Ten szwedzki kryminał na podstawie bestsellerowej powieści to murowany hit. Książka sprzedała się w 5 mln egzemplarzy
„Paradis City” to sześcioodcinkowy serial z 2025 roku o Szwecji, która od ośmiu lat izoluje najniebezpieczniejsze dzielnice. Gdy podczas wizyty w jednej ze stref wybuchają zamieszki, ministra spraw zagranicznych zostaje uprowadzona.
W tym artykule: W Polsce można już obejrzeć serial na Prime Video Szwecja po decyzji, która zmieniła wszystko: odgrodzone strefy i polityczna mina Za projektem stoją znane nazwiska i międzynarodowa produkcja W Polsce można już obejrzeć serial na Prime Video „Paradis City” jest już dostępny w całości jako sześcioodcinkowy serial na kanale Viaplay Filmy i Seriale. To ważna wiadomość dla osób, które wolą wciągnąć się w historię bez czekania tydzień na kolejny epizod. Równolegle tytuł zadebiutował także na Prime Video i jest dostępny na całym świecie, co tylko podbija zainteresowanie produkcją. Jeśli szukasz mocnego skandynawskiego kryminału z intensywną akcją i napięciem od pierwszych scen, „Paradis City” właśnie wchodzi na listę najgłośniejszych premier. Szwecja po decyzji, która zmieniła wszystko: odgrodzone strefy i polityczna mina W serialu z 2025 roku oglądamy Szwecję, w której władze zdecydowały się odizolować najbardziej niebezpieczne dzielnice od reszty kraju. Choć podział obowiązuje już od ośmiu lat, temat nadal dzieli opinię publiczną i staje się paliwem dla politycznych rozgrywek. W tej atmosferze ministra spraw zagranicznych jedzie do jednej ze stref, by wygłosić przemowę. Napięcie szybko rośnie: wybuchają zamieszki, a chwilę później polityczka znika bez śladu. Służby bezpieczeństwa rzucają wszystkie siły na poszukiwania. Na pierwszej linii działa agentka Fredrika Falck, która ma jeden cel: odnaleźć porwaną kobietę, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli. Głównymi podejrzanymi stają się działacze podziemnej organizacji „The Movement”, a sprawa błyskawicznie nabiera ciężaru, którego nie da się już ukryć za kulisami. W tej historii nie ma miejsca na proste rozwiązania, bo każda decyzja może kosztować kolejne życie. Aby dotrzeć do osób odpowiedzialnych za porwanie, służby decydują się na krok, który zmienia układ sił. Nawiązują współpracę z jednym z więźniów zagrożonych karą dożywocia, a jednocześnie byłym zawodnikiem MMA znanym jako The Prince. Jego zadanie jest jasne: przeniknąć do struktur „The Movement” i doprowadzić śledczych do porwanej polityczki. To misja, w której liczy się zimna krew, instynkt przetrwania i umiejętność poruszania się po terenie bez zasad. Za projektem stoją znane nazwiska i międzynarodowa produkcja Za „Paradis City” odpowiada główny scenarzysta Björn Paqualin, który zaadaptował bestsellerową powieść kryminalną Jensa Lapidusa. W pracach scenariuszowych wspierali go Oliver Dixon i Michaela Hamilton, a za kamerą stanęli Alain Darborg i Fenar Ahmad. W obsadzie głównych ról są Julia Ragnarsson, Alexander Abdallah oraz Louise Peterhoff. Serial powstał we współpracy Strive Stories i Paprika Studios, a Paprika Studios Lithuania odpowiadało za kluczowe elementy produkcji, dostarczając m.in. lokacje, scenografię, kostiumy, rekwizyty i sprzęt dla litewskich i szwedzkich planów zdjęciowych.
Serialowy prequel jednej z najbardziej skandalicznych (i fascynujących) powieści trafił na ekrany. To historia, którą trzeba znać
„Niebezpieczne związki” od ponad dwóch stuleci uwodzą i niepokoją, obnażając mechanizmy manipulacji, władzy i pożądania. Teraz Polacy mogą obejrzeć prequel tej hipnotyzującej historii.
Kiedy Pierre Choderlos de Laclos opublikował w 1782 roku w Paryżu „Niebezpieczne związki”, nie mógł wiedzieć, że uruchamia literacki skandal, który nie wybrzmi nawet po dwóch stuleciach. Powieść od początku uchodziła za dzieło prowokacyjne, śmiałe i niebezpiecznie celne. W błyskotliwej formie listów Laclos obnażył hipokryzję elit, pokazując arystokrację jako świat oparty na pozorze, manipulacji i wyrafinowanej przemocy emocjonalnej. Na polski grunt „Niebezpieczne związki” trafiły dopiero w 1912 roku dzięki przekładowi Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Wydane przez Księgarnię Polską Bernarda Połanieckiego we Lwowie szybko zwróciły uwagę nie tylko odważną treścią, lecz także bezlitosnym portretem klas uprzywilejowanych. I choć od premiery minęły wieki, ta historia wciąż działa z tą samą siłą: uwodzi, niepokoi i przypomina, że najbardziej niebezpieczne gry zawsze toczą się pod powierzchnią dobrych manier. Teraz serialowy prequel z 2022 roku jest dostępny w Polsce. W tym artykule: „Niebezpieczne związki” to historia, która nadal prowokuje Ponad 30 adaptacji – „Niebezpieczne związki” w kinie, telewizji, teatrze i operze „Niebezpieczne związki” powracają: adaptacja z 2022 roku już w Polsce Na czym polega fenomen „Niebezpieczne związków”? „Niebezpieczne związki” to historia, która nadal prowokuje W centrum „Niebezpiecznych związków” znajdują się intryga, zemsta i precyzyjnie zaplanowana manipulacja. To opowieść o ludziach, którzy z emocji czynią narzędzie, z uwodzenia – strategię, a z cudzej słabości – kapitał. Epistolarna forma tylko wzmacnia ten efekt. Z listu na list napięcie rośnie, a czytelnik obserwuje nie tyle romans, ile misternie skonstruowaną grę pozorów, w której każde słowo ma ukryty cel. W świecie Laclos niewinność staje się walutą, uczucie zagrożeniem, a inteligencja bronią, która równie łatwo rani innych, jak i własnego właściciela. To nie jest klasyczny moralitet z wyraźnym podziałem na ofiary i oprawców. Raczej chłodna, olśniewająco przenikliwa analiza relacji, w których władza, pożądanie i ambicja nieustannie zmieniają układ sił. Właśnie dlatego „Niebezpieczne związki” do dziś są jednym z najmocniejszych portretów manipulacji w historii literatury. Ponad 30 adaptacji – „Niebezpieczne związki” w kinie, telewizji, teatrze i operze Niewiele XVIII-wiecznych powieści może pochwalić się równie intensywnym życiem po premierze. „Niebezpieczne związki” doczekały się dziesiątek adaptacji – filmowych, serialowych, teatralnych, operowych i baletowych. Ta historia nieustannie powraca, bo jej rdzeń pozostaje zaskakująco aktualny: chodzi przecież o władzę, pożądanie, reputację i emocjonalną dominację, a więc tematy, które nigdy nie wychodzą z obiegu. Wśród najbardziej znanych ekranizacji najważniejsze miejsce zajmuje film „Niebezpieczne związki” z 1988 roku w reżyserii Stephena Frearsa. Dla wielu to wersja kanoniczna – elegancka, okrutna i perfekcyjnie zagrana. Produkcja zdobyła trzy Oscary i siedem nominacji, a o jej sile do dziś decyduje przede wszystkim obsada. Glenn Close stworzyła hipnotyzujący portret markizy de Merteuil, John Malkovich nadał Valmontowi chłód i dwuznaczność, a Michelle Pfeiffer w roli pani de Tourvel wniosła do tej cynicznej rozgrywki kruchość, która tylko podnosi stawkę. Na drugim planie pojawili się także Uma Thurman, Keanu Reeves i Swoosie Kurtz. Frears połączył kostiumowy przepych z psychologiczną precyzją, dzięki czemu jego film do dziś pozostaje jedną z najlepszych adaptacji literackich w historii kina. „Niebezpieczne związki” powracają: adaptacja z 2022 roku już w Polsce „Niebezpieczne związki” powróciły i zapowiadają się na hit. Adaptacja z 2022 roku, pokazywana od 17 marca na kanale Epic Drama, to ośmioodcinkowy prequel kultowej powieści Pierre’a Choderlosa de Laclos, przenoszący widzów do przedrewolucyjnego Paryża pełnego intryg, pożądania i walki o pozycję. W centrum historii znajdują się młodzi Camille i Pascal Valmont, jeszcze nie jako legendarni manipulatorzy, lecz kochankowie próbujący odzyskać miejsce w świecie elit. Serial, z Alice Englert i Nicholasem Dentonem w rolach głównych, łączy kostiumowy rozmach z bardzo współczesnymi tematami władzy, klasy i uprzedmiotowienia, a dodatkowo zachwyca zdjęciami realizowanymi w czeskich pałacach, zamkach i Operze Praskiej. Na czym polega fenomen „Niebezpiecznych związków”? Niezwykła popularność „Niebezpiecznych związków” to zasługa nie tylko porywającej fabuły, ale przede wszystkim bezwzględnego, bezlitosnego obrazu społeczeństwa, który autor przedstawił w formie listów. Książka, odkrywająca przed czytelnikiem mechanizmy manipulacji i demaskująca zakłamanie elit, od samego początku szokowała odbiorców. Aura skandalu, jaka towarzyszyła premierze, nie wygasła do dziś. Kolejne pokolenia wracają do tej powieści, by skonfrontować się z niewygodną prawdą o ludzkiej naturze, sile pożądania i cenie, jaką trzeba zapłacić za władzę oraz wolność. Każda z adaptacji stanowi dowód, jak uniwersalny i żywy pozostaje temat zgorszenia, manipulacji i upadku arystokracji. View oEmbed on the source website
5 książek polskich autorek na Dzień Kobiet. Od historii naszych babek, przez biografie niezwykłych kobiet, aż po osobiste opowieści o tożsamości
Z okazji Dnia Kobiet warto sięgnąć po historie opowiedziane kobiecym głosem. Wybraliśmy pięć książek napisanych przez polskie autorki, które inspirują, poruszają i pokazują kobiece doświadczenia z różnych perspektyw – idealnych na lekturę lub prezent z okazji 8 marca.
