Romans to nie „guilty pleasure”. Dlaczego stał się najbardziej feministycznym gatunkiem? „Prawo do przyjemności było zarezerwowane dla mężczyzn”
Rewanż gatunku, który dominuje w rankingach sprzedaży i bije rekordy oglądalności na ekranie
Przyznać się do bezwarunkowej miłości do romansów to dziś niemal akt odwagi. Trochę jak wyznać, że nie przepadasz za sushi, nigdy nie próbowałaś detoksu sokowego albo – herezja – nie interesuje cię koreańska pielęgnacja. Powiedzieć głośno, że poruszyło cię „Pozwól się znienawidzić”, a „Duma i uprzedzenie” to dla ciebie najpiękniejsza powieść świata, bywa wręcz niewyobrażalne. W efekcie, w towarzystwie pseudointelektualnych znajomych z przesadnym zapałem wychwalasz „Ulissesa” Joyce’a – choć tak naprawdę nigdy nie byłaś pewna, czy w pełni go rozumiesz. I dlatego chwała czytnikom e-booków, dzięki którym możesz czytać to, na co naprawdę masz ochotę, sprawiając wrażenie, że pochłaniasz najnowszą książkę Baricco. Inaczej nawet podróż metrem wymagałaby literackiej fikcji. Romans od lat traktowany jest jak literatura drugiej kategorii. Co więcej, bywa oskarżany o mizoginię. Ale czy słusznie? Rewanż gatunku, który podbił także telewizję Fakty są takie: literatura romantyczna tworzona jest głównie przez kobiety i dla kobiet. Już to powinno budzić większą uważność wobec gatunku, który niemal nigdy nie jest traktowany na równi z „ambitną” prozą, a którego intencjom rzadko daje się kredyt zaufania. Jej głębia jest stale podważana – mimo że liczby mówią same za siebie. To najbardziej dochodowy segment rynku wydawniczego. Od czasów Sophie Kinselli krzywa sprzedaży nie przestaje rosnąć. Oczywiście spektakularny skok przyniósł fenomen pana Greya, ale prawdziwą konsekrację zapewnił dopiero #BookTok. Książki wiralowo zdobywają popularność, tropy fabularne przenikają do codziennego języka, a kolejne ekranizacje biją rekordy oglądalności. „Bridgertonowie”, „Tego lata stałam się piękna”, a wcześniej klasyczne „Wichrowe Wzgórza” – wszystkie czerpią z tradycji romansu i potwierdzają jego kulturową siłę. Oda do bohaterek współczesnych powieści O ile klasyka bywa traktowana z większą pobłażliwością, o tyle współczesne romanse wciąż spotykają się z nieufnością. A przecież to z nich wyrosły bohaterki, które na trwałe zapisały się w zbiorowej wyobraźni i jednoznacznie symbolizowały kobiecą emancypację na ekranie 16:9. Czwórka z „Seksu w wielkim mieście”, bohaterki „Diabeł ubiera się u Prady”, „Wyznania zakupoholiczki” czy „Dziennika Bridget Jones” – wszystkie narodziły się na kartach książek. I to właśnie literackie źródło jest ich największą siłą, bo żaden scenariusz nie tworzy postaci tak złożonych jak dobra powieść. Z wadami, niepewnościami i ambicjami, bohaterki te zdefiniowały swoją epokę i przekształciły krajobraz kulturowy. Współczesna literatura „kobiecego różu” odświeżyła swoje kanony, kreśląc portrety złożonych, fascynujących kobiet – dalekich od perfekcyjnych ideałów rodem z bajek Disneya. Trzymają one w rękach własną przyszłość, są naturalnymi spadkobierczyniami Emmy Woodhouse i Elizabeth Bennet, które już w XIX wieku potrafiły doskonale o siebie zadbać. To kobiety, które szukają miłości, ale równocześnie walczą o satysfakcjonującą, uznaną pracę. Stawiają przyjaźń na pierwszym miejscu i nieustannie redefiniują siebie. Przeżywają seksualność bez tabu – w relacjach opartych na wzajemnej zgodzie, świadomej eksploracji i braku przymusu. Czy romans jest lekturą feministyczną? W tym sensie powieści romantyczne można uznać za w pełni feministyczne. Ciągłe ich deprecjonowanie wydaje się kolejnym sposobem na umniejszanie kobiecego świata – jego potrzeb, pragnień i narracji. Jak zauważa dr Smith w rozmowie z „Bustle”: „Romans oferuje modele zgody i rozmowy o seksie oraz seksualności, których próżno szukać gdzie indziej. Kobiety w romansach mają nie tylko prawo prosić o to, czego chcą w relacjach i w seksie – one czują, że to im się należy. Oczekują satysfakcji i równości. Prawo do przyjemności przez wieki było zarezerwowane dla mężczyzn, ale przynajmniej w literaturze romantycznej staje się również kobiecą prerogatywą. Bohaterki współczesnych powieści to bardzo silny symbol emancypacji”. Trudno się z tym nie zgodzić.
„Wichrowe Wzgórza” Emerald Fennell budzą ogromne emocje. Mało kto wie, że książka Emily Brontë wywołała prawdziwy skandal
„Wichrowe Wzgórza” to klasyk, który prowokuje dyskusję – ale nie tylko za sprawą ostatniej odważnej adaptacji filmowej. Powieść Emily Brontë zaraz po publikacji była owiana skandalem i widmem literackiej porażki.
„Wichrowe Wzgórza” w reżyserii Emerald Fennell już na etapie zapowiedzi rozpalały emocje do czerwoności. Jedni zachwycają się bezkompromisową interpretacją tej mrocznej historii, inni wciąż nie kryją zaskoczenia tym, jak reżyserka „Saltburn” i „Obiecującej. Młodej. Kobiety.” odczytała klasykę literatury. Jedno jest pewne: po premierze atmosfera wokół filmu pozostaje równie gęsta jak mgły nad wrzosowiskami Yorkshire. Mało kto jednak pamięta, że burzliwa była nie tylko fikcyjna relacja Catherine i Heathcliffa, ale i same okoliczności powstawania i wydania powieści Emily Brontë. „Wichrowe Wzgórza”, dziś uznawane za arcydzieło romantyzmu, w chwili publikacji wywołały skandal, oburzenie i falę krytyki. Kulisy książki to opowieść o literackiej prowokacji, siostrzanej solidarności i odwadze wyprzedzającej swoje czasy. W tym artykule: „Ta książka nigdy nie będzie czytana”. Największa pomyłka XIX-wiecznej krytyki? To nie jest romans. O czym naprawdę są „Wichrowe Wzgórza”? Ellis Bell czy Emily Brontë? Literacka mistyfikacja „Wichrowe Wzgórza”: klasyk, który wciąż boli Literackie śledztwo wokół Brontë w XXI wieku „Ta książka nigdy nie będzie czytana”. Największa pomyłka XIX-wiecznej krytyki? Kiedy w 1847 roku ukazały się „Wichrowe Wzgórza”, wielu recenzentów nie kryło oburzenia. Powieść nazwano niemoralną, brutalną, wręcz „zwierzęcą”, a jej konstrukcję – nieporadną. Jeden z krytyków pisał o „połączeniu wulgarnego zepsucia i naturalnych okropności”, inny przekonywał, że książka nigdy nie zdobędzie szerokiej publiczności. Cóż, teraz wiemy, że... trudno o większą pomyłkę. Dziś „Wichrowe Wzgórza” należą do kanonu literatury anglojęzycznej i wciąż wywołują emocje, których próżno szukać w innych, „grzecznych” romansach epoki wiktoriańskiej. Co ciekawe, mimo krytyki, powieść już od pierwszego wydania... sprzedawała się doskonale. To nie jest romans. O czym naprawdę są „Wichrowe Wzgórza”? Na pierwszy rzut oka to historia wielkiej, niespełnionej miłości Catherine Earnshaw i Heathcliffa. Akcja rozgrywa się na przełomie XVIII i XIX wieku w północnej Anglii, pomiędzy dwiema posiadłościami: surowymi Wichrowymi Wzgórzami i eleganckim Drozdowym Gniazdem. Jednak zamiast klasycznej opowieści o zakochanych otrzymujemy studium obsesji, zemsty i emocjonalnej destrukcji. Heathcliff, przygarnięty jako dziecko przez rodzinę Earnshawów, dorasta w poczuciu odrzucenia i upokorzenia. Catherine, rozdarta między namiętnym uczuciem do niego a pragnieniem społecznego awansu, wybiera bezpieczne małżeństwo z Edgarem Lintonem. Ta decyzja uruchamia spiralę nienawiści obejmującą nie tylko ich, ale i kolejne pokolenie. Heathcliff wraca po latach bogaty i bezwzględny – niszczy życie tych, których obwinia za własne cierpienie, nie oszczędzając nawet dzieci swoich wrogów. „Wichrowe Wzgórza” nie były, jak myślą niektórzy, romantyczną historią wielkiej miłości. To raczej opowieść o toksycznej relacji, o traumie przekazywanej z pokolenia na pokolenie i o tym, jak łatwo miłość może przerodzić się w obsesję. Ellis Bell czy Emily Brontë? Literacka mistyfikacja Nie tylko fabuła dzieła Emily Brontë budzi kontrowersje, ale i same okoliczności jego wydania. Początkowo powieść ukazała się pod nazwiskiem Ellis Bell. Emily Brontë nie podpisała się własnym imieniem – podobnie jak jej siostry Charlotte i Anne, które również używały męskich pseudonimów. W epoce wiktoriańskiej piszące kobiety były oceniane surowiej, a od literatury oczekiwano moralnej klarowności i dydaktyzmu. Brontë stworzyła świat dziki, pełen namiętności i psychologicznej niejednoznaczności. Jej bohaterowie nie są ani jednoznacznie dobrzy, ani źli. Dla pierwszych czytelników było to szokujące. Kobieta – do tego nieśmiała córka pastora z prowincji – nie powinna, zdaniem wielu, pisać o tak mrocznych emocjach. Spekulacje zaczęły się niemal natychmiast. Niektórzy twierdzili, że prawdziwą autorką była Charlotte Brontë, inni wskazywali na brata sióstr – Branwella. Po jego śmierci pojawiały się nawet głosy, że to on napisał „Wichrowe Wzgórza”, a siostry jedynie wykorzystały jego talent. Trudno było uwierzyć, że kobieta mogła stworzyć tak brutalną, bezkompromisową historię. Uprzedzenia epoki wiktoriańskiej – przekonanie o naturalnej łagodności i moralnej wyższości kobiet – nie pozwalały przyjąć do wiadomości, że autorka mogła świadomie