Piątka ze stylu. Cher właśnie skończyła 80 lat – czym charakteryzuje się styl ikony?
Jak nikt inny potrafiła nosić pióra, cekiny, a także odważnie odsłaniać ciało. Jej kultowe looki opierają się jednak przede wszystkim na pewności siebie oraz nieustannym łamaniu konwenansów.
Cher nie bez powodu zyskała miano ikony sceny – zdobyła Oscara, Grammy, Emmy i Złote Globy, a przy tym stworzyła wiele niezapomnianych momentów w popkulturze. Od programu The Sonny & Cher Comedy Hour, przez filmy Wpływ księżyca i Syreny, po muzyczne hity takie jak Believe, If I Could Turn Back Time oraz Strong Enough. Jednak nie tylko przemysł rozrywkowy zyskał na talencie artystki. Cher przez dekady wyznaczała także trendy w modzie, na zawsze zmieniając sposób, w jaki celebryci prezentują się na czerwonym dywanie. Wyszukane stroje zdobione koralikami, piórami i cekinami przeplatały się w jej garderobie ze śmiałym eksponowaniem ciała. Ogromny wpływ na jej wizerunek miała przyjaźń z Bobem Mackie'm. Projektant po raz pierwszy ubierał Cher na planie The Carol Burnett Show, w którym artystka była gościnią. Duet od razu się dogadał i przez lata ściśle współpracował, tworząc kreacje, które zachwycają do dziś. „Zawsze ryzykowałam i nigdy nie martwiłam się o to, co świat sobie o mnie pomyśli” – mówiła artystka. Mając to w pamięci, przypominamy pięć jej kultowych stylizacji. The Sonny & Cher Comedy Hour, 1972 Cher zdobyła rozpoznawalność, śpiewając w duecie Sonny & Cher, który tworzyła wraz ze swoim pierwszym mężem, Sonnym Bono. Na fali popularności w 1971 roku para otrzymała własny program rozrywkowy – The Sonny & Cher Comedy Hour, który łączył skecze komediowe, występy muzyczne oraz ekstrawaganckie kostiumy. Co ciekawe, artystka uznawana jest za jedną z pierwszych kobiet, które odsłoniły pępek w telewizji, a w USA zasadniczo pierwszą. Doskonałym tego przykładem jest kreacja z sesji promocyjnej z 1972 roku – złota suknia z wycięciami projektu Boba Mackie’go. Met Gala, 1974 <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/64/2026/05/GettyImages-139124507-f50b9f2.jpg" width="723" height="1024" alt="NEW YORK CITY - NOVEMBER 20: Singer Cher, fashion designer Bob Mackie and Cher's friend Paulette Betts attend The Metropolitan Museum of Art's Costume Insitute Gala Exhibition "Romantic and Glamorous Hollywood Design" on November 20, 1974 at The Metropolitan Museum of Art in New York City. (Photo by Ron Galella/Ron Galella Collection via Getty Images)" title="The Metropolitan Museum of Art's Costume Insitute Gala Exhibition "Romantic and Glamorous Hollywood Design"" /> Cher stała się mistrzynią „naked dress”, czego dowodem jest jej pierwsza Met Gala. Gwiazda wywołała sensację, mając na sobie przylegającą, transparentną suknię, wysadzaną kryształkami i wykończoną białymi piórami. Na wydarzeniu towarzyszył jej Bob Mackie, który oczywiście był autorem kreacji. Kilka miesięcy później wokalistka pojawiła się w tym samym projekcie, odsłaniającym sutki, na okładce magazynu Time. Zdjęcie wzbudziło ogromne kontrowersje – w niektórych stanach wydanie zostało nawet zakazane. Jak wspomina jednak projektant, zainteresowanie było tak duże, że numer wyprzedał się błyskawicznie. Prześwitujący strój Cher na lata zdefiniował trendy i zyskał status absolutnej ikony. Gala Oskarów, 1986 Podczas 58. ceremonii rozdania Oscarów Cher wręczyła nagrodę dla najlepszego aktora drugoplanowego. Choć sama rozwijała wówczas karierę aktorską, twierdziła, że Akademia nie traktowała jej poważnie ze względu na wizerunek. W ramach manifestu postanowiła założyć stylizację, która będzie wyrazista i odda jej osobowość. Bob Mackie przygotował dla niej cekinowy komplet z obniżoną talią. Odsłonięty brzuch nie był jednak najbardziej odważnym elementem kreacji – największe wrażenie robiło monumentalne nakrycie głowy, będące połączeniem irokeza oraz indiańskiego pióropusza. Aktor Don Ameche, który odebrał statuetkę z rąk Cher, żartobliwie stwierdził, że to dzięki jej strojowi jego zdjęcia obiegły prasę następnego dnia. Gala Oskarów, 1988 60. ceremonia wręczenia Oscarów okazała się dla Cher wyjątkowo szczęśliwa – artystka otrzymała statuetkę dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej za film „Wpływ Księżyca”. Na gali pojawiła się w kolejnej wersji „naked dress” od Boba Mackie’go. Kreacja była ozdobiona kryształami w taki sposób, że przypominała stanik z frędzlami oraz spódnicę typu sarong. Jak wspomina aktorka, sandały na obcasie były tak niewygodne, że ostatecznie je zdjęła. A gdy pozowała do zdjęć obok Michaela Douglasa, laureata Oscara dla najlepszego aktora, po prostu stanęła na palcach. Trasa koncertowa, 1992 Cher jest znana nie tylko z błyszczących sukienek, lecz także z seksownych body, w których występowała na scenie – jednym z najbardziej kultowych był czarny kostium z mocnymi wycięciami. Artystka zestawiała go ze skórzaną kurtką oraz burzą loków – fryzurą, która stała się jej znakiem rozpoznawczym. Wokalistka wielokrotnie wracała do tej estetyki, występując w podobnym zestawie m.in. podczas MTV Video Music Awards 2010 oraz Billboard Music Awards 2017.