Z badań przeprowadzonych przez Empik wynika, że zdecydowana większość Polek obchodzi Dzień Kobiet i chętnie otrzymuje z tej okazji drobne upominki. Aż ok. 90% kobiet przyznaje, że liczy na prezent 8 marca. Największą radość sprawiają im jednak niekoniecznie drogie czy spektakularne niespodzianki, ale gesty dopasowane do ich zainteresowań i sposobu spędzania wolnego czasu. Wśród najczęściej wskazywanych prezentów znalazły się książki, które według wielu respondentek są idealnym podarunkiem pozwalającym na chwilę relaksu i przyjemny wieczór tylko dla siebie. Oto 5 pomysłów na książkę ważną i napisaną przez kobietę, którą warto przeczytać, nie tylko w Dzień Kobiet: „Chłopki. Opowieść o naszych babkach” „Chłopki. Opowieść o naszych babkach” Joanny Kuciel-Frydryszak to poruszający reportaż historyczny, który przywraca pamięć o kobietach z polskiej wsi – bohaterkach często pomijanych w oficjalnych opowieściach o historii. Autorka pokazuje ich codzienność naznaczoną biedą, ciężką pracą i społecznym upokorzeniem, ale też niezwykłą siłę i determinację w walce o przetrwanie. Książka odsłania dramatyczną rzeczywistość życia naszych babek i prababek, przypominając, że ich doświadczenia wciąż wpływają na współczesne społeczne napięcia i rodzinne historie. Dzięki oddaniu głosu tym, które przez lata pozostawały w cieniu wielkiej historii, „Chłopki” stają się ważną opowieścią o pamięci, tożsamości i źródłach dzisiejszej Polski. „Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak” „Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak” autorstwa Anny Kamińskiej to fascynująca biografia jednej z najbardziej niezwykłych postaci polskiej ekologii. Książka przedstawia historię naukowczyni i obrończyni przyrody, która na ponad trzy dekady zamieszkała w leśniczówce w sercu Puszczy Białowieskiej, żyjąc blisko natury i otaczając się zwierzętami. Autorka kreśli portret buntowniczki, która odrzuciła ciężar słynnego nazwiska artystycznego rodu Kossaków i wybrała własną drogę – życie w zgodzie z przyrodą oraz walkę o jej ochronę. To opowieść o odwadze bycia sobą, poszukiwaniu wolności i miejsca w świecie, a także o rodzinnej historii, która w cieniu wielkiego dziedzictwa kryje wiele dramatów i tajemnic. Biografia Kamińskiej stała się jedną z najważniejszych książek o Simonie Kossak i zainspirowała twórców filmu oraz teatru do opowiedzenia jej niezwykłej historii na ekranie i scenie. „Zuchwałe. Kobiety, które chciały więcej” „Zuchwałe. Kobiety, które chciały więcej” Katarzyny Wężyk to pasjonująca książka przywracająca pamięć o bohaterkach, które odważyły się sprzeciwić ograniczeniom swojej epoki. Autorka przedstawia historie kobiet żyjących w czasach, gdy to płeć decydowała o miejscu w społeczeństwie, a dostęp do nauki, polityki czy życia publicznego był dla nich niemal całkowicie zamknięty. Bohaterki książki – m.in. Olympe de Gouges, Mary Anning czy Emmeline Pankhurst – przełamywały te bariery dzięki odwadze, determinacji i przekonaniu, że mają prawo współtworzyć świat na równi z mężczyznami. „Zuchwałe” to wciągająca opowieść o buncie, sile charakteru i herstorii, która przez lata była spychana na margines, a dziś odzyskuje należne jej miejsce w historii. „Księgi Jakubowe” „Księgi Jakubowe” Olgi Tokarczuk to monumentalna powieść historyczna, uznawana przez wielu krytyków za jedno z najważniejszych dzieł współczesnej polskiej literatury. Wielowątkowa i polifoniczna książka opowiada o losach Jakuba Franka oraz jego zwolenników, a przy tym w niezwykły sposób ukazuje skomplikowaną historię i duchowe dziedzictwo społeczności żydowskiej w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym na terenach dawnej Rzeczypospolitej. Oparta na wnikliwych badaniach źródłowych powieść łączy literacki rozmach z historyczną precyzją, zapraszając czytelnika do odkrywania zapomnianych lub wypartych wątków wspólnej kultury polsko-żydowskiej. To ambitna, wielowarstwowa opowieść o religii, tożsamości i przemianach świata, która – jak podkreślają literaturoznawcy – zachęca do ponownego spojrzenia na historię regionu. „Teraz ja!” „Teraz ja!” to praktyczny i wspierający przewodnik po jednym z najważniejszych etapów w życiu kobiety – menopauzie. Autorki, ginekolożka i seksuolożka dr Monika Łukasiewicz oraz psycholożka Jagna Kaczanowska, łączą wiedzę medyczną z psychologiczną perspektywą, aby w przystępny sposób wyjaśnić, co naprawdę dzieje się z ciałem i umysłem w czasie zmian hormonalnych. Książka pomaga zrozumieć objawy menopauzy, podpowiada, jak radzić sobie z uderzeniami gorąca, spadkiem energii czy zmianami nastroju, a także pokazuje, jak zadbać o zdrowie, relacje i dobre samopoczucie. To pełna wiedzy i empatii opowieść o kobiecej dojrzałości, która zachęca, by spojrzeć na ten czas nie jak na koniec, lecz początek nowego, świadomego etapu życia Inne pomysły na prezenty na Dzień Kobiet i nie tylko Nie samymi książkami człowiek żyje, dlatego wśród naszych propozycji upominków na dzień kobiet nie mogło zabraknąć czegoś od polskich marek. Jedną z naszych ulubionych jest brand Elementy. Na wiosnę jej projektanci przygotowali piękne kurtki oraz płaszcze. Wszystkie projekty są uniwersalne i posłużą ich właścicielkom przez wiele sezonów. Nasz faworyt to bomberka Hela. Przejściowa kurtka o luźnym fasonie, która łączy praktyczność z minimalistyczną formą.
Gdzie podziały się wielkie kobiety z historii Polski? Fragment książki „Brakująca połowa dziejów” Anny Kowalczyk
Dlaczego w historii Polski wciąż brakuje kobiet? Anna Kowalczyk w książce „Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich” przywraca pamięć o tych, które przez wieki były spychane na margines oficjalnej narracji.