skonstruować antybohatera takiego jak Heathcliff. Wątpliwości powracały przez dekady. Emily Brontë zmarła w 1848 roku, zaledwie rok po publikacji swojej jedynej powieści. Miała 30 lat. Nie zabiegała o rozgłos, stroniła od salonów, ceniła samotność i długie spacery po wrzosowiskach. Jej życie owiane jest tajemnicą, a liczba zachowanych rękopisów – niewielka. Krążą nawet plotki, że przed śmiercią pisała kolejną powieść. Literackie śledztwo wokół Brontë w XXI wieku Jeszcze w XXI wieku pojawiały się teorie podważające autorstwo Emily. W 2021 roku badacze Rachel McCarthy i James O’Sullivan opublikowali w piśmie „Digital Scholarship in the Humanities” wyniki analiz stylometrycznych „Wichrowych Wzgórz”. Przy użyciu algorytmów i narzędzi do analizy językowej przeanalizowali styl każdej osoby z rodzeństwa Brontë. Wynik był jednoznaczny: to Emily Brontë napisała „Wichrowe Wzgórza”. Branwell okazał się najmniej prawdopodobnym kandydatem na autora. Naukowe dowody zamknęły debatę – przynajmniej w świecie akademickim. „Wichrowe Wzgórza”: klasyk, który wciąż boli Powieść inspirowała kolejne pokolenia – od singla „Wuthering Heights” wydanego przez Kate Bush w 1978 roku, po liczne ekranizacje, w tym kultową wersję z 1992 roku z Juliette Binoche i Ralphem Fiennesem i najnowszą, w reżyserii Emerald Fennell, która trafiła do kin na całym świecie w przeddzień Walentynek. Nowe adaptacje dowodzą, że historia Heathcliffa i Catherine wciąż działa na wyobraźnię. Bo „Wichrowe Wzgórza” nie są bezpieczne. To niekomfortowa opowieść o przemocy, klasowych nierównościach, religijnej hipokryzji i emocjach wymykających się kontroli. To także przejmujące studium psychologiczne – analiza obsesji i narcystycznej miłości niszczącej wszystko wokół. I może właśnie dlatego ta książka, która miała „nigdy nie być powszechnie czytana”, przetrwała niemal 180 lat. Bo... daje się oswoić. I wciąż boli tak samo.
Najlepsze książki wszech czasów. 12 pozycji, które trzeba przeczytać przynajmniej raz w życiu. To absolutne klasyki
Encyclopædia Britannica – najstarsze i jedno z najbardziej prestiżowych wydawnictw encyklopedycznych na świecie – opublikowało zestawienie 12 dzieł literatury uznanych za najlepsze książki wszech czasów. Ile z nich macie już na swojej liście przeczytanych?
Choć pod pojęciem „najlepsze książki wszech czasów” dla każdego z nas może kryć się coś zupełnie innego, gdy taki ranking publikuje jeden z najważniejszych wydawców świata, warto się z nim zapoznać. Oto 12 dzieł wytypowanych przez Encyclopædie Britannica. Połowę z nich napisały kobiety – i trudno nie zauważyć, że to właśnie ich głosy najmocniej przesuwają literackie granice, opowiadając historie dotąd marginalizowane, niewygodne, często bolesne. TOP12 najlepszych książek wszechczasów 12. „Kolor purpury” – Alice Walker Powieść epistolarna w najlepszym wydaniu i jedna z najmłodszych pozycji na liście. Alice Walker opisuje trudną drogę Celie do odzyskania poczucia własnej wartości i wolności. Ta poruszająca, pełna cierpienia, ale i nadziei historia Afroamerykanek na amerykańskim Południu w pierwszej połowie XX wieku pokazuje, jak siostrzeństwo i solidarność mogą stać się narzędziem przetrwania. Książka porusza tematy seksizmu, rasizmu, płci, orientacji seksualnej i niepełnosprawności. „Kolor purpury” zdobył Nagrodę Pulitzera i wywołał obyczajową burzę, a jego ekranizacja tylko umocniła status dzieła kultowego. 11. „Dziwne losy Jane Eyre” – Charlotte Bronte Książka została opublikowana w 1847 roku przez Charlotte Brontë ukrywającą się pod pseudonimem Currer Bell, aby zminimalizować uprzedzenia wobec kobiet-autorek. Klasyczna powieść o miłości, niezależności i sile ducha. Jane Eyre traci oboje rodziców i musi stawić czoła licznym przeciwnościom losu, by znaleźć własne szczęście oraz tożsamość. Brontë stworzyła bohaterkę, która nie godzi się na kompromisy kosztem własnej godności – i właśnie ta wewnętrzna niezależność sprawia, że powieść do dziś czyta się jak manifest kobiecej podmiotowości. 10. „Wszystko rozpada się” – Chinua Achebe Achebe przedstawia historię kolonializmu w Afryce z perspektywy mieszkańców tego kontynentu. „Wszystko rozpada się” to opowieść o upadku tradycyjnych struktur społecznych i kulturowych pod naporem obcych wpływów. Tragiczna historia Okonkwo pokazuje dramat jednostki uwikłanej w gwałtowną zmianę świata. Powieść Achebe jest uważana za jedną z najważniejszych książek współczesnej literatury afrykańskiej i do dziś stanowi punkt odniesienia w debacie o postkolonializmie. 9. „Pani Dalloway” – Virginia Woolf Woolf w swojej powieści przenosi nas w jeden dzień z życia Clarissy Dalloway, kobiety z wyższych sfer, która przygotowuje się do wieczornego przyjęcia. „Pani Dalloway” to nie tylko portret zróżnicowanego społeczeństwa, ale także głęboka refleksja nad czasem, pamięcią i ludzką egzystencją. Strumień świadomości, którym posługuje się autorka, pozwala zajrzeć do wnętrza bohaterów i uchwycić to, co niewypowiedziane – lęki, niespełnienia, przemijanie. 8. „Umiłowana” – Toni Morrison Poruszająca powieść o niewolnictwie i jego traumatycznych konsekwencjach. Morrison stworzyła opowieść, która dotyka najbardziej bolesnych momentów historii Ameryki, ukazując wpływ przeszłości na teraźniejszość. Historia Sethe i nawiedzającej ją przeszłości ma niemal mityczny wymiar, a jednocześnie pozostaje brutalnie realistyczna. „Umiłowana” zdobyła Nagrodę Pulitzera, a Toni Morrison została laureatką literackiej Nagrody Nobla, umacniając swoją pozycję jako jednej z najważniejszych autorek XX wieku. 7. „Don Kichot” – Miguel de Cervantes y Saavedra Arcydzieło literatury hiszpańskiej, które opowiada o losach błędnego rycerza Don Kichota i jego wiernego giermka Sancho Pansy. Cervantes w błyskotliwy sposób łączy elementy komedii i tragedii, tworząc uniwersalną opowieść o marzeniach, walce z przeciwnościami losu i iluzji. To również jedna z pierwszych nowoczesnych powieści – autotematyczna, ironiczna, igrająca z konwencją. 6. „Niewidzialny człowiek” – Ralph Ellison Ellison opisuje życie Afroamerykanina, który czuje się niewidzialny w społeczeństwie zdominowanym przez rasizm. To jedna z najważniejszych książek o tożsamości, wyobcowaniu i walce o godność. Narracja, pełna symboli i surrealistycznych scen, obnaża mechanizmy władzy i społecznej hipokryzji. „Niewidzialny człowiek” pozostaje jednym z najmocniejszych literackich komentarzy do problemu rasowej nierówności w XX wieku. 5. „Droga do Indii” – Edward Morgan Forster Forster w swojej powieści bada zderzenie kultur w kolonialnych Indiach. To opowieść o przyjaźni, nieporozumieniach i uprzedzeniach, które dzielą ludzi z różnych światów. „Droga do Indii” w niezwykle wnikliwy sposób portretuje kolonializm i jego wpływ na jednostki, pokazując, jak polityka i stereotypy potrafią zniszczyć nawet najszczersze intencje. 4. „Sto lat samotności” – Gabriel García Márquez Gabriel García Márquez stworzył jedną z najważniejszych powieści literatury latynoamerykańskiej, opowiadającą o losach rodziny Buendía. W „Stu latach samotności” realizm magiczny splata się z historią, tworząc niezapomniany, poetycki obraz życia, miłości i ludzkiej samotności. Macondo staje się metaforą całego kontynentu – miejsca naznaczonego przemocą, pasją i nieustannym cyklem powtórzeń. 3. „Wielki Gatsby” – F. Scott Fitzgerald Wielki klasyk literatury amerykańskiej, ukazujący życie elity lat 20. XX wieku. F. Scott Fitzgerald opowiada o ambicjach, miłości i iluzjach, a także o ciemnej stronie amerykańskiego snu. Postać Jaya Gatsby’ego – tajemniczego milionera zakochanego w wyidealizowanej wizji przeszłości – stała się symbolem epoki jazzu i złudnych obietnic sukcesu. 2. „Zabić drozda” – Harper Lee Poruszająca powieść, która dotyka tematów rasizmu, niesprawiedliwości społecznej i moralności. Akcja książki rozgrywa się na południu Ameryki w latach 30. XX wieku, a głównym bohaterem jest młoda dziewczynka, Scout Finch, która obserwuje, jak jej ojciec, adwokat Atticus Finch, broni niewinnego Afroamerykanina oskarżonego o gwałt. „Zabić drozda” to poruszająca lekcja o ludzkiej godności, odwadze i empatii. 1. „Anna Karenina”– Lew Tołstoj Tołstoj stworzył niezapomnianą postać Anny – kobiety rozdartej między miłością a obowiązkiem, która porzuca bezpieczne i nieco monotonne życie u boku męża na rzecz namiętnego romansu z hrabią Wrońskim. Jej wybory prowadzą ją na ścieżkę autodestrukcji. Powieść porusza wątki społeczne i egzystencjalne, ukazując złożoność życia w carskiej Rosji. Równoległa historia Levina i Kitty stanowi kontrapunkt dla tragedii Anny, czyniąc z tej powieści wielowymiarowe studium miłości, moralności i sensu życia. Ten ranking pokazuje, że wielka literatura nie zna granic geograficznych ani czasowych. Łączy różne epoki, style i doświadczenia, ale każda z tych książek zadaje to samo pytanie: kim jesteśmy i jaką historię chcemy o sobie opowiedzieć.
