Mamy mają głos (i własny biznes). Tak łączą macierzyństwo z prowadzeniem marek, które zmieniają polski świat mody, lifestyle'u i beauty
Jak pogodzić rolę mamy z rozwijaniem brandów, które mają styl, charakter i rozpoznawalność? Sześć kobiet z branży mody, urody i lifestyle’u w rozmowie z ELLE mówi o poszukiwaniu balansu i sile życia na własnych zasadach.
Kiedy siadam do tego tekstu – a właściwie: próbuję uporządkować w głowie wątki poruszane przez moje rozmówczynie – mam wrażenie, że patrzę na dwa równoległe światy, które w teorii powinny się wykluczać. A w praktyce? Nieustannie się przenikają. Macierzyństwo i biznes. Obecność przy dziecku i obecność w pracy, często w social mediach. Czułość i strategia. Rutyna i ambicja. By lepiej zrozumieć ten pozorny paradoks, zaprosiłam do rozmowy kobiety, które nie tylko tworzą marki – modowe, kosmetyczne, lifestylowe – ale też codziennie próbują znaleźć miejsce dla siebie pomiędzy kalendarzem produkcji, spotkań, kampanii i zupełnie innym terminarzem: macierzyństwem, które nie ma deadline’ów, ale ma potrzeby, emocje i zmęczenie, którego nie da się przełożyć. Intryguje mnie nie tyle „jak to godzą”, ile to, co dzieje się w niuansach, pozornie nieznaczących chwilach między jednym a drugim. W tych momentach, kiedy coś trzeba odpuścić. Kiedy telefon musi zostać wyciszony, a myśl o pracy wraca w środku zabawy z dzieckiem. Albo odwrotnie – kiedy rodzinny „quality time” odbywa się w tle maili, które nie chcą poczekać. W opowieściach Pauliny, Kamili, Izy, Julii, Natalii czy Karoliny powtarza się coś, co trudno zamknąć w jednym haśle o „work-life balance”. To raczej opowieść o dokonywaniu wyborów. O zmęczeniu, które bywa ceną sprawczości.. Ale i o czułości wobec siebie, która pojawia się z czasem – często dopiero wtedy, gdy macierzyństwo subtelnie zmienia nasze priorytety. Zależało mi na tym, by ten materiał nie opowiadał tylko o perfekcyjnej harmonii. By był o kobietach, które nauczyły się, że życie nie zawsze da się zamknąć w sztywnych ramach. Że sukces i macierzyństwo nie muszą się wykluczać, ale też nie zawsze idą w parze zupełnie bez wyrzeczeń. I że czasem najważniejszą decyzją nie jest ta o kolejnym kroku w biznesie, tylko ta, gdzie w danym momencie naprawdę chcemy być. Paulina Pyszkiewicz, LeBrand Podejście Pauliny Pyszkiewicz idealnie rozwija tę tezę. Choć założycielka LeBrand mówi o macierzyństwie i biznesie bez iluzji równowagi i bez próby wygładzenia napięć, to w jej opowieści nie ma dwóch osobnych światów – prywatnego i zawodowego – jest za to jedno nieustanne pole decyzji, w którym wszystko dzieje się jednocześnie. „Zarówno bycie mamą, jak i prowadzenie biznesu bywa nieprzewidywalne” – przyznaje. Dla osoby, która lubi mieć plan i kontrolę, ta ciągła zmienność okazała się jednym z trudniejszych doświadczeń. Ale też takim, którego – jak mówi – nie da się ominąć ani oswoić raz na zawsze. „Jestem mamą od 14 lat, więc zaakceptowałam, że nie wszystko mogę kontrolować” – dodaje. Macierzyństwo przyszło do Pauliny bardzo wcześnie – w wieku 19 lat. I właśnie ten moment, jak podkreśla, ustawił wiele późniejszych decyzji. „Dało mi ogromną moc i siłę. Nie wiem, czy byłabym dziś tu, gdzie jestem, gdyby nie to, że od zawsze czułam odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale też za mojego synka” – mówi. Nie unika trudniejszej strony tego doświadczenia: świadomości, że w jej życiu nie było długiego, beztroskiego etapu skupienia wyłącznie na sobie. W przypadku LeBrand i własnego biznesu temat wolności szybko traci romantyczny wydźwięk. „Nie istnieje u mnie podział na życie prywatne i pracę. Wszystko jest jednością” – mówi wprost. A potem dodaje zdanie, które rozbraja popularny mit o przedsiębiorczości: „Prowadzenie własnego biznesu daje mi wolność, ale niech to was nie zmyli – pracuję non-stop. Jeśli ktoś myśli, że pracując dla siebie pracujesz mniej, jest w błędzie”. W jej narracji wolność nie oznacza więc mniej pracy, ale większą sprawczość w decydowaniu, na co ta praca się przekłada – nawet jeśli oznacza to brak wyraźnych granic. To właśnie w tym miejscu pojawia się trafna diagnoza: „Wszystko jest kosztem czegoś. Nie da się wkładać tej samej ilości energii w każdy obszar życia. Mamy ograniczoną ilość czasu”. Dziś jej wybór jest jasny – biznes i macierzyństwo. „Nie mam teraz przestrzeni na związek – tak wybrałam” – mówi bez prób łagodzenia tej deklaracji. W tle tych decyzji wybrzmiewa także współczesna narracja o „having it all”, która – jak sugeruje moja rozmówczyni – często bardziej obiecuje niż opisuje rzeczywistość. W jej ujęciu nie chodzi o osiągnięcie pełni we wszystkich obszarach jednocześnie, ale o świadome ustawienie priorytetów. Nie jako ideał, a jako konieczność. W jednym z wywiadów dla ELLE Paulina Pyszkiewicz wróciła do obrazu, który dziś brzmi jak klasyczna historia start-upowa, ale wtedy był po prostu codziennością: „Samochód miałam, ale pożyczony, mieszkanie wynajęte, małe dziecko. Nie było kolorowo”. Wtedy nie było jeszcze pewności, że to się uda. Była raczej determinacja, która – jak sama dzisiaj sugeruje – nie pozostawiała wielu alternatyw. Dlatego dziś, kiedy mówi do kobiet, które myślą o własnej marce, nie buduje narracji o łatwym starcie ani o „odwadze jako stanie emocjonalnym”. Zamiast tego motywuje do wytrwałości. „Będzie ciężko, ale tylko konsekwencja przyniesie efekty. Trzeba być silną, nawet jeśli bywa trudno” – mówi. A na końcu Paulina domyka swoją perspektywę w sposób nieoczywisty, ale najcenniejszy: „Masz już najwięcej szczęścia – masz swoje dziecko, czyli miłość bezgraniczną”. Natalia Uliasz, Switcha Podobne spełnienie bije z oczu Natalii Uliasz: podczas rozmowy ze współzałożycielką marki Switcha, przedsiębiorczynią, modelką i mamą rocznego synka, miałam nieodparte wrażenie, że… jej codzienność mogłaby spokojnie posłużyć za scenariusz kilku równoległych żyć. Natalia funkcjonuje między Warszawą a Bali i łączy rozwój biznesu z macierzyństwem, które – jak sama mówi – nie odebrało jej dawnej siebie, ale pozwoliło spojrzeć na nią inaczej. „Nie straciłam siebie sprzed ciąży; mam poczucie, że coś się we mnie na nowo otworzyło – energia, inspiracja i chęć realizowania rzeczy, które wcześniej odkładałam” – przyznaje. Nowy etap opisuje nie jako rewolucję, a raczej subtelną zmianę priorytetów. Choć internet uwielbia narrację o kobietach, które „mają wszystko”, Natalia patrzy na nią realistycznie. „Można mieć wszystko, ale…. inaczej” – mówi, wspominając szybki powrót do pracy po porodzie, który dziś ocenia z większą czułością wobec siebie. Sezonowość biznesu nie pozwoliła jej zatrzymać się na długo: „Był to naprawdę szalony czas” – śmieje się. Przyznaje, że choć przez pierwsze miesiące życia synka zbudowała z nim relację spokojną i uważną, dziś dałaby sobie jeszcze więcej przestrzeni na spokojniejsze wejście w rolę mamy. Macierzyństwo nie odebrało Natalii zawodowej ambicji – przeciwnie, nauczyło ją ustalania priorytetów, świadomego stawiania granic i większego zaufania do intuicji. „Kiedy kończy się czas pracy i wracam do synka, staram się naprawdę być z nim. Telefon odkładam. Dzieci od razu wyczuwają naszą uwagę albo jej brak” – tłumaczy. Sama mówi też o większym luzie wobec opinii innych i odejściu od robienia rzeczy „tak, jak powinno się je robić”. „Lepiej popełnić błąd, niż robić coś, czego się po prostu nie czuje czy na siłę słuchać rad” – zauważa. W świecie pełnym oczekiwań wobec kobiet coraz częściej wracamy do tematu presji – tej codziennej, często niewidzialnej, ale wyjątkowo obciążającej. To właśnie wokół niej Natalia Uliasz buduje nowy well-being’owy projekt skierowany do kobiet. „Mamy wrażenie, że trzeba robić wszystko: pracować, ćwiczyć, gotować zdrowo, wyglądać świetnie i jeszcze być spokojną. A może lepiej robić mniej, ale rzeczy, które naprawdę nam służą?” – pyta. Moja rozmówczyni mówi wprost, że… nie interesuje jej kolejna instrukcja perfekcyjności: raczej przestrzeń na większą autentyczność i oddech. W codziennym biegu pomaga jej medytacja i praktykowanie spokoju – nie jako trendu, ale narzędzia. „Gdy zaczynam się spieszyć, od razu czuję napięcie. Medytacja pomaga mi wrócić do siebie” – mówi, wspominając, że praktykowała ją nawet z synkiem, obserwując, jak dzieci naturalnie reagują na emocje rodziców. To właśnie Bali nauczyło ją też odpuszczania i pożegnania z FOMO. „Dziś czasem mam przyjemność z tego, że