Historia, którą znamy z podręczników, przez lata była opowiadana głównie z jednej perspektywy. Kobiety pojawiały się w niej rzadko – najczęściej jako ciekawostki, bohaterki pojedynczych anegdot lub symboliczne postacie, które tylko na chwilę przebijały się przez dominującą narrację. A przecież były tu zawsze: pracowały, walczyły, tworzyły, zmieniały rzeczywistość. Dlaczego więc tak niewiele o nich wiemy? W książce „Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich” Anna Kowalczyk próbuje odpowiedzieć właśnie na to pytanie. Autorka zaprasza czytelników do odkrywania historii kobiet – zarówno tych, które były naszymi przodkiniami, jak i tych, które współtworzyły dzieje miejsca, w którym dziś żyjemy. Publikujemy fragment tej książki. Rozdział 1: Ciało i umysł Czekam na nią na ławce w parku w piękny letni dzień. Specjalnie dla niej ubrałam się cała na różowo i brokatowo – wszak róż od stóp do głów jest jej znakiem rozpoznawczym. Od lat go oswaja, przeobraża i rzuca światu jak wyzwanie. Jest artystką, akademiczką i herstoryczką – bada, opisuje i popularyzuje życiorysy oraz dokonania innych artystek. Jest też aktywistką „wcielającą feminizm”, „ciałaczką” – jak to ładnie ujęła Karolina Sulej1. Jej sztuka to głównie miękkie i obłe obiekty przestrzenne skoncentrowane wokół cielesności, nade wszystko kobiecej, ale nie tylko. Jeden z nurtów tej sztuki – nazwany przez nią samą „waginatyzmem” – skupia się na wydobyciu i odczarowaniu najbardziej stabuizowanej i zawstydzanej części kobiecego ciała: u zarania kultur szanowanej, a nawet czczonej jako „źródło wszechrzeczy” i „brama istnienia”, ale od wieków wstydliwie skrywanej oraz dyscyplinowanej kosmetykami i zabiegami, a także deprecjonującym, wulgarnym językiem. Profesorka Iwona Demko zmierza ku mnie sprężystym krokiem w krótkiej różowej sukience i różowych sandałkach, z różową walizką na kółkach. Jest wcieloną afirmacją kobiecości – właśnie tej najbardziej stereotypowej i lekceważonej. Przez lata szokowała kadrę i osoby studiujące na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych nie tylko swoją waginiczną sztuką, ale także sposobem bycia i ubierania się – minispódniczkami, cekinami, różowymi szpilkami, mocnym makijażem. Z rozmysłem wnosiła w mury Akademii kobiecość skoncentrowaną, uwypukloną, a nawet przerysowaną, bardzo fizyczną i bardzo cielesną. I niosła ją na różowym sztandarze, osłaniając swoim profesorskim autorytetem. Dziś wszyscy trochę przywykli do „różowej profesorki w cekinach i piórach”, dla której kobiecy manifest i feministyczny performans stały się drugą skórą. Waginiczne prace Demko coraz lepiej radzą sobie na rynku sztuki, budząc już mniej zdziwienia i kontrowersji. Jej Wilgotna Pani, półtrorametrowa złota wulwa w purpurowej pelerynie, stanęła we foyer stołecznego Teatru Dramatycznego, jej Clitoris Wielkiej Boginii, zwana w skrócie Clito, szkatułka z puchatą złotą łechtaczką, pielgrzymuje od lat po domach kobiet, które chcą ją ugościć i uczcić. Pytam więc właśnie ją – prawdziwą ekspertkę od oswajania tabu kobiecego ciała – czy jesteśmy wreszcie od niego wolne? Czy choćby ona sama jest? „Ależ skąd! Może nam się zdawać, że już tyle na ten temat powiedziano i napisano. Ale tak naprawdę to my dopiero od kilku lat uczymy się akceptować nasze ciała takimi, jakie są. To jest mgnienie oka w skali wielowiekowej opresji”. Anatomia, czyli przeznaczenie? Ciało kobiety „nigdy nie stanowiło jej własności. Wielu nim władało i wielu czegoś od niego żądało. Było obiektem tysiącletnich przemyśleń, zabobonów i uprzedzeń, pogardy, podziwu, katowania i uwielbienia… narzędziem służącym do przedłużania gatunku lub naczyniem, w którym mężczyzna gasił pragnienie” – pisała Karin Utrio w Córkach Ewy, historii kobiety europejskiej. Dziś bardzo wiele mówi się i pisze o odzyskiwaniu własności i kontroli nad naszymi ciałami, głównie w kontekście praw reprodukcyjnych. Jednak władza nad kobiecym ciałem ma dużo głębsze znaczenie oraz skomplikowaną historię. Wierzę, że jej znajomość stanowi klucz do dziejów kobiet w ogóle. Zygmunt Freud, który dla zrozumienia skomplikowanych i delikatnych przepływów między ciałem a umysłem zrobił tyle samo dobrego, co złego, pisał o tym fenomenie: „anatomia jest przeznaczeniem”. Jednak w jego optyce (podobnie jak dla tysięcy jego uczonych poprzedników) to kobiece ciało było wybrakowane i niekompletne, tęskniące i „zazdrosne o penisa”. A przecież, nie ma w tej wizji niczego oczywistego – wszak za taki sam „defekt” można by równie dobrze uznać brak piersi u mężczyzn albo to posiadanie penisa uważać za anormalny nadmiar czy narośl na standardowym ciele człowieczym, które penisa nie posiada. Absurdalne, czyż nie? A jednak rzekoma ułomność kobiecego ciała stanowiła przez wieki dyżurny argument na rzecz istnienia hierarchii płci. Ciało kobiety – choć przecież zdolne do niewyobrażalnego trudu i cudu rodzenia nowych ludzi, wytrzymałe na długotrwałe zmęczenie i ból, częstokroć niemniej niż ciało przeciętnego mężczyzny (a być może bardziej – naukowcy wciąż się o to spierają) – przez wieki uznawano za gorsze i podrzędne. A z jego domniemanej słabości czy niekompletności wywodzili rzekomo naturalne i nieuchronne przyczyny podporządkowania kobiet w większości sfer życia. Owszem, anatomia kobiety została uznana za jej przeznaczenie. Jednak wcale nie musiało to być przeznaczenie gorsze, bowiem ono „nie leży w biologicznie zdeterminowanej anatomii, lecz w anatomii podporządkowanej pojęciu rodzaju (gender) i umieszczonej w znaczącym kontekście. Anatomia jest przeznaczeniem, bo takie znaczenie nadało jej społeczeństwo” – pisała amerykańska psycholożka Ellyn Kaschak i trafiała w sedno. Tymczasem kobiece ciało – jego niewątpliwie swoista anatomia i fizjologia – nie musiało i nie zawsze było postrzegane przez pryzmat słabości. Nie zawsze było uznawane za gorsze7. I to nie ciało samo w sobie, a jego postrzeganie, ocena i mitologia – słowem wszystko to, co na temat tego ciała wyobrażali sobie uczeni mężczyźni – stały się najważniejszymi przyczynami kulturowych i społecznych różnic między płciami, które do dziś często uznaje się za „różnice naturalne”. A były to rzeczy niebywałe. Postawmy więc sprawę jasno: domniemana „słabość płci niewieściej” – zarówno ta fizyczna, jak i umysłowa – jest niczym więcej jak wytworem zbiorowej wyobraźni, stereotypem i błędnym założeniem, które trzyma się tak mocno, że nie przeszkadzają mu żadne dowody empiryczne ani naukowe, choć zdawać by się mogło, że mit ten obalono już po tysiąckroć. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele, ale jedną z najważniejszych i najprostszych do objęcia umysłem jest definicja normy i tego, co uważamy za normalne. Kobieta jest Innym Człowieczą normą, wzorem z Sèvres istoty ludzkiej – i dziś, i przez stulecia – jest i był mężczyzna: jego anatomia, jego fizjologia, jego behawior. Simone de Beauvoir pisała o tym fenomenie tak: „Ludzkość jest rodzaju męskiego, mężczyzna określa kobietę nie jako taką, lecz w odniesieniu do samego siebie (…). Mężczyzna jest Podmiotem, jest Absolutem; kobieta jest Innym”8. To mężczyzna równa się człowiek, co ma odzwierciedlenie w wielu językach świata określających przedstawiciela rodzaju ludzkiego oraz przedstawiciela płci męskiej jednym i tym samym słowem: angielski man, niemiecki Mann, francuski homme, hiszpański hombre, włoski uomo, czy hebrajski םָדאָ (’adam) – imię pierwszego człowieka w Biblii, które do dziś znaczy po prostu „człowiek”. To męskie jest uniwersalne i domyślne, to męskie jest normalne. Wszystko, co niemęskie, jest więc siłą rzeczy inne, dziwne i anormalne. Stanowi odstępstwo, wyjątek od reguły, aberrację. A że dotyczy połowy ludzkości? Tym gorzej dla tej połowy. O korzeniach i konsekwencjach takiej definicji człowieczej normy obszernie pisze Caroline Criado-Perez w swojej ważnej książce Niewidzialne kobiety. Na licznych przykładach wykazuje, że niemal każde osiągnięcie cywilizacji – począwszy od medycyny, przez motoryzację, na architekturze i urbanistyce kończąc – skrojone było pod uśrednionego mężczyznę i przeważnie nijak ma się do potrzeb i możliwości kobiecego ciała oraz realiów kobiecego życia. Kiedy rozmawiałam z Caroline dla „Wysokich Obcasów”, mówiła mi: „Przywykliśmy myśleć o mężczyźnie jako człowieku uniwersalnym, jak gdyby pozbawionym płci. W tej optyce kobieta jest tylko «podtypem» człowieka, odstępstwem od «neutralnej