Styl 2000. wraca z impetem. Czym jest Y2K dressing i dlaczego Gen Z go uwielbia?
Styl lat 2000. to jeden z najmocniejszych trendów ostatnich sezonów. Biodrówki, jeansowe total looki, błyszczące topy i minimalistyczne bagietki – 2000 styl przejął ulice, wybiegi i social media. I nic nie wskazuje na to, żeby miał się wycofać.
Jeszcze kilka lat temu przeglądałyśmy zdjęcia z początku millennium z pobłażliwym uśmiechem. Dziś? Z dumą sięgamy po te fasony, nosimy je na ulicach, pokazach mody i TikToku. 2000 styl, nazywany też Y2K dressingiem, to coś znacznie więcej niż chwilowy powrót nostalgii – to pełnoprawna rewolucja modowa, która zdefiniowała nie jeden sezon, ale całą dekadę. Epoka wolności, błysku i totalnej ekspresji wraca, i to w wielkim stylu. Czym jest 2000 styl? Wszystko o estetyce Y2K Jeśli wpiszesz w wyszukiwarkę TikToka hasło „Y2K", natkniesz się na setki inspiracji rodem z przełomu wieków. Akronim Y2K pochodzi od „Year 2 Kilo" – nazwy słynnego problemu komputerowego z tamtej ery – i stał się skrótowym określeniem całej estetyki epoki. 2000 styl to prawdziwa mieszanka popkultury i cyfrowego optymizmu: wszystko miało być bardziej – błyszczące, kolorowe, odważne. Przesada była nie tylko akceptowana, ale wręcz pożądana. Do najbardziej charakterystycznych elementów, które definiują styl lat 2000. należą: biodrówki – spodnie noszone nisko na biodrach, niemal odsłaniające pośladki krótkie topy i baby tees – bluzki odsłaniające brzuch, często z nadrukami jeansowe total looki – od spranych kurtki po spodnie z dżetami, wszystko naraz plastikowe i miniaturowe dodatki – torebki bagietki, błyszczyki, brokatowe spinki kolorowe okulary przeciwsłoneczne w stylu Paris Hilton – sercuszka, pastele, odcienie logomania – im więcej widocznych brandów, tym lepiej metaliczne tkaniny i cekiny – satyna, winyl, hologramy Brzmi znajomo? To dlatego, że wszystko to znów widzimy na wybiegach – od Valentino po Blumarine – i w stylizacjach największych gwiazd. Dlaczego 2000 styl wraca właśnie teraz? W modzie rządzi cykl. Wracają lata 70., 80., 90. – i teraz, z pełną mocą, nadeszła kolej na styl lat 2000. Pokolenie Z sięga po estetykę Y2K z ciekawością badaczek terenu, a nieco starsze z nas – z odrobiną sentymentu. Do tego wpływ TikToka, Instagrama i takich postaci jak Bella Hadid, Dua Lipa czy Sabrina Carpenter sprawił, że 2000 styl zyskał drugie życie – tym razem z pełną świadomością i modowym komentarzem. Co ważne, dzisiejsza wersja trendu jest znacznie dojrzalsza. Chociaż inspirujemy się przeszłością, lepiej dobieramy fasony do sylwetki, częściej wybieramy vintage i second-hand, a elementy Y2K łączymy z nowoczesnymi. Biodrówki wracają, ale zestawione z kaszmirowym swetrem. Bagietka wraca, ale w wersji skórzanej od Bottegi. 2000 styl ewoluował i właśnie dlatego jest tak ekscytujący. View Burdaffi on the source website Ikony 2000 stylu, które wyznaczyły zasady gry Paris Hilton Kiedy myślimy o przełomie wieków, do głowy przychodzi jedno nazwisko. Paris Hilton spopularyzowała selfie, welurowe dresy Juicy Couture, mini spódniczki i jeansy z niskim stanem. Bez wątpienia wyprzedziła swoje czasy i stała się pierwszą it-girl w historii – tą, której każdy ruch śledzono z obsesją. Jej 2000 styl był odważny, błyszczący i bezkompromisowy. Britney Spears Britney wiedziała, jak zrobić wrażenie. Błyszczący kombinezon Stelli McCartney na galę AMAs, kultowy all-denim look z Justinem Timberlakiem na MTV VMAs czy tęczowa kreacja Versace – Spears regularnie pojawiała się w modowych rubrykach. Nigdy nie aspirowała do bycia ikoną stylu, a jednak nią została. Mary-Kate i Ashley Olsen Jeszcze przed Pinterestem i Instagramem to bliźniaczki Olsen były głównym źródłem modowych inspiracji dla młodego pokolenia. Ich boho-chic z lat 2000. – zwiewne szale, rozkloszowane jeansy, oversizowe torby i masywne naszyjniki – do dziś są cytowane przez stylistki. Najsłynniejsze stylizacje rodem z lat 2000. Sukienka noszona na spodnie Jeden z tych trendów, który budzi sprzeczne emocje – a jednak wpisał się w kulturę tamtej dekady tak mocno, że dziś trudno go zignorować. Mischa Barton, Ashley Tisdale i Halle Berry nosiły ten look bez zmrużenia oka. Czy wróci? Nie wykluczaj niczego. Biodrówki – flagowy element 2000 stylu W połowie lat 90. Alexander McQueen pokazał spodnie z bardzo niskim stanem na kultowym pokazie. Nikt nie przewidział, że jeden projekt zmieni sposób, w jaki kobiety będą się ubierać przez następną dekadę. Biodrówki stały się absolutnym symbolem epoki – i wracają teraz, w bardziej dopracowanej, świadomej formie. Biały tank top Kiedy dokładnie wszyscy zaczęli nosić tank topy? Większość ekspertów wskazuje na moment, gdy świat obiegły zdjęcia Paris Hilton przechadzającej się po nowojorskich klubach. Od tamtej pory noszono je do jeansów, minispódniczek i welurowych dresów – i ta zasada obowiązuje do dziś. Spodnie cargo Hilary Duff w serialu „Lizzie McGuire" sprawiła, że kobiety miały obsesję na punkcie cargo z kilkunastoma