gdzieś nie pójdę” – śmieje się. Zamiast perfekcyjnej recepty na balans Natalia proponuje sobie samej, innym mamom i wszystkim kobietom coś mniej spektakularnego, ale… być może bardziej potrzebnego: więcej zgody na własne tempo, intuicję i życie po swojemu. Iza Zielińska, Undress Code Do tego zestawu priorytetów Iza Zielińska, założycielka Undress Code zdecydowanie dopisałaby naukę odpuszczania. Przyznaje, że macierzyństwo jest dla niej pod tym względem cenną lekcją. Zanim została mamą, najlepiej czuła się wtedy, gdy miała wszystko pod kontrolą: dziś widzi, że ta potrzeba dawała jej pozorne bezpieczeństwo, ale generowała napięcie. „Posiadanie dziecka uczy tego, że są rzeczy, które są poza twoją kontrolą i że nie wszystko dzieje się dokładnie tak, jak chciałaś” – mówi. Ta zmiana wpłynęła także na jej pracę. Iza łatwiej przyjmuje dziś sytuacje, które potoczyły się inaczej, niż zakładała. W kulturze, która często powtarza kobietom, że mogą „mieć wszystko”, ona wybiera bardziej realistyczne podejście. Bliski jest jej cytat: „You can have it all, but not at the same time”. „Jest czas na wszystko, ale trzeba wybierać, na czym w danym momencie się skupiamy” – podkreśla. Po urodzeniu synka nie wyłączyła się całkowicie z pracy. Przez pierwsze miesiące działała mniej więcej na pół etatu, co pomogło jej nie zatracić dawnej tożsamości. „Praca była powrotem do tego, kim byłam wcześniej” – mówi. Jednocześnie narodziny dziecka opisuje jako mentalną rewolucję, moment, w którym wszystkie rutyny trzeba wymyślić od nowa. Dużo mówi też o wsparciu. Jej zdaniem macierzyństwo, choć piękne, nie powinno być samotną wyprawą. „Kiedy zostajesz z tym sama, może stać się na maksa przytłaczające” – przyznaje. Dlatego warto prosić o pomoc partnera, rodzinę i bliskich, nie po to, by uciekać od macierzyństwa, ale po to, by móc przeżywać je pełniej. Własny biznes daje jej elastyczność, ale też nie pozwala całkowicie się wyłączyć. „Jak masz swój biznes, nie jesteś w stanie tego w ogóle zrobić” – mówi o dłuższej zawodowej przerwie. Z drugiej strony dzięki dobremu zespołowi mogła wrócić do pracy na własnych zasadach i w takim wymiarze, jaki był dla niej możliwy. Macierzyństwo nie zmieniło radykalnie jej stylu zarządzania, bo Undress Code od początku opierało się na zaufaniu i dużej samodzielności zespołu.. Podobnie patrzy dziś na wychowanie synka: chce, żeby był odważny, samodzielny i ciekawy świata. Mamom, które chciałyby założyć własną markę, doradziłaby spokojniejsze tempo niż to, które sama narzuciła sobie na początku. Przez pierwsze lata Undress Code pracowała niemal bez przerwy. Dziś wie, że taki model może prowadzić do wypalenia. „Może fajnie jest rozłożyć cele na trochę dłużej i cieszyć się wolniejszymi etapami, ale jednocześnie mieć życie i cieszyć się czasem ze swoim dzieckiem” – mówi. Bo tego czasu, jak podkreśla, nie da się odzyskać. I warto być na niego uważnym. Karolina Kuklińska-Kosowicz, YOPE O uważności: tej skierowanej na siebie, własne wybory i na innych opowiedziała mi też Karolina Kuklińska-Kosowicz, która wspólnie z mężem założyła markę kosmetyczną YOPE. Zanim zdecydowała się na własny biznes, przez 15 lat pracowała jako stylistka.To był świat sesji zdjęciowych, pokazów, magazynów i twórczych spotkań, który mocno ją ukształtował. Pierwszą córkę, Frankę, urodziła jeszcze w czasie pracy w magazynie modowym. Do redakcji wróciła szybko, bo po pół roku. Dwa i pół roku później urodziła Klarę i tym razem została na rocznym urlopie macierzyńskim. To wtedy zaczęła uważniej przyglądać się swojemu życiu zawodowemu. „Zaczęłam analizować, jak wygląda moje życie jako stylistki .Często pracowałam po godzinach. nie mogłam wziąć urlopu i spędzić czasu z dziećmi wtedy, kiedy naprawdę chciałam i kiedy mnie potrzebowały” – wspomina. Macierzyństwo zmieniło jej perspektywę. Obok kreatywności i ambicji pojawiła się odpowiedzialność. Karolina zaczęła myśleć nie tylko o własnym rozwoju, ale też o przyszłości córek i o tym, jaką mamą chce być. Właśnie wtedy coraz mocniej dojrzewała w niej potrzeba zbudowania czegoś własnego. YOPE nie oznaczało jednak mniej pracy. Przeciwnie, własna marka bardzo szybko zaczęła pochłaniać równie mocno, a czasem nawet mocniej niż wcześniejszy zawód. „Myślałam, że zyskam coś dzięki tej zmianie, między innymi czas. Ale czy w stu procentach zyskałam ten czas dla dzieci? Niekoniecznie. Kiedy pracujesz dla siebie, nie możesz tak łatwo odpuścić, ale możesz też wybierać, co ważne – przyznaje. Największą wartością, którą dało jej prowadzenie własnej marki, nie był spokój ani przewidywalność, ale możliwość decydowania o sobie. „Jestem panią swojego życia. Sama mogę je układać. Wiem, kiedy pojadę na urlop, kiedy nie mogę wyjechać, kiedy idę do pracy, co muszę ogarnąć, kiedy mogę pójść na siłownię. Mam realny wpływ na swoje życie i to jest dla mnie niesamowicie ważne” – mówi. Ta wolność jest dziś szczególnie cenna, bo jej córki są starsze i potrzebują innego rodzaju obecności. „Moje córki wchodzą w życie, relacje, uczucia, różne swoje sprawy. I trzeba wybierać. Ja zdecydowanie wybieram rodzinę. Robię to chyba intuicyjnie” – podkreśla. Czasem oznacza to rezygnację z zawodowych okazji, wyjazdów czy wydarzeń. „ Mogę zdecydować, że zostaję z córką. I to jest dla mnie ogromna wolność”. W rozmowie o macierzyństwie i ambicji szybko pojawia się hasło „you can have it all”. Karolina nie odrzuca go całkowicie, ale dziś patrzy na nie z większym spokojem. „Ja już nie czuję tej presji. Może to przyszło z dojrzałością. Dzisiaj wiem, że nie trzeba gonić za wszystkim. Trzeba słuchać siebie i czuć, w jakim momencie życia się jest” – mówi. Kobietom, które są mamami i stoją dziś na zawodowym rozdrożu, między pozornym bezpieczeństwem a własnym pomysłem, powiedziałaby jedno: „Jeśli w środku masz power, idź za tym powerem. Nie idź tylko za samym bezpieczeństwem. Jeśli masz w sobie siłę, zrobisz kolejne kroki. Nie bój się. Wierz w siebie i tę siłę”. Karolina podkreśla, że śledzi trendy, obserwuje inne marki i wie, w jakim biznesie działa. Ale najważniejsza zawsze pozostaje pasja. „To nie jest dla mnie tylko praca. Ja żyję modą, designem, sztuką, kosmetykami i pielęgnacją. To jest mój świat. I ja to wszystko ze sobą łączę” – podsumowuje. Kamila Piwowarska, NAREE Ogromną pasję widać też w rozmowie z Kamilą Piwowarską. Założycielka marki NAREE i mama nastoletniej Niny opowiada mi o codzienności, w której biznes i macierzyństwo mocno się przenikają, choć każde z nich wymaga innego rodzaju obecności. Największym wyzwaniem dla Kamili jest… czas. „Każda osoba rozwijająca biznes wie, jak wiele czasu trzeba poświęcić na obecność w firmie” – przyznaje. Zauważa, że macierzyństwo działa bardzo podobnie: wymaga uważności, dostępności i bycia „tu i teraz”. Najtrudniejsze dla niej jest więc nie tyle godzenie ról, co brak możliwości pełnego skupienia się na obu naraz. W jej codzienności widać też konkretne wybory. „Zrezygnowałam z życia towarzyskiego, z wyjść ze znajomymi” – mówi, podkreślając, że to była świadoma cena, którą płaci za budowanie firmy. Dziś jej życie koncentruje się wokół pracy, rodziny i pomagania zwierzętom, a spotkania z przyjaciółmi stały się rzadkością. Jednocześnie macierzyństwo daje Kamili dużo siły i przekłada się na sposób, w jaki prowadzi firmę. „Macierzyństwo ma wiele wspólnego z prowadzeniem marki odzieżowej – jedno i drugie wymaga intuicji, elastyczności i cierpliwości” – podkreśla. Dużą rolę odgrywa też zaufanie do siebie: „Ufaj sobie… i dokładnie tak samo jest w biznesie”. Prowadzenie własnej marki daje Kamili elastyczność, ale też intensywne momenty, kiedy to praca dominuje nad wszystkim. „Bywa tak, że czuję się więźniem własnego biznesu” – przyznaje, nawiązując do napięcia między rozwojem firmy a życiem rodzinnym. Założycielka NAREE zwraca też uwagę na presję, z jaką mierzą się kobiety, zwłaszcza, gdy skupiają się na rozwoju własnego biznesu, a przy tym łączeniu wielu ról.. „Żyjemy w społeczeństwie, które uznaje, że kobieta nigdy nie jest wystarczająca” – mówi, dodając, że każda rola niesie swoją cenę, nawet jeśli nie zawsze od razu ją widać. Zasada, która porządkuje jej codzienność? „Zawsze odbieraj telefon od bliskich. Nawet na najważniejszym biznesowym spotkaniu”. I może dlatego łączenie macierzyństwa z rozwojem NAREE i tworzenie autentycznej marki osobistej przychodzi jej tak naturalnie i wiarygodnie. Julia