płciowo» normy”. I jakkolwiek absurdalnie by to nie brzmiało, tak właśnie wygląda nasza rzeczywistość. Konsekwencje tego stanu rzeczy można rozpiąć na osi rozciągającej się od przykrości i niedogodności po dotkliwe wykluczenia, które nieraz kosztowały kobiety zdrowie, a nawet życie. Ostatecznie całkiem nieźle udaje nam się funkcjonować wśród mebli standardowo niedopasowanych do wzrostu przeciętnej kobiety, w długich kolejkach do damskich toalet czy w biurach klimatyzowanych nadmiernie jak na nasze optima termiczne. Stajemy na palcach, by sięgnąć najwyższej półki, odczekujemy swoje w kolejce do WC i zakładamy dodatkowy sweter, gdy nam zimno w pracy. Jak zawsze radzimy sobie, nie pytając wcale: czy może dałoby się ten świat jakoś lepiej urządzić? A dałoby się. Wystarczyłoby, zamiast drwić z rzekomego przesiadywania kobiet w publicznych toaletach, by pudrować nosy i plotkować, dostrzec, że po prostu potrzebujemy ich częściej i na dłużej niż mężczyźni – choćby dlatego, że mamy krótsze cewki moczowe oraz miesiączkujemy. Męska anatomia i fizjologia nie są, jak nam wmawiano, neutralne i ogólnoludzkie. Świat skrojony pod mężczyzn jest dla kobiet nie tylko niewygodny – bywa też śmiertelnie niebezpieczny, gdy z powodu nieadekwatnych algorytmów postępowania diagnostycznego umierają one na nierozpoznane zawały serca albo gdy giną w samochodach, których systemy bezpieczeństwa testowano wyłącznie na męskich fantomach. Nie chcę tu powtarzać ogromu liczb i dowodów przytaczanych przez Criado-Perez – choć jestem przekonana, że warto jej książkę przeczytać, i to nie raz10. Chcę za to spojrzeć szerzej na historyczne tło postrzegania męskości jako normy, a kobiecości jako odstępstwa od niej, bo – moim zdaniem – tłumaczą one naprawdę wiele, żeby nie powiedzieć: wszystko. „Naturalna” różnica Jak pisałam w pierwszej części Brakującej połowy dziejów, już ojcowie europejskiej medycyny i anatomii Hipokrates i Arystoteles uważali kobiety za „wybrakowane”, a słabość kobiecego umysłu wynikać miała wprost z niedoskonałości kobiecego ciała. Niemal wszyscy ojcowie Kościoła także byli przekonani o duchowej podrzędności kobiet związanej z ich fizycznością. Dziewczynka miała otrzymywać duszę (i to od razu gorszą) znacznie później niż chłopczyk. Święty Tomasz z Akwinu uważał, że – dla dobra ogółu – jedni powinni podlegać władzy drugich, mądrzejszych od siebie. Stąd kobieta, jako słabsza w wigorze duszy i krzepkości ciała, została już przez samą naturę podporządkowana mężczyźnie. Święty Ambroży twierdził wprost, że mężczyzna jest umysłem (mens), a kobieta zmysłem (sensus), i nie miał wątpliwości, kto tu kogo przewyższa. Kolejne wieki przyniosły nowe i jeszcze bardziej zmyślne uzasadnienia męskiej dominacji zarówno fizycznej, jak też intelektualnej i duchowej. Zwolennicy teorii humoralnej przypisywali słabość płci kobiecej dominacji zimnych i wilgotnych humorów, a więc flegmy i czarnej żółci. Orędownicy późniejszej teorii waporów tłumaczyli ją zgubnym działaniem toksycznych wyziewów unoszących się z macicy i zatruwających cały organizm, a późniejsi twórcy frenologii – mniejszym rozmiarem kobiecych czaszek: „Diagramy pokazujące mózgi kobiece różnych ras i narodowości dają podstawę do wysunięcia oczywistych wniosków, że znakomita większość kobiecych czaszek, bliższa jest objętością przeciętnemu gorylowi niż jakiemukolwiek wyedukowanemu mężczyźnie rasy europejskiej”1 – pisał pod koniec XIX wieku pewien znamienity brytyjski uczony, abstrahując jednakowoż od wielkości czaszek, dajmy na to, słoni. Inny przedstawiciel tej raczkującej „nauki” Johann Spurzheim wyciągał z owego faktu daleko idące wnioski: „Istnieje naturalna różnica między umysłowymi dyspozycjami u mężczyzn i kobiet. Różnica w ilości i jakości, różnica, jakiej edukacja nie jest w stanie usunąć”12. „Musimy mieć świadomość, że skoro mężczyźni przewyższają kobiety objętością swoich mózgów, naturalną koleją rzeczy jest fakt przewyższania ich władzą intelektualną co najmniej w podobnych proporcjach” – wtórował mu austriacki neurolog Franz Gall. Rewolucyjna – bo kwestionująca dogmat boskiego stworzenia – teoria ewolucji Darwina mogła podważyć, a jednak ugruntowała przekonanie o niższości kobiet. W Doborze płciowym pisał on: „Główna różnica w zdolnościach intelektualnych między obiema płciami objawia się tym, że mężczyzna osiąga wyższe niż kobieta wyniki we wszystkim, czego się podejmuje – czy wymaga to głębokiego przemyślenia, rozumu lub wyobraźni, czy tylko zastosowania narządów zmysłowych i rąk”1. Z kształtu świata, który go otaczał, Darwin wysnuł wniosek, jakoby męska supremacja wynikała z biologii, inaczej: z natury. A więc tak to już musi być. Co poradzisz, jak nic nie poradzisz? Zdania nie zmienił do końca życia – choć w swojej przedwcześnie zmarłej córce Annie dostrzegał największy potencjał intelektualny na tle wszystkich swoich dzieci (a miał ich dziesięcioro) i to rozpacz po jej śmierci popchnęła go do pracy, która zrewolucjonizowała naukę splecioną dotąd nierozerwalnie z teologią. Jednak w odpowiedzi na list amerykańskiej sufrażystki Caroline Kennard, która w 1881 roku zwróciła się doń po ostateczne rozstrzygnięcie, czy słuszne jest powoływanie się na darwinizm przez przeciwników tezy o równości kobiet, orzekł jednoznacznie: „Uważam, naturalnie, że kobiety, choć moralnie wartościowsze, ustępują mężczyznom intelektem. Z praw dziedziczenia (o ile je właściwie pojmuję) wydaje się wynikać, że niezwykle trudno będzie im ich doścignąć”15. Czas pokazał, że nie pojmował ich właściwie. Teza Darwina spotykała się z żywiołową reakcją wielu działaczek ruchu kobiecego, z których najciekawszą, choć niestety nie dość wpływową, była książka Elizy Burt Gamble z 1894 roku The Evolution of Woman. An Inquiry into the Dogma of Her Inferiority to Man (Ewolucja kobiety. Weryfikacja dogmatu o jej niższości wobec mężczyzny). Amerykańska emancypantka przestudiowała dostępną wiedzę i z tych samych danych, którymi posługiwał się Darwin, wyciągnęła zgoła odmienne wnioski. To nie biologia, a społeczeństwo powstrzymuje kobiety przed dokonywaniem tego, co mężczyźni. To nie rozmiary ani siła fizyczna świadczą o przewadze mężczyzn nad kobietami, tak jak wielkość goryli nie oznacza, że mają one przewagę nad ludźmi. To nieprawda, że poddaństwo kobiet jest odwieczne i uniwersalne, skoro już w Mahabharacie możemy przeczytać, że kobiety były wolne do czasu wynalezienie małżeństwa. Niestety praca Elizy Burt Gamble – choć dostrzeżona i komentowana – nie zdołała podważyć ugruntowanego przez darwinizm poglądu o „naturalnej” supremacji mężczyzn. I tak to trwa – gdzieniegdzie do dziś. Teorie Darwina, mimo wszystko, pomogły zakwestionować religijne argumenty za słusznością kobiecego poddaństwa. Skoro kobieta jednak nie powstała z żebra Adama, to można było zacząć dyskutować o tym, jak powstała i po co. Bardzo długo różnice między płciami tłumaczono boskim planem i zamysłem, a to dla wierzących (czyli nieomal wszystkich) musiał być argument zamykający każdą dyskusję. Wydawałoby się jednak, że wraz z rozwojem nowoczesnej nauki, opartej na empirii i dowodach, musi się to zmienić. Tymczasem, jak pisze Angela Saini, autorka książki Gorsze. Jak nauka pomyliła się co do kobiet, do dziś to nie nastąpiło. Sądzimy, że w metodzie naukowej z definicji nie ma miejsca na stronniczość ani uprzedzenia. Mylimy się. Zagadka rażąco nielicznej obecności kobiet w nauce odgrywa kluczową rolę w wyjaśnieniu, skąd się bierze ta stronniczość. Nie dlatego, by miała coś wspólnego z rzeczywistymi zdolnościami albo predyspozycjami kobiet, lecz dlatego, że pokazuje, z jakiej przyczyny nauka nie uwolniła nas od stereotypowego pojmowania roli płci i niebezpiecznych mitów, od wieków zaciemniających nasze myślenie. Na szczycie akademickiej hierarchii jest tak mało kobiet, ponieważ przez setki lat traktowano je jako gorsze intelektualnie i z rozmysłem nie dopuszczano ich na uniwersytety. Nie powinniśmy się więc dziwić, że akademickie autorytety stworzyły wypaczony obraz naszej płci. Jakkolwiek teksty starożytnych filozofów i średniowiecznych teologów stanowią fundament naszego kręgu kultury, nie znaczy to wcale, że kobiecość od zawsze uznawana była za ułomność. Bynajmniej. Wystarczy zajrzeć trochę głębiej w przeszłość, by przekonać się, że u zarania dziejów kobiecego ciała nie deprecjonowano, przeciwnie – ceniono je, wielbiono i oddawano mu cześć.
