny zaczynają się od około 10 tysięcy złotych i sięgają nawet 80 tysięcy. Są także pakiety - premium, które wykraczają poza te widełki. Nie każdy może sobie na to pozwolić, ale istnieją sposoby, by szukać partnera samodzielnie. Swatka Anna podkreśla, że najlepszą formą jest realne poznawanie ludzi: udział w szkoleniach, zajęciach związanych ze wspólną pasją – na przykład wycieczki górskie dla miłośników trekkingu. Czasem można trafić na grupy tematyczne w mediach społecznościowych lub spotkania organizowane w kościołach przez osoby wierzące. – Szukałabym osób, które lubią to samo, co ja, są w podobnym wieku i dzielą moje wartości. Jeśli ktoś interesuje się sportem, warto sprawdzić siłownię czy zajęcia fitness – podkreśla. Najważniejsze, według niej, to szukać w realnym świecie, a dopiero na końcu w aplikacjach randkowych. – W miejscach, gdzie mam wspólne zainteresowania i podobne spojrzenie na życie, łatwiej spotkać kogoś wartościowego. Wolontariat i akcje charytatywne to również świetna okazja, by poznać ciekawych ludzi – dodaje. Walentynki dla singli: swatka radzi, jak przetrwać ten trudny dzień Walentynki bywają trudnym dniem dla osób samotnych. Wokół czerwone róże, stoliki dla par, kina pełne zakochanych - łatwo poczuć się samotnym. Swatka Anna radzi, by w tym dniu nie wpadać w pułapkę mediów społecznościowych i aplikacji randkowych. – Najlepiej potraktować Walentynki jak zwykły dzień. Spotkać się z przyjaciółmi, spędzić czas aktywnie, ale nie skupiać się na tym, że jest się samemu. Unikać porównań i nie oglądać zdjęć zakochanych par – tłumaczy. – Jeśli boli was samotność, lepiej uciec od świata i zrobić coś dla siebie. Nie chodzi o to, by się zamykać, ale by nie potęgować przykrego uczucia, które może pojawić się w tym dniu – dodaje. Według niej istotne jest także pozytywne podejście: myślenie o sobie i swoim życiu, zamiast skupiania się na tym, czego nam brakuje. – Na następny dzień mamy Dzień Singla – warto potraktować go jako okazję do świętowania niezależności i własnej przestrzeni, a nie powód do smutku – podkreśla. Wypalenie randkowe: kiedy nadzieja znika Czy w takim razie bardziej szkodzi brak wiary w miłość, czy nierealne oczekiwania? – pytałam. – Nierealne oczekiwania – odpowiada Anna. – Ale to też trochę zależy od miejsca, w którym szukamy. Czasem kobieta szuka poważnego związku, dzieci, małżeństwa, a trafia na portal, gdzie mężczyzna deklaruje to samo, a w praktyce chce tylko przelotnej przygody. W ten sposób traci czas, a w pewnym momencie spotyka kolejnego „piątego dzieciaka”, który obiecywał, że będzie inaczej. Wtedy rodzi się frustracja, poczucie straconej nadziei i… epidemia samotności – tłumaczy. Wypalenie randkowe dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety. – To moment, w którym ktoś mówi: „Mam już dość. Ile razy mogę?”. Idą z dobrą intencją, chcą znaleźć partnera na poważnie, a są traktowani powierzchownie. Dlatego wiele osób trafia później do psychologów albo decyduje się zostać singlami z wyboru. Czasem przychodzą do mnie i mówią wprost: „Jesteś moją ostatnią deską ratunku. Jeśli mi się nie uda, już na żaden portal nie pójdę”. Anna zauważa też, że zmiana środowiska randkowego – z naturalnych spotkań, na te online – przyniosła więcej iluzji niż możliwości. – Kiedyś poznawaliśmy się bardziej naturalnie – na studiach, w pracy. Teraz mamy świat online, który daje różne możliwości, ale też poczucie osamotnienia i niekończącej się ilości wyborów. Możliwość przesuwania w lewo czy w prawo sprawia, że człowiek traci cierpliwość i… często nie wybiera niczego. – Nie mówię, że nikt na aplikacjach nie znalazł nikogo – podkreśla. – Znam osoby, którym się udało. Ale to wymaga cierpliwości, szczęścia i szczerości. Najważniejsze, żeby osoby, które faktycznie szukają związku, mówiły prawdę. Czy w takim razie miłość da się zaprogramować? – zadaję ostateczne pytanie – Nie. Ale da się jej nie przeszkadzać – mówi swatka. – Da się skrócić drogę. Odfiltrować kłamstwa. Oddać odpowiedzialność komuś, kto patrzy na człowieka, a nie na profil. W świecie, w którym wszystko chcemy mieć natychmiast, miłość wciąż potrzebuje czasu, odrobiny szczęścia i czasem… trzeciej osoby.
Czarno-biały film, który pokonał „Barbie”. Powinien być wake up callem każdej kobiety
Są filmy, które bawią, wzruszają i jednocześnie biją prosto w serce. „Jutro będzie nasze” to opowieść o przemocy, patriarchacie i kobiecej sile, która wstrząsnęła włoską publicznością i od 18 stycznia wchodzi do polskiego streamingu na Canal+. To nie tylko film - to ostrzeżenie, przypomnienie i inspiracja w jednym.