kieszeniami. Zawsze łączyła je z butami w szpic i kapeluszem. My chciałyśmy wyglądać jak ona. I znowu możemy. Buty i dodatki, bez których 2000 styl nie istnieje View Burdaffi on the source website Torebka bagietka Torebkę bagietkę spopularyzowała Carrie Bradshaw w kultowym „Seksie w wielkim mieście" – jej Fendi baguette stała się obiektem pożądania całego pokolenia. Wąska, prostokątna, noszona pod pachą – ten model wraca dziś w wersjach od Fendi, Bottegi Venety i dziesiątek marek premium. To jeden z tych elementów, który nigdy nie zniknął – tylko czekał na swój moment. UGGi Wygodne, ciepłe i – zdaniem wielu – kontrowersyjne. Płaska podeszwa, szeroki czubek i miękka wyściółka sprawiły, że UGGi, które w latach 2000. nosiły celebrytki, nigdy nie znikły z mody. Dziś wracają silniejsze niż kiedykolwiek, często zestawiane z mini spódniczkami i bawełnianymi sukienkami. Spinki motylki Różnokolorowe lub srebrno-brokatowe, zawsze nadawały stylizacji młodzieńczego charakteru. Britney Spears, siostry Olsen, Melissa Joan Hart – wszystkie nosiły je zarówno na ekranie, jak i na czerwonym dywanie. Dziś wróciły do łask – i to nie tylko wśród nastolatek. Klapki na platformie W erze, gdzie wszystko było głośne i odważne, sandały na platformie były jak powiew świeżego powietrza. Dodawały centymetrów, były wygodne i absolutnie wszechstronne. 2000 styl bez platformy? Niemożliwe Jak nosić styl 2000. dziś? Klucz do współczesnej wersji 2000 stylu to balans. Nie kopiuj tamtej epoki dosłownie – cytuj ją z głową. Biodrówki zestawiaj z klasycznym kaszmirowym swetrem lub strukturalną marynarką. Do jeansowego total looku dobierz jedną minimalistyczną biżuterię zamiast pełnej layering-owej bomby. Bagietkę w stylu Y2K połącz z eleganckimi spodniami z kantem. Jeden mocny element Y2K w stylizacji wystarczy, żeby cały look nabrał charakteru. Reszta może być spokojna – i właśnie na tym polega piękno 2000 stylu w 2025 roku.
„Fashion Is Art”. Moda coraz śmielej upomina się o status sztuki – czy słusznie?
Dress code tegorocznej Met Gali brzmiał „Fashion Is Art”, ale zamiast postawić kropkę w wieloletniej debacie, otworzył ją na nowo. Bo pytanie o to, czy moda może być sztuką, nie kończy się na czerwonym dywanie. Prowadzi dalej: do muzeów, archiwów, pracowni krawieckich i do samego ciała, które nadaje ubraniu ostateczny sens.
Od dekad toczy się spór o to, gdzie kończy się rzemiosło, a zaczyna sztuka. Czy suknia haute couture, nad którą pracowano setki godzin, jest mniej wartościowa od obrazu tylko dlatego, że została zaprojektowana do noszenia? Czy gorset, płaszcz albo kapelusz tracą artystyczny wymiar przez to, że mają funkcję? A może właśnie relacja z ciałem – ruch, dotyk, sposób, w jaki ubranie zmienia postawę i aurę osoby, która je nosi – sprawia, że moda jest jednym z najbardziej intymnych języków sztuki? To pytanie w 2026 roku wybrzmiało wyjątkowo mocno za sprawą Met Gali i dress code’u „Fashion Is Art”. 4 maja, dokładnie o 17.30, czerwony dywan przed Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku zamienił się w scenę jednej z najstarszych debat w historii mody. Nie chodziło wyłącznie o to, kto wyglądał najlepiej, kto najtrafniej zinterpretował temat albo która suknia została zapamiętana najdłużej. Pytanie było znacznie obszerniejsze: czy moda może być sztuką? Tegoroczny dress code brzmiał jak deklaracja, ale w praktyce okazał się raczej zaproszeniem do rozmowy. Jedni goście sięgnęli po dosłowne cytaty z malarstwa i rzeźby, inni potraktowali ubranie jak autonomiczne dzieło. Efekt? Podziwialiśmy stylizacje przypominające muzealne eksponaty, kostiumy misternie wyszywane przez setki godzin i kreacje, które nie musiały niczego naśladować, by działać na nas jak sztuka. Zanim jednak Gracie Abrams pojawiła się na schodach Met w sukni Chanel nawiązującej do symbolizmu Gustava Klimta, zanim Kylie Jenner odwołała się do Wenus z Milo, a Rihanna zamknęła wieczór w metalicznym stroju Maison Margiela, który wielu uznało za jedną z najtrafniejszych interpretacji tematu, pytanie o miejsce mody w świecie sztuki dojrzewało od dekad. W salach muzealnych, w archiwach, na wystawach i w pracowniach projektantów. Ubranie za szkłem – jak muzea zmieniły sposób patrzenia na modę? Pierwszym krokiem było samo przeniesienie ubrania do muzealnych gablot. Kiedy w 1971 roku Diana Vreeland objęła stanowisko specjalnej konsultantki Metropolitan Museum of Art i zaczęła organizować wystawy kostiumów, mówiące nie tylko o tym, jak ludzie się ubierali, lecz również o tym, kim byli i jak żyli – zmieniła sposób, w jaki instytucje kultury myślą o modzie. Ubranie przestało być eksponatem dokumentacyjnym, a zaczęło być opowieścią. Od tamtej pory muzea na całym świecie konsekwentnie rozszerzają swoje kolekcje o stroje historyczne, traktując je z powagą zarezerwowaną dotychczas dla płótna i marmuru. Przykłady? Victoria and Albert Museum w Londynie posiada jedną z najważniejszych kolekcji mody na świecie – od średniowiecznych tkanin po