Po „Lalce” przyszła pora na „Noce i dnie”. Wiemy, kto zagra Barbarę i Bogumiła w serialu Netflixa
Netflix wkracza w świat „Nocy i dni” Marii Dąbrowskiej! Nadchodzi serial, który ma poruszyć widzów ponadczasową historią małżeństwa Niechciców. Już wiemy, kto wcieli się w kultowe role Barbary i Bogumiła.
W tym artykule: Netflix sięga po „Noce i dnie” Marii Dąbrowskiej Reżyserka Kamila Tarabura odkrywa nową twarz Barbary Niechcic Serial pokaże 30 lat skomplikowanej relacji małżeńskiej Nowa produkcja Netflixa jako hołd dla polskości i literatury Kto wcieli się w Barbarę i Bogumiła? Netflix sięga po „Noce i dnie” Marii Dąbrowskiej Netflix zapowiedział nowy serial na podstawie klasycznej powieści „Noce i dnie” autorstwa Marii Dąbrowskiej. Produkcja będzie adaptacją historii Barbary i Bogumiła Niechciców, małżeństwa żyjącego na przełomie XIX i XX wieku. Serial zapowiedziany został jako szczera i emocjonalna refleksja nad romantyczną miłością i codziennością związku. Akcja toczy się w czasie, gdy Polski nie było na mapie Europy. Główna bohaterka, Barbara Ostrzeńska, to zubożała szlachcianka, która z konieczności wychodzi za mąż za Bogumiła Niechcica – byłego powstańca i zarządcę ziemskiego. Ich trzydziestoletnie wspólne życie to pełna wzlotów i upadków opowieść o poszukiwaniu szczęścia i akceptacji. Za produkcję odpowiada Netflix, który już wcześniej odnosił sukcesy ekranizując klasyczne dzieła polskiej literatury, jak „Znachor”. Serial „Noce i dnie” będzie kolejnym krokiem w kierunku przybliżania epickich historii polskiej kultury współczesnej publiczności. Reżyserka Kamila Tarabura odkrywa nową twarz Barbary Niechcic Reżyserką nowej adaptacji jest Kamila Tarabura, znana z serialu „Absolutni debiutanci”. Tarabura podkreśla, że jej interpretacja dzieła Dąbrowskiej ma być głęboką analizą mitu romantycznej miłości oraz zderzenia oczekiwań z rzeczywistością. Główna bohaterka Barbara zmaga się z licznymi dylematami – od poświęcenia dla rodziny, przez rezygnację z własnych marzeń, aż po walkę o osobiste szczęście. Tarabura przyznaje, że serial będzie przede wszystkim portretem kobiety pełnej sprzeczności, ukazującym jej nieustanną walkę z codziennością i oczekiwaniami społecznymi. Dzięki współczesnej wrażliwości reżyserki widzowie mają zobaczyć Barbarę jako postać bardziej aktualną niż kiedykolwiek. Serial pokaże 30 lat skomplikowanej relacji małżeńskiej Fabuła produkcji koncentruje się na relacji między Barbarą i Bogumiłem Niechcicami, ukazując ich życie przez pryzmat czterech pór roku, co ma symbolizować etapy ich związku. Serial odda zarówno dramatyczne wydarzenia historyczne epoki, jak i codzienne zmagania dwojga ludzi próbujących stworzyć wspólną przyszłość. Barbara, romantyczka z głową pełną marzeń, i Bogumił, pragmatyczny gospodarz, tworzą duet pełen kontrastów. Ich odmienne podejście do życia i miłości ma odzwierciedlać uniwersalne konflikty znane wielu współczesnym parom. Nowa produkcja Netflixa jako hołd dla polskości i literatury Łukasz Kłuskiewicz, dyrektor programowy Netflixa w Europie Środkowo-Wschodniej, zaznacza, że serial będzie wizualnym i emocjonalnym hołdem dla polskości. Ma połączyć tradycję z nowoczesnością, trafiając do widzów w różnym wieku. – Polska kultura to skarbnica opowieści, które porywają nas od pokoleń. Nie inaczej jest z historią ukazaną w „Nocach i dniach” – wciąż nas urzeka, stając się ponadczasową refleksją nad zwykłymi ludzkimi dylematami. Dlatego chcemy w Netflixie na nowo opowiedzieć ją widzom, także kolejnym pokoleniom, poprzez talent i współczesną wrażliwość młodych twórczyń i twórców, którzy pracują przy tej produkcji – komentuje. – Po entuzjastycznym przyjęciu „Znachora” i ogromnym zainteresowaniu naszym nadchodzącym serialem na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa, „Noce i dnie” to kolejna produkcja Netflixa, w której przenosimy na ekrany epickie dzieło polskiej kultury, pokazując, że to historie, które wciąż można odkrywać na nowo – dodaje Kłuskiewicz. Po „Znachorze” i „Lalce” czas na kolejną klasykę – „Noce i dnie” Netflix kontynuuje strategię ekranizacji polskich klasyków. Po sukcesie „Znachora” i zapowiedzi serialu na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa, przyszła pora na dzieło Marii Dąbrowskiej. „Noce i dnie” to jedna z najważniejszych powieści polskiej literatury międzywojennej. Napisana przez autorkę pięciokrotnie nominowaną do Literackiej Nagrody Nobla, pozostaje symbolem literackiego dziedzictwa Polski. Jej ekranizacja przez Netflixa ma szansę odświeżyć znaczenie klasyki, pokazując ją w nowoczesnym i atrakcyjnym formacie dla dzisiejszych widzów. Produkcja serialu rusza już wkrótce. Szczegóły dotyczące obsady oraz daty premiery pozostają na razie nieujawnione. Kto wcieli się w Barbarę i Bogumiła? W nadchodzącej ekranizacji „Nocy i dni” na platformie Netflix zobaczymy dwójkę utalentowanych aktorów, którzy wcielą się w główne postacie Barbary i Bogumiła Niechciców. W roli Barbary wystąpi Jaśmina Polak, aktorka, która zyskała uznanie widzów dzięki rolom w takich produkcjach jak "Wzgórze psów" oraz "Fucking Bornholm". Polka, którą w 2014 roku nagrodzony Złotymi Lwami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za rolę w "Hardkor Disco", od lat zaskakuje swoją wszechstronnością. Z kolei Bogumiła Niechcica zagra Tomasz Schuchardt, który staje się specjalistą od ról w ekranizacjach polskiej klasyki – wkrótce będzie można go również zobaczyć jako Stanisława Wokulskiego w produkcji Netfliksa opartej na "Lalce". Połączenie ich talentów w tej ponadczasowej historii miłości z pewnością przyciągnie uwagę widzów szukających zarówno głębi, jak i emocjonujących doznań w polskiej literaturze ekranizowanej na nowo.
