Mery Spolsky: „Kocham Polskę w sposób niedoskonały, ale to nie umniejsza tej miłości” [WYWIAD]
Właśnie ukazał się najnowszy album wokalistki o tytule „KOCHAM POLSKĘ”. Z Mery Spolsky rozmawiamy o współczesnej definicji patriotyzmu, muzycznych inspiracjach i życiowych zmianach.
Gabi Trojanowska, ELLE.pl: Rozmawiamy równo tydzień przed premierą Twojej najnowszej płyty, „KOCHAM POLSKĘ”, ale dwa utwory z tracklisty są już dostępne w streamingu. Jakie były pierwsze reakcje, komentarze na ich temat? Mery Spolsky: Najbardziej zauważalne jest to, że ludzie czują nowego producenta. Całą płytę stworzyliśmy razem z Michałem FOXEM Królem – współprodukowaliśmy i współkomponowaliśmy. To była duża zmiana dla mnie, bo wcześniej współpracowałam głównie z Noe Coase’em. Myślę, że to efekt nowego miejsca, innej energii, innych rozmów w studiu. Po pierwszych dwóch singlach widać też, że ta płyta będzie bardzo różnorodna. „Marysia Kowalska” to klasyczna piosenka z refrenem, a „Nie ma już PL” jest bardziej performansem, mniej radiowym utworem. Chronologia albumu została tak ułożona, by na koniec zaskoczyć – zakończyć mocnym, „rusko-dyskotekowym” akcentem. Skąd pomysł, by tym razem zająć się tematyką Polski? Twój pseudonim już nieco to sugeruje, ale wcześniejsze płyty nie dotykały patriotyzmu. Myślałam o nowym projekcie już w czasie premiery „EROTIK ERA”. Tamta płyta była efektem dwuletnich obserwacji – moich lęków, dojrzewania, kobiecości. Gdy ją skończyłam, zaczęłam się zastanawiać, dlaczego właściwie tak lubię pisać po polsku, dlaczego nigdy się nie wyprowadziłam, choć miałam ku temu okazje… Przypomniałam sobie, że mój pseudonim – Mery Spolsky – od lat prowokuje pytania: „Jesteś patriotką?”, „O co chodzi z tym ‘Spolsky’?”. Ta flaga trochę już się do mnie „przykleiła”. Co roku też ktoś pytał, czy wystartuję w Eurowizji, bo z takim pseudonimem to byłoby zabawne (śmiech). Pomyślałam, że może właśnie w tej polskości jest temat, którego jeszcze nie eksplorowałam. Polska to moje miejsce – dlatego zostawiłam na boku tematy erotyczne i te dotyczące relacji, które dominowały wcześniej. Jestem teraz w spokojnym związku, w innym momencie życia. Chciałam więc bardziej obserwować niż „wyżywać się” emocjonalnie. Miałaś obawy, mówiąc bliskim o pomyśle na taką płytę? Spotkałaś się z jakąś krytyką? Myślę, że patriotyzm wśród młodych może budzić wstyd, ale z drugiej strony – młodsze pokolenie jest bardzo związane z polską kulturą, słucha polskiego rapu, ma swoich idoli i fascynuje się PRL-em, modą, ludowością. Ta miłość do Polski jest obecna, choć może nastolatkowie nie chcą tego nazywać patriotyzmem. Mój tata uznał to za świetny pomysł, że to dobra okazja, by jeszcze bardziej poznać Polskę. Mój chłopak, Mateusz Golis, który współpracuje ze mną przy tym projekcie (jest autorem zdjęć, okładki i reżyserem klipów), też od razu się zaangażował. Pamiętam, jak podczas wakacji w Egipcie rozmawialiśmy o projekcie – wtedy, na wczasach all inclusive, to było „totalnie polskie” (śmiech). Tak zaczęliśmy szkicować tekst do „Ruskiego Disko”. To też bardzo polski kontekst… Tak, to „klasyczny” polski obrazek – Polak w Egipcie, który musi mieć wszystko „all inclusive” (śmiech). I choć staram się pozbyć tych naleciałości, to jednak mam do nich pewną czułość. Polska to naprawdę moje miejsce, mimo że może to brzmieć jak krzywdzący stereotyp. Śmiejemy się z tego, ale w tym jest coś autentycznego. Nie wstydzę się przyznać: „Tak, jestem z Polski, i to jest fajne”. I to jest właśnie ta czułość, którą czułam słuchając Twojego albumu. To wybrzmiewa w Twojej muzyce. Cieszę się, że to dostrzegasz. Nie chciałabym, by „KOCHAM POLSKĘ” było odbierane jako ironiczne. Chcę, żeby to była prawdziwa, czuła miłość. Szukałaś inspiracji u innych artystów, którzy śpiewali o Polsce? Pomyślałam na przykład o Grzegorzu Ciechowskim. Jego tekst „Nie pytaj o Polskę”: „[Polska – przyp. red.] to nie kochanka, ale sypiam z nią, choć śmieją ze mnie i drwią”. Ta piosenka, mimo że powstała w zupełnie innych czasach, emanuje pewną dwoistością – z jednej strony to kochanka, z którą wstyd się pokazać, a z drugiej strony – przyciąga jak magnes... Zgadza się. Pamiętam, jak będąc dzieckiem, nie rozumiałam tych piosenek, ale coś w nich przyciągało mnie od razu. Moja mama puszczała Ciechowskiego, a później, gdy zaczęłam wgłębiać się w teksty, urzekała mnie ta erotyczna metafora o kraju. Było w tym coś odważnego, wulgarnego, ale jednocześnie bardzo cool. Polska wychodziła z PRL-u, nie była jeszcze tak rozwinięta jak dziś. Te utwory miały w sobie odwagę. Oczywiście w mojej głowie nieustannie pozostaje też Maria Peszek z „Sorry Polsko”. Wspomniałaś o sesjach zdjęciowych i podróżach po Polsce. A co z okładką płyty? To bardzo ciekawa historia, którą pokrótce opisałaś na Instagramie... To była genialna historia. Kiedy opublikowałam ją w internecie, wiele osób nie dowierzało, więc wyjaśnię – tak, na okładce znalazł się sołtys wsi Borowa (woj. dolnośląskie – przyp. red), Sławomir Maślanka. Cała sytuacja była bardzo spontaniczna. Podczas naszej podróży po Polsce natknęliśmy się na auto pomalowane w polskie barwy narodowe. Mój chłopak znalazł z kolei konkurs patriotyczny, w którym ten samochód, golf przemalowany na biało-czerwono, się pojawił. Pomysł był naprawdę odjazdowy i jednocześnie tak nierealny, że postanowiliśmy spróbować nawiązać kontakt z sołtysem. Okazało się, że pan Sławomir zgodził się na sesję zdjęciową. Kiedy dotarliśmy do jego domu, zobaczyliśmy, że to – dosłownie – prawdziwy pałac. Wiesz, co było w tym najbardziej poruszające? Że nie rozmawialiśmy o polityce ani o poglądach: po prostu spotkały się dwie osoby, które chciały stworzyć coś artystycznie. W nowym albumie pokazujesz Polskę, która nie jest tylko Warszawą. Bardzo mi zależało, by album nie miał tylko „warszawskiego” charakteru. Na Instagramie pokazałam zdjęcie na tle postmodernistycznego budynku we… Wrocławiu. Niedługo później napisała do mnie dziewczyna, która prowadzi fanpage poświęcony właśnie takim