współczesne archiwum haute couture. Muzeum Mody w Bath przechowuje ubrania z XVII wieku z taką samą starannością, jak konserwatorzy traktują antyczne rzeźby. Palé Galliera w Paryżu, czyli muzeum mody miasta, jest instytucją powołaną wyłącznie do wystawiania i konserwacji strojów jako dzieł kultury materialnej. Co się dzieje, kiedy ubranie trafi za szkło? Przede wszystkim zmienia się perspektywa. Suknia z jedwabiu i koronki, którą nosiła arystokratka w 1780 roku, oglądana w muzealnej gablocie przestała być przedmiotem do noszenia. Stała się świadkiem epoki, nośnikiem informacji o hierarchii społecznej, o technice tkackiej, o tym, jak kobiety siedziały, ruszały się i oddychały. A także o tym, czego chciały i co musiały ukrywać. W tym sensie ubranie historyczne mówi więcej niż niejeden portret. Szczególnie interesujące są momenty, gdy muzea sztuki i muzea mody stają się jednością. Kiedy Costume Institute w Metropolitan Museum of Art organizuje wystawę, nie stawia strojów obok artefaktów etnograficznych. Stawia je obok dzieł malarstwa i rzeźby sugerując, że należą do tej same kategorii. Tegoroczna wystawa „Costume Art” poszła o krok dalej: zestawiła prawie 400 obiektów z kolekcji muzeum, konfrontując modę z dziełami sztuki z różnych stuleci, podzieloną nie chronologicznie, lecz według kategorii ciała – ciało klasyczne, pomijane, anatomiczne. Tę zmianę perspektywy bardzo wyraźnie widać także w Polsce. Wystawa „Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało” w Zamku Królewskim w Warszawie pokazała ubiór nie jako dodatek do historii sztuki, ale jako jeden z jej pełnoprawnych języków. Na ekspozycji znalazło się około 250 obiektów z różnych epok - od XVI wieku po współczesność. Obrazy Marcella Bacciarellego i Bartłomieja Strobla sąsiadowały tam z porcelanowymi figurkami, ceremonialnymi mieczami, pasami kontuszowymi, płaszczem koronacyjnym Stanisława Augusta, zbroją młodzieńczą Zygmunta Augusta, a także z kreacjami haute couture i prêt-à-porter Yves’a Saint Laurenta, Thierry’ego Muglera, Coco Chanel, Elsy Schiaparelli, Christiana Diora, Alexandra McQueena czy Vivienne Westwood. Wystawa Schiaparelli w Londynie – surrealizm jako język mody Jeśli chcemy szukać jednego nazwiska, które najmocniej łączy modę ze sztuką, trudno pominąć Elsę Schiaparelli. Jej współpraca z Salvadorem Dalim nie polegała na luźnej inspiracji. Była spotkaniem dwóch wyobraźni, które traktowały ubranie jak pole eksperymentu – miejsce, w którym ciało, żart i prowokacja spotykały się w jednej formie. Suknia z motywem homara, kapelusze-obiekty, biżuteria i dodatki tworzone w dialogu z surrealizmem udowodniły, że moda może być czymś więcej niż dekoracją. Może być komentarzem, absurdem, fantazją, niepokojem i intelektualną grą. Schiaparelli nie była projektantką, która po prostu inspirowała się sztuką. Była artystką, która za medium wybrała ubranie - użytkowe, a jednocześnie zdolne do tego, by zmieniać sposób patrzenia na ciało. W 2026 roku tę tezę przypomina londyńskie Victoria and Albert Museum, otwierając wystawę „Schiaparelli: Fashion Becomes Art” – pierwszą w Wielkiej Brytanii ekspozycję poświęconą temu domowi mody. To ważny moment nie tylko dla samej marki, ale i dla całej debaty o miejscu mody w kulturze. Wystawa obejmuje około 200 obiektów z obszaru mody, biżuterii, sztuki i designu, prowadząc widza od początków Schiaparelli w latach 20. XX wieku po współczesną, teatralną odsłonę domu pod kierunkiem Daniela Roseberry’ego. Już sam tytuł wystawy brzmi jak deklaracja: moda staje się sztuką. W muzealnej przestrzeni ubrania nie wyglądają jak wyrwane z kontekstu. Przeciwnie - dopiero tam widać, jak bardzo były bliskie sztuce od samego początku. Współcześnie dom mody Schiaparelli pod kierunkiem Daniela Roseberry’ego świadomie kontynuuje ten kierunek. Pozłacane anatomiczne formy, rzeźbiarskie gorsety, biżuteria przypominająca fragmenty ciała, przeskalowane detale i teatralne konstrukcje lokują markę pomiędzy couture, performance’em i galerią sztuki. Roseberry jednak nie rekonstruuje archiwum Elsy w sposób dosłowny. Raczej tłumaczy jej surrealistyczną wyobraźnię na język współczesności – równie efektowny, niepokojący i magnetyczny. Dlatego stylizacja Kylie Jenner z Met Gali, stworzona przez Roseberry’ego i inspirowana Wenus z Milo, była czymś więcej niż efektownym nawiązaniem do historii sztuki. Antyczny ideał kobiecego ciała – z marmurowej, nieruchomej formy – stał się kreacją pracującą razem z nim. Nie chodziło więc o prosty cytat z muzealnej sali, ale o próbę ożywienia rzeźby i przeniesienia jej w teraźniejszość. Czy był to kostium inspirowany sztuką, czy już sama sztuka? W przypadku Schiaparelli odpowiedź od dawna przestała być oczywista. Dior x Alaïa – gdy ciało staje się „żywą rzeźbą” Jeśli Schiaparelli udowadnia, że moda może mówić językiem surrealizmu, tegoroczne paryskie wystawy poświęcone relacji Christiana Diora i Azzedine’a Alaïi („Azzedine Alaïa’s Dior Collection” w La Galerie Dior i „Azzedine