Podróże, które zaczynają się na papierze. Książki to najlepsze przewodniczki po świecie
Literatura może otwierać drzwi do najprawdziwszych przygód. Niektóre książki są swoistym biletem lotniczym – wystarczy przeczytać kilka stron, by przenieść się do Neapolu, Tokio czy Buenos Aires. W 2026 roku literatura staje się jeszcze silniejszym impulsem do podróży – nie tylko metaforycznej, ale tej rzeczywistej, z walizką w ręku. Nowy trend wspiera globalna aplikacja podróżnicza Skyscanner, która otwiera przed nami świat inspirowany słowem.
Zdarza się, że jedna scena przeczytana w ulubionej powieści zostaje z nami na tyle długo, że zaczynamy planować podróż do miejsca, które dotąd istniało dla nas tylko na papierze. Szum morza, zapach kawy czy pizzy, rytm miasta – literatura potrafi oddać to wszystko lepiej niż niejeden katalog biura podróży. Dziś książki nie tylko inspirują, ale stają się konkretną mapą podróży. To nie metafora – to rzeczywisty kierunek, który w 2026 roku planują obrać tysiące osób. Coraz częściej szukamy miejsc z książkowych stron w realnym świecie. Nie chodzi już tylko o to, by uciec od codzienności, ale by uciec w coś konkretnego. A najlepiej w dobrze opowiedzianą historię. Najlepszy kierunek? Literatura W najnowszym raporcie „Trendy w podróżach 2026” marka Skyscanner wyodrębniła nurt o nazwie „Literackim szlakiem” – podróże inspirowane książkami, w których decydujemy się na odszukanie miejsc znanych z powieści, odwiedzanie legendarnych księgarni i czytanie w scenerii rodem z ulubionej powieści. Ten trend nie jest tylko ciekawostką – dla wielu stał się nowym stylem podróżowania. 24 procent respondentów wskazuje książki jako źródło inspiracji do planowania wyjazdów. Co trzeci z nich chce zabrać w drogę wersję papierową, by celebrować lekturę w pełni. Z kolei 22 procent marzy o tym, by odwiedzić kultowe księgarnie i biblioteki – nie jako przystanek, ale jako główny punkt na trasie. Ten trend jest silny również w Polsce – aż 63 procent polskich podróżnych deklaruje, że czas przeznaczony na czytanie to ważny element ich podróży¹. To pokazuje, że książka staje się równie ważna co pogoda i lokalna kuchnia. Skyscanner wskazuje także na dynamiczny, 70-procentowy wzrost globalnych rezerwacji hoteli z filtrem „biblioteka”². Literacka podróż przestała być metaforą – to realna kategoria turystyki. Od powieści do biletu – książki, które inspirują do podróży Niektóre książki nie tylko opowiadają o miejscach – one je kreują. Dzięki nim chcemy natychmiast znaleźć się na miejscu akcji. „Jedz, módl się, kochaj” Elizabeth Gilbert – Bali, Rzym i Indie Opowieść o kobiecej transformacji zamieniona w globalny bestseller rozpaliła marzenia o egzotycznym minimalizmie i duchowym przebudzeniu. Ulice Rzymu z filiżanką espresso, indyjskie aśramy pełne ciszy i ryżowe pola Ubud – to wszystko stało się dostępne nie tylko w wyobraźni. Wielu podróżnych przyznaje, że po lekturze zaczęło planować podobną podróż – śladami autorki i własnych emocji. „Małe życie” Hanyi Yanagihary – Nowy Jork Miasto pełne brutalnej codzienności, ale i intymnych momentów przyjaźni. Ta książka to nie tyle przewodnik po Nowym Jorku, co jego emocjonalny portret. Spacer Piątą Aleją, zamglony Central Park, wnętrza loftów na Manhattanie – ten Nowy Jork przyciąga, bo zna nasze wewnętrzne pęknięcia. Czytelnicy wracają do tej powieści nie tylko dla historii, ale po to, by spojrzeć na Nowy Jork z zupełnie innej perspektywy – nie jako metropolię, ale jako tło dla ludzkiej słabości. „Genialna przyjaciółka” Eleny Ferrante – Neapol Ferrante sportretowała Neapol z intensywnością, której nie znajdziemy w przewodnikach. W Wąskie uliczki dzielnicy Rione Luzzatti, z wiszącym na balkonach praniem i rozmowami sąsiadek, ożywają w jej prozie. Neapol z kart powieści to miejsce pełne napięcia, pasji i historii o kobiecej sile. Coraz więcej osób podróżuje tam, by odkryć miasto oczami Lili i Eleny – i nie tylko odkrywa miejsca, ale zaczyna inaczej słuchać i patrzeć. To literacka podróż w głąb społecznych warstw miasta, które nadal pozostaje autentyczne i nieoswojone. „Norwegian Wood” Harukiego Murakamiego – Tokio Zmysłowa, melancholijna opowieść o dorastaniu przenosi nas do uniwersyteckiego Tokio lat 60. Ścieżki w parku Yoyogi, zatłoczone metro i kameralne kawiarnie Shibuya przyciągają tych, którzy szukają poetyckiego wymiaru Japonii. Murakami inspiruje także innych podróżnych do poznawania Japonii mniej turystycznej, bardziej kontemplacyjnej. Tokio jego powieści to przestrzeń samotności i refleksji – dla wielu podróżnych to właśnie ten wymiar staje się najbardziej pociągający. „W drodze” Jacka Kerouaca – USA Literacki manifest pokolenia beatników to nie tylko kultowy tekst, ale i mapa podróży przez Stany Zjednoczone. Route 66, motele w Nowym Meksyku, jazzowe kluby Nowego Orleanu – Kerouac pokazał, że wolność pachnie benzyną i kawą z przydrożnego baru. Skyscanner wskazuje na rosnące zainteresowanie lotami do Denver, San Francisco i Chicago wśród fanów literackiego road tripu. To książka, która nadal rozpala marzenia o nieskrępowanej podróży i życiu poza schematem. „Dzienniki motocyklowe” Ernesto „Che” Guevary – Ameryka Południowa Trasa przez Argentynę, Chile i Peru, pokonana motocyklem przez przyszłego rewolucjonistę, jest dziś chętnie odtwarzana przez podróżników. Machu Picchu, pustynia Atakama, jezioro Titicaca – książka otworzyła świat na surowe piękno kontynentu. Wyprawa Guevary to więcej niż przygoda – to spotkanie z realiami Ameryki Łacińskiej, które dla wielu czytelników staje się początkiem głębszego zainteresowania regionem. „Harry Potter” J.K. Rowling – Londyn i okolice Choć akcja serii dzieje się głównie w fikcyjnym świecie, Londyn odgrywa w niej znaczącą rolę. King's Cross Station, Leadenhall Market czy dzielnica Westminster to miejsca, które stały się pielgrzymkowymi punktami dla fanów. Skyscanner odnotowuje duże zainteresowanie lotami do Londynu właśnie wśród osób chcących odwiedzić „magiczne” lokalizacje znane z ekranizacji. Miasto stworzone przez Rowling to mieszanka rzeczywistości i iluzji, która wciąga turystów niezależnie od wieku. Księgarnie i biblioteki – tam, gdzie mieszkają książki Dla wielu podróżnych sama księgarnia lub biblioteka jest celem podróży. W trendzie „Literackim szlakiem” te miejsca są równie ważne jak muzea czy zabytki. Znajdująca się w Porto Livraria Lello, której każdy zakamarek przypomina scenografię z Harry’ego Pottera, przyciąga tysiące miłośników książek i architektury. W Buenos Aires mieszczące się w dawnej operze El Ateneo Grand Splendid pozwala czytać pod freskami. W Nowym Jorku kultowym miejscem dla moli książkowych jest Strand Bookstore (ze swoim hasłem „18 miles of books”), a paryska Shakespeare and Company to azyl dla pisarzy i marzycieli. Tokijska nowoczesna Daikanyama T-Site łączy za to księgarnię z kawiarnią i galerią, redefiniując pojęcie literackiego miejsca. Skyscanner odnotowuje rosnące zainteresowanie miejscami, w których książki są na wyciągnięcie ręki. Aż 22% respondentów wskazało odwiedzenie słynnej księgarni lub biblioteki jako kluczowy punkt podróży. Liczba rezerwacji hoteli w pobliżu takich miejsc również rośnie. To trend, który łączy kulturę, design i duchowy wypoczynek. Gdy książki prowadzą dalej Nie trzeba być znawcą literatury, by wyruszyć literackim szlakiem. Wystarczy książka, która poruszy, miasto, które zaciekawi, i narzędzie, które pomoże to wszystko połączyć. Marka Skyscanner, dzięki swojej globalnej bazie danych, odnotowuje rosnące zainteresowanie destynacjami inspirowanymi literaturą. To potwierdzenie, że podróże i książki należą dziś do tej samej kategorii: doświadczeń, które nas zmieniają. I chociaż nie wszystkie miejsca z książek istnieją naprawdę, te, które istnieją, czekają – gotowe, by stać się kolejnym rozdziałem naszej własnej historii. Skyscanner nie tylko poszerza podróżnicze horyzonty, pozwala dotrzeć do odległych zakątków świata i poznawać nowe kultury a to wszystko dzięki najlepszym ofertom. Zaplanuj literacką wyprawę już dziś. ¹ Wyniki ankiety OnePoll przeprowadzonej w terminie 1–10 lipca 2025 roku, wśród 1000 dorosłych respondentów, którzy planują wyjechać na wakacje w 2026 roku. ² Dane dotyczą globalnych przekierowań do stron hoteli w Skyscanner przy użyciu filtra „Biblioteka” w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. oraz w tym samym okresie poprzedniego roku (od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.) Materiał promocyjny marki Skyscanner
Książki biograficzne, które warto przeczytać: 10 najlepszych biografii
Najlepsze biografie potrafią wciągnąć równie mocno, a czasem nawet bardziej niż najlepsze powieści. To w końcu prawdziwe życie pisze najbardziej niezwykłe scenariusze – pełne inspiracji, nauki i momentów, które potrafią wstrząsnąć. Historie znanych ludzi wywołują w nas silne emocje i zostają w pamięci na długo. Przygotowaliśmy zestawienie 10 najlepszych biografii, po które naprawdę warto sięgnąć. Jesteśmy pewni, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.