zabytkom, i powiedziała, że jest zachwycona, że muzycznie znalazłam inspirację w takim miejscu. Przypomnieliśmy ludziom, jak wiele ciekawych miejsc mamy w Polsce, nie tylko w stolicy. Czy jest coś, co Cię wkurza we współczesnej Polsce? Jest tego sporo. Na pewno sam fakt, że zaczynam płytę od piosenki o tym, co mnie wkurza, jest symboliczny: pisanie wychodzi u mnie z frustracji, smutku, z niezadowolenia. Przy poprzedniej płycie, „EROTIK ERA”, czułam niezadowolenie względem własnego ciała, tego jak jest oceniane. Przy tej płycie natomiast, jestem sfrustrowana wieloma rzeczami, na które nie mam wpływu. Przy okazji każdych wyborów – internet eksploduje, ludzie się kłócą, a życie staje w miejscu. To męczy. Wkurza mnie też, że Polacy często narzekają. Mamy w sobie tyle marudzenia! Ciągle trudno też mówić o seksualności, emocjach, feminizmie bez oceniania. Po „EROTIK ERZE” dostałam sporo komentarzy, że „przesadziłam”, choć nie zrobiłam nic kontrowersyjnego. Jako społeczeństwo wciąż mamy sporo do przepracowania. Jak Twój wizerunek ewoluował od czasu „EROTIK ERY”? Zmieniłaś fryzurę... Czułam, że muszę ściąć włosy (śmiech). To zdecydowana zmiana, ale czuję, że to image, który pasuje do całej tej płyty. Krótkie włosy z czerwonymi akcentami to trochę moja fascynacja Charli XCX, która miała podobny look w swojej poprzedniej erze. Chciałam, żeby to był styl nawiązujący do biało-czerwonych barw, ale z odrobiną subtelności. Zależało mi na tym, by stworzyć coś, co będzie miało modowy sens, jak np. flagi brytyjskiej w stylizacjach Spice Girls czy Davida Bowiego. Czy jest jakiś wers z nowego albumu, który szczególnie z Tobą rezonuje? Tak! Myślę o wersie z piosenki „Szaraki”, która zaczyna się od słów: „Jesteśmy tacy sami, między szarymi blokami”. Często mam tę myśl, gdy idę ulicą, widzę ludzi, porównuję się do nich lub czuję się wyobcowana. Wtedy przypominam sobie, że w gruncie rzeczy – no właśnie – wszyscy jesteśmy tacy sami. Niezależnie od tego, jak się prezentujemy na zewnątrz, mamy podobne życie, wracamy do domów, zakładamy dresy i mamy swoje problemy. To dla mnie ważne przypomnienie, że wszyscy jesteśmy ludźmi, niezależnie od statusu czy pozorów. I może to jest właśnie ta definicja patriotyzmu, której dziś potrzebujemy? Poczucia wspólnoty – mimo różnic? Dokładnie. Nie chodzi o to, by na każdym marszu iść z flagą, czy całować ziemię obiecaną (śmiech). Moja miłość do Polski może przejawiać się w innych drobnych gestach – w tym, że lubię tu być, że chodzę po polskich górach, że słucham polskiej muzyki. Kocham Polskę w sposób niedoskonały, ale to nie umniejsza tej miłości. Myślę, że to nas, Polaków, łączy – czy w autobusie, czy w Ferrari. I to wcale nie jest coś złego: może dzięki temu łatwiej możemy się nawzajem zrozumieć? Czy jest coś jeszcze, czym zaskoczy swoich fanów Mery Spolsky na płycie „KOCHAM POLSKĘ”? Będzie winyl, i to nie byle jaki! Dołączymy do niego rozszerzoną opowieść o Polsce, bo znajdą się tam zdjęcia z miejsc, które odwiedzaliśmy podczas sesji. Na płycie jest tylko mały sneak peek, a cała reszta historii pojawi się dopiero na winylu. To istotna część tematyki, którą poruszyłam w tekstach.
Już jest! Polski duet Blauka powraca po 6 letniej przerwie z nowym albumem, który zaskakuje świeżym brzmieniem
Po 6 latach od wydania debiutanckiego krążka, zespół Blauka powraca z nowym, świeżym albumem. Czego możemy się spodziewać?
Spis treści: Początki zespołu Blauka Charakterystyka nowej płyty zespołu Blauka Gdzie słuchać najnowszego albumu Blauki? Początki zespołu Blauka Zespół Blauka powsta w 2018 roku w Warszawie, z inicjatywy dwójki niezależnych artystów– kompozytorki, wokalistki i autorki tekstów Georginy Tarasiuk oraz basisty, producenta i kompozytora Piotra Lewańczyka. Jeszcze przed ukazaniem się pierwszej płyty, zespół zaintrygował krytyków licznymi singlami, z czego wyróżnić można; debiutanckie „Figle Zuchwałe”, czy wydane w kolejnych latach „Fantazmat” i „Polanę”. Jesienią, 2019 roku, ukazał się ich pierwszy album – „Miniatura”, który powstał dzięki współpracy z niezależną wytwórnią muzyczną Duża Wytwórnia. View oEmbed on the source website Duet specjalizuje się alternatywnych brzmieniach, łącząc gatunek indie pop z elementami vintage i soft rocka, ale jak sami opisują, najbliżej im do „retrospektywnego rocka rekreacyjnego”. Muzykę Blauki charakteryzuje magnetyczny wokal Tarasiuk i wynikające, z subiektywnych, często humorystycznych obserwacji, teksty, które najczęściej podejmują problematykę złożoności ludzkich relacji we współczesnym świecie. Największe inspiracje czerpią z muzyki lat 70., łącząc jej ponadczasowe brzmienie z retro aranżacją i nowoczesną oprawą muzyczną. Charakterystyka nowej płyty zespołu Blauka „Wolta” to album, który nie tyle wykonuje zwrot, co z pełną świadomością skręca w nieoczywistym kierunku. To odważna i intymna podróż – każdy utwór stanowi odrębną opowieść, a razem tworzą spójną historię o stracie, przemianie, wewnętrznych rozterkach i o ponownym odnajdywaniu siebie. To propozycja dla odbiorcy uważnego i wrażliwego, który dostrzega ukryte znaczenia, symbole i przekazy, ukryte pomiędzy wersami. Pod względem brzmieniowym „Wolta” kontynuuje charakterystyczny styl Blauki – zostaje sobą, ale dojrzewa i nie boi się ryzyka. Single promujące album, jak „Kiks”, „Berlin i Amsterdam” czy „Fason”, stopniowy otwierały słuchaczom drzwi do świeżej odsłony zespołu – spójnej, lecz niejednolitej, głęboko zakorzenionej w indie popie i alt popie, ale także wolnej od utartych schematów i przesadnej nostalgii. Gdzie słuchać najnowszego albumu Blauki? „Wolta” swoją premierę ma w dniu dzisiejszym – 28 maja. Płyta dostępna jest na wszystkich platformach cyfrowych, jak Spotify, Tidal i YouTube ale także w wersji fizycznej, możliwej do zakupienia w popularnych sklepach. Jak zapowiadają twórcy, niebawem ogłoszone zostaną pierwsze daty trasy koncertowej, promującej najnowszy krążek. Najświeższe informacje pojawiać się będą na oficjalnych profilach Blauki w social mediach.