Romans to nie „guilty pleasure”. Dlaczego stał się najbardziej feministycznym gatunkiem? „Prawo do przyjemności było zarezerwowane dla mężczyzn”
Rewanż gatunku, który dominuje w rankingach sprzedaży i bije rekordy oglądalności na ekranie
Przyznać się do bezwarunkowej miłości do romansów to dziś niemal akt odwagi. Trochę jak wyznać, że nie przepadasz za sushi, nigdy nie próbowałaś detoksu sokowego albo – herezja – nie interesuje cię koreańska pielęgnacja. Powiedzieć głośno, że poruszyło cię „Pozwól się znienawidzić”, a „Duma i uprzedzenie” to dla ciebie najpiękniejsza powieść świata, bywa wręcz niewyobrażalne. W efekcie, w towarzystwie pseudointelektualnych znajomych z przesadnym zapałem wychwalasz „Ulissesa” Joyce’a – choć tak naprawdę nigdy nie byłaś pewna, czy w pełni go rozumiesz. I dlatego chwała czytnikom e-booków, dzięki którym możesz czytać to, na co naprawdę masz ochotę, sprawiając wrażenie, że pochłaniasz najnowszą książkę Baricco. Inaczej nawet podróż metrem wymagałaby literackiej fikcji. Romans od lat traktowany jest jak literatura drugiej kategorii. Co więcej, bywa oskarżany o mizoginię. Ale czy słusznie? Rewanż gatunku, który podbił także telewizję Fakty są takie: literatura romantyczna tworzona jest głównie przez kobiety i dla kobiet. Już to powinno budzić większą uważność wobec gatunku, który niemal nigdy nie jest traktowany na równi z „ambitną” prozą, a którego intencjom rzadko daje się kredyt zaufania. Jej głębia jest stale podważana – mimo że liczby mówią same za siebie. To najbardziej dochodowy segment rynku wydawniczego. Od czasów Sophie Kinselli krzywa sprzedaży nie przestaje rosnąć. Oczywiście spektakularny skok przyniósł fenomen pana Greya, ale prawdziwą konsekrację zapewnił dopiero #BookTok. Książki wiralowo zdobywają popularność, tropy fabularne przenikają do codziennego języka, a kolejne ekranizacje biją rekordy oglądalności. „Bridgertonowie”, „Tego lata stałam się piękna”, a wcześniej klasyczne „Wichrowe Wzgórza” – wszystkie czerpią z tradycji romansu i potwierdzają jego kulturową siłę. Oda do bohaterek współczesnych powieści O ile klasyka bywa traktowana z większą pobłażliwością, o tyle współczesne romanse wciąż spotykają się z nieufnością. A przecież to z nich wyrosły bohaterki, które na trwałe zapisały się w zbiorowej wyobraźni i jednoznacznie symbolizowały kobiecą emancypację na ekranie 16:9. Czwórka z „Seksu w wielkim mieście”, bohaterki „Diabeł ubiera się u Prady”, „Wyznania zakupoholiczki” czy „Dziennika Bridget Jones” – wszystkie narodziły się na kartach książek. I to właśnie literackie źródło jest ich największą siłą, bo żaden scenariusz nie tworzy postaci tak złożonych jak dobra powieść. Z wadami, niepewnościami i ambicjami, bohaterki te zdefiniowały swoją epokę i przekształciły krajobraz kulturowy. Współczesna literatura „kobiecego różu” odświeżyła swoje kanony, kreśląc portrety złożonych, fascynujących kobiet – dalekich od perfekcyjnych ideałów rodem z bajek Disneya. Trzymają one w rękach własną przyszłość, są naturalnymi spadkobierczyniami Emmy Woodhouse i Elizabeth Bennet, które już w XIX wieku potrafiły doskonale o siebie zadbać. To kobiety, które szukają miłości, ale równocześnie walczą o satysfakcjonującą, uznaną pracę. Stawiają przyjaźń na pierwszym miejscu i nieustannie redefiniują siebie. Przeżywają seksualność bez tabu – w relacjach opartych na wzajemnej zgodzie, świadomej eksploracji i braku przymusu. Czy romans jest lekturą feministyczną? W tym sensie powieści romantyczne można uznać za w pełni feministyczne. Ciągłe ich deprecjonowanie wydaje się kolejnym sposobem na umniejszanie kobiecego świata – jego potrzeb, pragnień i narracji. Jak zauważa dr Smith w rozmowie z „Bustle”: „Romans oferuje modele zgody i rozmowy o seksie oraz seksualności, których próżno szukać gdzie indziej. Kobiety w romansach mają nie tylko prawo prosić o to, czego chcą w relacjach i w seksie – one czują, że to im się należy. Oczekują satysfakcji i równości. Prawo do przyjemności przez wieki było zarezerwowane dla mężczyzn, ale przynajmniej w literaturze romantycznej staje się również kobiecą prerogatywą. Bohaterki współczesnych powieści to bardzo silny symbol emancypacji”. Trudno się z tym nie zgodzić.
Miłośnicy intryg uwielbiają jej twórczość. Agatha Christie to królowa kryminału, której dzieła nie przemijają
Nie ma sobie równych w trzymaniu czytelnika w napięciu. Agatha Christie i jej kryminalna twórczość wciąga bez pamięci od wielu dekad.
Agatha Christie to jedno z najbardziej rozpoznawalnych nazwisk w historii literatury światowej. Znana jako „królowa kryminału” , brytyjska pisarka stworzyła ponad 60 powieści detektywistycznych, 14 zbiorów opowiadań oraz kilka sztuk teatralnych, które do dziś cieszą się niesłabnącą popularnością na całym świecie. Jej dzieła przetłumaczono na ponad 100 języków, a łączna sprzedaż przekroczyła dwa miliardy egzemplarzy. czyniąc ją najlepiej sprzedającą się autorką kryminałów w historii Kim była Agatha Christie? Biografia pisarki Agatha Mary Clarissa Miller urodziła się 15 września 1890 roku w Torquay w hrabstwie Devon w Anglii. Wychowywana przez matkę w domu pełnym książek, od najmłodszych lat przejawiała zamiłowanie do pisania i czytania. W 1914 roku poślubiła Archibalda Christie, z którym miała córkę Rosalind. Pierwszą powieść – „Tajemnicza historia w Styles” – wydała w 1920 roku. Właśnie w tej książce po raz pierwszy pojawił się Herkules Poirot, jeden z najbardziej znanych detektywów literackich na świecie. Sukces debiutu wyznaczył kierunek całej twórczości Christie i zapoczątkował jej długą karierę pisarską. W 1926 roku życie Agathy Christie okryła tajemnica – pisarka zniknęła na jedenaście dni, wywołując ogólnokrajową panikę. Nigdy w pełni nie wyjaśniła, co się stało w tym czasie. W tym samym roku rozwiodła się z Archibaldem, a w 1930 roku poślubiła archeologa Maxa Mallowan, z którym podróżowała po Bliskim Wschodzie. Doświadczenia z tych podróży wyraźnie zainspirowały wiele jej późniejszych powieści. Agatha Christie zmarła 12 stycznia 1976 roku w Wallingford w hrabstwie Oxfordshire. Jej twórczość trwa jednak w sercach czytelników na całym świecie do dziś. Herkules Poirot i Panna Marple – legendarne postacie stworzone przez Agathę Christie Dwie najsłynniejsze postacie stworzone przez Agathę Christie to bez wątpienia Herkules Poirot i Panna Jane Marple. Herkules Poirot to belgijski detektyw o niezwykłej inteligencji i pedantycznym usposobieniu. Pojawia się w 33 powieściach i 51 opowiadaniach. Jego metoda opiera się na „szarych komórkach" – wnikliwej obserwacji i logicznym rozumowaniu. Do jego najbardziej znanych przygód należą: „Morderstwo Rogera Ackroyda”, „I nie było już nikogo” oraz „Morderstwo w Orient Ekspresie”. Panna Marple to z kolei starsza dama z fikcyjnego miasteczka St. Mary Mead, która dzięki niezwykłej przenikliwości i znajomości ludzkiej natury rozwiązuje najbardziej zagmatwane zagadki kryminalne. Jej debiut miał miejsce w powieści „Morderstwo na plebanii” z 1930 roku. Najsłynniejsze powieści Agathy Christie Agatha Christie zostawiła po sobie imponujący dorobek literacki. Oto kilka pozycji, które warto znać: „I nie było już nikogo” (1939) – uznawana jest za jedną z najlepiej sprzedających się powieści kryminalnych w historii. Dziesięcioro nieznajomych zostaje zaproszonych na odległą wyspę i jedno po drugim ginie zgodnie z treścią rymowanki. Mroczna atmosfera i zaskakujące zakończenie sprawiają, że ta książka wciąż zaskakuje czytelników. „Morderstwo w Orient Ekspresie” (1934) – Poirot musi rozwiązać zbrodnię popełnioną w luksusowym pociągu podczas śnieżycy. Jedna z najbardziej pomysłowych intryg w całej historii gatunku. „Morderstwo Rogera Ackroyda” (1926) – powieść, która wywołała prawdziwą burzę po publikacji ze względu na kontrowersyjny zabieg narracyjny. Do dziś uważana za przełomową w historii kryminału. „ABC kontra Poirot” ( 1936) – seria morderstw ułożonych według alfabetu wciąga Poirota w jedno z najtrudniejszych śledztw w jego karierze. Agatha Christie i teatr Mało kto wie, że Agatha Christie była również utalentowaną dramatopisarką. Jej sztuka „Pułapka na myszy” wystawiana jest nieprzerwanie w londyńskim West Endzie od 1952 roku – to najdłużej grane przedstawienie teatralne w historii. Fabuła opowiada o grupie osób uwięzionych przez śnieg w pensjonacie, wśród których kryje się morderca. Dlaczego Agatha Christie wciąż pozostaje „na czasie”? Popularność Agathy Christie nie jest przypadkowa. Jej powieści łączą kilka elementów, które sprawiają, że są ponadczasowe: po pierwsze, mistrzostwo intrygi – Christie potrafiła tak skonstruować fabułę, że czytelnik do ostatniej strony nie jest w stanie odgadnąć rozwiązania. Każdy szczegół ma znaczenie, każde słowo jest przemyślane. Po drugie, różnorodność postaci– jej bohaterowie są wielowymiarowi, zaskakujący i autentyczni. Nawet postacie drugoplanowe mają wyraźnie zarysowany charakter. Po trzecie, psychologiczna głębia – mimo że kryminały Christie bywają klasyfikowane jako „lekka" literatura, zawierają wnikliwe obserwacje dotyczące ludzkiej natury, motywacji i moralności. Na koniec, atmosfera epoki – powieści Christie to doskonały portret brytyjskiego życia w pierwszej połowie XX wieku: dworki, podwieczorki, towarzyskie konwenanse i ukryte namiętności. Adaptacje filmowe i serialowe dzieł Agathy Christie Twórczość Agathy Christie to nieustające źródło inspiracji dla filmowców i twórców telewizyjnych. Najbardziej ikoniczne realizacje to: „Herkules Poirot” (ITV, 1989–2013) – serial z Davidem Suchetem w roli tytułowej. 70 odcinków obejmujących wszystkie powieści i opowiadania z Poirotem. Uznawany za jedno z najlepszych wcieleń detektywa w historii telewizji. „Panna Marple” – zrealizowano kilka serii z różnymi aktorkami w roli głównej, m.in. Joan Hickson i Julią McKenzie. „Morderstwo w Orient Ekspresie” (2017) – spektakularna adaptacja kinowa w reżyserii Kennetha Branagha z gwiazdorską obsadą. „Śmierć na Nilu” (2022) – kolejna ekranizacja Branagha, tym razem oparta na powieści z 1937 roku. Najnowszą ekranizację przygotowała platforma Netflix. Serial kryminalny „Siedem zegarów Agaty Christie” to adaptacja kultowej powieści Agathy Christie z 1929 roku, która podbiła serca widzów. Agatha Christie to fenomenalna autorka literacka. Jej powieści łączą precyzję logiczną z psychologiczną głębią, a mistrzowsko skonstruowane intrygi wciągają czytelników od pierwszej do ostatniej strony. Bez względu na to, czy sięgasz po jej książki po raz pierwszy, czy wracasz do nich po latach – dzieła Królowej Kryminału zawsze potrafią zaskoczyć i wciągnąć bez reszty.