W tym artykule: 1. „Becoming. Moja Historia”, Michelle Obama 2. „Wszystko za życie”, Jon Krakauer 3. „Steve Jobs”, Walter Isaacson 4. „Piękny umysł”, Sylvia Nasar 5. „Radioaktywni, Maria i Piotr Curie”, Lauren Redniss 6. „Intymnie”, Demi Moore 7. „Szymborska. Znaki szczególne”, Joanna Gromek Illg 8. „Dymy nad Birkenau”, Seweryna Szmaglewska 9. „Frida: biografia Fridy Kahlo”, Hayden Herrera 10. „Moje ciało”, Emily Ratajkowski Jeżeli nie masz jeszcze poniższych tytułów w swojej biblioteczne, pora wzbogacić ją o kolejne perełki i nadrobić zaległości. Oczywiście bardzo wiele zależy też od tego, jaki jest zakres Twoich zainteresowań, a także czego w danym momencie poszukujesz. Nasza lista jest jednak bardzo zróżnicowana tematycznie, więc z pewnością uda Ci się tutaj znaleźć coś dla siebie. 1. „Becoming. Moja Historia”, Michelle Obama To autobiografia Pierwszej Damy Stanów Zjednoczonych (2009–2017), żony Baracka Obamy. Książka „Becoming. Moja Historia” szybko stała się bestsellerem. Skrywa informacje o młodości kobiety, jej rodzinie, podejściu do niezależności, uprzedzeniach na tle rasowym, które ją dotknęły, a także niezwykłym małżeństwie... Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów dotyczących prywatnego życia Michelle, to obowiązkowa pozycja dla Ciebie. Warto sięgnąć po „Becoming – Moja historia” Michelle Obamy, bo to nie tylko autobiografia znanej Pierwszej Damy USA, lecz także uniwersalna opowieść o odwadze, determinacji i wierności sobie w świecie pełnym oczekiwań i presji. Autorka w niezwykle szczery, ciepły i momentami pełen humoru sposób prowadzi czytelnika przez kolejne etapy swojego życia – od dzieciństwa w robotniczym Chicago, przez wymagającą drogę edukacyjną i prawniczą karierę, po życie w centrum politycznej i medialnej uwagi. To inspirująca książka o tym, że nawet z najskromniejszych początków można dotrzeć na szczyt, nie tracąc autentyczności, oraz o tym, jak ważne jest, by opowiadać i doceniać własną historię – niezależnie od tego, jaka ona jest. 2. „Wszystko za życie”, Jon Krakauer Być może tytuł „Into the Wild” obił Ci się kiedyś o uszy ze względu na genialny film nakręcony na podstawie tej właśnie książki. W kwietniu 1992 roku Christopher McCandless wyruszył w samotną wyprawę (autostopem na Alaskę), z której już nigdy nie wrócił. Niecałe pół roku później, w schronie, odnaleziono jego wychudzone ciało. Czego szukał i czy udało mu się odnaleźć wewnętrzny spokój? To pozycja dla lubiących czasem pozastanawiać się nad sensem istnienia. 3. „Steve Jobs”, Walter Isaacson To jedna z najgłośniejszych biografii ostatnich lat. Wcale nas to nie dziwi, bo wszyscy uwielbiamy czytać o ludziach sukcesu. Mistrzowska pozycja opowiadająca o losach lidera jednej z największych firm technologicznych na świecie, współzałożyciela marki Apple. W książce ujawniono szczegóły z jego dzieciństwa, a także opisano fascynującą drogę, którą pokonał. Choć ta biografia liczy sobie ponad 700 stron, to gwarantujemy, że przeczytasz ją z zapartym tchem. 4. „Piękny umysł”, Sylvia Nasar Historia niesamowitego, wybitnego matematyka, Johna Nasha, finalisty Nagrody Pulitzera (1998 rok), laureata Nagrody Nobla (ekonomia) oraz Abela (matematyka). W tej biografii Nasar dogłębnie przygląda się naukowej karierze Nasha, a także wewnętrznej, nierównej walce, którą toczył każdego dnia (chorował na schizofrenię). Zdecydowanie warto poświęcić na tę książkę kilka wieczorów. W 2001 roku powstał też film „Piękny umysł” w reżyserii Rona Howard. Film ukazuje nie tylko jego naukowe sukcesy, ale też dramatyczną walkę ze schizofrenią, która całkowicie odmieniła jego życie. Dzięki wsparciu żony, Alicii, Nash zdołał odzyskać kontrolę nad swoim życiem i powrócić do pracy naukowej, a zwieńczeniem jego drogi było otrzymanie Nagrody Nobla – dowód, że miłość i determinacja mogą pokonać nawet największe przeszkody. 5. „Radioaktywni, Maria i Piotr Curie”, Lauren Redniss To była wielka, prawdziwa i piękna miłość. Połączyła ich pasja do nauki. Maria Skłodowska poznała Piotra Curie w laboratorium w 1891 roku, a kilka lat później para zdecydowała się na ślub. Mówi się, że byli jak dwie połówki jabłka. W roku 1903 naukowiec odmówił przyjęcia Nagrody Nobla z fizyki w pojedynkę, zaznaczając, że pracował nad tym odkryciem ze swoją żoną. Ci pionierzy nuklearni mieli prawdziwie fascynującą, romantyczną historię, którą warto poznać. 6. „Intymnie”, Demi Moore Jedna z najpopularniejszych aktorek Hollywood, Demi Moore, w autobiografii „Intymnie” opowiada o swoim życiu brutalnie szczerze i bez lukru. Przypomina, że to, co widzimy, najczęściej jest zaledwie wierzchołkiem góry lodowej i nawet największe gwiazdy miewają w życiu pod górkę. Niełatwe dzieciństwo, gwałt, poronienia, uzależnienia, zdrady – to tylko niewielki wycinek tego, przez co przeszła Moore. Bardzo odważne wyznania, które chwytają za serce. Aktorka ujawnia kulisy toksycznej relacji z młodszym Ashtonem Kutcherem, który miał namawiać ją do przekraczania własnych granic i wielokrotnie dopuszczać się zdrad. Po rozwodzie Moore wpadła w spiralę depresji, uzależnień i problemów rodzinnych, tracąc kontakt z córkami. Jej wyznania wywołały szeroką dyskusję w mediach i w Hollywood, stając się nie tylko publicznym rozliczeniem z przeszłością, ale także początkiem procesu odzyskiwania kontroli nad swoim życiem i powrotu do kariery z nową siłą. 7. „Szymborska. Znaki szczególne”, Joanna Gromek Illg Czy są tu fanki poezji? Jeśli tak, intymny portret Wisławy Szymborskiej, to coś zdecydowanie dla Was. Biografia noblistki jest wyjątkowa między innymi dlatego, że poetka na co dzień unikała mówienia o sobie. Była zresztą wierna swojej zasadzie, że kiedy ma zły dzień, zostaje w domu, aby nie dzielić swoim złym dniem ze światem. Swoją prywatność, z niebywałą starannością, zachowywała więc dla siebie. Czytając poezję Szymborskiej, można odnieść wrażenie, że to nasza bliska przyjaciółka. Jaka była naprawdę? Zdaniem jej bliskich – „wieloraka”. Z pewnością nie dało się jej w żaden sposób zaszufladkować. Być może dlatego właśnie z tak niesamowitą otwartością podchodziła do świata, prosto (choć pięknie i niezwykle) o nim opowiadając. 8. „Dymy nad Birkenau”, Seweryna Szmaglewska Dwa i pół roku w obozie Aushwitz-Birkenau. To wystarczająco długo, żeby stać się świadkiem czegoś, co nie powinno nigdy się wydarzyć, a następnie zrobić wszystko, aby ludzkość nigdy o tym nie zapomniała. W 1945 roku, kiedy pognano więźniów w marszu śmierci, Sewerynie Szmaglewskiej cudem udało się uciec. Od razu zabrała się za pisanie, tworząc relację z piekła na ziemi – nietypową autobiografię, prawdziwe świadectwo nazistowskiej machiny zagłady i bestialstwa, którego doświadczyła ludzkość. Książkę wydała jeszcze pod koniec tego samego roku. W tej poruszającej pozycji znajdziemy m.in. listy z obozu czy rysunki tworzone przez autorkę w trakcie pisania. „Dymy nad Birkenau” to książka historyczna, która powie nam o wiele więcej niż szkolny podręcznik. 9. „Frida: biografia Fridy Kahlo”, Hayden Herrera To biografia Fridy Kahlo, czyli znanej na całym świecie malarki. Książka powstała w 1983 roku. Opowiada o losach jednej z najbardziej znanych artystek wszech czasów. Ta pozycja pozwala nieco bardziej zrozumieć sztukę kobiety, która doświadczyła w życiu tyle cierpienia, ile trudno sobie wyobrazić. Mimo to biografia autorstwa Herrery skupia się na czymś innym... Na pierwszym planie wybijają się silna determinacja Fridy, jej błyskotliwość i chęć pozostania zapamiętaną dzięki swojej sztuce, nawet kiedy wszystko wokół przeminie. 