Niebywałe, co zrobiła Justyna Steczkowska tuż po występie na Eurowizji. Fani przecierali oczy ze zdumienia
Justyna Steczkowska zachwyciła wszystkich podczas półfinału Eurowizji 2025 i awansowała do wielkiego finału prestiżowego konkursu piosenki. Oto, co zrobiła tuż po zejściu ze sceny.
Po niezwykle emocjonującym występie w półfinale 69. Konkursu Piosenki Eurowizji 2025 Justyna Steczkowska poruszyła serca widzów i ekspertów. Artystka zaprezentowała swoją piosenkę „Gaja”, która łączyła nowoczesne brzmienie z mistycznym klimatem. Chwilę po ogłoszeniu wyników Steczkowska wzruszyła swoich fanów jeszcze bardziej. Co się wydarzyło tuż po jej show w Bazylei? Emocje Justyny Steczkowskiej po ogłoszeniu wyników półfinału Eurowizji 2025 Justyna Steczkowska wraca na Eurowizję po 30 latach i od razu bije rekordy. Jej półfinałowy występ z utworem „Gaja” zachwycił internautów w całej Europie, zdobywając blisko 4 miliony wyświetleń. Nic więc dziwnego, że artystka awansowała do finału Eurowizji 2025, który odbędzie się 17 maja. Na tym jednak nie koniec! Po zakończeniu pierwszego półfinału Eurowizji 2025 w Bazylei, Justyna Steczkowska wyszła, by porozmawiać z dziennikarzami, a jej słowa były pełne emocji. Artystka przyznała, że nie kryje łez, ale po całym dniu wzruszeń poczuła się nieco spokojniejsza: Wokalistka dodała również, że udział w Eurowizji kosztuje ją nie tylko ogrom emocji, ale również pracy, podobnie jak samych organizatorów tego muzycznego przedsięwzięcia: Tak wyglądał widowiskowy występ Justyny Steczkowskiej na Eurowizji 2025 W niezwykłym, eurowizyjnym show Steczkowskiej towarzyszyło czterech tancerzy, a choreografia była niezwykle dynamiczna. Wizualizacje, w których główną rolę odgrywał smok, robiły ogromne wrażenie. Co więcej, pojawiły się także wystrzały ognia oraz kłęby dymu, które potęgowały dramaturgię występu. Kulminacyjnym momentem występu było jednak coś, co z pewnością zostanie na długo w pamięci widzów – Justyna Steczkowska uniosła się na linach kilka metrów nad ziemię, śpiewając wysokie dźwięki utworu. Latanie nad sceną, w połączeniu z jej wokalem i ekspresją, wzbudziło wielki podziw zarówno wśród publiczności, jak i internautów. Po takim występie nie mogło zabraknąć gratulacji i zasłużonych pochwał, a Justyna Steczkowska kolejny raz udowodniła, że jest artystką o niezrównanym talencie i charyzmie. Nagranie ze spektakularnego show polskiej diwy zobaczycie poniżej. Jesteśmy pod wrażeniem!
Co za noc! Margaret, Zalia i Sara James w nowej premierze singla i teledysku BABIE LATO
Gdy ogień, woda i powietrze spotykają się w jednym miejscu, można być pewnym tylko jednego – emocji, które porwą jak letnia burza. A te, z całą mocą, przynosi najnowszy projekt muzyczny BABIE LATO 2025, którego przedsmak właśnie trafił do sieci. Nowy singiel „Co za noc” oraz towarzyszący mu teledysk to taneczny manifest siostrzeństwa i zapowiedź muzycznego lata, które zapłonie na scenach festiwalu Santander Letnie Brzmienia.
W rolach głównych: trzy silne kobiety, trzy różne wrażliwości, trzy żywioły. Margaret to ogień – ekspresyjna i niepokorna. Zalia wnosi spokój wody. A Sara James? Lekkość i siłę powietrza. Wspólnie tworzą zjawiskowy girlsband, który udowadnia, że kobieca współpraca może być nie tylko twórcza, ale i potężna. — Na planie klipu było ogniście, wietrznie i mokro – a to za sprawą żywiołów, które reprezentujemy. Ale to wszystko idealnie oddaje też to, co działo się między nami w studiu – mówi Margaret, liderka tegorocznej odsłony BABIE LATO. Klip wyreżyserował Alex Pak – pełen dynamiki, kolorów i energii, która zapowiada jedno: to dopiero początek. BABIE LATO powraca! Projekt BABIE LATO narodził się w 2023 roku jako specjalna inicjatywa festiwalu Santander Letnie Brzmienia – z misją promowania kobiecej siły w muzyce. Po sukcesie poprzednich edycji, z udziałem takich artystek jak Natalia Kukulska, Mery Spolsky, Brodka czy Rosalie., przyszedł czas na kolejną odsłonę. I wygląda na to, że tegoroczne lato będzie należało właśnie do nich. View oEmbed on the source website Nowa muzyka, nowe emocje Singiel „Co za noc” to zapowiedź nadchodzącej EP-ki, nad którą artystki właśnie pracują. Wśród utworów znajdzie się m.in. nowa wersja znanej piosenki – tym razem w całkowicie nowym wydaniu. Zanim rozkręci się wakacyjna trasa koncertowa, trio pojawi się 26 kwietnia w Poznaniu podczas NEXT FEST Music Showcase & Conference, gdzie wezmą udział w panelu dyskusyjnym „Girlsband 2.0. Siostrzeństwo czy wyzwanie?”. Będzie to okazja do wspólnego namysłu nad tym, jak współpraca silnych kobiet może zmieniać brzmienie współczesnego popu. — Mam nadzieję, że odbiorcy pokochają ten utwór tak samo jak my – dodaje Sara James. Letnie Brzmienia, gorące emocje Na scenach Santander Letnie Brzmienia 2025 BABIE LATO wystąpi obok takich artystów jak Hey, Edyta Bartosiewicz, Mrozu, Kaśka Sochacka, Coma, Ania Dąbrowska czy Natalia Szroeder. Szykuje się lato pełne emocji i silnych kobiecych głosów. Harmonogram Santander Letnie Brzmienia 2025: Kraków / 4-5 lipca Wrocław / 11-12 lipca Warszawa / 8-9 sierpnia Gdańsk / 22-23 sierpnia Poznań / 29-30 sierpnia Więcej informacji o programie i aktualnie dostępnych biletach znajduje się na www.santanderletniebrzmienia.pl.
Evelina Ross śpiewa piosenki Bruno Marsa, Maryli Rodowicz i Meghan Trainor [ELLE Music Game]
20 muzycznych haseł i tylko 10 sekund na ich odgadnięcie! Evelina Ross mierzy się z zasadami naszej rozśpiewanej gry w najnowszym odcinku ELLE Music Game.