Dyzio, La Bomba Skincare Podobną szczerość wobec napięcia między życiem prywatnym a zawodowym odnalazłam też w opowieści Julii Dyzio, współzałożycielki La Bomba Skincare oraz mamy Juliana i Stefy. W jej narracji biznes i macierzyństwo również nie funkcjonują jako dwa odrębne światy, które można od siebie wyraźnie oddzielić. „Ta praca nigdy się nie kończy” – przyznaje, mówiąc o odpowiedzialności i stresie, które zostają w głowie niezależnie od miejsca czy momentu – nawet wtedy, gdy życie prywatne wymaga pełnej obecności. Prowadzenie własnej marki daje jej z jednej strony elastyczność i możliwość bycia przy dzieciach wtedy, kiedy naprawdę jej potrzebują, z drugiej jednak sprawia, że granica między pracą a codziennością niemal się zaciera. „Uwielbiam loty bez Wi-Fi” – śmieje się, wskazując na ten osobliwy luksus współczesnej przedsiębiorczyni: chwilę całkowitego wylogowania i bycia poza zasięgiem. Patrząc dziś na pierwsze miesiące po narodzinach Juliana, Julia widzi przede wszystkim ogromną presję, którą sama na siebie nałożyła. Szybki powrót do pracy, spotkania z niemowlakiem u boku, próba sprostania zawodowym ambicjom i wyobrażeniu o kobiecie, która „radzi sobie ze wszystkim” – ten etap wspomina jako nieustanne udowadnianie sobie, że można mieć wszystko jednocześnie. Tymczasem z perspektywy czasu bliższa jest jej większa łagodność wobec siebie i zgoda na odpuszczanie. Kiedy wraz z partnerem oczekiwali pierwszego dziecka, oboje byli przekonani, że nie chcą zgubić własnej tożsamości – pracy, pasji, dotychczasowego rytmu życia. Dziś przyznaje, że być może więcej spokoju i przestrzeni na nowy etap byłoby wtedy cenniejsze niż próba zachowania wszystkiego bez zmian. Macierzyństwo nauczyło ją za to czegoś innego: uważności, pokory... i lepszego zarządzania energią – zarówno jako kobiety, jak i liderki. A co poradziłaby kobietom, które chcą pogodzić rodzinę i własny biznes? By nie bały się ufać ludziom, którzy chcą pomóc, prosić o wsparcie i – co równie ważne – nie zapominać o marzeniach: „Zaufajcie ludziom, którzy naprawdę chcą Wam pomóc, i nie bójcie się prosić o wsparcie. I przede wszystkim - nie traćcie z oczu tego, o czym same marzycie. Bardzo łatwo w tym wszystkim zacząć spełniać oczekiwania innych, a warto pamiętać też o sobie” – przekonuje Julia.
„Mrożenie jajeczek daje czas, ale nie daje gwarancji”. Dlaczego kobiety coraz częściej chcą zabezpieczyć swoją płodność?
Czy kobieta, która dziś nie wie, czy chce mieć dziecko, może zadbać o swoją przyszłość? I dlaczego w Polsce wciąż tak trudno rozmawia się o płodności bez presji, wstydu i społecznych oczekiwań?
Zabezpieczenie płodności, mrożenie oocytów, in vitro, badanie AMH, rezerwa jajnikowa. Za tymi medycznymi pojęciami stoją bardzo osobiste decyzje: o macierzyństwie, czasie, związkach, zdrowiu i prawie do wyboru. Zabezpieczenie płodności a in vitro W Polsce działa program finansowania procedury in vitro dla par spełniających określone kryteria. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Zdrowia mogą z niego skorzystać m.in. kobiety do 42. roku życia w przypadku korzystania z własnych komórek jajowych lub dawstwa nasienia, kobiety do 45. roku życia w przypadku korzystania z dawstwa oocytów lub zarodka oraz mężczyźni do 55. roku życia. Program obejmuje także zabezpieczenie materiału rozrodczego pacjentów onkologicznych. To ważna zmiana dla wielu osób mierzących się z niepłodnością. Ale nie wyczerpuje tematu. Bo pytanie o płodność nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy para rozpoczyna leczenie. Często pojawia się dużo wcześniej: podczas wizyty u ginekologa, po diagnozie endometriozy, po rozstaniu, po trzydziestce, przed operacją, w trakcie leczenia onkologicznego albo wtedy, gdy kobieta po prostu chce wiedzieć, jakie ma możliwości. Kiedy dziecko? „Kiedy dziecko?” to jedno z tych pytań, które potrafią zabrzmieć jak niewinny żart, rodzinny small talk albo troska. Ale dla wielu kobiet jest czymś więcej: presją, oceną, przypomnieniem o biologii, związku, wieku, pieniądzach, zdrowiu i planach, które nie zawsze układają się liniowo. Czasem odpowiedź brzmi: jeszcze nie teraz. Czasem: nie wiem. Czasem: bardzo chcę, ale nie mogę. A czasem: nie chcę wcale. Problem zaczyna się wtedy, gdy społeczna narracja nie zostawia miejsca na żadną z tych odpowiedzi. Zabezpieczenie płodności, w tym mrożenie komórek jajowych, bywa przedstawiane jako sposób na „odłożenie macierzyństwa”. To uproszczenie. Dla jednych kobiet jest szansą na więcej czasu. Dla innych elementem leczenia. Dla kolejnych, próbą odzyskania poczucia sprawczości po diagnozie, rozstaniu albo latach słyszenia, że „zegar tyka”. Ciąża powinna być wyborem, nie obowiązkiem Katarzyna ma 40 lat i od dawna mieszka na Cyprze. Pracowała w międzynarodowych korporacjach, podróżuje, była w związku małżeńskim, mówi w kilku językach. Jak opowiada, komentarze dotyczące jej płodności najczęściej słyszała jednak podczas wizyt w Polsce. W gabinecie ginekologicznym usłyszała kiedyś: „Kiedy pani w końcu planuje mieć dzieci?”. Odpowiedziała od razu: „To moja sprawa. Dlaczego panią to interesuje?”. Kilka lat temu, gdy odwiedzała mamę we Wrocławiu, podjęła leczenie endometriozy, choroby, która może powodować silny ból, problemy z miesiączkowaniem, ból podczas seksu, a u części pacjentek także trudności z zajściem w ciążę. Jak mówi Katarzyna, lekarze powtarzali jej, że „zegar tyka”, że „kobiecy ból najlepiej leczy ciąża”, a nawet że „dziecko to dar boży”. O możliwości zamrożenia komórek jajowych dowiedziała się dopiero od specjalistki na Cyprze, do której trafiła, gdy bóle wróciły. Lekarka zaproponowała jej wkładkę domaciczną, badanie AMH, czyli ocenę rezerwy jajnikowej, i spokojną rozmowę o opcjach na przyszłość. Najważniejsze dla Katarzyny było nie samo zalecenie medyczne, ale ton rozmowy. Nikt nie traktował jej z litością. Nikt nie zakładał, że 40-letnia kobieta bez dzieci jest „spóźniona”. Nikt nie odbierał jej prawa do niewiedzy. Bo kobieta może nie wiedzieć, czy chce zostać matką. I nadal zasługuje na rzetelną informację. Niepłodność zaczyna się od rozmowy, której często brakuje Decyzja o posiadaniu albo nieposiadaniu dzieci rzadko jest zero-jedynkowa. Za każdą historią stoją zdrowie, relacje, pieniądze, praca, lęki, doświadczenia z domu rodzinnego, edukacja seksualna albo jej brak. Anna Wietrzykowska, psycholożka znana jako Psycholog Niepłodności i autorka książki „Niewidzialni rodzice. Jak rozmawiać o niepłodności”, zwraca uwagę, że w Polsce o płodności przez lata mówiło się przede wszystkim w kontekście strachu przed ciążą. Podobnie było u Katarzyny. Od młodości słyszała, że mama „jeszcze” nie chce zostać babcią. To „jeszcze” zakładało jednak, że kiedyś babcią zostanie. Tyle że życie nie zawsze idzie według rodzinnego scenariusza. Pierwsze małżeństwo, późniejsze związki, praca, podróże, choroba. Katarzyna nie chce przepraszać za swoje życie. Chciałaby tylko mieć wybór. Mrożenie jajeczek, czyli co właściwie można zabezpieczyć? Mrożenie oocytów polega na pobraniu komórek jajowych po wcześniejszej stymulacji hormonalnej i przechowywaniu ich w bardzo niskiej temperaturze. Dzięki temu komórki mogą zostać wykorzystane w przyszłości w procedurze wspomaganego rozrodu. W polskim prawie temat zabezpieczenia płodności jest związany przede wszystkim z sytuacjami, w których istnieje ryzyko utraty albo znacznego upośledzenia zdolności płodzenia, na przykład z powodu choroby, urazu albo leczenia. Ustawa o leczeniu niepłodności reguluje zasady medycznie wspomaganej prokreacji, ale praktyka dostępu do procedur, zwłaszcza w przypadku zdrowych singielek, pozostaje złożona i zależna od interpretacji przepisów oraz polityki konkretnych ośrodków. Najczęściej mówi się dziś o zabezpieczeniu płodności pacjentów onkologicznych. To obszar, w którym świadomość rośnie, m.in. dzięki kampaniom społecznym i działaniom organizacji pacjenckich. Chemioterapia, radioterapia i niektóre terapie systemowe mogą wpływać na płodność, dlatego rozmowa o zabezpieczeniu komórek rozrodczych powinna odbyć się jak najwcześniej, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia. Ale jest też druga grupa: zdrowe kobiety, które nie są w trakcie terapii onkologicznej, lecz chcą zwiększyć swoje szanse na przyszłość. Są po rozstaniu, nie mają partnera, leczą endometriozę, wiedzą o obciążeniach rodzinnych albo po prostu