10. „Moje ciało”, Emily Ratajkowski Oto intymne wyznania i historia życia jednej z najpopularniejszych modelek i influencerek o polskich korzeniach, Emily Ratajkowski. Autobiografia składa się m.in. z gorzkich kulis sławy, refleksji na temat kobiecego ciała, a także tego, jak mężczyźni uzurpują sobie do niego prawo. Ta książka otwiera oczy na to, jak kobiety są postrzegane we współczesnym świecie. Znajdziesz w niej wiele pytań o to, czym jest kobiecość w XXI wieku i... jeszcze więcej bolesnych, szczerych odpowiedzi. W tle: uprzedmiatawiająca, przerażająca popkultura. Jak możemy się od tego uwolnić i stać się obojętnymi na męski, szowinistyczny punkt widzenia? Świetna lektura, którą powinna przeczytać każda z nas (i, zdecydowanie, powinien przeczytać każdy z nas). Jeśli jesteś fanką książek biograficznych, część powyższych tytułów jest Ci zapewne doskonale znana. Wszystkim tym, którzy jednak dopiero odkryją fascynujące historie kryjące się za okładkami tych książek, szczerze zazdrościmy. Najlepsze biografie - co jeszcze polecamy Na szczególną uwagę zasługują również pozycje takie jak: „Meryl Streep. Znowu ona!” (Michael Schulman), „Pięknie jest żyć dwa razy” (Sharon Stone), „Diana. Jej historia” (Andrew Morton), „Bogini. Tajemnice życia i śmierci Marylin Monroe” (Summers Anthony), „Osiecka, Nikomu nie żal pięknych kobiet” (Zofia Turowska), „À propos niczego" (Woody Allen), „Elon Musk. Biografia twórcy PayPala, Tesli, SpaceX” (Ashlee Vance), „Ziemia obiecana” (Barack Obama), „Kamala Harris. Pierwsza biografia” (Dan Morain) czy „Coco Chanel. Rewolucja stylu” (Pasqualetti Johnson Chiara). Książki, które warto przeczytać
Oto najlepsza polska książka wszech czasów. Historia o odrzuceniu i zdradzie porusza najgłębsze struny nawet 135 lat później
Użytkownicy największego serwisu książkowego na świecie, Goodreads, wybrali najlepszą polską książkę wszech czasów. Choć książka od lat jest obecna w polskim kanonie lektur szkolnych, niewielu Polaków przeczytało ją w całości.
W tym artykule: Zwycięzca rankingu Goodreads – „Lalka” Bolesława Prusa Dlaczego „Lalka” stała się najlepszą polską książką? Jakie jeszcze książki znalazły się w rankingu? Zwycięzca rankingu Goodreads – „Lalka” Bolesława Prusa Goodreads to największy na świecie serwis książkowy działający od 2016 roku. Umożliwia prowadzenie dyskusji na temat przeczytanych pozycji, udostępnianie recenzji i tworzenie własnych katalogów. Na amerykańskim serwisie znaleźć również można ranking „Best Polish Books”, czyli najlepszych polskich książek. Lista, która zawiera dokładnie 563 pozycje, powstała na podstawie ocen tysięcy użytkowników platformy. Czytelnicy docenili między innymi takie tytuły jak „Trans-Atantyk” Witolda Gombrowicza, „Lód” Jacka Dukaja czy „Cyberiada” Stanisława Lema. „Lalka” Bolesława Prusa, powieść, która od lat figuruje na liście obowiązkowych lektur w polskich szkołach średnich, zajęła pierwsze miejsce. Z oceną 3,82 na 5 i ogólnym wynikiem 11, 788 wyprzedziła inne wielkie dzieła literatury, takie jak „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza czy „Krew elfów” Andrzeja Sapkowskiego. Dlaczego „Lalka” stała się najlepszą polską książką? „Lalka” to więcej niż tylko powieść o nieszczęśliwej miłości Stanisława Wokulskiego do Izabeli Łęckiej. Choć ten wątek rzeczywiście przyciąga uwagę czytelników, to sama książka to przede wszystkim literacki portret XIX-wiecznej Warszawy. Bolesław Prus mistrzowsko przedstawia społeczne napięcia, złożoną strukturę klasową oraz obyczajowość epoki. To dzieło realistyczne, które nie tylko opowiada o jednostkowych losach, ale także maluje obraz całego społeczeństwa. Warto zauważyć, że powieść Prusa nie jest łatwą lekturą. Dzieli się na dwa tomy i ma ponad 700 stron, co sprawia, że nie wszyscy uczniowie w Polsce decydują się na przeczytanie jej w całości. Często ograniczają się do streszczeń, przez co wielu z nas nigdy nie poznaje głębi tej powieści. Z tego względu, choć „Lalka” jest w Polsce jednym z najczęściej omawianych dzieł literackich, to jej popularność pozostaje wciąż ograniczona do szkolnych lat. Jednak to właśnie dla zagranicznych czytelników ta książka stanowi prawdziwą literacką perłę. Jakie jeszcze książki znalazły się w rankingu? Choć „Lalka” zajęła pierwsze miejsce, to w rankingu znalazły się także inne polskie tytuły, które zyskały uznanie międzynarodowej społeczności literackiej. Na drugim miejscu uplasowało się „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza – książka, która zaskakuje, buntuje i zmusza do refleksji na temat tożsamości i formy. W rankingu nie zabrakło także kultowych dzieł Andrzeja Sapkowskiego. Pierwsza część sagi o Wiedźminie, „Krew elfów”, zajęła trzecie miejsce, a kolejne części, takie jak „Chrzest ognia” i „Czas pogardy”, także znalazły się w czołówce. Inne wysoko oceniane książki to: „Solaris” Stanisława Lema – powieść, która zyskała ogromne uznanie na całym świecie, traktując o relacjach ludzi z obcymi formami życia. „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza – epicka opowieść o starożytnym Rzymie, która zdobyła międzynarodową popularność, zwłaszcza po adaptacji filmowej. „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego – książka o młodzieży walczącej w czasie II wojny światowej, która również znajduje się wśród najbardziej cenionych polskich tytułów.
Agnieszka Holland nakręciła film o jednym z najważniejszych pisarzy XX wieku. Zwiastun już trafił do sieci
Agnieszka Holland wraca z nowym projektem. Jest to pierwsza produkcja od czasu kontrowersyjnej „Zielonej granicy”. Kiedy premiera filmu o życiu i twórczości Franza Kafki?
Po wielkim sukcesie i burzliwej debacie wokół „Zielonej granicy”, Agnieszka Holland powraca z nowym, międzynarodowym projektem. Tym razem na warsztat wzięła postać Franza Kafki – jednego z najbardziej zagadkowych i jednocześnie wpływowych pisarzy ubiegłego stulecia. Jej najnowszy film to nie tylko biograficzna rekonstrukcja losów artysty, ale także głęboka refleksja nad współczesnym światem. W tym artykule: Agnieszka Holland powraca z nowym filmem o Franzu Kafce Międzynarodowa obsada filmu „ Franz Kafka” Kiedy premiera filmu „Franz Kafka”? Agnieszka Holland powraca z nowym filmem o Franzu Kafce Film „Franz Kafka” to poruszająca opowieść o życiu i twórczości jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, Franza Kafki. Produkcja nie tylko ukazuje jego drogę literacką, ale również wewnętrzne zmagania – samotność, egzystencjalny lęk i trudne relacje rodzinne. Agnieszka Holland tworzy mozaikę z kluczowych momentów życia Kafki, pokazując go jako człowieka wrażliwego, niezrozumianego i wyprzedzającego swoje czasy. To także refleksja nad współczesnością – biurokratycznym światem, presją społeczną i zagubieniem jednostki. Wraz z premierą zwiastuna w sieci pojawiły się również dwa oficjalne zdjęcia z planu. View oEmbed on the source website Międzynarodowa obsada filmu „ FranzKafka” W głównej roli zobaczymy Idana Weissa, dla którego będzie to debiut w filmie pełnometrażowym. Dotąd nieznany szerszej publiczności aktor otrzymał szansę wcielenia się w jedną z najbardziej złożonych i fascynujących postaci literackich w historii. Obok niego na ekranie występują: Carol Schuler, Gesa Shermuly, Sebastian Schwarz, Peter Kurth, Sandra Korzeniak, Katharina Stark i Jenovefa Bokova. Za scenariusz odpowiada Marek Epstein, który już wcześniej współpracował z reżyserką przy produkcji „Szarlatan". To on stworzył wielowymiarową biografię Franza Kafki – pisarza-geniusza, wizjonera, którego twórczość analizowana jest na całym świecie. Kiedy premiera filmu „Franz Kafka”? Zgodnie z informacjami prasowymi, premiera filmu „Franz Kafka” w polskich kinach zaplanowana jest na 24 października 2025 roku. Co ciekawe, czeska premiera nastąpi wcześniej, bo 25 września. Wszystko wskazuje jednak na to, że czekanie będzie się opłacało, a kolejna produkcja Agnieszki Holland zdobędzie szerokie uznanie wśród widzów.