Ewa Woydyłło: książki cenionej ekspertki. Psychologiczne lektury, które trzeba przeczytać choć raz w życiu
Ewa Woydyłło to jedna z najbardziej cenionych polskich psycholożek i terapeutek uzależnień, której książki pomagają tysiącom ludzi odnaleźć drogę do siebie. Jeśli szukasz przeglądu jej twórczości – jesteś we właściwym miejscu.
Ewa Woydyłło – książki, które pomagają zrozumieć siebie i innych Publikacje znanej psycholożki i terapeutki od lat cieszą się ogromnym zainteresowaniem czytelników, którzy szukają wsparcia, wiedzy oraz inspiracji do pracy nad sobą. Ewa Woydyłło w swoich książkach porusza tematy bliskie każdemu: relacje, poczucie własnej wartości, uzależnienia, dojrzałość emocjonalną i sztukę dobrego życia. W dorobku Ewy Woydyłło znajdziemy wiele wartościowych tytułów, które pomagają czytelnikom lepiej zrozumieć siebie i radzić sobie z trudnymi emocjami. Do najczęściej polecanych książek należy „Zakręty życia. Rozmowy o miłości, depresji, nałogach i odnajdywaniu siebie”, w której autorka dotyka kluczowych wyzwań współczesnego człowieka, takich jak miłość, uzależnienia czy kryzysy życiowe. Popularna jest też „Szczęścia można się nauczyć” – wspólna praca Ewy Woydyłło i Agnieszki Radomskiej, pokazująca, że poczucie radości można kształtować krok po kroku. Wśród innych wartościowych pozycji znajdują się „Droga do siebie. O poczuciu wartości”, pomagająca budować zdrową samoświadomość, „Rak duszy. O alkoholizmie” poruszająca temat uzależnienia oraz „W zgodzie ze sobą”, w której autorka prowadzi czytelnika przez proces akceptacji własnych uczuć i wyborów. Te i wiele innych książek Ewy Woydyłło (np. „Bo jesteś człowiekiem. Żyć z depresją, ale nie w depresji”, „Sekrety kobiet”) to cenne lektury dla każdego, kto szuka praktycznych narzędzi do rozwoju osobistego i emocjonalnego Czym wyróżniają się książki Ewy Woydyłło? Książki Ewy Woydyłło wyróżniają się przystępnym językiem i empatycznym podejściem do czytelnika. Autorka łączy wiedzę psychologiczną z wieloletnim doświadczeniem terapeutycznym, dzięki czemu jej publikacje są zarówno merytoryczne, jak i życiowe. To lektury, które nie moralizują, lecz zachęcają do refleksji i zmiany. Wśród najczęściej wybieranych tytułów znajdują się książki poświęcone: budowaniu zdrowego poczucia własnej wartości, wychodzeniu z uzależnień i współuzależnienia, tworzeniu satysfakcjonujących relacji, radzeniu sobie z kryzysem i trudnymi emocjami, dojrzałości i odpowiedzialności za własne życie. Dlaczego książki Ewy Woydyłło są tak popularne? Popularność publikacji autorki wynika z kilku kluczowych powodów. Po pierwsze – autentyczność. Ewa Woydyłło pisze w sposób szczery, bez zbędnego akademickiego dystansu. Po drugie – uniwersalność tematów. Problemy z samoakceptacją, trudne relacje czy brak poczucia sensu to doświadczenia, które dotyczą wielu osób. Dla kogo są książki Ewy Woydyłło? Publikacje autorki sprawdzą się zarówno dla osób, które mają za sobą terapię, jak i dla tych, które dopiero zaczynają przygodę z psychologią. To książki dla kobiet i mężczyzn w różnym wieku – dla tych, którzy przechodzą kryzys, chcą poprawić relacje lub po prostu lepiej zrozumieć siebie. Jeśli zastanawiasz się, od czego zacząć, warto sięgnąć po jeden z najbardziej rozpoznawalnych tytułów i sprawdzić, który temat jest ci najbliższy. Książki Ewy Woydyłło można czytać w dowolnej kolejności – każda z nich stanowi odrębną, zamkniętą całość. Ewa Woydyłło – książki, które zostają na długo Publikacje autorki nie oferują szybkich recept, lecz uczą odpowiedzialności za siebie, odwagi i uważności. To literatura psychologiczna, która inspiruje do świadomego życia i budowania zdrowych relacji – zarówno z innymi, jak i z samym sobą. Jeśli szukasz wartościowych książek z zakresu psychologii i rozwoju osobistego, twórczość Ewy Woydyłło z pewnością będzie dobrym wyborem.
Ta książka została uznana za najlepszą 2025 roku przez TIME, „The New Yorker”, „Vanity Fair”. Laureatka Nagrody Bookera znów zachwyca
Nowa książka Zadie Smith elektryzuje świat literatury jeszcze przed polską premierą. „Żywa i martwa”, okrzyknięta jedną z najważniejszych publikacji 2025 roku, to błyskotliwa, bezkompromisowa opowieść o kulturze, władzy i kobietach, które nie chcą milczeć.
Zadie Smith znów jest na ustach świata literatury. Jej najnowsza książka „Żywa i martwa” została okrzyknięta jednym z najważniejszych tytułów 2025 roku przez TIME, The New Yorker, Vanity Fair i Kirkus. Polska premiera już 7 marca – i wszystko wskazuje na to, że będzie to jedno z najbardziej dyskutowanych wydarzeń tej wiosny. O czym jest „Żywa i martwa”? Smith robi to, co potrafi najlepiej: łączy osobiste z politycznym, wysoką kulturę z popkulturą, przeszłość z teraźniejszością. W „Żywej i martwej” pisze o muzyce, władzy, macierzyństwie i pozycji kobiet w sztuce. To książka erudycyjna, ale pulsująca emocjami – stawiająca pytania o to, które głosy dziś wybrzmiewają najmocniej i kto decyduje o tym, jakie historie przechodzą do kanonu. Na jej kartach pojawiają się m.in. Toni Morrison, Hilary Mantel, Philip Roth, Madonna, Donald Trump czy Stormzy. Ten szeroki, zaskakujący wachlarz postaci tworzy wielowymiarowy portret współczesnej kultury – bez uproszczeń i bez taryfy ulgowej. Zadie Smith – głos, który wciąż wyznacza kierunek Brytyjsko-jamajska pisarka zadebiutowała w wieku 21 lat powieścią „Białe zęby”, która natychmiast stała się literacką sensacją. Później przyszły kolejne ważne tytuły: „O pięknie”, „Londyn NW”, „Swing Time” czy „The Fraud”. Finalistka Nagrody Bookera, często porównywana do Susan Sontag, od lat pozostaje jedną z najważniejszych intelektualnych postaci anglojęzycznego świata. Dziś dzieli życie między Nowy Jork a Londyn – i wciąż udowadnia, że literatura może być jednocześnie błyskotliwa, zaangażowana i bezkompromisowa. Polska premiera już 7 marca Polskie wydanie „Żywej i martwej” w przekładzie Justyn Hunii trafi do księgarń 7 marca. To książka, która nie daje prostych odpowiedzi – ale zostaje z czytelnikiem na długo. I przypomina, że dobra literatura nie tylko opisuje rzeczywistość, lecz także ją kwestionuje. Jeśli tej wiosny mamy przeczytać jedną książkę „o świecie”, wybór wydaje się oczywisty.