Alaïa and Christian Dior, Two Masters of Couture” w siedzibie Fundacji Azzedine Alaïa) pokazują inną, równie ważną stronę tej debaty. Tutaj nie chodzi o prowokację, żart czy artystyczny absurd, ale o konstrukcję. O linię, proporcję, cięcie i sylwetkę. Alaïa, który w 1956 roku jako młody projektant trafił na krótki staż do domu Diora, przez dekady gromadził projekty tego paryskiego domu mody. Nie robił tego dla kolekcjonerskiego prestiżu. Ratował ubrania jako obiekty pamięci: ślady pracy projektanta, atelier i kobiet, które je nosiły. Dziś część tej kolekcji można oglądać w La Galerie Dior, a jej znaczenie wykracza daleko poza historię dwóch wielkich nazwisk. Diora i Alaïę dzieliły epoki, temperamenty i estetyka, ale łączyła ich fascynacja kobiecą sylwetką. Dior budował ją od zewnątrz: przez wciętą talię, zaakcentowany biust, żakiety o rzeźbiarskiej linii i spódnice tworzące idealną klepsydrę. Alaïa pracował bliżej skóry – bardziej zmysłowo, często za pomocą obcisłych konstrukcji, asymetrii, suwaków i cięć, które poruszały się razem z ciałem. Jeden odwoływał się do arystokratycznej elegancji, drugi łączył glamour z drapieżnością i nowoczesnością. Obaj jednak rozumieli, że moda nie polega wyłącznie na ozdabianiu ciała, ale na jego kształtowaniu. Właśnie dlatego ten wątek tak dobrze łączy się z pytaniem, czy moda może być sztuką. Haute couture nie jest tu tylko historią pięknych tkanin, haftów i spektakularnych sukni. Projekty Diora albo Alaïi mogą wręcz przypominać rzeźbę – z tą różnicą, że jej ostateczną formę nadaje dopiero ciało w ruchu. Czy moda to sztuka? Eksperci mówią: nie zawsze. Czerwony dywan pokazuje coś zupełnie innego Nie wszyscy projektanci chcą, by moda była nazywana sztuką. I właśnie dlatego ta debata jest tak ciekawa. Martin Margiela mówił o modzie jako o rzemiośle i wiedzy technicznej. Karl Lagerfeld powtarzał: „Sztuka to sztuka. Moda to moda”. Miuccia Prada konsekwentnie podkreślała, że jej praktyka wyrasta z przemysłu, użyteczności i codzienności, a nie z romantycznego wyobrażenia o „sztuce pięknej”. Gdy najważniejsi twórcy mody odmawiają jej statusu sztuki, nie warto traktować tego jak fałszywej skromności. To raczej świadoma pozycja: moda działa inaczej niż obraz czy rzeźba, bo musi mierzyć się z funkcją, produkcją i rynkiem. To właśnie użyteczność jest najczęściej podnoszonym argumentem przeciwko modzie jako sztuce. Suknia może być zachwycająca, ale jeśli nie da się jej założyć, przestaje spełniać podstawowe zadanie. A jednak współczesna sztuka od dawna podważa ten prosty podział. Od momentu, gdy Duchamp wstawił pisuar do galerii, a Warhol zamienił przedmioty codzienności w estetyczny manifest, przestało być oczywiste, że funkcja wyklucza artystyczny status. Dziś przedmiot użytkowy może być jednocześnie nośnikiem idei, komentarzem społecznym i obiektem kontemplacji. W tym właśnie miejscu zaczyna się przestrzeń, w której moda i sztuka coraz wyraźniej się spotykają. Met Gala 2026 – czerwony dywan jako galeria Tegoroczna Met Gala była praktycznym sprawdzianem pytania, które przez cały wieczór wisiało w powietrzu: kiedy moda tylko inspiruje się sztuką, a kiedy sama zaczyna nią być? Zamiast panelu dyskusyjnego czy tekstu kuratorskiego dostaliśmy stroje – odpowiedzi udzielane obrazem. Czerwony dywan zamienił się w żywą galerię, w której obok dosłownych cytatów z malarstwa i rzeźby pojawiły się kreacje działające jak autonomiczne dzieła. Najciekawsze było właśnie to, że odpowiedzi okazały się niejednoznaczne. Spektrum interpretacji – od kostiumowego nawiązania po pełnoprawne dzieło sztuki noszone na ciele – ujawniło coś, czego akademicka debata często nie potrafi uchwycić: że moda nie ma jednej drogi do sztuki. Czasem cytuje ją wprost, czasem przetwarza jej język, a czasem nie potrzebuje żadnego odniesienia, by sama stać się formą artystycznego wyrazu. Stylizacje Heidi Klum jako chodzącej greckiej rzeźby czy Anne Hathaway z figurą przyklejoną do spódnicy pozostawały przede wszystkim kostiumami. Mówiły: „patrz, do czego nawiązuję”. Były efektowne, ale uzależnione od rozpoznania źródła. Część gości wybrała podobną, choć nieco subtelniejszą strategię. Rachel Zegler w projekcie Prabal Gurung przywołała „Egzekucję Lady Jane Grey” Paula Delaroche’a – melancholijną biel sukni, dramaturgię gestu i XIX-wieczną narrację o kobiecie pozbawionej sprawczości. Z kolei Hunter Schafer w kremowej sukni Prady odwoływała się do portretu „Panny Wiosny” Gustava Klimta: złocone detale, kwiatowe motywy i dekoracyjność stały się tu równoprawnym językiem stylizacji. Ben Platt w personalizowanej koszuli Tanner Fletcher wyglądał, jakby wyszedł z „Niedzielnego popołudnia na wyspie La Grande Jatte” Georges’a Seurata. Puentylistyczne wstawki przypominały, że zarówno obraz, jak i ubranie składają się z tysięcy małych decyzji. Inni próbowali uchwycić raczej ducha danego kierunku niż jedno konkretne dzieło. Emma Chamberlain w kreacji Mugler zaprojektowanej na zamówienie łączyła