Dopadła Cię jesienna chandra? Mamy na to sposób, a dokładnie: nowy odcinek ELLE Music Game. W listopadowym wydaniu naszej gry Evelina Ross wprawia w energię, z którą przetrwacie jesienno-zimową melancholię. Zresztą wśród jej muzycznych haseł znalazło się jedno o trwającej porze roku. Evelina to przedstawicielka młodego pokolenia na polskiej scenie muzycznej. Rozwija swoją karierę w świecie muzyki pop. Jest autorką i kompozytorką, która w ostatnim czasie pracuje nad nowym debiutanckim albumem. Single zapowiadające krążek - „Tchórz” i „Tańce na Modlinie” zgromadziły na YouTube ponad 100 tysięcy wyświetleń. W oczekiwaniu na twórczość Eveliny zapraszamy do odsłuchania odcinka ELLE Music Game z jej udziałem, który jest dostępny na naszym kanale na YouTube. View oEmbed on the source website
Ten Typ Mes rapuje i śpiewa piosenki Pezeta, WWO i Natalii Kukulskiej [ELLE Music Game]
Niewielu raperów gościło w ELLE Music Game, dlatego najnowszy odcinek tej muzycznej zabawy jest po tym względem szczególny. Studio odwiedził Piotr Szmidt, znany jako Ten Typ Mes. Podczas rozgrywki nie zabrakło klasyków rapu pierwszej dekady XXI wieku i polskich hitów Edyty Górniak czy Natalii Kukulskiej.
Ten Typ Mes w ELLE Music Game Piotr Szmidt, znany w branży jako Ten Typ Mes jest kolejnym gościem ELLE Music Game. Piotr jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych raperów na polskiej scenie muzycznej. Jego inteligentne i jednocześnie humorystyczne teksty piosenek urzekły publikę. Dołożył sporę cegiełkę do historii polskiego rapu, ale oprócz solowej kariery jest również producentem muzycznym. Cały odcinek z Ten Typ Mes możecie już obejrzeć na naszym kanale na YouTubie. Ten Typ Mes na Dzień Ojca: "Cudze dzieci są cudze. Jeśli aktualnie ślina nie wzbudza twojego rozsłodzenia, nie martw się. To nie świadczy o tym jakim będziesz tatą"
Męskie Granie Orkiestra prezentuje tegoroczny singiel
Daria Zawiałow, Mrozu oraz Kacperczyk, czyli Męskie Granie Orkiestra 2024, nagrali utwór „Wolne Duchy”, promujący tegoroczną, 15. już, edycję kultowej trasy Męskie Granie. Singlowi towarzyszy teledysk, w którym monumentalne głowy artystów przemierzają Polskę, prezentując jej różne oblicza.
Wolne Duchy razem w trasie od 15 lat Czekałem cały rok, żeby tutaj wrócić jak lato, gdzie tańczą, tańczą wolne duchy w noc jak dzieło sztuki – śpiewają członkowie tegorocznej Męskie Granie Orkiestry w utworze Wolne Duchy. Ten wers doskonale oddaje atmosferę samej trasy i to, co myślą o niej artyści, niejednokrotnie nazywając ją „kolonią”. Tym razem na swój wakacyjny turnus wyruszy wyjątkowy skład – Daria Zawiałow, Mrozu oraz Kacperczyk. Artyści zaprezentowali właśnie singiel Wolne Duchy, będący przedsmakiem wciąż owianego tajemnicą programu, jaki Męskie Granie Orkiestra 2024 przygotowała na 15-lecie trasy. Autorami tekstu do utworu są: Daria Zawiałow, Mrozu, Maciej Kacperczyk, Paweł Kacperczyk i Arkadiusz Sitarz. Za muzykę odpowiadają: Mrozu, Paweł Kacperczyk, Maciej Kacperczyk i Dryskull. Tego lata w Męskie Granie Orkiestrze pojawią się jeszcze: Bartek Królik, Tomasz Brzozowski, Szymon Paduszyński, Kacper Stolarczyk i Jerzy Markuszewski. W drodze przez Polskę Na potrzeby teledysku promującego utwór Wolne Duchy w drogę po Polsce wyruszyły monumentalne głowy członków tegorocznej Męskie Granie Orkiestry. Świętujemy 15 lat w trasie wyjątkowym teledyskiem. W podróż po Polsce zabiorą Was artyści tegorocznej Orkiestry Męskiego Grania. Jest to hołd dla wszystkich, którzy od 15 lat dzielą z nami pasję do muzyki i współtworzą z nami Żywiec Męskie Granie. Tegoroczny teledysk odzwierciedla naszą wspólną drogę, a my dziękujemy artystom, fanom i wszystkim, którzy są z nami w trasie od 15 lat – mówi Dorota Nowakowska-Postolko, managerka marki Żywiec. View oEmbed on the source website Klip do utworu Wolne Duchy stanowił wielkie logistyczne wyzwanie. W ciągu pięciu dni zdjęciowych monumentalne rzeźby głów artystów przemierzyły łącznie prawie 6000 km – od Zakopanego aż po Gdańsk, odwiedzając też m.in. Wrocław, Poznań i Warszawę. Autorem klipu jest Grajper, który tak tłumaczy stojącą za nim ideę: Wolny duch to jednostka, która myśli inaczej niż oczekujemy, kierując się niekonwencjonalnymi poglądami, niezależnie od swojego pochodzenia czy otoczenia, a nawet od panujących w danym czasie trendów i opinii. Wolne duchy są godne uwiecznienia w pomnikach. I w ten sposób zakiełkowała we mnie myśl o rzeźbionych głowach artystów, które będą świetnym pretekstem do opowiedzenia o Polsce w jednoznacznie pięknych, jak i nieoczywistych jej odcieniach – dodaje Grajper. Trasa już wystartowała! Koncert w Żywcu otworzył tegoroczną trasę w ostatni weekend czerwca. Kolejne miasta, które są na festiwalowej trasie Męskiego Grania to: Szczecin (12-13 lipca, EPSD Aeroklub Szczeciński) Gdańsk (19-20 lipca, Polsat Plus Arena) Poznań (26-27 lipca, Park Cytadela) Wrocław (2-3 sierpnia, Pola Marsowe) Kraków (9-10 sierpnia, Muzeum Lotnictwa) Warszawa (23-24 sierpnia, Fort Wola – Letnia Strefa Progresji). Podobnie jak w poprzednich latach koncerty będą odbywały się w piątki i soboty. Po raz pierwszy w historii streamowane będą aż dwa sobotnie koncerty, z Żywca i Warszawy. W tym roku online będzie można zobaczyć również Męskie Granie Orkiestrę z 2023 roku, która ze względów pogodowych nie mogła zagrać finałowego koncertu w Żywcu.
Ralph Kamiński i Julia Wieniawa we wspólnym projekcie. O czym jest spektakl "Człowiek z papieru. Antyopera na kredyt"?
Ralph Kamiński i Julia Wieniawa zdradzili swoje wspólne plany. Wokaliści wystąpią wspólnie w spektaklu w ramach 44. Przeglądu Piosenki Aktorskiej. W sieci pojawił się też teledysk Ralpha Kamińskiego i Julii Wieniawy do filmu "Chłopi". Przepiękna premiera.