czują, że potrzebują więcej czasu. To właśnie one najczęściej zderzają się z pytaniem: czy ich powód jest „wystarczająco medyczny”? Zdrowa singielka bez jasnej ścieżki Ewa ma 36 lat. Na początku roku przeszła procedurę mrożenia komórek jajowych, ale woli pozostać anonimowa. Pomysł dojrzewał w niej od dawna. – Nie działałam pod wpływem emocji. Już kilka lat temu, między kolejnymi związkami, rozmawiałam o tym z ginekologiem. Usłyszałam wtedy, że jako singielka nie mam w Polsce szans na taki zabieg – wspomina. Rozważała wyjazd za granicę, m.in. do Niemiec albo Czech, ale koszty były zbyt wysokie. Po czasie temat wrócił. Skorzystała z poleconej kliniki i rozpoczęła przygotowania do punkcji jajników. – Rozumowo wiedziałam, że robię coś dobrego dla siebie, ale emocje były ogromne. Ekscytacja, niepokój, stres o reakcję organizmu i o to, czy uda się dopasować kalendarz zawodowy do biologicznego cyklu. Miałam poczucie, że zabezpieczając płodność, podejmuję jedną z najbardziej dorosłych decyzji w życiu – mówi. Procedura wymagała badań, leków, zastrzyków podawanych o konkretnych godzinach i częstych wizyt lekarskich. Przez kilka tygodni życie Ewy krążyło wokół hormonów, wyników, kontroli i terminu punkcji. – Zastrzyk trzeba było zrobić wtedy, kiedy wypadała godzina. Nieważne, czy byłam na randce, w pracy, czy na kolacji. Wiedziałam, że im więcej pęcherzyków uda się uzyskać, tym większa szansa na pobranie komórek jajowych – opowiada. Sam zabieg trwał krótko i odbył się w znieczuleniu. Lekarz, pod kontrolą USG, pobrał płyn z pęcherzyków jajnikowych, a embriolog ocenił, ile komórek nadaje się do zamrożenia. U Ewy było ich siedem. – Moja szczęśliwa siódemka – mówi. Czy zrobiłaby to jeszcze raz? Bez wahania. Zamrożenie jajeczek to szansa, nie gwarancja Mrożenie komórek jajowych może dać poczucie sprawczości, ale nie jest polisą ubezpieczeniową. To jedna z najważniejszych rzeczy, które trzeba powiedzieć głośno. Zamrożone oocyty mogą w przyszłości dać zarodki, ale nie muszą. Zarodki mogą doprowadzić do ciąży, ale nie muszą. Ciąża może przebiegać prawidłowo, ale nie zawsze tak się dzieje. Wiek nadal ma znaczenie, także dla zdrowia kobiety i przebiegu ciąży. Dlatego eksperci podkreślają, że zabezpieczenie płodności nie powinno być sprzedawane jako obietnica macierzyństwa „na później”. Powinno być przedstawiane uczciwie: jako możliwość zwiększenia szans, nie jako gwarancja. Marta Górna ze Stowarzyszenia na rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz Bocian” od lat zwraca uwagę, że w rozmowie o płodności potrzebne są nie tylko procedury, lecz także edukacja, wsparcie psychologiczne i zmiany prawne. Wskazuje też na sytuacje, o których rzadko mówi się publicznie. Kobieta może planować ciążę, ale rozstać się z partnerem. Może potrzebować czasu, by dojść do siebie, zbudować nową relację albo zdecydować, czy w ogóle chce macierzyństwa. Z biologicznego punktu widzenia ten czas ma znaczenie. „Chciałam mieć wybór” Aneta zdecydowała się na zamrożenie jajeczek dziewięć lat temu. Wtedy nie przypuszczała, że kiedykolwiek będzie musiała walczyć o prawo do decydowania o swojej dzietności i mierzyć się ze stygmatyzacją in vitro. Miała 27 lat, studiowała w Porto i nie planowała macierzyństwa. Po diagnozie niedrożności jajowodów lekarz postawił sprawę jasno: jeśli chce w przyszłości mieć szansę na dziecko, powinna rozważyć stymulację i zabezpieczenie komórek. Zdecydowała się. Kilka lat później wróciła do Polski, poznała męża i została mamą dzięki in vitro. – Zostały mi jeszcze trzy zamrożone jajeczka. Zastanawiamy się, czy raz jeszcze nie skorzystać z procedury. Jestem jednak przed czterdziestką i boję się, że mogą pojawić się problemy – mówi. Jej historia pokazuje dwie rzeczy jednocześnie. Po pierwsze, zabezpieczenie płodności może realnie pomóc. Po drugie, nie usuwa niepewności. Dlaczego tak trudno rozmawiać o kobiecej płodności? Bo płodność wciąż zbyt często traktuje się jak temat publiczny, choć dotyczy najbardziej prywatnych decyzji. Kobiety słyszą, że powinny się spieszyć, ale jednocześnie nie dostają pełnej edukacji. Słyszą, że medycyna daje ogromne możliwości, ale często nie wiedzą, komu wolno z nich skorzystać. Słyszą, że macierzyństwo to wybór, ale bywają oceniane zarówno wtedy, gdy dziecka nie mają, jak i wtedy, gdy bardzo go chcą. Katarzyna wciąż nie wie, czy zostanie mamą. Ewa nie wie, czy wykorzysta zamrożone komórki. Aneta wie, że bez tamtej decyzji jej życie mogło wyglądać inaczej. Każda z nich mówi o czymś podobnym: nie o obowiązku macierzyństwa, lecz o prawie do możliwości. Mrożenie jajeczek nie zatrzymuje czasu. Nie daje pewności. Nie rozwiązuje wszystkich problemów prawnych, zdrowotnych ani emocjonalnych. Ale dla części kobiet może być sposobem, by zyskać trochę przestrzeni. A czasem właśnie ta przestrzeń zmienia wszystko.
Koniec matki Polki, początek matki-przyjaciółki. Jak zmienia się relacja z dorosłym dzieckiem?
Wakacje z mamą, wspólne mieszkanie po trzydziestce, codzienne telefony i decyzje konsultowane z rodzicami. Bliskość między matką a dorosłym dzieckiem może być piękna, ale czasem niepostrzeżenie zamienia się w zależność. Gdzie kończy się troska, a zaczyna emocjonalne uwikłanie?
Gniazdownicy, maminsynkowie, dorosłe dzieci pod specjalnym nadzorem rodziców – łatwo przykleić etykietę, trudniej zrozumieć, co naprawdę się za nią kryje. Bo dzisiejsza dorosłość nie zawsze zaczyna się od wyprowadzki z domu, kredytu i lodówki kupionej za własne pieniądze. Czasem rozgrywa się znacznie ciszej: w umiejętności powiedzenia „nie”, podjęcia decyzji bez telefonu do mamy albo zbudowania bliskości, która nie odbiera autonomii. I właśnie ta granica – między czułą więzią a emocjonalnym uwikłaniem – okazuje się dziś jedną z najciekawszych rodzinnych zagadek. W tym artykule: Wakacje z mamą - czy jest w tym coś dziwnego? Freudowski kompleks czy święta więź matki z dzieckiem? Uzależniony od mamy: emocjonalnie czy finansowo? Ustalenie granic między pomocą, a nadopiekuńczością Jak powinien przebiegać proces separacji, opuszczania rodzinnego gniazda? Koniec Matki-Polki. Początek Matki-Przyjaciółki Wakacje z mamą - czy jest w tym coś dziwnego? Na pierwszym planie przystojny trzydziestolatek i atrakcyjna kobieta po pięćdziesiątce. Oboje pozują uśmiechnięci, w ciemnych okularach. W tle włoskie knajpki. Para jest na Sycylii, o czym informuje podpis pod zdjęciem na Facebooku. No, ale dla mnie najciekawsze jest drugie zdanie tego posta: „Nie ma jak wakacje z mamą!”. Tomek, czyli chłopak z fotografii, jest specjalistą od marketingu i reklamy. Poznałam go na gruncie zawodowym, ale szybko przeszliśmy na ten towarzyski, m.in. „polubiliśmy się” w mediach społecznościowych. – Wakacje z mamą? – wyrażam w pracy na głos zdziwienie. Przeglądam kolejne wpisy i wygląda na to, że Tomek – choć ma swoje mieszkanie, pracę, przyjaciół – najwięcej wolnego czasu spędza właśnie z matką. – Co w tym dziwnego? Ja też spędzam wolny czas ze swoimi dziećmi. I robimy to nie z poczucia obowiązku, ale z przyjemności przebywania z sobą – odpowiada mi koleżanka zza biurka, której jedno dziecko jest nastolatkiem, a drugie właśnie zaczęło studiować. Faktycznie, często opowiada o bliskiej, niemal przyjacielskiej więzi, która ich łączy. Zwierzają jej się z problemów sercowych, radzą w sprawach edukacyjnych, konsultują się co do przyszłej kariery. Przykład? Gdy starsze zapisało się do organizacji studenckiej, moja koleżanka wymyślała tematy debat i szukała namiarów na prelegentów. Ja ostatni raz pojechałam z rodzicami na wakacje, gdy miałam 14 lat i – z tego co pamiętam – strasznie się nudziłam. Choć bardzo kocham mamę (a może właśnie dlatego), nie chcę dzielić się z nią intymnymi historiami czy zawodowymi zawirowaniami. Do naszej rozmowy dołączają inne osoby, a że zespół jest różnorodny także wiekowo, mam przegląd różnych punktów widzenia. I wygląda na to, że to ja jestem w mniejszości. Zaczynam się zastanawiać, jak wygląda prawidłowa relacja matka – dorosłe dziecko. Czy w ogóle jest jakiś wzorzec? Jak przebiega ten naturalny przecież proces przecinania pępowiny? A może rośnie nam – lub, o zgrozo, już wyrosła – generacja maminsynków i mamincóreczek? Freudowski kompleks czy święta więź matki z dzieckiem? Wiem, że porywam się z motyką na słońce, a dokładnie na świętą więź matki z dzieckiem (co z tego, że dorosłym?). Na szczęście nie ja pierwsza i