Każda z nas w życiu ma swoje wake-up calle - te chwile, które nagle otwierają oczy i każą się zatrzymać, spojrzeć na siebie i swoje życie bez złudzeń. To może być wydarzenie, rozmowa, książka, a czasem właśnie film. Wake-up call nie pyta, nie prosi, nie dyskutuje - po prostu uderza w serce i mówi: teraz musisz działać, teraz musisz postawić granice, wziąć swoje życie w swoje ręce. „Jutro będzie nasze” jest właśnie takim filmem. To mocny, czasem gorzki, czasem zabawny, ale zawsze prawdziwy sygnał, że kobieca siła nie zna kompromisów i nie czeka, aż ktoś jej przyzna prawo do własnego życia. „Jutro będzie nasze” wchodzi na Canal+. To czarno-biały film, który powinien każdy zobaczyć Akcja filmu rozgrywa się w 1946 roku w powojennym Rzymie - mieście biednym, pełnym życia w bramach kamienic i ulic tętniących od chaosu oraz nadziei na nową przyszłość. W tym świecie spotykamy Dalię, matkę trójki dzieci, żonę brutalnego Ivano, którego przemoc wobec żony jest codziennością. Pierwsza scena filmu jest szokująca - cios zadany zaraz po przebudzeniu, niemal tak zwyczajny, jak poranne espresso z cornetto. To pokazuje, że dla wielu kobiet opresja i przemoc były (i wciąż bywają) elementem codzienności. Paola Cortellesi, debiutująca jako reżyserka i wcielająca się w Dalię, pokazuje ten świat czarno-białą, teatralną kreską. Kadry 4:3 przywodzą na myśl włoski neorealizm De Sici i Rosseliniego, ale równocześnie pozwalają wprowadzić elementy ironii, humoru i satyry. Domowy terror miesza się tu z taneczną choreografią, groteską i groteskową przewrotnością. Ivano, kreowany jako kompletny idiota, staje się symbolem patriarchatu i cyklu przemocy przekazywanego z pokolenia na pokolenie. Film wyprodukowany w 2023 roku stał się ogromnym hitem w kinach, przewyższając pod względem oglądalności hollywoodzką produkcję „Barbie” - stając się tym samym jednym z największych włoskich sukcesów kasowych. View oEmbed on the source website Włoski humor i ironia w cieniu tragedii Pomimo poważnego tematu, film nie jest ciężki w odbiorze. Cortellesi potrafi wplatać komediowe sceny w momenty dramatyczne, balansując między śmiechem a łzami widza. Czarno-białe kadry z teatralnym sznytem, przerysowane postaci, taniec łączący przemoc z operą - to zabieg ryzykowny, ale jednocześnie nowatorski i efektowny. Humor nie odejmuje wagi historii, lecz pozwala odbiorcy spojrzeć na problem z dystansem i jednocześnie odczuć jego prawdziwą moc. Feministyczny manifest w powojennej Italii Film nie jest jedynie opowieścią o jednej kobiecie. To manifest o zmianach społecznych i emancypacji Włoszek po II wojnie światowej. Dalia staje się symbolem powolnego przebudzenia kobiecej siły. Jej córka Marcella pokazuje, że nadchodzą nowe pokolenia kobiet, które nie będą akceptować starych norm i ograniczeń. 2 czerwca 1946 roku Włoszki po raz pierwszy mogły głosować w referendum - a Cortellesi wykorzystuje tę historyczną cezurę, by podkreślić wagę osobistych wyborów i przemian społecznych. Cortellesi czerpie inspirację z historii swoich babć i prababci, które opowiadały jej o życiu w świecie pełnym przemocy, przemilczeń i ograniczeń. Rzym pokazany w filmie tętni życiem, ale też odzwierciedla trudności i niesprawiedliwości tamtej epoki - życie codzienne miesza się tu z wielką historią. Wake up call każdej kobiety Najbardziej poruszający jest moment, gdy Dalia odkrywa własną moc. Nie tylko w relacjach z brutalnym mężem, ale też w kontekście wychowania dzieci i walki o ich bezpieczeństwo. To kobieta, która wbrew pokoleniowym ograniczeniom i patriarchalnej tradycji, decyduje się żyć po swojemu. Ten film jest śmiechem i łzami, dramatem i triumfem, opowieścią o tym, że emancypacja zaczyna się w domu, w sercu i w codziennych decyzjach. „Jutro będzie nasze” od 18 stycznia dostępne będzie w streamingu na Canal+. To nie tylko film - to wake-up call, który każda kobieta powinna zobaczyć przynajmniej raz, aby zapamiętać, że niezależnie w jakim miejscu w życiu się znajdujemy - zawsze można zacząć - od jutra.
Zeszłoroczny hit kinowy z Blake Lively trafi wreszcie na Netflix. „¾ sali kinowej szlochało”
Nie każdy film romantyczny powstaje po to, by nas ukoić. „It Ends With Us” nie obiecuje ucieczki od rzeczywistości ani happy endu, który zamyka wszystkie rany. Zamiast tego proponuje coś znacznie trudniejszego - szczere spojrzenie na relację, która zaczyna się jak spełnienie marzeń, a kończy pytaniami, na które nie ma prostych odpowiedzi.
To historia o miłości, która bywa czuła i pełna nadziei, ale też o ciszy, strachu i decyzjach podejmowanych w samotności. Film, który nie daje komfortu, ale daje głos. I już wkrótce z tym głosem będą mieli okazję zmierzyć się widzowie Netflixa. W tym artykule: O czym jest „It Ends With Us”? Blake Lively w jednej z najbardziej osobistych ról Od BookToka do wielkiego ekranu „Bolesny, ale potrzebny” - jak „It Ends With Us” został przyjęty? Skandal, który tylko podkręcił zainteresowanie A co my myślimy o tym kinowym hicie? „It Ends With Us” trafi na Netflix O czym jest „It Ends With Us”? Główna bohaterka, Lily Bloom, próbuje zbudować dorosłe życie na własnych zasadach po trudnym dzieciństwie. Kiedy poznaje Ryle’a Kincaida, charyzmatycznego neurochirurga, wszystko wygląda jak początek idealnej historii miłosnej. Jest chemia, intensywność, obietnica nowego startu. Z czasem jednak w tej relacji pojawiają się rysy - drobne sygnały ostrzegawcze - małe red flagi, które łatwo zignorować, zwłaszcza gdy bardzo chce się wierzyć, że tym razem będzie inaczej. Sytuację dodatkowo komplikuje powrót Atlasa Corrigana, pierwszej miłości Lily. Atlas przypomina jej nie tylko o przeszłości, ale też o tym, kim była - i kim mogłaby być. „It Ends With Us” nie jest klasycznym romansem. To opowieść o cyklach przemocy, dziedziczonych schematach i odwadze, by je przerwać, nawet jeśli cena okazuje się wysoka. View oEmbed on the source website Blake Lively w jednej z najbardziej osobistych ról W roli Lily Bloom oglądamy Blake Lively, która subtelnie oddaje wrażliwość, artystyczną duszę i wewnętrzne rozdarcie bohaterki. To jedna z tych ról, w których emocje są często bardziej widoczne w spojrzeniu niż w dialogach. Justin Baldoni, znany z „Jane the Virgin” i „Trzy kroki od siebie”, wciela się w Ryle’a - postać magnetyczną, ale niejednoznaczną. Co istotne, Baldoni jest również reżyserem tego filmu. Z kolei Brandon Sklenar („1923”, „Westworld”) jako Atlas wnosi do historii spokój i dojrzałość, stając się kontrapunktem dla intensywności Ryle’a. Od BookToka do wielkiego ekranu Film powstał na podstawie bestsellerowej powieści Colleen Hoover, jednej z najpopularniejszych autorek współczesnej literatury obyczajowej. Książka sprzedała się w kilkunastu milionach egzemplarzy, przez