impresjonistyczną fakturę z ekspresyjnym ruchem tkaniny. Angela Bassett w sukni Prabal Gurung przywołała „Dziewczynkę w różowej sukience” Laury Wheeler Waring – nie tylko jako estetyczny punkt odniesienia, ale też jako ważne historycznie nawiązanie do twórczości jednej z pierwszych afroamerykańskich malarek uznanych przez główny nurt sztuki. Gracie Abrams w Chanel poszła tropem symbolizmu Klimta: złote nici, mozaikowe wzory i kobieca sylwetka jako centrum kompozycji stworzyły stylizację, która bardziej sugerowała obraz, niż próbowała go dosłownie odtworzyć. Madonna w Saint Laurent poszła jeszcze inną drogą. Nie odtworzyła wprost jednego obrazu, ale zbudowała własną, mroczną postać: czarodziejkę w satynowo-koronkowej sukni typu slip dress, z półtransparentną fioletową peleryną niesioną przez siedem „dam dworu”, długimi ciemnymi włosami i cylindrem stylizowanym na statek piracki. Stylizacja bezpośrednio nawiązywała do surrealistycznej wyobraźni Leonory Carrington, w tym do obrazu „Kuszenie św. Antoniego, fragment II”. Jedną z najciekawszych interpretacji wieczoru była stylizacja Hailey Bieber w Saint Laurent, która działała na dwóch poziomach jednocześnie. Pierwszy prowadził prosto do archiwów domu mody: wyrzeźbiony gorset wykonany z 24-karatowego złota nawiązywał do jesiennej kolekcji haute couture Yves’a Saint Laurenta z 1969 roku, kiedy projektant współpracował z francuskim artystą i rzeźbiarzem Claude’em Lalanne’em. To właśnie wtedy powstały słynne metalowe gorsety, odlane tak, by przypominały anatomiczny odcisk ciała. Drugi trop był bardziej malarski. Intensywny kobalt spódnicy natychmiast przywoływał skojarzenie z International Klein Blue – słynnym, nasyconym błękitem Yves’a Kleina. Nie był to dosłowny cytat, ale kolor działał równie hipnotyzująco, jak w jego pracach. Dzięki temu stylizacja nie opierała się wyłącznie na jednym odniesieniu do historii mody. Łączyła archiwalny dialog Saint Laurenta i Lalanne’a z abstrakcyjną siłą koloru kojarzoną ze sztuką Kleina. Złoty gorset modelował ciało jak rzeźba, a kobalt nadawał mu malarską precyzję. Ta kreacja nie była prostym kostiumem „inspirowanym sztuką”, ale przykładem tego, jak moda potrafi przetwarzać kilka artystycznych odniesień naraz i stworzyć z nich własny język. Jest taka metafora przypisywana Cristóbalowi Balenciadze: projektant powinien być architektem dla formy, rzeźbiarzem dla kształtu, malarzem dla koloru, muzykiem dla harmonii i filozofem dla miary. Nie chodziło więc o to, by sprowadzić modę do jednej dziedziny. Przeciwnie – Balenciaga widział w niej sztukę syntezy: połączenie konstrukcji, proporcji, koloru, rytmu i myślenia o ciele. Właśnie dlatego Rihanna w kreacji Maison Margiela tak trafnie zamknęła wieczór. Jej kreacja, nad którą pracowano ponad 1300 godzin, nie odwoływała się do konkretnego obrazu ani rzeźby. Nie wymagała przypisu z historii sztuki. Działała inaczej – jako forma, która ożywała dopiero na ciele. Metaliczna konstrukcja poruszała się razem z nią, zmieniała się pod światłem i budowała wokół niej niemal rzeźbiarską aurę. To był jeden z najczytelniejszych przykładów różnicy między modą, która cytuje sztukę, a modą, która sama zaczyna funkcjonować jak sztuka. Za kilka lat jej kreacja zapewne wyląduje na wystawie poświęconej kreacjom domu mody Maison Margiela albo w innej, obszerniejszej galerii. Dlaczego dziś tak bardzo potrzebujemy sztuki? W tej debacie jest jeszcze jeden wymiar, być może najbardziej współczesny. Pytanie o to, czy moda jest sztuką, nie pojawia się w próżni. Zadajemy je w świecie przebodźcowanym, niestabilnym i zmęczonym nadmiarem obrazów. Codziennie oglądamy tysiące zdjęć, przewijamy kolejne komunikaty, reagujemy na kryzysy, konflikty, lęki ekonomiczne i społeczne napięcia. W takim kontekście rozmowa o sukni, wystawie czy muzealnej gablocie może wydawać się czymś luksusowym, odległym, może nawet niepotrzebnym. A jednak to właśnie teraz kontakt ze sztuką – także tą zapisaną w modzie – zaczyna mieć szczególne znaczenie. Wizyta w muzeum, zatrzymanie się przed obrazem, przyjrzenie się tkaninie, konstrukcji, kolorowi czy próba interpretacji dzieła staje się formą wytchnienia od codzienności, która zwykle wymaga od nas natychmiastowej reakcji. Sztuka nie musi od razu rozwiązywać problemów świata, żeby była ważna. Czasem jej siła polega na tym, że pozwala na chwilę się zatrzymać, zobaczyć rzeczy inaczej, poczuć ciągłość historii i przypomnieć sobie, że człowiek od zawsze próbował opowiadać o sobie przez obraz, ciało i strój. W tym sensie moda w muzeum nie jest wyłącznie estetyczną ciekawostką. Jest zaproszeniem do uważności. Do zobaczenia, że za suknią stoją czyjeś ręce, godziny pracy, decyzje, napięcia społeczne, fantazje i pragnienia. W świecie, który często sprowadza obraz do kilku sekund uwagi, taka kontemplacja ma niemal kojący wymiar. Nie dlatego, że odrywa nas od rzeczywistości, ale dlatego, że pomaga ją na chwilę uporządkować – przez piękno, rzemiosło i symboliczny wymiar.