mogę podeprzeć się autorytetem Zygmunta Freuda. Spokojnie, nie będę cytowała dzieł ojca psychoanalizy. Wrzucę tylko mem z Freddiem Mercurym z zespołu Queen, który śpiewa swoje słynne „Mamaaaa…”, na co zatroskany Freud odpowiada: „Uuuuu…”. Skoro o gwiazdach mowa – warto zwrócić uwagę na to, co celebryci odpowiadają na pytanie o ich idola, wzór, największą inspirację. Niemal zawsze: „Mama”! Może mówią prawdę, a może tak wypada, bo mamie byłoby przykro? Na jedno wychodzi. Co ciekawe, czasem to właśnie ta sama mama umawia wywiad gwiazdy, pilnuje sesji zdjęciowej i na koniec wprowadza poprawki do autoryzacji. A w przypadku Michaela Jordana także negocjuje kontrakt reklamowy. Jestem głęboko przekonana, że gwiazdy to tacy sami ludzie jak my (być może mają tylko lepszych menedżerów, a raczej matki menedżerki) i wszyscy borykamy się z podobnymi problemami emocjonalnymi, ale na wszelki wypadek postanawiam to sprawdzić u prof. Barbary Józefik, psycholożki i psychoterapeutki, specjalizującej się w terapii i komunikacji rodzin. Na początku naszej rozmowy zaznacza: – Balansujemy między dwoma pojęciami: więzi i zależności. Więź buduje się we wczesnym dzieciństwie i jest ona niezbędna do prawidłowego rozwoju. Daje poczucie bezpieczeństwa, jest osią naszego późniejszego życia, także w związkach romantycznych – podkreśla pani profesor. W pewnym momencie powinien nastąpić jednak proces separacji, dzięki któremu człowiek może zbudować odrębność. – Jest wiele czynników, które ten proces mogą komplikować czy w skrajnych przypadkach zaburzać. Wtedy właśnie może pojawić się zależność, która utrudnia budowanie własnej autonomii – tłumaczy prof. Józefik. Uzależniony od mamy: emocjonalnie czy finansowo? Zanim wydamy pochopny wyrok, że ktoś jest „uzależniony od mamy”, za radą prof. Barbary Józefik przyjrzyjmy się, skąd dana osoba pochodzi – zarówno w skali makro, jak i mikro. Najpierw spojrzenie globalne, takie geograficzno-społeczne. Na północy kontynentu, choćby w Danii, Szwecji czy Wielkiej Brytanii, dzieci szybko uniezależniają się finansowo, często są też wysyłane do szkół z internatem, a to sprzyja oddzieleniu się od rodziców, także emocjonalnie. Z kolei na południu, choćby we Włoszech, w Chorwacji czy Grecji długo mieszkają z mamą i tatą (słynni włoscy bamboccione, czyli „duże dzieci”), a także prowadzą ożywione życie rodzinne. Zachowanie, które dla Włocha jest przejawem troski, Szwed weźmie za nadopiekuńczość. I odwrotnie – Włoch może uznać za „zimny chów” i „chłód emocjonalny” coś, co dla Szweda będzie zdrową normą, pozwalającą dziecku się prawidłowo rozwijać i na własną rękę eksplorować świat. A gdzie na tej mapie leży Polska? Cóż, dane spychają nas bardzo mocno na południe. Jak podaje Eurostat, odsetek tzw. gniazdowników, czyli dorosłych Polaków w wieku 25–34 lat, którzy mieszkają z rodzicami, z roku na rok rośnie i w 2022 wyniósł rekordowe 51 proc. (dla porównania w Szwecji to 4 proc., w Chorwacji 59 proc.). Czy to wynika tylko z ekonomii? Z trudności ze znalezieniem własnego mieszkania, problemu z wzięciem kredytu, efektu pandemii, gdy nie opłacało się wynajmować kawalerki w obcym mieście, skoro można było pracować zdalnie? A może jednak „nie ma jak u mamy”? Wygodnictwo – i emocjonalne, i finansowe? Zostawmy te pytania, wrócimy do nich za chwilę. Na mapę geograficzno-społeczną nakłada się kolejna. – Każda rodzina też ma swoją kulturę – mówi prof. Barbara Józefik. Są rodziny, w których w naturalny sposób jest dużo wymiany, dzielenia się, pomagania sobie nawzajem. Ale też takie, w których wspierających zachowań jest znacznie mniej, co nie znaczy, że członkowie danej rodziny się nie kochają. I teraz wystarczy sobie wyobrazić wizytę przedstawiciela jednego typu rodzin u rodziny drugiego typu. Dla kogoś, kto wychował się w innej kulturze, ta nowa będzie niewłaściwa, taka właśnie „za” – w jedną lub drugą stronę. Po czym więc poznać, że naprawdę jesteśmy „za blisko” z mamą? – Najlepszym wskaźnikiem jest nasze subiektywne odczucie – mówi prof. Józefik. – Na ile czujemy się uwikłani i mamy dyskomfort w tej relacji – dodaje. Czy nie możemy podjąć żadnej decyzji bez konsultacji z mamą? Czy stale zastanawiamy się: „A co by ona zrobiła?”? Może dostajemy od niej sprzeczne sygnały – z jednej strony słyszymy: „Poradzisz sobie”, „Jesteś dorosła”, z drugiej nasze wybory i odczucia są od dzieciństwa kwestionowane, więc nie mamy poczucia własnej wartości i odwagi, by się usamodzielnić? Uważamy, że brak nam takich kompetencji jak mama, żeby o sobie decydować. Ustalenie granic między pomocą, a nadopiekuńczością Maja ma 24 lata i jest samodzielną mamą trzylatki. Choć akurat w jej przypadku przymiotnik „samodzielna”, opisujący rodzicielstwo w pojedynkę, nie jest najlepszy. Co prawda z ojcem córki Maja rozstała się jeszcze przed porodem, ale dziecko wychowywała razem ze swoją mamą. Szczerze mówiąc, trudno było się zorientować, kto jest kim w tej rodzinie. To babcia wybrała przedszkole, to babcia decydowała, kiedy mała idzie spać i co będzie jadła na kolację, to babcia mówiła, do którego lekarza trzeba zaprowadzić dziewczynkę i na co ją zaszczepić. I pewnie wszystko trwałoby tak latami, gdyby Maja się nie zakochała. Tak bardzo, że mogła góry przenosić! A z pewnością samą siebie do innego mieszkania. – Poczułam, że żyję. Niestety, moja mama zrobiła mi piekło – opowiada Maja. – Nie tylko zabroniła wyprowadzki, lecz także zakazała kontaktów z chłopakiem, twierdząc, że jest kryminalistą. Dlaczego? Zobaczyła na jego ramieniu tatuaż. Gdy przeciwstawiłam się i powiedziałam, że wyprowadzę się z dzieckiem, padły naprawdę mocne i wulgarne słowa, a także groźby, że odbierze mi prawa rodzicielskie – opowiada Maja. Czy byłoby to realne? Pewnie nie, ale Maja naprawdę się wystraszyła. W końcu matka znała wszystkie jej tajemnice i słabe strony. Dzięki wsparciu nowego partnera, przyjaciół, a także psychoterapii udało jej się zamieszkać i z chłopakiem, i z córką. Uczy się decydować o zwykłych sprawach, takich jak rodzaj sera na kanapkach czy kolor pościeli w sypialni. Jak po kilku miesiącach wyglądają jej relacje z matką? – Nie wyglądają. Mama zablokowała połączenia telefoniczne, zmieniła zamki w drzwiach. Widocznie musimy dać sobie czas – mówi dojrzale Maja. Jak powinien przebiegać proces separacji, opuszczania rodzinnego gniazda? Przyznam, że ta historia bardzo mnie poruszyła. Proszę o komentarz dr Martę Majorczyk, psycholożkę i psychoterapeutkę związaną m.in. z Uniwersytetem SWPS. – Maja po urodzeniu dziecka – co naturalne – potrzebowała pomocy. Wszystko wskazuje na to, że ponownie weszła w rolę córki. Pojawienie się mężczyzny w jej życiu wywróciło do góry nogami dotychczasowy porządek i wywołało gwałtowny sprzeciw matki – uważa. Jak więc powinien przebiegać proces separacji, żeby nie dochodziło do takich turbulencji? – Psychologia rozwoju mówi, że osoba, która się usamodzielnia i opuszcza dom rodzinny, nie powinna czuć się winna, że odchodzi od rodziców. Powinna raczej zachowywać się tak, jak młode ptaki jesienią. Wylatują z gniazda, potrafią znaleźć sobie pożywienie, są samodzielne, choć jeszcze nie tak doświadczone jak rodzice – mówi obrazowo dr Majorczyk. Dlaczego więc tak wielu jest w Polsce gniazdowników – pomijając względy ekonomiczne? I dlaczego tak dużo osób jest bardzo silnie psychicznie związanych z rodzicami, zwłaszcza z matkami? Być może to nie tylko wina wygodnych dzieci, lecz także matek, które chcą być cały czas potrzebne, więc tę potrzebę kreują. A to wyolbrzymianiem swoich chorób i czyhających zagrożeń, a to umniejszaniem samodzielności dzieci. – Być może dziecko zapełniało emocjonalną pustkę w relacji z partnerem i teraz para boi się zostać sama. Z wyjściem dziecka z domu rodzic uświadamia sobie, że się starzeje. To nie jest łatwe – mówi dr Majorczyk. Innymi słowy, separacja jest trudnym krokiem dla obu stron – dziecko boi się dorosłości, matka – starości. Ale paradoksalnie to po „rozstaniu” zyskuje przestrzeń na rozwijanie pasji i zainteresowań. Być może podniesienie kwalifikacji zawodowych albo przebranżowienie. Taka druga młodość, która może się wydarzyć tylko wtedy, gdy przyznamy, że coś już minęło. Koniec Matki-Polki. Początek Matki-Przyjaciółki Coś mi się tu wciąż jednak nie zgadza. I jest to stereotyp matki Polki! Przypominam: chodzi o postać umęczonej, poświęcającej się dla dzieci i – co tu kryć – przepełnionej