wiele tygodni utrzymywała się na liście bestsellerów „New York Timesa” i stała się viralowym fenomenem na BookToku. Hoover inspirowała się własnymi doświadczeniami rodzinnymi, co nadaje historii wyjątkową autentyczność. Filmowa adaptacja, która zarobiła 350 mln dolarów pozostaje wierna duchowi książki - zachowuje jej emocjonalny ciężar i główne przesłanie. Pytanie brzmi: czy widzowie odebrali ją tak samo? „Bolesny, ale potrzebny” - jak „It Ends With Us” został przyjęty? Opinie krytyków i widzów są podzielone, ale w jednym pozostają zgodni: to film, który porusza. Najczęściej chwalony jest fakt, że produkcja nie gloryfikuje toksycznych relacji i pokazuje, jak przemoc potrafi rozwijać się stopniowo - niemal niezauważalnie. Widzowie doceniają także emocjonalny finał, który dla wielu stanowi najmocniejszy punkt całej historii. Z drugiej strony pojawiają się zarzuty, że film zbyt długo pozostaje w estetyce klasycznego romansu, przez co temat przemocy zostaje wprowadzony zbyt późno. Część odbiorców określa produkcję jako „cukierkową” lub „landrynkową”, wskazując na rozdźwięk między piękną formą a ciężarem poruszanego problemu. Skandal, który tylko podkręcił zainteresowanie Popularność „It Ends With Us” urosła niestety nie tylko dzięki fabule i ocenom widzów. Film znalazł się w centrum medialnej burzy za sprawą konfliktu Blake Lively i Justina Baldoniego. W grudniu 2024 roku aktorka złożyła skargę do Kalifornijskiego Departamentu Praw Obywatelskich, oskarżając Baldoniego o molestowanie seksualne i stworzenie wrogiego środowiska pracy na planie. Według doniesień reżyser miał improwizować niechciane pocałunki i prowadzić nieodpowiednie rozmowy. Baldoni zaprzeczył zarzutom i oskarżył Lively o próbę przejęcia kontroli nad produkcją. Sprawa trafiła do sądu, a proces ma rozpocząć się w marcu 2026 roku. Medialny szum tylko zwiększył zainteresowanie filmem - również w Polsce, gdzie produkcja została wyjątkowo ciepło przyjęta. A co my myślimy o tym kinowym hicie? „It Ends With Us” trafi na Netflix My widzimy „It Ends With Us” jako historię, która celowo zaczyna się od złudnego spokoju. Od zauroczenia, przez obietnice, aż do momentu, w którym naprawdę wierzymy, że tym razem wszystko będzie inaczej. Dopiero z czasem pojawiają się pęknięcia - te, których nie chcieliśmy widzieć. To film o relacjach, które często toczą się w ciszy. O miłości, która nie zawsze zasługuje na walkę za wszelką cenę. I o tym, że czasem największą odwagą nie jest zostać - ale odejść. Chwilę po świętach - już od 9 stycznia 2026 roku widzowie Netflixa będą mogli zmierzyć się z tą historią na własnych zasadach. I trudno o lepszy moment na taką konfrontację.
Razem, ale jednak... osobno. „Phubbing” ma ogromny wpływ na nasze relacje z bliskimi, w święta i nie tylko
Czy podczas rodzinnych spotkań lub wyjść z przyjaciółmi ukradkiem sprawdzasz, co się dzieje na Instagramie? A może „tylko” odświeżasz skrzynkę mailową czy śledzisz konwersację na Messengerze? To zjawisko ma swoją nazwę i ... nie jest obojętne dla Twoich więzi z bliskimi.
Boże Narodzenie to tradycyjnie czas spotkań z rodziną i przyjaciółmi, dzielenia się radością i wspólnego spędzania chwil przy stole. Jednak wraz z rozwojem technologii pojawiło się nowe „zagrożenie” dla tej wyjątkowej atmosfery – phubbing. O ile na co dzień zjawisko to bywa irytujące, o tyle w święta staje się wręcz symbolem tego, jak bardzo ekrany mogą odbierać nam prawdziwą bliskość i magię wspólnego czasu. W tym artykule: Phubbing – współczesna pułapka relacji Phubbing a rodzinne rytuały świąteczne Święta offline – jak ograniczyć phubbing i naprawdę być tu i teraz? Phubbing – współczesna pułapka relacji Zjawisko phubbingu, czyli ignorowania obecnych osób na rzecz korzystania z telefonu, choć na co dzień popularne, w czasie świąt nabiera nowego wymiaru. Chwilę, które powinny być wypełnione rozmową, śmiechem i dzieleniem się przeżyciami, coraz częściej przerywane są przez powiadomienia, odruchowe sięganie po telefon i scrollowanie mediów społecznościowych. Wspólne biesiadowanie, śpiewanie kolęd czy rodzinne gry coraz częściej przegrywają z Facebookiem, Instagramem czy TikTokiem. Phubbing a rodzinne rytuały świąteczne W święta oczekiwania wobec bliskich są szczególnie wysokie. Chcemy, by te chwile były naprawdę wyjątkowe, pełne uwagi i zrozumienia. Niestety, nawet krótkie oderwanie uwagi przez telefon może sprawić, że ktoś poczuje się pominięty czy niedoceniony. Zwłaszcza dzieci i osoby starsze mogą przeżywać to szczególnie mocno, odbierając phubbing jako sygnał, że są mniej ważni od cyfrowego świata. Taki sygnał w okresie świątecznym boli podwójnie, bo oczekujemy wtedy autentycznej obecności i ciepła. Phubbing potrafi bezpowrotnie odebrać magię świątecznych rytuałów. Podczas wigilijnej kolacji telefony na stole mogą prowadzić do cichych konfliktów, zaburzać płynność rozmów i oddalać od siebie członków rodziny. Święta offline – jak ograniczyć phubbing i naprawdę być tu i teraz? Eksperci zalecają jasne ustalenia jeszcze przed świętami: telefony odkładamy do specjalnego koszyka lub pudełka na czas wspólnego posiłku, zabaw czy wieczornej rozmowy. Warto zachęcać do rodzinnych gier, wspólnych spacerów, śpiewania kolęd i fotografowania chwil wspólnie, a nie osobno – bez natychmiastowego wrzucania wszystkiego do sieci. Warto otwarcie rozmawiać o tym, jak ważne są prawdziwe relacje, zwłaszcza w okresie świątecznym. Odłożenie telefonu choćby na kilka godzin w świąteczny wieczór sprawia, że możemy bardziej docenić obecność bliskich. Te momenty tworzą wspomnienia, których nie zapewni żaden feed w mediach społecznościowych. Jakościowa rozmowa, uśmiech, uścisk czy spontaniczne opowieści przy choince to rzeczy, które zostają na długo i naprawdę budują rodzinne więzi. Boże Narodzenie to doskonały czas, by podjąć wyzwanie i postawić na prawdziwą obecność. Ograniczając phubbing, dajemy sobie i bliskim najcenniejszy prezent: autentyczną uwagę i miłość. Warto to zrobić – nawet jeśli na początku wydaje się to trudne, efekty mogą być bezcenne.
AI girlfriends - nowy ideał? Wirtualne partnerki coraz bardziej podbijają serca mężczyzn. Czy to oznacza koniec klasycznych związków?
Jeszcze do niedawna zdanie: „Mam dziewczynę z AI” brzmiało jak żart z popularnego na Netflixie serialu „Czarne lustro”. Tymczasem rok 2025 przyniósł światu coś, czego chyba nikt się nie spodziewał: cyfrowe partnerki stały się jednym z najsilniejszych trendów w popkulturze, mediach i technologii. I, co zaskakujące, zjawisko to nie dotyczy tylko samotnych introwertyków, ale także zwykłych mężczyzn, którzy - choć statystycznie mają „większy wybór”, bo kobiet na świecie jest więcej - coraz częściej wybierają dziewczynę, która… nie istnieje.