Piątka ze stylu. W 100. rocznicę urodzin Elżbiety II wspominamy jej najważniejsze stylizacje
Kolorowe płaszcze i wyszukane kapelusze stały się jej znakiem rozpoznawczym. Wizerunek królowej to jednak znacznie więcej niż tęczowa paleta barw.
Elżbieta II była najdłużej panującą królową w historii, rządząc Wielką Brytanią przez 70 lat i 214 dni. W tym czasie wykreowała niezwykle charakterystyczny wizerunek – jaskrawe płaszcze i niewielkie kapelusze noszone podczas publicznych wystąpień, a także tweedy, tartany i chusty na głowę wybierane poza służbą. Mówi się, że jej wybory w kwestii ubioru odzwierciedlały osobisty styl, a nie podążanie za trendami. Według ekspertów pomagało to budować poczucie spójności i trwałości brytyjskiej monarchii. Mimo to królowa nigdy nie pozostawała obojętna wobec świata mody. Jej garderoba stanowi dowód szacunku dla rzemiosła i ponadczasowej elegancji. Co więcej, od 2018 roku przyznawana jest nagroda jej imienia dla wschodzących brytyjskich projektantów, a pierwszą statuetkę monarchini wręczyła osobiście Richardowi Quinnowi podczas londyńskiego fashion weeku. Z okazji setnej rocznicy urodzin Elżbiety II w The King's Gallery w Pałacu Buckingham otwarto wystawę prezentującą dziesięć dekad stylu królowej. Obejmuje ona ponad 300 eksponatów, z których wiele pokazywanych jest po raz pierwszy. To jak dotąd największa i najbardziej kompleksowa prezentacja garderoby brytyjskiej monarchini, którą można oglądać w Londynie od 10 kwietnia do 18 października 2026 roku. A dziś my również dołączamy do tej celebracji, przypominając pięć ikonicznych stylizacji – od sukni ślubnej po strój z 90. urodzin. Ślub 1947 Elżbieta II podobno zakochała się w Filipie, księciu Grecji i Danii, od pierwszego wejrzenia. Zgodnie z wolą króla, aby wziąć ślub, musieli jednak poczekać do 21. urodzin księżniczki. Ceremonia odbyła się 20 listopada 1947 roku w Londynie. Choć wojna zakończyła się dwa lata wcześniej, w Wielkiej Brytanii wciąż obowiązywał system racjonowania tkanin, dlatego setki kobiet z całego kraju wysyłały księżniczce własne talony na ubrania. Za suknię odpowiadał Norman Hartnell – ówczesny główny krawiec rodziny królewskiej. Jego projekt był zainspirowany obrazem „Primaverą” Sandro Botticelliego i miał symbolizować odradzanie się kraju. Strój wykonano ze sztywnej satyny w kolorze kości słoniowej, którą ozdobiono kwiatowymi motywami. Część z nich została wycięta z sukni i przeniesiona na tiulowy welon, dzięki czemu oba elementy tworzyły harmonijną całość. Koronacja 1953 Oficjalna koronacja Elżbiety II odbyła się 2 czerwca 1953 roku, choć na tron wstąpiła rok wcześniej, tuż po śmierci swojego ojca. Suknia uszyta na tę okazję to zdecydowanie jedna z najważniejszych brytyjskich kreacji XX wieku. Za jej projekt ponownie odpowiadał Norman Hartnell, który musiał uwzględnić nie tylko historyczne aspekty stroju, ale także fakt, że była to pierwsza ceremonia w całości transmitowana w telewizji. Kreacja została wykonana z białej satyny i ozdobiona haftami przedstawiającymi kwiatowe symbole Zjednoczonego Królestwa – angielską różę, szkocki oset, irlandzką koniczynę oraz walijski por. Pojawiły się również motywy roślinne symbolizujące dominia brytyjskie, m.in. Kanadę, Australię czy Indie. Hafty bogato zdobiono perłami, kryształami, koralikami oraz cekinami. Dodatkowo na spódnicy projektant umieścił wyjątkowy szczegół – haftowaną czterolistną koniczynę, która miała przynieść szczęście młodej królowej. Wizyta Kennedych 1961 W 1961 roku John i Jacqueline Kennedy odwiedzili Pałac Buckingham, co było ważnym wydarzeniem dyplomatycznym. Oficjalnie spotkanie przebiegło poprawnie, jednak w mediach pojawiły się liczne spekulacje na temat chłodnych relacji między pierwszą damą a królową, którą Amerykanka rzekomo miała w towarzystwie skrytykować za konserwatywność i brak stylu. Niezależnie jednak od plotek gospodyni prezentowała się równie spektakularnie jak gościni. Miała na sobie tiulową suknię balową w odcieniu królewskiego błękitu, zaprojektowaną przez Normana Hartnella. Stylizację uzupełniała biżuteria z diamentami i szafirami, białe rękawiczki oraz srebrna torebka, nadając całości wyrafinowany charakter. Zawody konne 1985 Elżbieta II niemal co roku przyglądała się