Ralph Kamiński i Julia Wieniawa w spektaklu "Człowiek z papieru. Antyopera na kredyt" Łączą ich z pewnością dwie rzeczy - oboje są wyjątkowo utalentowani i lubiani przez polskich fanów. Nie dziwi więc fakt, że Julia Wieniawa i Ralph Kamiński po raz kolejny połączyli siły w nowym projekcie. Wokaliści są gośćmi 44. Festiwalu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu i to właśnie na tej scenie wystąpią u boku aktorów z Teatru Powszechnego w spektaklu "Człowiek z papieru. Antyopera na kredyt". To spektakl o tematyce, która rozpala dyskusje w różnych grupach społecznych- kryzysie mieszkaniowym i tzw. patodeweloperce. "O niesprawiedliwości i nierówności społecznej", jak wspomina w wywiadzie dla DDTVN Julia Wieniawa. Warszawska premiera spektaklu "Człowiek z papieru. Antyopera na kredyt" 23 marca. Dla Julii Wieniawy nie jest to pierwszy raz, kiedy gra na deskach teatru. Tej wiosny można zobaczyć ją jeszcze w sztuce "Gra", gdzie partneruje jej sam Adam Woronowicz. Ralph z kolei ma na koncie bardzo udany musical "Kora" w Teatrze Muzycznym w Gdyni, w którym oddaje hołd kultowej wokalistce Maanam. Artysta nie tylko zagrał i zaśpiewał, ale również wyreżyserował cały spektakl. Ralph Kaminski i Orina Krajewska o depresji: Koniec z tym tabu "Zima - Nisko słonko" premiera teledysku gwiazd Teatralna inicjatywa jest kolejną, którą Kamiński i Wieniawa podjęli wspólnie. W piątek 15.marca miała miejsce premiera teledysku "Zima - Nisko słonko" z soundtracku filmu "Chłopi". W tej muzycznej produkcji parze gwiazd towarzyszyli L.U.C, będący autorem utworu oraz Lor i Apolonia Nowak. Efekt? Przepiękny mariaż muzyki i obrazu sprawiają, że "Zima - Nisko słonko" słucha się z przyjemnością, ale jeszcze lepiej ogląda klip. View oEmbed on the source website Zobacz też: Julia Wieniawa lansuje trend mob wife
IGO o „Pulsie miast” i muzycznym Krakowie: Rytm miasta wyznaczają dla mnie ludzie [WYWIAD]
Każde miasto ma swoje brzmienie. Czasami niełatwo je wydobyć z kakofonii dźwięków, które otaczają nas na co dzień. Warto jednak próbować, bo efekty mogą zaskoczyć. Tego trudnego zadania podjął się projekt „Puls miast”, w który zaangażował się również IGO. Piosenkarza zapytałyśmy m.in. o to, jak brzmi jego rodzinny Kraków, jakie dźwięki napędzają go do działania i o jego nowy singiel.
W tym artykule: Badanie „Puls miast”, czyli jak brzmią największe polskie miasta IGO o muzycznym Krakowie i brzmieniowych inspiracjach IGO o piosence „Puls miast” i Piwnicy pod Baranami IGO o badaniu „Puls miast” Badanie „Puls miast”, czyli jak brzmią największe polskie miasta Gdzie i jak bije puls polskich miast? Jakie są ich najbardziej charakterystyczne melodie? Jakie działanie ich fonosfera ma na mieszkańców? Odpowiedzi na te i inne pytania próbowali znaleźć twórcy projektu „Puls miast” wspólnie z agencją badawczą SW Research. Przepytali mieszkańców Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Poznania i Gdańska o to, jak słyszą oni swoje miasta. View Ediplayer on the source website W projekcie wziął udział również IGO, czyli Igor Walaszek, znany z zespołów Clock Machine i Bass Astral x Igo, obecnie występuje solowo. W 2023 roku ponownie jest częścią orkiestry Męskiego Grania (hymn tegorocznej edycji to singiel „Supermoce”, który Igo nagrał razem z Vito Bambino i Mrozem). Jest twórcą takich hitów jak „Helena”, „Brudas” i „To też o Tobie”. Na potrzeby projektu „Puls miast” stworzył singiel o tym samym tytule inspirowany nocnym pulsem Krakowa, a także postacią Piotra Skrzyneckiego. I właśnie m.in. o twórcy legendarnej Piwnicy pod Baranami porozmawiałyśmy z piosenkarzem. Zapytałyśmy go też o ścieżkę dźwiękową Krakowa, fascynujące go odgłosy i o piosenkę „Puls miast”. IGO o muzycznym Krakowie i brzmieniowych inspiracjach Hanna Zakrzewska: Miasto i otoczenie, w którym dorastamy, kształtuje nas równie mocno co ludzie, którymi się otaczamy. Co zawdzięczasz swojemu? IGO: Jestem nierozerwalnie związany z Krakowem, do tej pory tu mieszkam i tworzę. Dorastałem w centrum miasta, zresztą cała moja rodzina mieszkała w tych okolicach, m.in. na Podgórzu, przy Rynku czy na Kazimierzu. Tu rozpoczęło się moje życie, także to muzyczne. Do tego mój tata zawsze pasjonował się historią, więc nasze wspólne spacery były pełne anegdot, opowieści i miejskich legend. Cały czas je pamiętam i gdy idę gdzieś ze znajomymi, to zawsze mogę trochę „przyszpanować”. Mam duży sentyment do historycznej części miasta, nadal lubię chodzić tymi ścieżkami. Ale miasto to dla mnie jednak głównie ludzie i to ich energia buduje jego klimat i napędza mnie do działania i tworzenia. Rozumiem, że Kraków miał duży wpływ na twoje zainteresowanie muzyką i na twoją karierę? - Oczywiście. Kraków zawsze był bardzo muzycznym miastem i wywodziło się stąd wielu wspaniałych artystów. Teraz jest ich trochę mniej, większość przeniosła się do Warszawy, bo tam się kręci biznes. Mój Kraków to między innymi Piwnica pod Baranami, Klub Żaczek oraz inne legendarne i już trochę zapomniane miejsca. Zanim odkryłem muzykę elektroniczną, byłem zdecydowanie bliżej tej „starej” muzyki niż tej nowoczesnej i zawsze wolałem brzmienia vintage. Moją wielką inspiracją był na przykład Andrzej Zaucha, krakus z krwi i kości. Jaki puls ma Kraków? Jak brzmi i z jakimi dźwiękami najbardziej ci się kojarzy? Jakie gatunki muzyczne tworzą jego ścieżkę dźwiękową? - Jeśli chodzi o charakterystyczne dźwięki, oczywistą odpowiedzią byłby hejnał mariacki lub Dzwon Zygmunta na Wawelu. Nie będę jednak oszukiwał, że są one dla mnie jakąś wielką inspiracją. Tak jak wspomniałem, moim zdaniem odgłosy miasta tworzą ludzie i nawet ten głośny tramwaj czy gwar na targu to są właśnie ludzie. Nie