I wcale nie chodzi o to, że nie mogą mieć relacji „w realu” . Chodzi o to, że cyfrowa partnerka bywa po prostu łatwiejsza. Bardziej przewidywalna. Łagodniejsza. I wolna od emocjonalnej huśtawki, na którą składają się fochy, milczenie, niejednoznaczne sygnały czy słynne „daj mi chwilę do namysłu”. Możesz ją zabrać wszędzie ze sobą, nie musisz za nią praktycznie nic płacić (prócz niewielkiego abonamentu), a gdy potrzebujesz chwili dla siebie, aby spokojnie pograć w najnowszą Fifę na play'u, albo wyjść z kumplami na piwo, wystarczy, że klikniesz „offline”. A ona nie będzie ci miała tego za złe... W tym artykule: AI girlfriends - co to takiego? Statystyki są przerażające. Tylu mężczyzn nie widzi problemu z wzięciem ślubu z dziewczyną AI Dlaczego mężczyźni randkują z wirtualnymi dziewczynami? Kobiety robią to od dawna... Czy to koniec klasycznych związków? AI girlfriends - co to takiego? Wszystko zaczęło się niewinnie. Latem 2025 roku TikTok zalała fala filmów, na których chłopcy przytulają się do dziewczyn, które - jak się okazało - zostały stworzone przez filtr AI Girlfriend we współpracy z CapCut. Animowane partnerki wyglądały jak bohaterki romantycznych gier: idealnie uśmiechnięte, idealnie zbudowane, idealnie dopasowane do każdego użytkownika. Mężczyźni prezentowali je w filmach, robili sobie z nimi selfie, nagrywali randki, a niektórzy nawet pokazywali je… rodzicom. „Poznaj moją dziewczynę. Nie, nie możesz się z nią przywitać, bo jest w chmurze” - brzmiały żartobliwe podpisy, pod którymi jednak kryło się coś dużo poważniejszego. Bo nagle okazało się, że te dziewczyny nie są tylko memem. Aplikacje takie jak Girlfriend.ai czy Grok zaczęły tworzyć partnerki, do których można mówić, flirtować, wymieniać głosówki, a nawet prowadzić dłuższe rozmowy wideo. „Annie”, jedna z najbardziej znanych postaci AI, reaguje jak człowiek, prowadzi dialog, zapamiętuje preferencje i emocje. Wielu użytkowników przyznaje, że takie rozmowy stały się dla nich ważne. Zaczęło się jak zawsze - od zabawy, ale z czasem przerodziło w codzienną potrzebę bliskości. Statystyki są przerażające. Tylu mężczyzn nie widzi problemu z wzięciem ślubu z dziewczyną AI Tu wchodzą dane, które trudno zignorować. Platforma Girlfriend.ai podaje, że połowa młodych mężczyzn w USA wolałaby relację z AI niż narażanie się na odrzucenie ze strony prawdziwej partnerki. Raport Joi AI z kwietnia 2025 roku jest jeszcze bardziej zaskakujący: 80% Amerykanów korzystających z Zooma nie widziałoby problemu w ślubie z AI, gdyby było to legalne. A trzy czwarte ankietowanych uważa, że AI całkowicie może zastąpić rozmowę z drugim człowiekiem. Brzmi abstrakcyjnie? Możliwe, ale jednak to są twarde liczby. Nie wyznania samotnych geeków czy chatbotów, ale powszechne nastroje panujące w społeczeństwie. Dlaczego mężczyźni randkują z wirtualnymi dziewczynami? Może dlatego, że współczesne randkowanie jest wyczerpujące. Mężczyźni, zresztą podobnie jak kobiety - mają poczucie presji, lęku przed odrzuceniem, zmęczenia komunikatami „on ghostuje”, „ona nie wie, czego chce”, „on znika po trzech randkach”, „ona robi testy i sprawdza". Wirtualna partnerka oferuje coś, o czym wielu ludzi poszukujących miłości zupełnie zapomniało: spokój. AI nigdy się nie obrazi, nie zacznie wysyłać sprzecznych sygnałów, nie zniknie bez słowa i nie powie „musimy porozmawiać”, kiedy już wiesz, że chodzi o rozstanie. Jest zawsze dostępna, zawsze pogodna, zawsze zainteresowana. I zawsze na Twoich zasadach. Nie oznacza to, że mężczyźni nagle zrezygnowali z relacji z kobietami. Raczej to, że znaleźli miejsce, gdzie mogą odetchnąć. Cyfrowe partnerki stały się dla wielu emocjonalnym „bezpiecznikiem”. Trochę jak symulator bliskości. Trochę jak intymny pamiętnik. Trochę jak obecność, która nie rani. Kobiety robią to od dawna... Co ciekawe, kobiety już od dłuższego czasu korzystają z „cyfrowych partnerów” w podobny sposób, jak zaczęli to robić teraz mężczyźni. Opowiadają, że chatbot jest ich pocieszycielem po rozwodzie, towarzyszem po stracie, intelektualnym partnerem do rozmowy o książkach, bezpiecznym miejscem do flirtu bez presji. I często nie rezygnują z niego, nawet jeśli wejdą z mężczyzną w relacje „na żywo”. Zostawiają sobie w zanadrzu wirtualnego partnera, który... zawsze je zrozumie i będzie w gotowości - gdyby się nie udało. Ludzie wszystkich płci poszli do AI nie po seks, ale po emocjonalną regulację: po czułe słowo, po uwagę, po brak oceny. Nie po to, by zastąpić człowieka - ale by przetrwać, nabrać sił, wypełnić lukę. Psychologowie widzą to bardzo jasno - to odpowiedź na samotność, rosnący lęk społeczny i zmęczenie relacjami, które wymagają pracy, kompromisów i odważnego stawiania granic. AI tego nie wymaga. AI nie ma granic. Jest jak lustro, które zawsze uśmiecha się do Ciebie, choćbyś miał najgorszy dzień. Czy to koniec klasycznych związków? Czy to może być niebezpieczne? Owszem. Eksperci ostrzegają, że taka jednostronna relacja może nauczyć nas kontroli zamiast współpracy, narcystycznego modelu miłości zamiast wzajemności, a nawet uzależnienia od łatwej wersji bliskości. Z człowiekiem nic nie jest tak proste jak z... maszyną. I właśnie dlatego w dłuższej perspektywie prawdziwe relacje mogą stać się trudniejsze - bo człowiek, w przeciwieństwie do AI, miewa humory, słabości, lęki i nie zawsze mówi to, co chcemy usłyszeć. Nie oznacza to jednak końca klasycznych związków. Raczej moment przejściowy. Fazę, w której technologia zaczęła wyrównywać emocjonalne braki - czasem dla zabawy, czasem z potrzeby, czasem z bólu. AI nie jest rywalką. Nie jest lepszą wersją kobiety czy mężczyzny. Jest tylko tłem, na którym coraz wyraźniej widać, jak bardzo jesteśmy dziś spragnieni bliskości i jak bardzo, w czasach opanowanych przez Tindera - boimy się jej szukać w drugim człowieku.