bierną agresją kobiety. Bo skoro ona cierpi, one powinny jej w tym cierpieniu towarzyszyć, a przynajmniej o nim stale pamiętać. Choć matkę Polkę w naszej kulturze się hołubi, to mieszkać z nią jest wyjątkowo trudno. Nic dziwnego, że pociechy wyprowadzają się z takiego domu błyskawicznie. Przyglądam się swoim koleżankom, które mają dorastające dzieci. I tego rysu cierpiętnictwa po prostu nie widzę. To radosne dziewczyny, a nie przepełnione goryczą matrony! Nie stękają, nie wzdychają, nie dręczą swoich dzieci. Akceptują je takimi, jakimi są. Dają im mnóstwo wolności, bo same ją cenią. Pozwalają na to, na co ich rodzice im samym nie pozwalały. Moje spostrzeżenia potwierdza prof. Barbara Józefik. – Jednym z ważnych motywów opuszczenia domu zawsze była chęć decydowania o sobie, w tym swoboda seksualna. Tak długo, jak się mieszkało z rodzicami, była ona niemożliwa. Dzisiejsi rodzice z klasy średniej są na tyle tolerancyjni, że często nie mają problemu z tym, że ich dziecko prowadzi życie seksualne pod ich dachem, nawet gdy to są często zmieniający się partnerzy – mówi prof. Józefik. Z jednej strony to dobrze, z drugiej bodziec do opuszczenia domu, którym było marzenie o swobodzie seksualnej, odpada. Podobnie jak inne powody wynikające z konfliktu pokoleń, bo tego konfliktu w tych rodzinach właściwie już nie ma. – A to właśnie ten zdrowy konflikt wspiera proces separacji – zaznacza prof. Józefik. Dochodzi do tego aspekt materialny. Być może kobiety, które swoją niezależność, także finansową, budowały w drapieżnych latach 90., dziś wolą podobnego wysiłku swoim dzieciom na razie oszczędzić. I dlatego nie mają nic przeciwko, żeby syn czy córka jeszcze pocieszyli się beztroską tak długo, jak to możliwe. Podsumowanie Relacja między matką a dorosłym dzieckiem to temat niezwykle złożony. Współczesne podejście do tej relacji coraz częściej odchodzi od tradycyjnego modelu „matki Polki” — opiekuńczej, poświęcającej się bez reszty, wręcz samopoświęcającej. Coraz częściej pojawia się idea „matki-przyjaciółki”, która jest wsparciem, ale też respektuje granice i autonomię dorosłego dziecka. Warto podkreślić, że bliskość w relacji matka–dziecko nie jest synonimem kontroli czy nadopiekuńczości. Wręcz przeciwnie — zbyt duża bliskość, przekraczająca granice prywatności i autonomii dorosłego dziecka, może prowadzić do zjawisk takich jak „maminsynkowie” czy „mamincórki”, czyli osób emocjonalnie zależnych od rodzica i często mających trudności w samodzielnym funkcjonowaniu. Z drugiej strony, zupełne zerwanie więzi lub chłód emocjonalny między matką a dorosłym dzieckiem to skrajność równie problematyczna. Relacje rodzinne, zwłaszcza między matką a dzieckiem, często są głęboko emocjonalne i trudno je zamknąć na stałe. Wielu dorosłych ludzi poszukuje w tych relacjach oparcia i zrozumienia, nawet jeśli w ich dzieciństwie lub w młodości dochodziło do napięć czy konfliktów. Współczesna psychologia i terapia rodzinna podkreślają, że możliwe jest odbudowanie i przekształcenie tych relacji tak, by stały się one satysfakcjonujące i bezpieczne dla obu stron, nawet jeśli wymaga to wypracowania nowych zasad i zachowań. Kluczowym elementem zdrowej relacji jest komunikacja — otwarta, szczera i oparta na wzajemnym szacunku. Matka i dziecko powinny mieć możliwość wyrażania swoich potrzeb, obaw i oczekiwań bez obawy przed oceną czy odrzuceniem. Warto podkreślić, że dorosłe dzieci mają prawo do własnego życia, decyzji, a także błędów, które są nieodłączną częścią procesu dorastania i samodzielności. Matki zaś mogą nadal pełnić ważną rolę doradców, wsparcia emocjonalnego i punktu odniesienia, ale bez narzucania się i kontroli. W kontekście kulturowym, gdzie nadal często idealizuje się postać matki jako „anioła stróża” rodziny, istotne jest podnoszenie świadomości na temat zdrowych granic i roli, jaką pełni matka wobec dorosłych dzieci. To nie znaczy, że matki mają się wycofać czy przestać troszczyć, lecz że powinny nauczyć się odróżniać opiekę od nadopiekuńczości oraz wspierać rozwój niezależności swoich dzieci. Ta zmiana roli wymaga pracy, samoświadomości i czasem wsparcia terapeutycznego, zwłaszcza gdy relacje były obciążone konfliktami lub toksycznymi wzorcami. Nie można też zapominać, że matki same są ludźmi, z własnymi potrzebami, lękami i oczekiwaniami. Często bardzo trudno im pogodzić się z tym, że ich dzieci dorastają i coraz bardziej oddalają się od rodzinnego domu — zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Przejście od roli „matki opiekunki” do roli „matki-przyjaciółki” to proces, który wymaga akceptacji zmian i redefinicji własnej tożsamości. Zdrowa relacja to taka, w której obie strony mogą się rozwijać i czuć spełnione. Podsumowując, ważne jest, aby zarówno matki, jak i dorosłe dzieci uczyły się wzajemnego szacunku, budowania zdrowych granic i otwartej komunikacji. Tylko wtedy relacja ta może być źródłem wsparcia, a nie ograniczeń. Współczesne spojrzenie na rolę matki w życiu dorosłych dzieci pokazuje, że bliskość nie musi oznaczać zależności, a relacja może ewoluować, stając się przyjaźnią opartą na wzajemnym zrozumieniu i szacunku.
Natasza Urbańska szczerze o macierzyństwie: „Bałam się, że dziecko coś we mnie zmieni - i dzięki Bogu zmieniło.”
Natasza Urbańska od lat zachwyca na scenie i ekranie, łącząc talent aktorski, wokalny i taneczny. Jednak w rozmowie z Martą Tabiś odsłania zupełnie inną stronę swojej codzienności - tę, która zaczęła się wraz z narodzinami córki Kaliny. Artystka przyznaje, że macierzyństwo stało się dla niej nie tylko ogromnym wyzwaniem, lecz także przełomowym momentem, który przewartościował jej życie i karierę.
Spis treści: Natasza Urbańska o córce Kalinie Natasza Urbańska o rodzinie Macierzyństwo jako inspiracja Natasza Urbańska o córce Kalinie Przed pojawieniem się Kaliny Natasza przyznaje, że była całkowicie skupiona na sobie i swoich projektach. Kariera, własny rozwój, kolejne ambitne plany - to wszystko było na pierwszym miejscu. Jednak narodziny córki sprawiły, że hierarchia wartości uległa zmianie. Teraz najpierw jest ona - Kalina, a dopiero potem Natasza. Artystka nie ukrywa, że początkowo miała obawy, czy tak duża zmiana nie odbierze jej poczucia własnego ja. Z perspektywy czasu widzi, że to właśnie dzięki temu doświadczeniu stała się pełniejszą osobą, nie tylko jako artystka, ale przede wszystkim jako kobieta. Macierzyństwo przyniosło Nataszy ogromne oczyszczenie. Przestała wywierać na siebie presję, by zawsze być na pierwszym miejscu. To pozwoliło jej głębiej odpoczywać, czerpać radość z czasu spędzanego z rodziną i otworzyć się na zupełnie nowe doświadczenia. Kalina stała się dla niej inspiracją, źródłem nauki i okazją do odkrywania świata na nowo. Natasza Urbańska o rodzinie Wraz z macierzyństwem przyszła także potrzeba wyboru. Natasza świadomie zrezygnowała z wielu medialnych zobowiązań, które nie były dla niej niezbędne. Świat show-biznesu, obecność na ściankach przestały mieć znaczenie, kiedy w domu czekała na nią córka. Artystka przyznaje, że dla niej najważniejsze stały się wspólne chwile z rodziną - kolacje, rozmowy, bliskość. Jak wiele mam, Natasza także mierzyła się z poczuciem winy, gdy musiała poświęcić czas na pracę. Z czasem nauczyła się jednak wyznaczać jasne granice i dokonywać wyborów, które pozwalają jej być zarówno spełnioną mamą, jak i artystką. Ograniczyła liczbę spektakli i koncertów do tych najważniejszych, a każdą chwilę poza sceną stara się spędzać z rodziną. Dzięki temu nie czuje, że coś odbywa się kosztem czegoś innego - praca jest jej pasją, a dom miejscem, gdzie ładuje baterie i odnajduje prawdziwą równowagę. Macierzyństwo jako inspiracja Historia Nataszy Urbańskiej pokazuje, że macierzyństwo potrafi odmienić życie w najpiękniejszy sposób. Zmienia priorytety, uczy pokory, daje siłę i pozwala odkryć w sobie nowe pokłady miłości. Dla Nataszy to właśnie córka stała się najważniejszą inspiracją - zarówno na scenie, jak i poza nią. Dzięki niej nauczyła się cieszyć każdą chwilą, odpuszczać presję i czerpać z życia pełnymi garściami. W świecie, który często wymaga od kobiet bycia perfekcyjną na każdym polu, szczerość i autentyczność Nataszy Urbańskiej są niezwykle cenne. Jej historia to dowód na to, że prawdziwe szczęście zaczyna się wtedy, gdy pozwalamy sobie na zmiany i otwieramy się na nowe doświadczenia - nawet te, których się boimy.