Latem 2025 wyruszamy w literacką podróż. Najlepsze książki na wakacje znajdziecie na każdym z kontynentów
Nie musisz wsiadać do samolotu, by odwiedzić Argentynę , Luizjanę czy Australię. Ale jeśli właśnie pakujesz walizkę, zapomnij o przewodnikach turystycznych i zabierz z sobą książki, które pokażą ci świat taki, jakim jest naprawdę. Oto nasza subiektywna wakacyjna mapa literatury sześciu kontynentów.
Dzień wcześniej było wolne, zaczynało się lato, mówiono, że ryby harcowały w rzece jak motyle” – pisze Selva Almada – jeden z najpotężniejszych literackich głosów współczesnej Argentyny – w książce „To nie rzeka”. To już inny realizm, niekoniecznie tak magiczny, do jakiego przywykliśmy wraz z modą na literaturę iberoamerykańską. Ale zanim obierzemy ten kierunek, zacznijmy na miejscu, od Europy, bo nasz własny kontynent ma czym zaskoczyć… Europa To może od razu podróż z Bartkiem Kieżunem? Bo właśnie wydał przewodnik „Barcelona. Łakomym okiem” (Buchmann), w którym snuje opowieści o niełatwej historii stolicy Katalonii, również tej kulinarnej. A że to urodzony gawędziarz, rozbudzi apetyt na miasto. Chyba że wolisz Włochy. Nie będę się spierać, są równie pięknie. A „Wenecja. Dzieje morza i lądu” Alessandra Marzo Magno (Znak Koncept) to książka przenosząca w czasie, od wielkości do upadku, od piękna bali po krwawe masakry. Zrozumiesz, dlaczego Wenecja dziś tonie. I czyja to wina. Wracamy na północ. „Karaimi w Koronie i na Litwie w XV– –XVIII wieku” Stefana Gąsiorowskiego (Austeria) to gruby tom, idealny na urlop, opowiadający o tajemniczej grupie etniczno- -religijnej od zawsze wzbudzającej zainteresowanie twórców kultury, m.in. Orzeszkowej. A skoro pozostajemy na miejscu, przejedźmy się nad morze, bo Aleksandra Boćkowska odkrywa karty młodego, ledwie 100-letniego miasta w reportażu „Gdynia. Pierwsza w Polsce” (Czarne). A że z Trójmiasta dolecimy bezpośrednio do Wielkiej Brytanii, dobrze z Philipem Zimbardo i Robertem Johnsonem przeanalizować „być albo nie być” w „Szekspirze i psychologii” (PWN). Bo to, że Freud odkrył u Hamleta kompleks Edypa, wiemy. Ale skąd w Szekspirze taki talent do opisywania psychopatów? Po wycieczce po Londynie w oparach psychologii warto zajrzeć pod jego swingujące oblicze w „Studium przypadku” Graemego Macraego Burneta (Czarne). Bo lata 60. służyły rozwojowi nie tylko psychoterapii, lecz także nadużyć. Wciąga tak jak „Końce światów” Ziemowita Szczerka (Czarne). Te dotykają każdego z nas: codziennie, w pandemii, w najmniej oczekiwanym momencie. Ale koniec czasami oznacza początek. Liczy się pamięć. Szczególnie dziś w kontekście wojny w Ukrainie. Wielka Oksana Zabużko i jej opowiadania „Po trzecim dzwonku” (Agora) łamią serce, szczególnie pisane w perspektywie kobiet. Odchodzenie, ale po męsku, obecne jest za to u Georgia Gospodinowa w „Ogrodniku i śmierci”, o relacji syna z umierającym ojcem, którego trzyma tu tylko natura. Na koniec Skandynawia. I „Pogłos” Helgi Flatland (Wydawnictwo Poznańskie). Tu życie jest łakome, obsesyjne. Trudno się temu nie poddać. Norweżka pisze o każdym z nas. Afryka Kontynent tysięcy języków – naprawdę! Jest ich tu ponad dwa tysiące, a nawet trzy, jeśli uwzględnić dialekty. W samej tylko Nigerii można ich naliczyć 500! To dlatego rodzą się tu miliony opowieści, wywracających do góry nogami nasze spojrzenie na historię i tożsamość. W świecie, w którym politykę próbuje się uprawiać na strachu wobec Innego, warto czytać afrykańską literaturę. Choćby „Bractwo” fenomenalnego senegalskiego pisarza Mohameda Mbougara Sarra (ArtRage). Spotykamy się tu z siłą słowa jako ostatnim bastionem oporu wobec brutalnego fanatyzmu – i z pytaniem, czy słowa wystarczą, gdy nadjadą czołgi? Binyavanga Wainaina w „Kiedyś o tym miejscu napiszę” (Karakter) czyni z własnej biografii soczewkę dla afrykańskiego kontynentu, a jego opowieść o młodości w Kenii jest równie przejmująca, co absurdalnie zabawna. Za to pochodzący z Konga Alain Mabanckou w szalonym „Kielonku” (Karakter) funduje barowy stand-up będący satyrą na kolonializm, a można by go czytać na głos niczym hiphopowy poemat, bo jest zapisany bez kropek i przecinków. W „Kobietach z popiołu” Miego Couto (ArtRage) z czułością i rozmysłem odmalowuje portret kobiety zagubionej w trybach kolonialnej, zgodnej z faktami historii Mozambiku, a jeśli ktoś woli współczesny obraz, „Nad morzem” Abdulrazaka Gurnaha (Wydawnictwo Poznańskie) i „Orkiestra bezbronnych” Chigozie Obiomy (Albatros) pokazują, że migracja to nie tylko temat polityczny, lecz także intymna odyseja duszy, w której każda decyzja kosztuje więcej, niż możemy sobie wyobrazić. Ale te trudne decyzje odbywają się też w innym zakątku świata. Ameryka Południowa Tu, skąd odfruwają żółte motyle, zastępują je czarne, tłuste muchy. Co prawda literatura latynoamerykańska nie odcina się od duchów, mitów i wierzeń, ale dziś snuje gorzkie opowieści. W „To nie jest rzeka” (Cyranka) wspomniana już Selva Almada zamienia mistycyzm na lepki pot i napiętą ciszę nad brzegiem argentyńskiej rzeki, gdzie męska trauma i milczenie unoszą się jak liście na wodzie – niepokojące, czasem śmierdzące jak gnijąca płaszczka. Alia Trabucco Zerán w „Do czysta” (Czarne) pokazuje, że praca sprzątaczki w chilijskiej willi może być dramatem – rozpisanym nie na akty, lecz na codzienne uciszanie społecznej biedy. Realizmowi magicznemu kłania się za to Ayanna Lloyd Banwo, która w „Kiedyś byłyśmy ptakami” (Echa) oddaje Trynidadowi jego własną mitologię – pełną grobów, duchów i miłości – silniejszej niż śmierć. Jak smakuje? Niczym koktajl z Márqueza i Toni Morrison. Isabel Allende „Wiatr zna moje imię”, (Marginesy) ponownie opowiada o losach rozdzielonych rodzin, ale dziś jej bohaterowie przemierzają nie hacjendy, lecz obozy dla migrantów – świat stał się boleśnie prawdziwy. A kiedy Tomasz Pindel rusza śladami religii i szamanów w „Śmierci i innych świętych” (W.A.B.), a Artur Domosławski w reportażu totalnym „Rewolucja, która nie ma końca” (Wydawnictwo Literackie) rozlicza z romantycznymi mitami cały kontynent, widać jedno: magia wciąż tu jest i wyzywająco patrzy nam prosto w oczy. Azja Magii i magicznego myślenia doświadczymy również w Azji. Choć to kontynent tak rozległy, że mówienie o jego literaturze jednym głosem byłoby nadużyciem. Tę podróż warto zacząć od książki Rai Shehadeh „Dlaczego Izrael boi się Palestyny?” (Karakter), która w rzeczowy sposób przedstawia, jak codzienne życie Palestyńczyków i Palestynek jest kształtowane przez systemową przemoc, a milczenie świata wobec niej staje się współudziałem. Ważne, żeby to wiedzieć. Zmieniamy kierunek, lecz pozostajemy w kręgu poważnych tematów. „Góry śpiewają” Nguyen Phan Que Mai (Albatros) nadają głos tym, których z wojennej narracji zwykle się wymazuje – kobietom, matkom, wnuczkom, z kolei „Insurrecto” Giny Apostol (Tajfuny) zwraca uwagę na Filipiny, gdzie dwie kobiety, filipińska tłumaczka i amerykańska reżyserka, rywalizują o prawo do opowiedzenia historii narodowej traumy, tworząc literacki kalejdoskop wersji i głosów. Łączy je przeszłość. Co z przyszłością? I co z uczuciami? „Miłość w wielkim mieście” Sang Young Parka (Tajfuny) z Korei Południowej