Ten chłopak to red flag. Oto 5 sygnałów, których lepiej nie ignorować. Nr 3 jest szczególnie ważny
To ten chłopak, przed którym ostrzegała Cię psiapsi. Ten, o którym mówiłaś „dajmy mu szansę”, choć intuicja krzyczała girl, run. Oto pięć red flags, które wyłapiesz szybciej, niż zdążysz wysłać mu „wydaje mi się, że musimy pogadać…”.
W dzisiejszych czasach randkowanie przypomina bieganie po polu minowym - od Tindera, przez krótkie spotkania, aż po relacje „na próbę” i wszelkie inne nowoczesne układy. Nie brakuje samotności, poczucia chaosu i potrzeby znalezienia kogoś „właściwego”. I choć serce czasem chce wierzyć w bajki, rozum podpowiada: uważaj. Red flags, czyli czerwone flagi w relacjach, nie pojawiają się od razu, na początku relacji z wielkim neonem, ale dopiero w subtelnych gestach, słowach i reakcjach, które mają za zadanie powoli wciągać Cię w toksyczną grę. Nie chodzi o paranoję, tylko o uważność. O obserwowanie drobnych sygnałów, które w konsekwencji mówią jedno: szanuj siebie, bo ktoś inny może próbować przejąć kontrolę nad Twoimi emocjami. W tym artykule: Red flag #1: On zawsze wie lepiej Red flag #2: Kiedy coś mu nie pasuje, nagle robisz się „okrutna” Red flag #3: „Jesteś przewrażliwiona” - czyli najstarszy trick w jego playbooku Red flag #4: Love bombing - „za szybko, za mocno, za intensywnie” Red flag #5: Pasywno-agresywne „OK” Dlaczego tak często ignorujemy red flags? Czy istnieje na to dobre the bottom line? Red flag #1: On zawsze wie lepiej Zaczyna się niepozornie. Delikatną poprawką. Uśmiechem, który mówi: „No kochanie, nie do końca tak to wygląda”. Mówisz, że miałaś trudny dzień - on odpowiada, że przesadzasz. Opowiadasz o sytuacji w pracy - on tłumaczy, jak powinnaś była to rozegrać. On nie rozumie, on wie. I nagle całe Twoje życie staje się tematem, który on musi skomentować, skorygować, przeanalizować. Na początku myślisz: „On jest taki mądry, taki ogarnięty.” A potem orientujesz się, że każdy Twój krok wymaga akceptacji. To nie troska. To kontrola w wersji „soft”. Ciche, subtelne przesuwanie granicy - tak subtelne, że często zauważasz je dopiero wtedy, kiedy zaczynasz przepraszać za rzeczy, których w ogóle nie zrobiłaś. Twoje zdanie zawsze jest „przesadą”, „nadinterpretacją”, „przewrażliwieniem”. Brzmi znajomo? To właśnie textbook gaslighting, czyli klasyczna manipulacja twoją rzeczywistością. Red flag #2: Kiedy coś mu nie pasuje, nagle robisz się „okrutna” To klasyk, girl. Powiesz mu, że coś Cię zraniło - i nagle on staje się najbardziej rozczarowanym, zranionym człowiekiem na świecie. „Po tym wszystkim, co dla Ciebie zrobiłem?” „Nie wierzę, że jesteś taka.” „Nigdy nie myślałem, że mnie tak potraktujesz.” To nie jest emocjonalna szczerość. To precyzyjna taktyka wywoływania poczucia winy - narzędzie, dzięki któremu zaczynasz zastanawiać się, czy przypadkiem… nie jesteś tą złą. A przecież wiesz, że nie jesteś. Ale on wie, że empatyczne kobiety są podatne na takie zagrania. Więc gra - bardzo świadomie, bardzo intensywnie. Uwaga! - to moment, w którym większość kobiet zaczyna wątpić w siebie. Ty nie musisz. Red flag #3: „Jesteś przewrażliwiona” - czyli najstarszy trick w jego playbooku Jeśli facet mówi Ci, że coś nie miało miejsca, choć dobrze pamiętasz, że miało… Jeśli kwestionuje Twoje emocje, bo „robisz z igły widły”… Jeśli masz wrażenie, że musisz bronić swojej pamięci, żeby ocalić zdrowy rozsądek… - to nie jest związek. To psychologiczny escape room. Gaslighting to nie krzyk i trzaskanie drzwiami. To powolne odbieranie Ci pewności, że możesz ufać swoim oczom, emocjom, intuicji. To sytuacja, w której zaczynasz zadawać sobie pytanie: „Może rzeczywiście przesadzam?”. Tyle że nie przesadzasz. Po prostu ktoś bardzo zręcznie ustawia Cię w roli tej „niestabilnej”. A Ty, chcąc być „tą rozsądną”, ustępujesz. I właśnie o to chodzi manipulatorom. To jest czerwona flaga w rozmiarze XXL. Red flag #4: Love bombing - „za szybko, za mocno, za intensywnie” „Kochanie, jesteś jedyną osobą, która mnie rozumie.” „Nie mogę bez Ciebie żyć.” „Zróbmy to oficjalne.” „Zamieszkajmy razem.”... I to wszystko… po kilku tygodniach? Wydaje Ci się, że wszystko dzieje się… szybko. Za szybko. On pisze non stop. Chce Cię widywać codziennie. Mówi „jesteś wyjątkowa” po czterech spotkaniach. Proponuje wyjazd, zanim zdążyłyście z dziewczynami omówić jego zdjęcia przesłane na Messengerze. Love bombing jest jak słodycze - na początku daje euforię, a potem mdli. To nie jest miłość. To jest strategie to accelerate emotional dependency. Narcyzi uwielbiają to tempo. Bo im szybciej się zaangażujesz, tym trudniej będzie ci odejść, gdy coś przestanie Ci się podobać. Love bombing to emocjonalna inwestycja - jego inwestycja w Twoje przyszłe poczucie obowiązku. Miłość jest piękna, ale presja emocjonalna - już nie. Red flag #5: Pasywno-agresywne „OK” Tak, to krótkie „OK”, wysłane o 00:12, bez emotki, bez kontekstu, bez niczego. Najsłynniejsze „OK” w historii toksycznych relacji. Wygląda niewinnie, ale jest komunikatem w stylu: „Nie powiem Ci, co czuję, ale chcę, żebyś zgadywała i czuła się winna.” On, twój ideał, który dopiero, co opowiadał Ci o wszystkim, zasypywał komplementami nie ukarze słowami, krzykami - on Cię ukarze ciszą. To emocjonalna manipulacja, która ma sprawić, że będziesz biegać za nim z pytaniem: „Czy wszystko w porządku?”, „Czy zrobiłam coś nie tak?” W dorosłych relacjach ludzie rozmawiają. Niedojrzali chłopcy obrażają się pasywno-agresywnym „jak chcesz”. Dlaczego tak często ignorujemy red flags? Bo samotność bywa głośniejsza niż intuicja. Bo Tinder i inne aplikacje potrafią zmęczyć tak, że kiedy ktoś pisze „hej, piękna”, już myślisz, że to dobry start. Bo nauczyłyśmy się „dawać szansę”, „nie przesadzać”, „być wyrozumiałe”. Bo ładne oczy, zapach perfum i jego „przytul mnie” potrafią na chwilę zagłuszyć to ostre, nieprzyjemne ukłucie w brzuchu mówiące: „coś tu nie gra”. Ale prawda jest taka: Twoje ciało wie szybciej niż Twój mózg. A intuicja to nie dramatyczna emocja - to Twoje najbardziej racjonalne ostrzeżenie. Czy istnieje na to dobre the bottom line? Jeśli chłopak jest walking red flag, to nie Twoja rola, żeby go „naprawiać”, „uczyć”, „modlić się, że dojrzeje”. Możesz po prostu powiedzieć: „Thanks, next.” I pójść dalej - lżejsza o jednego toksyka i cięższa o doświadczenie. Bo żadna czerwona flaga nie wygląda dobrze. Nawet jeśli pasuje do jego ulubionej bordowej bluzy, w której tak Ci się podobał.