Nie każda kobieta marzy o macierzyństwie. Ewa Chodakowska: „Odwagą jest dzisiaj mówienie głośno o bezdzietności z wyboru”
W świecie, w którym wciąż pokutuje przekonanie, że każda kobieta powinna zostać matką, Ewa Chodakowska w najnowszym odcinku „Sport ELLEments” w rozmowie z Joanną Misiarz otwarcie mówi o bezdzietności z wyboru. Jej głos, pełen odwagi i szczerości, otwiera przestrzeń do refleksji i dyskusji na temat presji społecznej, jakiej poddawane są kobiety, które nie chcą lub nie mogą mieć dzieci.
Spis treści: Presja bycia matką – czy naprawdę każda kobieta tego pragnie? Stereotypy i społeczne komentarze Świadomy wybór – prawo każdej kobiety Presja bycia matką – czy naprawdę każda kobieta tego pragnie? W Polsce, jak i w wielu innych krajach, wciąż pokutuje przekonanie, że każda kobieta powinna zostać matką. Nacisk społeczny, by realizować się poprzez macierzyństwo, nie słabnie nawet w 2025 roku. Ewa Chodakowska w nowym odcinku Sport ELLEments zwraca uwagę, że to właśnie odwaga do szczerego wyrażania własnych pragnień – nawet jeśli są one sprzeczne z oczekiwaniami otoczenia – powinna być doceniana i wspierana. Jej zdaniem, decyzja o bezdzietności z wyboru nie powinna być traktowana jako przejaw egoizmu czy niedojrzałości, lecz jako wyraz świadomego podejścia do własnego życia. Chodakowska, pracując z kobietami, doskonale wie, jak wiele z nich czuje się zmuszonych do wejścia w rolę matki pod wpływem presji rodziny, partnera czy społeczeństwa. Wiele kobiet nie czuje, że macierzyństwo jest dla nich właściwą drogą, a jednak decydują się na nie, by sprostać oczekiwaniom innych. To prowadzi do frustracji, poczucia niespełnienia, a niekiedy także do żalu. Trenerka podkreśla, że nie każda kobieta jest szczęśliwą mamą i nie każda powinna być zmuszana do tej roli. Najpiękniejsza matka to ta, która świadomie wybrała macierzyństwo, a nie ta, która została do niego przymuszona. Stereotypy i społeczne komentarze Decyzja o bezdzietności często spotyka się z niezrozumieniem, a nawet agresją ze strony otoczenia. Kobiety, które otwarcie mówią o swoim wyborze, nierzadko są określane jako „niepełne”, „puste” czy „egoistyczne”. Chodakowska przyznaje, że spotyka się z tego typu komentarzami regularnie, ale nie pozwala, by wpływały one na jej pewność siebie. Jej zdaniem, społeczne frazesy, jak ten o „szklance wody na starość”, są zupełnie bez pokrycia. Bliskość, wsparcie i miłość buduje się przez całe życie, niezależnie od tego, czy ma się dzieci, czy nie. Ewa Chodakowska podkreśla, że poczucie spełnienia i miłości można odnaleźć na wiele sposobów. Sama otoczona jest dużą rodziną i bliskimi, z którymi utrzymuje silne relacje. Opiekuje się rodzicami, rodzeństwem, dziećmi rodzeństwa – i to daje jej poczucie bycia potrzebną i kochaną. Według niej, szczęście nie jest zarezerwowane wyłącznie dla matek, a kobieta może być spełniona i szczęśliwa, realizując się na innych polach: zawodowym, społecznym czy rodzinnym – ale niekoniecznie w roli matki. Świadomy wybór – prawo każdej kobiety Chodakowska nie ukrywa, że jej decyzja o bezdzietności jest bardzo przemyślana i świadoma. Zamiast obawiać się przyszłości, woli zadbać o siebie tak, by na starość nie być zależną od innych. Praca, samodzielność finansowa, budowanie trwałych relacji – to jej sposób na spokojną przyszłość. Przyznaje, że być może kiedyś będzie żałować tej decyzji, ale woli żałować własnych wyborów, niż żyć według oczekiwań innych. Czy kobiecość musi być utożsamiana z macierzyństwem? Ewa Chodakowska przekonuje, że nie. Każda kobieta powinna mieć prawo do decydowania o sobie – bez oceniania, bez presji, bez narzucania jedynej słusznej drogi. Odwaga do życia według własnych zasad to dziś prawdziwa siła. I to właśnie takim kobietom – świadomym, niezależnym, odważnym – należy się miejsce w debacie publicznej i szacunek.
Jedyne takie wyznanie polskiej tenisistki. Magda Linette o macierzyństwie -„Szczerze, ta myśl mnie przeraża”
Magda Linette od lat należy do ścisłej czołówki polskiego tenisa, ale tym razem opowiedziała o czymś bardzo intymnym. W najnowszym odcinku Sport ELLEments poruszyła temat macierzyństwa i prób pogodzenia życia rodzinnego z karierą sportową na najwyższym poziomie.
Spis treści: Magda Linette o planach na przyszłość Magda Linette o wyborach, które stoją przed tenisistkami Magda Linette o planach na przyszłość Choć tenisistka przyznaje, że jej życie od zawsze toczy się w rytmie podróży, startów i nieustannej gonitwy, coraz częściej myśli o tym, jak wyglądałaby codzienność w spokojniejszym rytmie – z rodziną, stałym miejscem i większą stabilizacją. Linette podkreśla jednak, że takie decyzje muszą być podejmowane na jej warunkach. Rozważa również zabezpieczenie swojej przyszłości w kierunku macierzyństwa, nie chcąc odkładać tej sfery życia na zbyt późno. Magda Linette o wyborach, które stoją przed tenisistkami Życie na światowym tourze to nie tylko rywalizacja, ale też ogromne wyrzeczenia – również w sferze prywatnej. Jak podkreśla Linette, zbudowanie trwałego związku w rytmie ponad czterdziestu tygodni spędzonych w podróży rocznie graniczy z cudem. Mimo to tenisistka przygląda się z podziwem koleżankom z kortu, które łączą karierę z rolą matek, a jej słowa pokazują, że wciąż wiele trzeba zrobić, by sportowe organizacje wspierały zawodniczki w tym wyborze. Dla Linette to nie tylko temat osobisty, ale też głos w dyskusji o równości i możliwościach, jakie powinny mieć kobiety w sporcie.
Kasia Warnke: „Po 40 trudniej się regenerować” – o wyzwaniach późnego macierzyństwa
Macierzyństwo po czterdziestce to dla Kasi Warnke spełnienie marzenia, ale i wymagająca lekcja uważności na własne potrzeby. Aktorka w rozmowie z ELLE opowiada o wolniejszej regeneracji, trudach pierwszych miesięcy i codziennych rytuałach, które pomagają jej zachować energię i spokój.
Spis treści: Kasia Warnke o macierzyństwie, które przyszło później Siła miłości i codzienne lekcje cierpliwości Kasia Warnke o macierzyństwie, które przyszło później Aktorka przyznaje, że decyzja o zostaniu mamą po czterdziestce przyniosła jej nie tylko ogrom radości, ale też nowe, nieoczywiste wyzwania. Późne macierzyństwo wymagało od niej innego podejścia do własnego ciała i energii. Najtrudniejszym doświadczeniem był dla niej brak snu w pierwszych miesiącach po narodzinach dziecka – momenty, w których organizm domagał się odpoczynku, a doba nie dawała takiej możliwości. Warnke zauważyła, że z wiekiem proces regeneracji staje się wolniejszy, a potrzeba dbania o siebie – od relaksu w ciszy po pielęgnacyjne rytuały – nabiera szczególnego znaczenia. Siła miłości i codzienne lekcje cierpliwości Choć początki bywały trudne, aktorka podkreśla, że macierzyństwo stało się dla niej przestrzenią codziennego rozwoju. Zdobywanie cierpliwości – cechy, której wcześniej jej brakowało – stało się procesem, w którym kluczową rolę odgrywa bezwarunkowa miłość do dziecka. Kasia Warnke nauczyła się, jak ważne jest znajdowanie momentów tylko dla siebie, by odzyskać wewnętrzną równowagę. Relaks w wannie, joga czy chwile spędzone w saunie to jej sposoby na odzyskanie sił i pielęgnowanie harmonii, która pozwala czerpać radość z bycia mamą, nawet gdy codzienność stawia kolejne wyzwania.
Olga Kalicka normalizuje wygląd kobiecego ciała po urodzeniu dziecka. Internautki: „Dziękujemy za to, co robisz”
Aktorka niespełna trzy miesiące temu po raz drugi została mamą, a teraz pokazała, jakie emocje towarzyszą jej przy wyborze kostiumu kąpielowego w kontekście sylwetki. Fanki są pod ogromnym wrażeniem: „Fajnie, że nie oszukujesz, jak wygląda mama po porodzie”.