Najlepsze książki wszech czasów. 12 pozycji, które trzeba przeczytać przynajmniej raz w życiu. To absolutne klasyki
Encyclopædia Britannica – najstarsze i jedno z najbardziej prestiżowych wydawnictw encyklopedycznych na świecie – opublikowało zestawienie 12 dzieł literatury uznanych za najlepsze książki wszech czasów. Ile z nich macie już na swojej liście przeczytanych?
Choć pod pojęciem „najlepsze książki wszech czasów” dla każdego z nas może kryć się coś zupełnie innego, gdy taki ranking publikuje jeden z najważniejszych wydawców świata, warto się z nim zapoznać. Oto 12 dzieł wytypowanych przez Encyclopædie Britannica. Połowę z nich napisały kobiety – i trudno nie zauważyć, że to właśnie ich głosy najmocniej przesuwają literackie granice, opowiadając historie dotąd marginalizowane, niewygodne, często bolesne. TOP12 najlepszych książek wszechczasów 12. „Kolor purpury” – Alice Walker Powieść epistolarna w najlepszym wydaniu i jedna z najmłodszych pozycji na liście. Alice Walker opisuje trudną drogę Celie do odzyskania poczucia własnej wartości i wolności. Ta poruszająca, pełna cierpienia, ale i nadziei historia Afroamerykanek na amerykańskim Południu w pierwszej połowie XX wieku pokazuje, jak siostrzeństwo i solidarność mogą stać się narzędziem przetrwania. Książka porusza tematy seksizmu, rasizmu, płci, orientacji seksualnej i niepełnosprawności. „Kolor purpury” zdobył Nagrodę Pulitzera i wywołał obyczajową burzę, a jego ekranizacja tylko umocniła status dzieła kultowego. 11. „Dziwne losy Jane Eyre” – Charlotte Bronte Książka została opublikowana w 1847 roku przez Charlotte Brontë ukrywającą się pod pseudonimem Currer Bell, aby zminimalizować uprzedzenia wobec kobiet-autorek. Klasyczna powieść o miłości, niezależności i sile ducha. Jane Eyre traci oboje rodziców i musi stawić czoła licznym przeciwnościom losu, by znaleźć własne szczęście oraz tożsamość. Brontë stworzyła bohaterkę, która nie godzi się na kompromisy kosztem własnej godności – i właśnie ta wewnętrzna niezależność sprawia, że powieść do dziś czyta się jak manifest kobiecej podmiotowości. 10. „Wszystko rozpada się” – Chinua Achebe Achebe przedstawia historię kolonializmu w Afryce z perspektywy mieszkańców tego kontynentu. „Wszystko rozpada się” to opowieść o upadku tradycyjnych struktur społecznych i kulturowych pod naporem obcych wpływów. Tragiczna historia Okonkwo pokazuje dramat jednostki uwikłanej w gwałtowną zmianę świata. Powieść Achebe jest uważana za jedną z najważniejszych książek współczesnej literatury afrykańskiej i do dziś stanowi punkt odniesienia w debacie o postkolonializmie. 9. „Pani Dalloway” – Virginia Woolf Woolf w swojej powieści przenosi nas w jeden dzień z życia Clarissy Dalloway, kobiety z wyższych sfer, która przygotowuje się do wieczornego przyjęcia. „Pani Dalloway” to nie tylko portret zróżnicowanego społeczeństwa, ale także głęboka refleksja nad czasem, pamięcią i ludzką egzystencją. Strumień świadomości, którym posługuje się autorka, pozwala zajrzeć do wnętrza bohaterów i uchwycić to, co niewypowiedziane – lęki, niespełnienia, przemijanie. 8. „Umiłowana” – Toni Morrison Poruszająca powieść o niewolnictwie i jego traumatycznych konsekwencjach. Morrison stworzyła opowieść, która dotyka najbardziej bolesnych momentów historii Ameryki, ukazując wpływ przeszłości na teraźniejszość. Historia Sethe i nawiedzającej ją przeszłości ma niemal mityczny wymiar, a jednocześnie pozostaje brutalnie realistyczna. „Umiłowana” zdobyła Nagrodę Pulitzera, a Toni Morrison została laureatką literackiej Nagrody Nobla, umacniając swoją pozycję jako jednej z najważniejszych autorek XX wieku. 7. „Don Kichot” – Miguel de Cervantes y Saavedra Arcydzieło literatury hiszpańskiej, które opowiada o losach błędnego rycerza Don Kichota i jego wiernego giermka Sancho Pansy. Cervantes w błyskotliwy sposób łączy elementy komedii i tragedii, tworząc uniwersalną opowieść o marzeniach, walce z przeciwnościami losu i iluzji. To również jedna z pierwszych nowoczesnych powieści – autotematyczna, ironiczna, igrająca z konwencją. 6. „Niewidzialny człowiek” – Ralph Ellison Ellison opisuje życie Afroamerykanina, który czuje się niewidzialny w społeczeństwie zdominowanym przez rasizm. To jedna z najważniejszych książek o tożsamości, wyobcowaniu i walce o godność. Narracja, pełna symboli i surrealistycznych scen, obnaża mechanizmy władzy i społecznej hipokryzji. „Niewidzialny człowiek” pozostaje jednym z najmocniejszych literackich komentarzy do problemu rasowej nierówności w XX wieku. 5. „Droga do Indii” – Edward Morgan Forster Forster w swojej powieści bada zderzenie kultur w kolonialnych Indiach. To opowieść o przyjaźni, nieporozumieniach i uprzedzeniach, które dzielą ludzi z różnych światów. „Droga do Indii” w niezwykle wnikliwy sposób portretuje kolonializm i jego wpływ na jednostki, pokazując, jak polityka i stereotypy potrafią zniszczyć nawet najszczersze intencje. 4. „Sto lat samotności” – Gabriel García Márquez Gabriel García Márquez stworzył jedną z najważniejszych powieści literatury latynoamerykańskiej, opowiadającą o losach rodziny Buendía. W „Stu latach samotności” realizm magiczny splata się z historią, tworząc niezapomniany, poetycki obraz życia, miłości i ludzkiej samotności. Macondo staje się metaforą całego kontynentu – miejsca naznaczonego przemocą, pasją i nieustannym cyklem powtórzeń. 3. „Wielki Gatsby” – F. Scott Fitzgerald Wielki klasyk literatury amerykańskiej, ukazujący życie elity lat 20. XX wieku. F. Scott Fitzgerald opowiada o ambicjach, miłości i iluzjach, a także o ciemnej stronie amerykańskiego snu. Postać Jaya Gatsby’ego – tajemniczego milionera zakochanego w wyidealizowanej wizji przeszłości – stała się symbolem epoki jazzu i złudnych obietnic sukcesu. 2. „Zabić drozda” – Harper Lee Poruszająca powieść, która dotyka tematów rasizmu, niesprawiedliwości społecznej i moralności. Akcja książki rozgrywa się na południu Ameryki w latach 30. XX wieku, a głównym bohaterem jest młoda dziewczynka, Scout Finch, która obserwuje, jak jej ojciec, adwokat Atticus Finch, broni niewinnego Afroamerykanina oskarżonego o gwałt. „Zabić drozda” to poruszająca lekcja o ludzkiej godności, odwadze i empatii. 1. „Anna Karenina”– Lew Tołstoj Tołstoj stworzył niezapomnianą postać Anny – kobiety rozdartej między miłością a obowiązkiem, która porzuca bezpieczne i nieco monotonne życie u boku męża na rzecz namiętnego romansu z hrabią Wrońskim. Jej wybory prowadzą ją na ścieżkę autodestrukcji. Powieść porusza wątki społeczne i egzystencjalne, ukazując złożoność życia w carskiej Rosji. Równoległa historia Levina i Kitty stanowi kontrapunkt dla tragedii Anny, czyniąc z tej powieści wielowymiarowe studium miłości, moralności i sensu życia. Ten ranking pokazuje, że wielka literatura nie zna granic geograficznych ani czasowych. Łączy różne epoki, style i doświadczenia, ale każda z tych książek zadaje to samo pytanie: kim jesteśmy i jaką historię chcemy o sobie opowiedzieć.
Podróże, które zaczynają się na papierze. Książki to najlepsze przewodniczki po świecie
Literatura może otwierać drzwi do najprawdziwszych przygód. Niektóre książki są swoistym biletem lotniczym – wystarczy przeczytać kilka stron, by przenieść się do Neapolu, Tokio czy Buenos Aires. W 2026 roku literatura staje się jeszcze silniejszym impulsem do podróży – nie tylko metaforycznej, ale tej rzeczywistej, z walizką w ręku. Nowy trend wspiera globalna aplikacja podróżnicza Skyscanner, która otwiera przed nami świat inspirowany słowem.