Niewidoczne rany, „czerwone flagi” i odwaga, by (sobie) pomóc: ekspertki o tym, co naprawdę obnaża „Dom dobry”
Dlaczego „Dom dobry” błyskawicznie zyskał tak szeroki odbiór społeczny? Jak rozpoznawać alarmujące zachowania i co zrobić, gdy podejrzewamy, że ktoś doświadcza przemocy? Zapytałam ekspertki, Joannę Gzyrę-Iskandar i Julittę Dębską.
Premiera filmu „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego uruchomiła lawinę emocji, dyskusji i wyznań – tak silną, jakiej mało kto się spodziewał. Brutalnie prawdziwa historia, pokazująca przemoc w rodzinie funkcjonującej na wysokim poziomie, podważyła wiele społecznych mitów. Przedstawicieka fundacji Feminoteka – partnera merytorycznego filmu – i ekspertka Joanna Gzyra-Iskandar, opowiedziała o kulisach współpracy z twórcami, reakcjach widzów oraz realiach, których nie widać na ekranie. Do rozmowy zaprosiłam także Julittę Dębską – psycholożkę i terapeutkę specjalizującą się w tematyce relacji. Feminoteka: widzimy zdecydowany wzrost liczby zgłoszeń z prośbą o pomoc Powstawanie „Domu dobrego” nie ograniczyło się do procesu filmowego – Smarzowski chciał, by historia była wiarygodna. Dlatego już kilka lat temu nawiązał kontakt z Feminoteką. Jak podkreśla Joanna Gzyra-Iskandar, ten dialog był pierwszym krokiem do głębszego zrozumienia tematu. – Wojtek Smarzowski pierwszy raz rozmawiał z ekspertką Feminoteki kilka lat temu, kiedy zaczął interesować się tematem przemocy domowej pod kątem filmu. Kontakt odnowiliśmy parę tygodni przed premierą – mówi Joanna Gzyra-Iskandar. Fundacja intensywnie pracowała z twórcami – nie tylko z reżyserem, ale także z obsadą. – Jedna z ekspertek Feminoteki spotykała się z reżyserem oraz aktorami i aktorkami, aby pomóc im poczuć się pewniej w rozmowach i wystąpieniach medialnych dot. przemocy… Chciałyśmy, aby byli przygotowani i znali podstawowe fakty, statystyki i rozumieli mechanizmy przemocy domowej – dodaje. Efekt? – zdaniem ekspertki – niezwykle satysfakcjonujący. Dom zły w domu dobrym: nowe oblicze przemocy Wiele osób, które zobaczyły film, zderzyło się z faktem, że przemoc nie ma jednego oblicza. Ofiarą może być osoba zamożna, wykształcona, pozornie pewna siebie. Sprawcą – człowiek o wysokiej pozycji, ceniony i szanowany. To właśnie tu szczególnie wybrzmiewają obserwacje Julitty Dębskiej dotyczące stereotypów i niewidocznych form przemocy. – Statystyki i doświadczenie kliniczne pokazują, że przemoc i wykorzystanie nieletnich nie są związane wyłącznie z biedą czy środowiskami dysfunkcyjnymi. Przemoc może pojawić się wszędzie – również tam, gdzie status i kultura osobista sprawiają, że otoczenie odrzuca możliwość, że „dzieje się coś złego”. Joanna Gzyra-Iskandar podkreśla jednak, że to smutne, iż dopiero tak intensywny obraz uruchomił refleksję. – To straszne, że musiał dopiero powstać film bardzo brutalny, ale w tej brutalności prawdziwy, aby tak się stało. Że nie przemówiły dotychczas do ludzi historie kobiet doświadczających przemocy – mówi. Julitta Dębska z kolei zwraca uwagę, że sam fakt, iż film opowiada historię przemocy w „dobrym domu”, jest kluczowy. – Zwykle wyobrażamy sobie sprawcę przemocy jako osobę z problemem alkoholowym, bez stałej pracy, agresywną, impulsywną – kogoś, kto „pasuje” do obrazu patologii. Tymczasem film pokazuje, że przemoc może pojawić się także w relacjach, które na pierwszy rzut oka wyglądają na idealne – tłumaczy psycholożka. Dlaczego osoby doświadczające przemocy wracają do sprawców? Przekonanie, że „wystarczy odejść”, wciąż bywa powszechne. Tymczasem rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana. – Osoby trwające latami w związkach, w których doświadczają przemocy i wracające do sprawców mają swoje powody... – przyznaje przedstawicielka Feminoteki. Joanna Gzyra-Iskandar wymienia podstawowe z nich: społeczne oczekiwania wobec kobiet, groźby i manipulacje sprawców, uzależnienie finansowe czy niewydolność systemu pomocowego. – Ważne jest abyśmy wiedzieli – nawet jeśli tego po ludzku nie rozumiemy – że tak po prostu jest… To wręcz dowód na to, jakie jest ich położenie, a nie, że przemocy nie było – podsumowuje. Julitta Dębska rozwija tę myśl z perspektywy psychoterapii. – Mechanizmy takie jak gaslighting, wyuczona bezradność, huśtawka emocjonalna, PTSD czy współuzależnienie sprawiają, że ofiara stopniowo traci poczucie kontroli. Przemoc nie tylko rani – ona wiąże. Przemoc w „dobrym domu”: sygnały, których nie wolno ignorować Przemoc w zamożnych, wysokofunkcjonujących rodzinach często pozostaje niewidoczna – stereotypy sprawiają, że nikt jej tam nie oczekuje. Do sygnałów, które mogą wskazywać na jej wystąpienie należą: nagłe nieobecności w pracy, wycofanie z relacji, widoczne na ciele ślady przemocy, „dziwne wypadki”, obniżony nastrój. Co, jeśli same lub sami znajdujemy się w takim położeniu? – Pierwszym krokiem może być porozmawianie z bliską osobą, której możemy zaufać i która będzie dla nas wsparciem: wysłucha, zrozumie, przenocuje nas albo pójdzie z nami na policję. Gorąco zachęcam tez do zapoznania się z planem awaryjnym, który możemy zrealizować, jeśli jesteśmy w takiej sytuacji, że być może nagle będziemy musiały uciekać. Zainstalujmy sobie darmową aplikację Safe You, która po naciśnięciu jednego przycisku wysyła alert z prośbą o pomoc do naszych wybranych kontaktów i zaczyna nagrywać dźwięk z otoczenia, który może być później materiałem dowodowym. Można też dzwonić do organizacji pomocowych takich jak Feminoteka, Niebieska Linia czy Czas Kobiet w Poznaniu, aby porozmawiać o swojej sytuacji i dowiedzieć się, jakie mamy prawa i wspólnie zastanowić się, co dalej – instruuje Joanna Gzyra-Iskandar. W razie potrzeby można zadzwonić na infolinię Feminoteki: 888 88 33 88. Film pokazuje również wątek przemocowego związku mężczyzny. Statystyki potwierdzają jednak, że to kobiety i dzieci nadal najczęściej stają się ofiarami. Choć Feminoteka pracuje z kobietami, zdarzają się telefony od mężczyzn – ci kierowani są na Niebieską Linię, gdzie mogą otrzymać pomoc. Jak pomóc, gdy podejrzewamy, że ktoś