Temat kobiecego ciała po porodzie – choć z pewnością nie jest już zupełnym tabu – wciąż powraca w mediach społecznościowych czy w dyskusjach między świeżo upieczonymi mamami. Po sieci krążą wpisy gloryfikujące powrót na siłownię kilka tygodni po urodzeniu dziecka, panuje moda na „wyzwania” polegające na powrocie do rozmiaru sprzed ciąży, a internautki wzajemnie motywują się w stosowaniu kolejnych diet. Takie podejście, choć oczywiście niepozbawione sensu i nakierowania na dbanie o siebie, wcale nie zmniejsza społecznej presji na bycie mamą idealną również pod względem sylwetki. Film, który na Instagramie opublikowała Olga Kalicka i liczne reakcje na ten materiał dowodzą, jak ważny i potrzebny jest temat normalizacji kobiecego ciała po porodzie. Olga Kalicka o kobiecym ciele po porodzie Na początku maja Olga Kalicka przywitała na świecie córeczkę Anielę i od tamtej pory otwarcie mówi o swoich doświadczeniach związanych z macierzyństwem i wychowywaniem dwójki dzieci. Aktorka nie boi się poruszać kontrowersyjnych tematów, takich jak choćby karmienie piersią w miejscach publicznych, tak często kwestionowane czy nawet stygmatyzowane społecznie. Przy okazji planowania wyjazdu na wakacje, Olga Kalicka postanowiła podzielić się z obserwatorkami swoimi odczuciami związanymi z wyborem kostiumu kąpielowego: jak się okazało, nie było to dla niej łatwe zadanie. W role opublikowanej na Instagramie 32-latka prezentowała się w przeróżnych krojach i kolorach zarówno bikini, jak i bardziej zabudowanych modeli. To, co porusza jednak najbardziej, to szczere wyznanie Olgi Kalickiej na temat podejścia do sylwetki po urodzeniu córki: Wpis Kalicka zakończyła pytaniem skierowanym do swoich obserwatorek na Instagramie: „A jak jest u Was?”. Jak sama przyznała, nie spodziewała się, że video wywoła tyle reakcji w sieci – i to jakich! Internautki pod wrażeniem podejścia Olgi Kalickiej do kobiecego ciała Video opublikowane przez Olgę Kalicką wywołało lawinę reakcji: pod wpisem pojawiło się kilkaset komentarzy, w których internautki dzieliły się swoimi doświadczeniami, a przede wszystkim doceniły wkład aktorki w dyskusję na temat kultu błyskawicznego powrotu do formy po ciąży. Komentujące przyznawały, że same mierzą się z kompleksami i mają trudności w pokazaniu ciała w bikini — przede wszystkim jednak dziękowały Kalickiej za krok w kierunku normalizacji i akceptacji ciała bez względu na potencjalne niedoskonałości. „Powiem Ci, że jestem bardzo wdzięczna za tę rolkę. Bardzo się cieszę, że jesteś taka prawdziwa. I, wybacz, bardzo się cieszę że masz też troszeczkę brzuszka i że to pokazujesz. I że jesteś taka naturalna przy tym wszystkim bez żadnych filtrów, jestem pod wielkim wrażeniem.” „Fajnie, że nie oszukujesz jak wygląda mama po porodzie. Trzeba dać kobiecie czas po porodzie aby doszła do siebie.” „Zrobiłaś tą rolką najlepszą robotę dla kobiet. Serio, nominowałabym Cię na Kobietę Roku 2025. Ogromne gratulacje, dziękuję.” Co ciekawe, swoje zdanie postanowili wyrazić też mężczyźni. Jeden z komentujących docenił wpis Olgi Kalickiej w kontekście samoakceptacji kobiet: „Jako facet pewnie jestem tu w mniejszości... ale chciałem tylko powiedzieć, że takie filmiki są potrzebne, żeby kobiety widziały, że nie muszą wyglądać idealnie w każdym stroju, by wyglądać naprawdę super.” Jak pokazują badania (2022), ponad 2/3 kobiet (68,8%), które urodziły dziecko w ciągu ostatniego roku jest niezadowolonych ze swojej obecnej masy ciała i sylwetki. Warto wspomnieć też, że niemal pokoła kobiet (45% za CBOS) uważa swój wygląd za bardzo ważny, a aż 1/4 twierdzi, że nie podoba im się ich obecna aparycja. Jednocześnie wpływ influencerów i twórców internetowych na postrzeganie macierzyństwa jest ogromny: treści pojawiające się w sieci mają więc kluczowe znaczenie dla procesu samoakceptacji. W tym kontekście nasza redakcja jest tym bardziej pod wrażeniem świadomego podejścia Olgi Kalickiej do macierzyństwa i akceptacji własnego ciała. To zdecydowanie temat, który stale powinien być obecny w mediach społecznościowych i nie tylko.
Nie chcę być mamą na pół etatu – Natalia Bukowiecka o trudnych wyborach
Czy da się być na sto procent w dwóch zupełnie różnych światach — na bieżni i w domu? W szczerej rozmowie dla Sports ELLEments olimpijska medalistka Natalia Bukowiecka dzieli się refleksją o kobiecej sile, ambicji i przyszłości, w której — jak sama mówi — nie ma miejsca na półśrodki. Bo ani w sporcie, ani w macierzyństwie nie chce być „trochę”.
Spis treści: Macierzyństwo? Tylko na sto procent Sport i dziecko – dwa światy, które trudno połączyć Macierzyństwo? Tylko na sto procent — „Kiedy przyjdzie taki moment, że będę chciała zostać mamą, to zakończę moją karierę sportową” — mówi Natalia Bukowiecka bez wahania. Dla niej bycie matką to nie dodatek do życia, a całkowita zmiana kierunku. Mimo że temat rodziny coraz częściej pojawia się w jej myślach, na razie nie widzi siebie w tej roli. — „Chciałabym być mamą na 100% i sportsmenką na 100%, a wydaje mi się, że to praktycznie niemożliwe” — dodaje. W tym wyznaniu nie ma cienia rezygnacji — jest świadomość, dojrzałość i odwaga, by postawić granice. Bo Natalia wie, że nie da się wygrać wszystkiego naraz. Sport i dziecko – dwa światy, które trudno połączyć Dystans 400 metrów to jeden z najbardziej wymagających w lekkoatletyce. — „Wiem, ile daję z siebie na treningach i ile potrzebuję, żeby się zregenerować” — przyznaje Bukowiecka. W jej życiu wszystko podporządkowane jest bieżni: od planu dnia, przez dietę, po sen. — „Nie mam przestrzeni, by po treningu wracać do dziecka, które trzeba nakarmić, przewinąć, pobawić się z nim” — mówi szczerze. Choć sport wyposażył ją w punktualność, wytrwałość i cierpliwość — cechy, które mogą się przydać w macierzyństwie — to Natalia ma świadomość, że sport nauczył ją też egoizmu. — „Myślisz głównie o sobie i swoich potrzebach. A w macierzyństwie to ktoś inny staje się najważniejszy” — podkreśla. Natalia Bukowiecka nie romantyzuje trudnych wyborów. Mówi o nich z odwagą i spokojem. Bo wie, że w życiu — tak jak na bieżni — nie ma miejsca na kompromisy, gdy chce się pobiec po swoje. Na sto procent. Cały wywiad zobaczysz na stronie: Natalia Bukowiecka: Miłość, sport i granice wytrzymałości. Nie chcę być pół na pół – jeśli mama, to nie biegaczka | Elle.pl
Nigdy nie udawała idealnej matki. Jej relacja z córkami opiera się na jednym, ważnym fundamencie
W świecie filtrów, sztucznych ideałów i instagramowej presji, Hanna Lis wybiera autentyczność. W rozmowie z ELLE mówi szczerze o relacji z córkami, potrzebie codziennego kontaktu i niepokojącym trendzie, który podważa pewność siebie młodych kobiet.
Spis treści: Hanna Lis o social mediach Hanna Lis o relacji z córkami Hanna Lis o social mediach „Social media sprzedają nam nieprawdziwy obraz kobiecości” – mówi Hanna Lis. W jej głosie nie ma nawet śladu przesady. W rozmowie w ramach cyklu ELLE Voices dziennikarka i mama dwóch dorosłych córek mówi wprost: coraz młodsze dziewczyny zmieniają swój wygląd, zanim jeszcze zdążą siebie polubić. To może mieć dramatyczne skutki dla ich poczucia własnej wartości. A przecież nie tam powinny szukać źródła siły. Swoim córkom dziennikarka zawsze powtarzała, by budowały swoją pewność siebie na czymś, co się nie starzeje – na wiedzy, książkach i kulturze. Coraz częściej dystansuje się od mediów społecznościowych – z potrzeby utrzymania prawdziwego kontaktu z rzeczywistością. Hanna Lis o relacji z córkami Relacja Hanny Lis z córkami opiera się na tym, czego nie da się udawać ani wyreżyserować: stałej obecności i otwartej rozmowie. „To jest zdrowe. Tak powinno być” – mówi o ich bliskości, która nie zniknęła mimo upływu lat. „Jestem pod telefonem. Zawsze.” Dla Hanny Lis to nie presja, ale fundament: bycie w prawdzie, w kontakcie i na własnych zasadach – jako kobieta, matka i postać publiczna. Zobacz też: Hanna Lis w pierwszym od dwóch lat wywiadzie otwiera się na temat choroby, relacji z córkami i pracy w mediach | Elle.pl „Social media zamazały mi życie tu i teraz” – Hanna Lis o byciu prawdziwą w świecie filtrów