to queerowa, czuła i pełna ironii ballada o samotności i nadziei w Seulu. A tysiąc kilometrów dalej, w Japonii, Edogawa Ranpo w „Demonie z samotnej wyspy” (Tajfuny) obrysowuje kraj groteską i mrokiem, gdzie zbrodnia i obsesja splatają się w opowieść bardziej osobliwą niż kryminał. Ameryka Północna W czasach, gdy w Stanach Zjednoczonych wrze, literatura odpowiada na prezydencką retorykę mistrzowskimi opowieściami. Dla mnie książką sezonu jest powieść „James” Percivala Everetta (Marginesy), literacko brawurowa, oddająca głos temu, który przez wieki był w amerykańskiej narracji niemy - zniewolonemu Jimowi. W tej wersji walczącemu o swoje, sprawczemu daleko na południu USA. W „Gościach weselnych” Alison Espach (Wydawnictwo Poznańskie) absurd spotyka wzruszenie w historii o kobiecie, która wchodzi nieproszona w cudze życie. Tymczasem na Florydę ciągnie ikona, Joan Didion w „Miami ” (Relacja). Rozbiera to miejsce z popkulturowych złudzeń, pokazując je jako brutalne pole walki o wpływy - między uchodźcami, politykami i duchami zimnej wojny. Podobnie życie obnaża Patrick Radden Keefe w reportażu „Głowa węża” (Czarne). Najpierw płyniemy statkiem pełnym migrantów, a potem wpadamy w środek przemytniczych struktur, gdzie dramat ludzi przenika się z amerykańskim snem. Australia Ostatni przystanek. Ten kontynent to nie tylko bezkresne przestrzenie, lecz także miejsce, w którym historia rzuca cień na współczesność. Mark McKenny w „Powrocie do Uluru” (ArtRage) odgrzebuje sprawę morderstwa z 1934 roku, gdy biały policjant zamordował Aborygena. Staje się to punktem wyjścia do odkrycia prawdy o rasizmie, pamięci i pojednaniu. A jeśli rzeczywistość to za mało, „Zaledwie moment” Liane Moriarty (Znak Literanova), autorki bestsellerowych „Wielkich kłamstewek”, podrzuca czytelnikowi wizję lotu, który zmienia się w egzystencjalny thriller: starsza pani na pokładzie zdradza pasażerom daty ich śmierci. Pytanie tylko, co zrobią z tą wiedzą… Oceany A gdy już w te wakacje zwiedzimy literacko wszystkie kontynenty, zanurzmy się głęboko w chłodnym „Oceanie” razem z Davidem Attenborough i Colinem Butfieldem (Wydawnictwo Poznańskie). I pamiętajmy, że o Ziemię trzeba dbać. A o ważnych sprawach warto rozmawiać nawet na urlopie.
Kobiety smarowały się miodem i tarzały w pszenicy. Chodziło o miłość
Przyciąganie adoratorów i rozkochiwanie w sobie tego jednego przystojnego młodzieńca było jednym z największych marzeń naszych praprababek. Dlatego też w magii ludowej aż roi się od czarów i zaklęć związanych z miłością. Te najciekawsze w swojej książce „Ludowe czarownictwo” zebrała Dobromiła Agiles.
Uwaga na magię miłosną Chociaż czarów związanych z uczuciami jest w Polskiej magii ludowej co niemiara, trzeba podkreślić, że taki rodzaj zaklęć i uroków jest uznawany za nieetyczny. Nie powinno się przy użyciu magii zmuszać kogoś do uczucia. Zresztą, jak wiemy z bajek i legend, takie zabiegi nigdy nie kończą się happy endem. W magii ludowej są też jednak zaklęcia na zupełnie inne potrzeby, od zdrowia, przez ochronę, po przyciąganie dobrobytu. I takiego rodzaju magię jak najbardziej można stosować. A przepisy na czary, z których korzystały nasze przodkinie, znajdziesz w najnowszej książce Dobromiły Agiles. Ludowe zaklęcia miłosne – tak czarowały polskie kobiety Miłość zajmowała kobiety od zarania dziejów. W polskich wierzeniach widać to wyraźnie choćby wtedy, gdy zerkniemy na tradycje związane z pogańskimi świętami. Noc Kupały, czyli staropolskie walentynki, to przecież celebracja miłości i płodności. W wigilię świętego Andrzeja, czyli andrzejki, wróżby skupiają się właściwie tylko na uczuciach – jak na imię będzie miał wybranek serca, która panna w kolejnym roku wyjdzie za mąż czy skąd nadejdzie miłość. Nawet u schyłku roku, podczas Szczodrych Godów (wypadających w okolicach świąt Bożego Narodzenia), panny mogą skorzystać z miłosnych obyczajów przodkiń – jak choćby z pocałunku pod jemiołą albo powróżyć sobie z pestek jabłka. Wystarczy zjeść owoc po wieczerzy wigilijnej i policzyć wszystkie pestki. Parzysta liczba oznacza szczęście w miłości. A jeśli jest ich więcej niż sześć, w grę wchodzi nawet rychły ślub! Zapomniane i mniej popularne ludowe zwyczaje z zakresu magii miłosnej zebrała autorka książki „Ludowe czarownictwo. Magiczne tradycje, praktyki i wierzenia z polskiego folkloru”. Poniżej znajdziesz listę dziesięciu, o których niemal na pewno nie słyszałaś. 10 zaklęć miłosnych z polskiej magii ludowej Poniższe cytaty pochodzą z książki Dobromiły Agiles: Aby panna młoda była szczęśliwa i płodna, wylewano na nią dwa kubły wody po wyjściu z kościoła. Po drodze do domu weselnego, jeśli napotkała źródło wody (rzekę, jezioro, staw), rzucała w nią fragment swojego ubrania, np. chustkę. Aby skłonić do siebie mężczyznę, wierzono, że dziewczyna powinna zdobyć włosy z jego głowy i wosk z chrzcielnej świecy, rozpuścić to wszystko razem w garnku, następnie ulepić z tych składników nową świecę i palić w czwartki lub piątki wieczorem, intensywnie o nim rozmyślając. Aby sprawić, że ukochany zapomni o rywalce i jego uczucia do niej wygasną, należało podać mu do wypicia lub do kąpieli wodę z odrobiną ziemi zebranej z grobu. Wierzono, że by wywołać erotyczne myśli na swój temat u ukochanego, dziewczyna musi zebrać rosę z wydrążonych polnych kamieni i posmarować sobie nią skronie. Jeśli dziewczyna niepostrzeżenie włożyła wybrankowi gałązkę rozmarynu pod koszulę, ten miał pokochać ją najgorętszą miłością, a nawet „wić się u jej nóg jak pies”. Aby wywołać miłość, dziewczęta wrzucały do wiadra wieniec upleciony z ruty, terłyczu i rzepaku. Następnie obmywały się wodą z tegoż wiadra, intensywnie myśląc o wybranku. Aby zdobyć przychylność chłopca, dziewczyna powinna zdobyć nitkę z jego czapki, zgnieść w kulkę razem z odrobiną wosku pszczelego i rzucić w ogień, mówiąc: „Żeby ciebie tak piekło w tęsknocie za mną, jak ogień piecze ten wosk. Żeby twoje serce tak topniało przy mnie, jak ten wosk topnieje w ogniu!”. Aby rozkochać w sobie chłopca, należało rozebrać się do naga, posmarować miodem, a następnie wytarzać w ziarnach pszenicy. Następnie pozbierać je, przerobić na mąkę, upiec z niej chleb i dać wybrankowi do zjedzenia. Aby zdobyć miłość ukochanego, należało zawiązać pukiel swoich włosów wokół guzika jego koszuli. Innym sposobem było zdobycie pukla włosów chłopca i przy pełni księżyca zatknięcie go igiełką w szparę w kawałku węgla. Aby wybranek odwzajemnił uczucie, należało napluć mu do lewego buta lub splunąć do kubka wody, którą podawało mu się do wypicia. Polska magia ludowa pełna jest rytuałów, niekiedy obrzydliwych, osobliwych, nieco drastycznych czy dziwacznych. Nie namawiamy do wcielania w życie pomysłów z listy powyżej, zwłaszcza że z miłością nie powinno się igrać. Za to zawsze można skorzystać z któregoś z czarów na ogólne szczęście. W książce „Ludowe czarownictwo” znajdziemy na przykład ten, który zamieszczamy poniżej. Bardzo prosty do zastosowania, bo składnik, w przeciwieństwie do króliczej łapki czy języka węża, jest powszechnie dostępny: „Nadepnięcie lewą stopą na psie odchody zapewnić miało szczęście i przypływ pieniędzy”. Może warto spróbować?