doświadcza przemocy? Pomaganie osobie doświadczającej przemocy bywa trudne, bo jej zachowania często wydają się sprzeczne. – Czasem ofiara zachowuje się tak, jakby tej pomocy nie chciała. Wielokrotnie spotykałam się z sytuacjami, w których ofiary zaczynały mówić o tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami, po czym zmieniały wersję zdarzeń, wycofywały się z tego – przekonuje Julitta Dębska. Taki schemat pojawia się na każdym etapie wychodzenia z przemocowej relacji. Wynika z lęku, zależności i braku realnych możliwości działania. – Po pierwsze ofiary są uzależnione emocjonalnie, a czasem finansowo od sprawców. Po drugie, nie mają pomysłu na to, jak sobie poradzić, gdzie pójść, jak zacząć nowe życie. Po trzecie, zwyczajnie boją się konsekwencji, zemsty, eskalacji przemocy – mówi psycholożka. – Należy pamiętać, że to tylko wierzchnia warstwa, a pod spodem kryje się lęk, strach, obawy, paraliż, współuzależnienie, wstyd. Właśnie dlatego tak ważna jest konsekwencja i praktyczne wsparcie. – Nie powinniśmy się poddawać i powinniśmy być konsekwentni w reagowaniu na przemoc. Ważne jest zarówno wsparcie emocjonalne, jak i pomoc w rozwiązaniu problemów formalnych i bytowych. To, czego najbardziej w takiej sytuacji ofiara potrzebuje, to dach nad głową, jedzenie, bezpieczne miejsce, w którym może się schronić – dodaje Dębska. Gdzie system zawodzi – i jak go naprawić? Jednym z najmocniejszych wątków filmu jest niewydolność instytucji: policji, sądów, urzędów. Niestety – jak podkreśla Joanna Gzyra-Iskandar – to wciąż rzeczywistość, z którą mierzą się osoby szukające pomocy. Dlatego Feminoteka walczy o obowiązkowe szkolenia dla policji i sądów. – Głównym problemem, jeśli chodzi o polskie instytucje i osoby w nich pracujące jest to, że szukając pomocy, nigdy nie wiemy, na kogo trafimy. Być może akurat będzie dyżurował empatyczny funkcjonariusz, która zna wszystkie procedury i będzie zdeterminowany, aby pomóc, ale równie dobrze możemy trafić na policjanta, który powie może niech pani śpi dzisiaj na kanapie, niech pani nie drażni męża lub spyta: a czym tym razem pani tak zdenerwowała męża?. To jeden z powodów, dla których osoby pokrzywdzone boją się zgłaszać przemoc: mają obawy, że zostaną „spławione”, zlekceważone, a wręcz wtórnie skrzywdzone. Nasze psycholożki nieraz słyszały od kobiet, że to, jak potraktował je system było gorsze niż to, co zrobił im sprawca. Polska ma niezłe rozwiązania prawne i proceduralne, ale brakuje szkoleń i pieniędzy. Dlatego uruchomiłyśmy petycję do naszych władz, aby organizować szkolenia dla osób pracujących z pokrzywdzonymi – aby już żadna kobieta nie usłyszała na przesłuchaniu: czemu pani nie odeszła wcześniej – może się pani jednak podobało – podsumowuje ekspertka Feminoteki. „Czerwone flagi” i pierwsze symptomy zachowań przemocowych Jedną z ważnych lekcji płynących z filmu jest uważność na pierwsze sygnały, które mogą świadczyć o tym, że relacja rozwija się zbyt szybko lub w niepokojącym kierunku. Jak zaznacza Julitta Dębska: – Wymiana cytatów w aplikacji randkowej to za mało, by stwierdzić, że poznaliśmy kogoś, kto może być partnerem na życie i kimś, przy kim możemy poczuć się bezpiecznie. W „Domu dobrym” Gośka przymykała oko na drobne i większe kłamstwa, na kreowanie fałszywego wizerunku, przejawy agresji i wulgarności. Te zachowania były maskowane statusem, obyciem i wykształceniem partnera, co – jak mówi psycholożka – imponowało jej rodzinie i sprawiało, że tłumiła swoją własną intuicję. W filmie pojawiają się także sygnały, które bohaterka zignorowała całkowicie. Jedną z nich była informacja od byłej żony Grześka, która ostrzegała ją przed nim i dała wskazówkę, by jak najszybciej uciekała. Jedną z najpoważniejszych „czerwonych flag” jest zatajanie kwestii finansowych, co miało miejsce w „Domu dobrym”. – Taka postawa ma już nawet określenie w psychologii – jest to zdrada finansowa – precyzuje Julitta Dębska. Z trudnego domu do toksycznego związku: jak tworzyć zdrowe i świadome relacje? Historia z „Domu dobrego” pokazuje, że bolesne doświadczenia wyniesione z domu – przemoc, manipulacja, uzależnienie rodzica – mogą wpływać na dorosłe wybory relacyjne. Jednak przeszłość nie musi determinować przyszłości. – Jeśli nie mamy dobrych wzorców relacyjnych, to nie znaczy, że nigdy nie stworzymy udanej relacji i nie będziemy potrafili stworzyć bezpiecznego związku – mówi psycholożka. Wychowanie w środowisku, w którym zabrakło stabilności czy bezpieczeństwa, sprawia jednak, że „normalność” może być trudna do rozpoznania. – Może nam brakować wiedzy o tym, jak wygląda normalność, jak to jest czuć spokój i bezpieczeństwo przy bliskiej osobie. Nieświadomie możemy odtrącać dobrych ludzi i wybierać tych, których zachowanie jest podobne do postępowania naszych rodziców. Możemy również odtwarzać zachowania swoich opiekunów, nawet jeśli tego nie chcemy – wylicza Julitta Dębska. W procesie zdrowienia i budowania dojrzałych więzi pomaga terapia. To ona pozwala rozpoznać niezdrowe schematy, zrozumieć ich źródła i wypracować nowe sposoby funkcjonowania. Psycholożka podkreśla jednak mit, który szczególnie warto obalić: to nieprawda, że osoby z trudnym dzieciństwem częściej trafiają na przemocowych partnerów. Stereotyp ten może sprawić, że przegapimy sygnały świadczące o tym, że ktoś z pozoru „idealnej” rodziny potrzebuje pomocy: Joanna Gzyra-Iskandar jest dyrektorką ds. komunikacji oraz rzeczniczką ds. przeciwdziałania przemocy wobec kobiet w Fundacji Feminoteka. Od 11 lat zawodowo zajmuje się PR-em i komunikacją, od 5 lat w organizacjach pozarządowych. Jako aktywistka działa w obszarach zwalczania przemocy ze względu na płeć, dostępu do bezpiecznej aborcji oraz praw osób LGBTQ+. Julitta Dębska jest psycholożką, coachką relacji i badaczką specjalizującą się w psychologii miłości. Wspiera osoby przechodzące przez trudne momenty w relacjach romantycznych, takie jak rozstania, zdrady czy kryzysy. Na swoim kanale YouTube dzieli się praktyczną wiedzą i narzędziami, pomagając odbudować zdrowe podejście do miłości.