da się tego od siebie oddzielić. A jakie gatunki muzyczne kojarzą mi się z Krakowem? Myślę, że to na pewno nie jest popowe miasto. Króluje tu bardziej nostalgiczna i sentymentalna muzyka, np. jazz i blues. Ta krakowska fonosfera bardziej napędza cię do działania i dodaje ci energii czy raczej uspokaja i pozwala na chwilę wytchnienia? - Moja praca to intensywne dźwięki. Zarówno na scenie, jak i w studio nagraniowym zewsząd otacza mnie głośna muzyka. Ona oczywiście napędza mnie do działania, ale złapałem się na tym, że coraz bardziej potrzebuję ciszy. To ona daje mi dużo energii i pozwala naładować baterie. Tę ciszę można znaleźć też w Krakowie, chociaż pewnie troszeczkę dalej od centrum. Ja mieszkam bardzo blisko ZOO i z zaskoczeniem odkryłem, że te odgłosy zwierząt bardzo pomagają mi w komponowaniu (śmiech). Czy szukasz jakichś konkretnych dźwięków w codziennym pędzie? Czy zdarza ci się wplatać do swojej twórczości dźwięki miasta i otoczenia? - Jasne, w mojej muzyce wykorzystałem parę razy dźwięki przyrody, fragmenty rozmów, moich lub podsłuchanych na ulicy, a także elementy gwaru panującego na Rynku Głównym, na przykład odgłosy z knajp z ogródkami czy dźwięk dorożek. Jako muzyk często podróżujesz po kraju. W których miastach czujesz się najlepiej? Jaki wyczuwasz w nich puls? - Chcąc nie chcąc, najczęściej jestem w Warszawie, bo tam dużo pracuję. Na początku nie przepadałem za tym miastem i jego kakofonią dźwięków, ale z każdą kolejną wizytą coraz bardziej je lubię. Mam też mnóstwo przyjaciół w Poznaniu, który jest moim drugim ukochanym miastem, zaraz po Krakowie. Jest bardzo bliski mojemu sercu i dużo się w nim dzieje, również w warstwie muzycznej i dźwiękowej. IGO o piosence „Puls miast” i Piwnicy pod Baranami Przy tworzeniu najnowszego singla „Puls miast” inspirowałeś się klimatem miasta po zmroku. Jakie jeszcze obrazy i dźwięki pojawiały się w twojej głowie? - Ten nocny klimat był dla mnie najbardziej istotny, bo w czasach mojej młodości, nie to, żebym teraz był bardzo stary (śmiech), Kraków był w zasadzie jedynym miastem w Polsce, w którym codziennie była jakaś impreza. Mam wrażenie, że inne miasta w tygodniu wymierały, a Kraków bez przerwy żył. To była moja ogromna inspiracja i wróciłem też trochę do tego buntu, który miałem w sobie w tych czasach i do emocji, które wtedy we mnie buzowały. Mam na myśli oczywiście te lokalne imprezy dla krakusów, między innymi na Kazimierzu, a nie puby przy Rynku, w których zazwyczaj bawią się turyści zza granicy. Teraz cały Kraków jest bardzo turystyczny i trudno obecnie znaleźć takie miejsce, które byłoby jedynie dla lokalsów. Do niedawna były to Dolne Młyny, ale – jak to często bywa – sprzedano je pod apartamenty. Nocny klimat Krakowa to też muzyka żydowska i Festiwal Kultury Żydowskiej na Kazimierzu. Bardzo cenię tę inicjatywę i cieszę się, że ktoś cały czas trzyma nad tym pieczę i pilnuje, żeby to żyło. Dzięki niemu można uciec z tego turboturystycznego miasta, jakim jest Kraków, i wejść w kompletnie inny świat. Wspomniałeś wcześniej o Piwnicy pod Baranami. W utworze „Puls miast” możemy usłyszeć wypowiedź Piotra Skrzyneckiego. Czy legenda Piwnicy pod Baranami była ważnym elementem twojego dorastania muzycznego? - Piwnica pod Baranami to nadal bardzo legendarne miejsce. Dla mnie osobiście też ma ogromne znaczenie, bo na początku kariery zagrałem tam kilka koncertów i nadal odbywają się tam imprezy muzyczne. Zresztą parę lat temu sam byłem jurorem na fajnym przeglądzie, który tam zorganizowano. Oczywiście nie jest to już ta sama Piwnica co kilkadziesiąt lat temu, kiedy rzeczywiście toczyło się tam życie kulturalne Krakowa i każdy musiał tam być. Pamiętajmy, że Piwnica to nie tylko muzyka, ale też inteligentne kabarety, których dzisiaj niestety jest coraz mniej. Ale jak byłem młodszy, to miejsce miało dla mnie niesamowitą aurę i było czymś wyjątkowym. IGO o badaniu „Puls miast” Singiel powstał w ramach szerszego projektu, eksplorującego dźwięki polskich miast. Co cię zachęciło do wzięcia w nim udziału? - Przede wszystkim duża wolność artystyczna, którą mi ten projekt dawał. Dostałem temat i tyle, nikt mi niczego nie narzucał. Mogłem poeksperymentować i zrobić coś całkowicie swojego. Super, że uszanowano to, że jestem niezależnym artystą. Poza tym sam temat miast i ich pulsu jest bardzo inspirujący, niespotykany i trudny do uchwycenia, a ja lubię wyzwania. Podczas badania „Puls miast” mieszkańcy Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Poznania i Gdańska mieli okazję podzielić się swoimi wrażeniami i refleksjami na temat fonosfery ich miast. Czy coś cię zaskoczyło w odpowiedziach badanych? - Niektóre z nich były bardzo ciekawe, np. gruchające gołębie w Krakowie, komunikat „Zdejmij plecak” w poznańskich autobusach czy zapowiedzi przystanków w metrze w Warszawie. Jednak dużej części z nich się spodziewałem, np. hejnału mariackiego czy odgłosów morza w Gdańsku. Nie zaskoczyło mnie też to, że ludzie głównie mówili o hałasie, który im trochę przeszkadza w codziennym życiu, czyli o dźwiękach ulicy. To naturalne, że najlepiej słyszymy te nieprzyjemne dźwięki, a mniejszą uwagę zwracamy na te milsze dla ucha. Podobno Polacy lubią narzekać, a czasem warto się zatrzymać, złapać chwilę i wsłuchać się w puls, który nas otacza. Więcej informacji na temat projektu „Puls miast” znajdziecie na YouTube.
Kompozytor Paweł Mykietyn: "Dzisiaj każdy artysta jest zaangażowany politycznie, bo od tego świata trudno jest uciec".
Cisza była wtedy wszystkim. Oznaczała życie. Z kompozytorem Pawłem Mykietynem rozmawiamy o pejzażu muzycznym, który towarzyszy wystawie „Wokół nas morze ognia” zorganizowanej przez Muzeum POLIN.