Zdarza się, że jedna scena przeczytana w ulubionej powieści zostaje z nami na tyle długo, że zaczynamy planować podróż do miejsca, które dotąd istniało dla nas tylko na papierze. Szum morza, zapach kawy czy pizzy, rytm miasta – literatura potrafi oddać to wszystko lepiej niż niejeden katalog biura podróży. Dziś książki nie tylko inspirują, ale stają się konkretną mapą podróży. To nie metafora – to rzeczywisty kierunek, który w 2026 roku planują obrać tysiące osób. Coraz częściej szukamy miejsc z książkowych stron w realnym świecie. Nie chodzi już tylko o to, by uciec od codzienności, ale by uciec w coś konkretnego. A najlepiej w dobrze opowiedzianą historię. Najlepszy kierunek? Literatura W najnowszym raporcie „Trendy w podróżach 2026” marka Skyscanner wyodrębniła nurt o nazwie „Literackim szlakiem” – podróże inspirowane książkami, w których decydujemy się na odszukanie miejsc znanych z powieści, odwiedzanie legendarnych księgarni i czytanie w scenerii rodem z ulubionej powieści. Ten trend nie jest tylko ciekawostką – dla wielu stał się nowym stylem podróżowania. 24 procent respondentów wskazuje książki jako źródło inspiracji do planowania wyjazdów. Co trzeci z nich chce zabrać w drogę wersję papierową, by celebrować lekturę w pełni. Z kolei 22 procent marzy o tym, by odwiedzić kultowe księgarnie i biblioteki – nie jako przystanek, ale jako główny punkt na trasie. Ten trend jest silny również w Polsce – aż 63 procent polskich podróżnych deklaruje, że czas przeznaczony na czytanie to ważny element ich podróży¹. To pokazuje, że książka staje się równie ważna co pogoda i lokalna kuchnia. Skyscanner wskazuje także na dynamiczny, 70-procentowy wzrost globalnych rezerwacji hoteli z filtrem „biblioteka”². Literacka podróż przestała być metaforą – to realna kategoria turystyki. Od powieści do biletu – książki, które inspirują do podróży Niektóre książki nie tylko opowiadają o miejscach – one je kreują. Dzięki nim chcemy natychmiast znaleźć się na miejscu akcji. „Jedz, módl się, kochaj” Elizabeth Gilbert – Bali, Rzym i Indie Opowieść o kobiecej transformacji zamieniona w globalny bestseller rozpaliła marzenia o egzotycznym minimalizmie i duchowym przebudzeniu. Ulice Rzymu z filiżanką espresso, indyjskie aśramy pełne ciszy i ryżowe pola Ubud – to wszystko stało się dostępne nie tylko w wyobraźni. Wielu podróżnych przyznaje, że po lekturze zaczęło planować podobną podróż – śladami autorki i własnych emocji. „Małe życie” Hanyi Yanagihary – Nowy Jork Miasto pełne brutalnej codzienności, ale i intymnych momentów przyjaźni. Ta książka to nie tyle przewodnik po Nowym Jorku, co jego emocjonalny portret. Spacer Piątą Aleją, zamglony Central Park, wnętrza loftów na Manhattanie – ten Nowy Jork przyciąga, bo zna nasze wewnętrzne pęknięcia. Czytelnicy wracają do tej powieści nie tylko dla historii, ale po to, by spojrzeć na Nowy Jork z zupełnie innej perspektywy – nie jako metropolię, ale jako tło dla ludzkiej słabości. „Genialna przyjaciółka” Eleny Ferrante – Neapol Ferrante sportretowała Neapol z intensywnością, której nie znajdziemy w przewodnikach. W Wąskie uliczki dzielnicy Rione Luzzatti, z wiszącym na balkonach praniem i rozmowami sąsiadek, ożywają w jej prozie. Neapol z kart powieści to miejsce pełne napięcia, pasji i historii o kobiecej sile. Coraz więcej osób podróżuje tam, by odkryć miasto oczami Lili i Eleny – i nie tylko odkrywa miejsca, ale zaczyna inaczej słuchać i patrzeć. To literacka podróż w głąb społecznych warstw miasta, które nadal pozostaje autentyczne i nieoswojone. „Norwegian Wood” Harukiego Murakamiego – Tokio Zmysłowa, melancholijna opowieść o dorastaniu przenosi nas do uniwersyteckiego Tokio lat 60. Ścieżki w parku Yoyogi, zatłoczone metro i kameralne kawiarnie Shibuya przyciągają tych, którzy szukają poetyckiego wymiaru Japonii. Murakami inspiruje także innych podróżnych do poznawania Japonii mniej turystycznej, bardziej kontemplacyjnej. Tokio jego powieści to przestrzeń samotności i refleksji – dla wielu podróżnych to właśnie ten wymiar staje się najbardziej pociągający. „W drodze” Jacka Kerouaca – USA Literacki manifest pokolenia beatników to nie tylko kultowy tekst, ale i mapa podróży przez Stany Zjednoczone. Route 66, motele w Nowym Meksyku, jazzowe kluby Nowego Orleanu – Kerouac pokazał, że wolność pachnie benzyną i kawą z przydrożnego baru. Skyscanner wskazuje na rosnące zainteresowanie lotami do Denver, San Francisco i Chicago wśród fanów literackiego road tripu. To książka, która nadal rozpala marzenia o nieskrępowanej podróży i życiu poza schematem. „Dzienniki motocyklowe” Ernesto „Che” Guevary – Ameryka Południowa Trasa przez Argentynę, Chile i Peru, pokonana motocyklem przez przyszłego rewolucjonistę, jest dziś chętnie odtwarzana przez podróżników. Machu Picchu, pustynia Atakama, jezioro Titicaca – książka otworzyła świat na surowe piękno kontynentu. Wyprawa Guevary to więcej niż przygoda – to spotkanie z realiami Ameryki Łacińskiej, które dla wielu czytelników staje się początkiem głębszego zainteresowania regionem. „Harry Potter” J.K. Rowling – Londyn i okolice Choć akcja serii dzieje się głównie w fikcyjnym świecie, Londyn odgrywa w niej znaczącą rolę. King's Cross Station, Leadenhall Market czy dzielnica Westminster to miejsca, które stały się pielgrzymkowymi punktami dla fanów. Skyscanner odnotowuje duże zainteresowanie lotami do Londynu właśnie wśród osób chcących odwiedzić „magiczne” lokalizacje znane z ekranizacji. Miasto stworzone przez Rowling to mieszanka rzeczywistości i iluzji, która wciąga turystów niezależnie od wieku. Księgarnie i biblioteki – tam, gdzie mieszkają książki Dla wielu podróżnych sama księgarnia lub biblioteka jest celem podróży. W trendzie „Literackim szlakiem” te miejsca są równie ważne jak muzea czy zabytki. Znajdująca się w Porto Livraria Lello, której każdy zakamarek przypomina scenografię z Harry’ego Pottera, przyciąga tysiące miłośników książek i architektury. W Buenos Aires mieszczące się w dawnej operze El Ateneo Grand Splendid pozwala czytać pod freskami. W Nowym Jorku kultowym miejscem dla moli książkowych jest Strand Bookstore (ze swoim hasłem „18 miles of books”), a paryska Shakespeare and Company to azyl dla pisarzy i marzycieli. Tokijska nowoczesna Daikanyama T-Site łączy za to księgarnię z kawiarnią i galerią, redefiniując pojęcie literackiego miejsca. Skyscanner odnotowuje rosnące zainteresowanie miejscami, w których książki są na wyciągnięcie ręki. Aż 22% respondentów wskazało odwiedzenie słynnej księgarni lub biblioteki jako kluczowy punkt podróży. Liczba rezerwacji hoteli w pobliżu takich miejsc również rośnie. To trend, który łączy kulturę, design i duchowy wypoczynek. Gdy książki prowadzą dalej Nie trzeba być znawcą literatury, by wyruszyć literackim szlakiem. Wystarczy książka, która poruszy, miasto, które zaciekawi, i narzędzie, które pomoże to wszystko połączyć. Marka Skyscanner, dzięki swojej globalnej bazie danych, odnotowuje rosnące zainteresowanie destynacjami inspirowanymi literaturą. To potwierdzenie, że podróże i książki należą dziś do tej samej kategorii: doświadczeń, które nas zmieniają. I chociaż nie wszystkie miejsca z książek istnieją naprawdę, te, które istnieją, czekają – gotowe, by stać się kolejnym rozdziałem naszej własnej historii. Skyscanner nie tylko poszerza podróżnicze horyzonty, pozwala dotrzeć do odległych zakątków świata i poznawać nowe kultury a to wszystko dzięki najlepszym ofertom. Zaplanuj literacką wyprawę już dziś. ¹ Wyniki ankiety OnePoll przeprowadzonej w terminie 1–10 lipca 2025 roku, wśród 1000 dorosłych respondentów, którzy planują wyjechać na wakacje w 2026 roku. ² Dane dotyczą globalnych przekierowań do stron hoteli w Skyscanner przy użyciu filtra „Biblioteka” w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. oraz w tym samym okresie poprzedniego roku (od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.) Materiał promocyjny marki Skyscanner