Ten norweski film o skomplikowanych relacjach czule dotyka tego, o czym boimy się mówić. Powinna go obejrzeć każda kobieta
Dag Johan Haugerud z niezwykłą delikatnością zagląda tam, gdzie codziennie jesteśmy, ale rzadko kiedy mamy odwagę spojrzeć naprawdę - w sam środek naszych uczuć. „Miłość”, trzecia odsłona jego filmowego cyklu o współczesnych relacjach, to kino ciche, empatyczne, momentami zabawne. A przede wszystkim prawdziwe.
W świecie, który częściej domaga się deklaracji niż uczuć, norweski reżyser - Haugerud proponuje coś niezwykle odświeżającego: spokój. Film „Miłość” nie przyspiesza, nie dramatyzuje, nie uwodzi tanimi emocjami. Zamiast tego prowadzi nas przez relacje, które są tak zwyczajne, że aż zaskakująco bliskie. Po „Seksie” i „Snach o miłości” autor hitu wyświetlanego obecnie w polskich kinach ponownie zagląda do ludzkiego serca - ale robi to z jeszcze większą czułością. Jego bohaterowie żyją, kochają, mylą się i próbują od nowa. Nie są idealni, ale są prawdziwi. I to jest najbardziej poruszające. W tym artykule znajdziesz: Film „Miłość”. Norweska opowieść o bliskości, która nie krzyczy - tylko słucha Prom jako współczesny speed-dating. Tyle że z norweską subtelnością Nowe oblicza uczuć: miłość hetero, homo i ta, której nie potrafimy nazwać „Miłość”: film, który zostaje z nami długo po seansie Film „Miłość”. Norweska opowieść o bliskości, która nie krzyczy - tylko słucha Haugerud wybiera dla swojej historii stolicę Norwegii - Oslo - surowe, chłodne, wcale nie instagramowe. Miasto, które zamiast być tłem do romansów, staje się lustrem: odbija współczesność, jej tempo, jej samotność, jej pragmatykę. W centrum tej opowieści są trzy osoby: lekarka Marianne, pielęgniarz Tor i Kathrine, urzędniczka odpowiedzialna za kulturę. Poznajemy ich nie w wielkich życiowych momentach, lecz w drodze - na promie płynącym z Oslo do małej miejscowości, która w pewnym sensie istnieje tylko po to, by ludzie mogli się wyspać. I jest w tym coś symbolicznego. Prom, który płynie przez środek nocy, tworzy przestrzeń niewymuszonej intymności. Przypadkowe spotkania nagle stają się możliwe. Ludzie, których nic nie łączy, zaczynają rozmawiać. A z czasem, podczas tej podróży, rodzi się między nimi może i coś więcej. Prom jako współczesny speed-dating. Tyle że z norweską subtelnością W „Miłości” prom nie jest zwykłym środkiem transportu - to coś pomiędzy klubem, czatem i terapią grupową. Miejscem, gdzie wszyscy są trochę poza czasem, trochę poza sobą. „Gdy nie mogę spać, wsiadam na prom. Szukam faceta. Patrzę, kto jest online, a potem liczę, że nasze spojrzenia się spotkają” - mówi jeden z bohaterów. I to zdanie definiuje całą naszą współczesną intymność: hybrydową, półcyfrową, półosadzoną w realu. Najpierw symetryczne „match”, dopiero potem uśmiech. Najpierw aplikacja, dopiero potem rozmowa. Najpierw test, potem ryzyko. Tak obecnie wyglądają nasze relacje. Haugerud ich jednak nie ocenia. Raczej obserwuje - i trafia w punkt, w którym dziś znajduje się wiele osób. Chcemy bliskości, ale potrzebujemy „bezpiecznika”, jakim stają się aplikacje randkowe. Tinder i Grindr nie są tu demonizowane - są narzędziem, które pomaga zrobić pierwszy krok, zanim zjawi się odwaga. Nowe oblicza uczuć: miłość hetero, homo i ta, której nie potrafimy nazwać Film „Miłość” nie próbuje odtworzyć klasycznego romansowego modelu: on i ona, przeznaczenie, przeszkody, happy end. Zamiast tego pokazuje relacje, które wymykają się ramom. Marianne, oszczędna w emocjach lekarka, spotyka na swojej drodze Tora - pielęgniarza, który inaczej rozumie bliskość, inaczej o niej mówi, inaczej ją przeżywa. Ich rozmowy są proste, ale niosą wszystko to, czego nie umiemy powiedzieć nawet najbliższym. Obok nich pojawiają się historie mężczyzn odnajdujących swoją seksualność na nowo, ludzi, którzy w intymności szukają nie tyle miłości, co bycia zauważonym choć przez chwilę. Haugerud pozwala im wszystkim wybrzmieć. Bez patosu. Bez wstydu. Bez moralizowania. „Miłość”: film, który zostaje z nami długo po seansie Co najbardziej zachwyca w tym filmie? Cisza, która pozwala rozgościć się uczuciu. Dialogi, które brzmią jak prawdziwe rozmowy. Pauzy, które znaczą więcej niż wyznania oraz twarze, na których jedna mikrosekunda zmienia sens sceny. To kino, w którym - paradoksalnie - najwięcej dzieje się wtedy, kiedy nic się nie dzieje. „Miłość” jest najdelikatniejszą, a jednocześnie najbardziej dojrzałą częścią trylogii Haugeruda. „Sny o miłości” poruszały młodzieńczą pasją, „Seks” - kryzys tożsamości. „Miłość” spaja to wszystko w całość. Jest jak rozmowa, której nie chcemy kończyć. I może właśnie dlatego tak trafia prosto w serce. Film można obecnie zobaczyć w prawie wszystkich polskich kinach. Zarówno w multiplexach jak i malutkich studyjnych salach.