To było piekło. Gdy 19 kwietnia 1943 roku Niemcy rozpoczęli operację ostatecznej likwidacji warszawskiego getta, zapłonęły kamienice. 50 tysięcy Żydów tygodniami chowających się w ciasnych, ciemnych, dusznych bunkrach i kryjówkach, próbowało przeżyć jeszcze chwilę, choćby dzień. To im, nieuchwytnym – jest dedykowana wystawa w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN „Wokół nas morze ognia. Losy żydowskich cywilów podczas powstania w getcie warszawskim” zorganizowana w 80. Rocznicę tamtych wydarzeń. Świadectwa ludności cywilnej ukrywającej się za murami getta, a także po stronie aryjskiej posłużyły kuratorce Zuzannie Schnepf-Kołacz i prof. Barbarze Engelking, autorce koncepcji wystawy, za najcenniejszy artefakt. Słowa nieuchwytnych stały się przekaźnikiem doświadczenia, a przede wszystkim jedynym śladem po tych, których cisza nie ocaliła. Dzięki nim widzowie przekonają się, jak wyglądało codzienne życie w bunkrze, jak radzono sobie z podstawowymi potrzebami i jakie towarzyszyły temu emocje – strach, miłość, panika, męstwo, osamotnienie i dojmujący brak nadziei. Zwiedzający symbolicznie doświadczą też ciemności, gorąca płonących murów, ścisku i braku powietrza. Ciszy. I dźwięków, które były najczęściej jedynym sposobem pozyskania informacji o tym, co działo się na zewnątrz. To właśnie dźwięk w formie pejzażu muzycznego staje się jednym z najistotniejszych elementów ekspozycji. Jego autorem jest wybitny kompozytor Paweł Mykietyn, kierownik muzyczny Nowego Teatru, autor muzyki do spektakli Krzysztofa Warlikowskiego, Adama Hanuszkiewicza czy Grzegorza Jarzyny. Za swoją twórczość zdobywa międzynarodowe laury (m.in. Europejską Nagrodę Filmową za „Io” w reż. Jerzego Skolimowskiego). Mykietyn jest też autorem oper, utworów symfonicznych, kameralnych, wokalnych i elektronicznych. Tym razem wymyślony przez niego dźwięk staje się przewodnikiem, sygnałem z pogrzebanego 80 lat temu świata. Co Pan słyszy w ciszy? Jak ją traktuje? Gdy jest się młodym człowiekiem, kompozytorem, nie rozumie się do końca idei ciszy. Zauważam, że moi studenci mają tendencje do przebodźcowania. W tym wieku to normalne. W miarę upływu czasu cisza może zyskać posmak metafizyki. Traktuję ją jednak jako akustyczne zjawisko, pierwszy poziom. Element muzyki. Gdybym miał porównać ją do koloru, byłaby bielą. Od jakiegoś czasu interesuje mnie spojrzenie na muzykę od strony akustyki. Dźwięk, którego budowa opiera się na ciągu geometrycznym, jest zjawiskiem lokalnym, rozchodzi się w naszej wilgotnej atmosferze. W kosmosie nie ma się gdzie rozchodzić. Moglibyśmy sobie wyobrazić, że panuje tam zupełna cisza. Na Ziemi takiego zjawiska nie doświadczymy. Zamknięci w komorze pogłosowej usłyszymy szum krwi przepływającej przez żyły. Ale nawet w życiu codziennym tej ciszy jest coraz mniej. W zasadzie nie ma jej w ogóle. Zaczęłam od ciszy nieprzypadkowo. Miała znaczenie w kontekście cywilów – bohaterów wystawy „Wokół nas morze ognia”. Dla kilkudziesięciu tysięcy Żydów chowających się przed śmiercią cisza często oznaczała życie – jego dodatkową minutę, dzień, miesiąc. Praca nad audiosferą tej wystawy przypominała pracę dźwiękowca w filmie. W międzyczasie pojawił się pomysł umieszczenia w niej wybranych tekstów ocalałych świadków z getta warszawskiego, więc audiosfera nabrała wymiaru dramaturgicznego. Widzowie będą się poruszać po wystawie w słuchawkach, a przy wejściu do poszczególnych pomieszczeń będą im towarzyszyć kolejne podutwory. Jest tam jeden kluczowy moment, gdy zamyka się klapa od schronu – wtedy wszystko zostaje odcięte, wyciszone, wytłumione. To punkt krytyczny. Czym dokładnie jest audiosfera, zwana pejzażem dźwiękowym? Dźwięk towarzyszy całej wystawie – czasowo jest skorelowany z tym, co widz właśnie ogląda. Muzyka jest skoordynowana z przechodzeniem przez kolejne przestrzenie. Pojawią się nagrane przez aktorów Piotra i Jaśminę Polaków teksty świadków wydarzeń. To wszystko wśród dźwięków, które – jak można sobie wyobrazić – słychać było wtedy w tym miejscu Warszawy, a także wśród skrawków muzyki. Pracując nad pejzażem, dotarłem do kompozycji Josimy Feldschuh, cudownego dziecka getta, która jako 11-latka napisała kilkanaście utworów fortepianowych. Jej rękopis został odnaleziony całkiem niedawno. Kiedy trafił Pan na muzykę Feldschuh? Zupełnie niedawno. Przez długi czas byłem w pewnego rodzaju kryzysie. Pomysły muzyczne, których starałem się użyć do warstwy dźwiękowej, wydawały mi się banalne albo nieodpowiednie. Wiedziałem, że najgorsze, co można zrobić, to przebodźcować widza, bo to wystawa: są obiekty, pojawiają się teksty. Wyszedłem od dźwięków naturalnych – ulicy, wybuchów, włazu, ale musiałem znaleźć jeszcze jakieś gesty muzyczne. Z Kajetanem Prochyrą, kuratorem muzycznym Muzeum POLIN, szukaliśmy autentycznych nagrań z tego okresu – muzyki żydowskiej, klezmerskiej, nawet religijnej. Niestety, niczego takiego nie udało się zdobyć. Aż kilka tygodni temu na koncie mojego przyjaciela Marcina Markowicza (kompozytora i skrzypka – przyp. red.) na Facebooku natknąłem się na fenomenalną muzykę Josimy Feldschuh i stwierdziłem, że nic innego tak dobrze nie wybrzmi. Nuty z jej zapisków nagrałem sam na fortepianie. Co w jej muzyce szczególnie zwróciło Pana uwagę? Na początku lat 90., gdy studiowałem kompozycję w Warszawie, przeglądałem cykl etiud fortepianowych Györgyego Ligetiego. To jeden z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku, szerszej publiczności znany z muzyki wykorzystanej w „Oczach szeroko zamkniętych” czy „2001: Odysei kosmicznej” Stanleya Kubricka – zakończenie filmu opiera się na utworze „Atmospheres”. Notabene Ligeti był Żydem, ale nigdy nie akcentował tego w swojej twórczości. I jedna z tych etiud – „Automne a Varsovie” (Jesień w Warszawie – przyp.red.) – utkwiła mi w pamięci z powodu charakterystycznej faktury fortepianowej, która wydała mi się oryginalna. Nie słyszałem jej u Chopina, Mozarta czy Haydna. A przeglądając zeszyt Josimy, zauważyłem dokładnie tę samą fakturę. Można powiedzieć – dybukoidalny zbieg okoliczności. Ligeti nie mógł znać twórczości Josimy ani Josima Ligetiego. Było to więc przeżycie lekko metafizyczne. A jak muzykę Josimy odczytuje Pan z dzisiejszej perspektywy? Josima miała 11 lat. Mozart napisał swoją pierwszą operę „Apollo i Hiacynt” w tym samym wieku. Nadal od czasu do czasu się ją wystawia. Może dlatego tak wiele oczekuje się od młodych artystów? Muzyka Josimy jest młodzieńcza, a do tego intrygująca. Nie jest kopią Chopina ani Mozarta, ma oryginalny rys, mocny indywidualny pierwiastek. Josima zmarła na gruźlicę w wieku lat 14, trzeciego dnia powstania. Zanim wybuchło, mimo śmierci, głodu i strachu życie w getcie toczyło się nadal, a muzykę było słychać codziennie. Jakie miała znaczenie? W żaden sposób nie potrafię wczuć się w sytuację zagrożenia. Mimo wojny, która dzieje się właśnie za ścianą, nie mogę podjąć się odpowiedzi. Ciekawy jest za to sam sposób funkcjonowania muzyki 80 lat temu, niezależnie od wojny, getta. I w ogóle wcześniej – bez prądu, radia, telewizora, fonografii – muzyka miała metafizyczną moc. W XIX wieku opera była ogromnym przeżyciem. Idąc dalej – gdy na wsi pojawił się skrzypek grający melodię czysto, też było to wydarzenie. Jest taka legenda, że Bach szedł dwa tygodnie z Arnstadt do Lubeki tylko po to, by posłuchać swojego ulubionego organisty Buxtehudego. Dziś zaś Joshua Bell, jeden z największych współczesnych skrzypków, staje przed wejściem do waszyngtońskiego metra i gra Bacha na swoim stradivariusie. Nikt nie zwraca na niego uwagi, do futerału wpada niewiele monet, choć Bell na jednym koncercie zarabia kilkadziesiąt tysięcy dolarów. Metafizyczny aspekt muzyki przestaje być rozumiany. Mamy nadmiar dźwięków, nadprodukcję muzyki. Mówił Pan o Feldschuh czy Ligetim. Ich kompozycje nie są nacechowane narodowościowo. Jednak muzyka, choćby Wagnera, tak bardzo podziwiana przez nazistów, a której nie gra się dziś w Izraelu, nasuwa i teraz pewne konteksty. Skoro muzyka przekracza granice państwowe, to czy powinna być w nich zamykana? W „Czarodziejskiej górze” Tomasz Mann napisał, że „muzyka jest politycznie podejrzana”. To szeroki temat. Można przecież powiedzieć, że to sztuka abstrakcyjna, wyłącznie drganie fal powietrza. Ale wiadomo, że tak nie jest. Zwłaszcza dzisiaj każdy artysta jest bardziej lub mniej zaangażowany politycznie, bo od tego świata trudno jest uciec. Choćby Roger Waters z Pink Floyd, który wypowiada treści będące wbrew temu, co myślę ja i inni… Swoją drogą nigdy nie byłem fanem, uważałem, że to przereklamowana kapela. Muzyka wokalna przez dobór tekstu może być nośnikiem różnych idei. Pamiętajmy choćby o latach 60. i rewolucji, która wydarzyła się m.in. dzięki Beatlesom. Wspomniał Pan o latach 60. – z tego okresu pochodzi pojęcie pejzażu muzycznego. W zachodniej kulturze dominuje zmysł wzroku, a jednak dźwięk najszczelniej nas otacza. Dlaczego umyka nam na co dzień? Niezauważalność jest związana m.in. z powszechną dostępnością. Gdy wynaleziono organy i ludzie słyszeli je po raz pierwszy w kościołach, uciekali, tak bardzo bali się ich dźwięków. Kwartet smyczkowy Mozarta grany w XVIII czy XIX wieku musiał być niewiarygodnym przeżyciem. Niezauważalność to też wynik przebodźcowania. Wiele rzeczy umyka. Chopin nadal wydaje nam się gruźlikiem odpoczywającym pod wierzbą, a był to przecież najlepiej ubrany człowiek w Paryżu, ktoś zupełnie inny, niż przywykliśmy myśleć. Taki John Lennon albo Bob Dylan tamtych czasów. Żaden anachroniczny twórca. Ale przez przebodźcowanie muzyka straciła metafizyczny charakter. Nie potrafimy jej docenić. Dlatego lubię atmosferę sali koncertowej, która wymaga zaangażowania, skupienia. Zbyt wiele bodźców dźwiękowych zaburza odbiór? Gdy czasem narzekam na jakiś uporczywy dźwięk, mówię, że coś „brumi”. Wtedy ludzie wokół komentują, że to dlatego, że jestem muzykiem. Ale słuch muzyczny to jedna sprawa. A słuch – zmysł – mamy wszyscy. Ludzie często nie zdają sobie sprawy z tego, czym jest rzecz, która ich denerwuje. Jeśli coś „brumi” przez kilka godzin, to jakby nas ciągle żądlono. Słucha Pan dużo muzyki? Prawie w ogóle, bo sam ciągle jakąś generuję. Szczególnie przez ostatni rok. Nie poszukuję nowych zjawisk, twórców. Nie mam już w sobie tej młodzieńczej pogoni i ciekawości. Po prostu brak mi na to czasu. Kończę jedną rzecz i zaczynam kolejną. Słucham dużo, ale swojej muzyki, na etapie jej powstawania. A może to, że zarzucił Pan poszukiwania, jest nie tylko kwestią braku czasu, lecz także tego, że w muzyce wszystko już było? Jest sfera muzyki współczesnej – choć na co dzień jestem przeciwnikiem podziałów – która oddaje większe pole na eksperyment. Są odbiorcy rozumiejący, że muzyka nie musi być tylko przyjemna. Modernistyczni kompozytorzy zacierają granice między dziedzinami sztuki – to dziś dość charakterystyczne. Sam często sięgam po środki pozamuzyczne, wizualne. Podsłuchałem kiedyś jednak rozmowę dwóch tekściarzy, którzy mówili, że w dawnych czasach to takie ładne walce komponowano, a dzisiaj nikt już takich nie pisze. Pomyślałem wtedy, że nikt nie pisze, bo już zostały napisane. Jeśli mowa o piosenkach, one z góry mają określoną formę, jest harmonia, melodyka, która ma wpaść w ucho. Z czysto matematycznego punktu widzenia liczba kombinacji nie jest tu nieskończona. Nie każda nowa będzie też atrakcyjna. Gdy czasami wybuchają skandale i dochodzi do procesów o plagiat, wielokrotnie jedni twórcy mogli drugich w ogóle nie słyszeć… W rock and rollu te sprawy są podnoszone regularnie. Jestem maniakiem Beatlesów. Później też oczywiście zdarzało się wymyślić genialne melodie. Choćby Björk. Albo Radiohead i ich „No Surprises” – prosta melodia, ale nikt wcześniej na to nie wpadł. Trudno stworzyć coś oryginalnego, ale dziś w muzyce chyba zaczyna chodzić już o coś innego – coraz większą rolę odgrywa warstwa literacka. Cały hip-hop opiera się na tekstach. Ale i tu pojawia się haczyk. Trzeba pamiętać, że wielka poezja często nie nadaje się do tego, żeby dodawać do niej muzykę. Podstawą literacką największych pieśni Schumanna, Mahlera czy Schuberta nie byli poeci. Teksty Zagajewskiego czy Miłosza są tak gęste i zwarte w warstwie literackiej, że dokładając linię melodyczną, całość może się rozwarstwić. Jak brzmiał pierwszy tekst do „Yesterday”? McCartney wymyślił „scrambled eggs” (jajecznica – przyp. red.). Wyobraża sobie pani, że najczęściej odtwarzany na świecie utwór zaczyna się od jajecznicy? Poza wszystkim źle to brzmi w czysto fonetycznej formie. Tego trzeba pilnować. To ważne. Co ma pozostać w uszach widzów po wystawie? Na pewno Josima Feldschuh i jej muzyka. Wchodząc, słyszymy to, co słyszeliśmy przed wejściem do POLIN-u – nagrany dźwięk dzielnicy Muranów. Uważa Pan, że sztuka lub muzyka mogą zmienić świat? Jestem przekonany o tym, że nie tylko mogą. Zmieniają. „WOKÓŁ NAS MORZE OGNIA. LOSY ŻYDOWSKICH CYWILÓW PODCZAS POWSTANIA W GETCIE WARSZAWSKIM” Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa, 18.04–8.01.2024