zawodom jeździeckim podczas Royal Windsor Horse Show. Przy tej okazji sięgała po kwintesencję angielskiego stylu casual: pikowane okrycia wierzchnie, wełniane swetry oraz spódnice w szkocką kratę, utrzymane w stonowanych, ziemistych barwach. Zwieńczeniem stylizacji była chusta wiązana na głowie, która stała się znakiem rozpoznawczym jej stylu off-duty. Królowa najczęściej wybierała wzorzyste apaszki od Hermès. Ten zestaw na przestrzeni dekad stał się podstawą jej nieoficjalnego wizerunku, szczególnie podczas pobytów w Zamku Balmoral – jej ukochanej szkockiej rezydencji. Taki strój był połączeniem funkcjonalności, tradycji i dyskretnej elegancji. 90. urodziny 2016 <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/64/2026/04/GettyImages-522823102-c4d8011.jpg" width="682" height="1024" alt="WINDSOR, UNITED KINGDOM - APRIL 21: Britain's Queen Elizabeth II meets members of the public during a walkabout on her 90th birthday in Windsor, United Kingdom on April 21, 2016. (Photo by Ray Tang/Anadolu Agency/Getty Images)" title="Queen Elizabeth II's 90th Birthday" /> Elżbieta II w dniu swoich 90. urodzin odbyła słynny spacer ulicami Windsoru, witając się z tłumnie zgromadzonymi poddanymi. Monarchini założyła na tę okazję jasnozielony płaszcz wykonany z tweedowego materiału oraz dopasowany kolorystycznie kapelusz. Tradycyjnie dobrała do tego czarną torebkę marki Launer London, mokasyny na obcasie od Gucci oraz białe rękawiczki. Całość dopełniały broszka i perły, z którymi praktycznie nigdy się nie rozstawała. W historii mody królowa Elżbieta II zapisała się przede wszystkim dzięki takim kolorowym kompletom. Zamiłowanie do jaskrawych barw – od limonki przez turkus po fuksję – nie było jednak wyłącznie kwestią estetyki. Wybór wyrazistych stylizacji miał charakter strategiczny – monarchini chciała wyróżniać się w tłumie i ułatwiać poddanym dostrzeżenie swojej sylwetki. Jak sama miała powiedzieć: „Gdybym nosiła beż, nikt nie wiedziałby o moim istnieniu”.
Moda w muzyce klasycznej: „Beethoven tak bardzo nie dbał o wygląd, że aresztowano go za włóczęgostwo”
Przez lata pokutowało przekonanie, że konwencjonalny ubiór – skromna sukienka, czarny garnitur i biała koszula – gwarantuje pełne skupienie na muzyce. A przecież nie zawsze tak było. Szafa Mozarta ledwie mieściła ekstrawaganckie stroje, za to Beethoven tak bardzo nie dbał o wygląd, że aresztowano go za… włóczęgostwo. Co strój może powiedzieć o muzykach i ich muzyce?
Jestem tak brzydki, że żadna kobieta nie wyraziła dotąd chęci zostania moją żoną. A gdyby nawet znalazła się taka, to i tak nie ożeniłbym się z nią, bo nie lubię kobiet o złym guście” – miał powiedzieć Ludwig van Beethoven (1770–1827). Oświadczał się przynajmniej trzy razy. Bezskutecznie. Ten wizerunek wlókł się za kompozytorem latami. Od dziecka nie przepadał za czystością. Upominany, odpowiadał, że „gdy w końcu zostanie panem, nikt nie będzie zwracał na to uwagi”. Zwracał. Gdy pewnego wieczora już jako odnoszący sukcesy muzyk stał w poszarpanym płaszczu na ulicy, zaglądając do cudzych okien, aresztowano go za włóczęgostwo. Wiedeń przełomów XVIII i XIX wieku to miasto elegancji. Szczególnie w kręgach arystokracji, której ulubioną rozrywką były wieczory z muzyką klasyczną. Beethoven miał patronów, dobrze zarabiał. Ale głównym tematem kuluarowym były jego rozczochrane włosy, dziobata cera i niechlujność. Szczególny stosunek do higieny (np. chętnie zostawiał pełne nocniki pod fortepianem) stał w sprzeczności z tym, czego oczekiwano od kompozytora. Jednak z szacunku do jego twórczości to akceptowano. Ubiór go nie interesował, liczyła się tylko muzyka. A ta łamała wszelkie zasady – była emocjonalna (w końcu komponował na styku klasycyzmu i romantyzmu). W wyrazie i formie dramatyczna, wolna. Choćby V symfonia z legendarnym czteronutowym otwarciem (ba-ba-ba-bam!), która wniknęła w popkulturę. Albo IX symfonia z finałową kantatą do słów „Ody do radości” Schillera napisana przez niesłyszącego już kompozytora, długa na ponad 70 minut (to dlatego nośniki CD zaprojektowano tak, by zmieściły 74 minut nagrań). View oEmbed on the source website Styl Beethovena pozostawał w zgodzie ze stylem jego muzyki. Burzył normy gwarantujące egzystencjalny spokój klasie wyższej, a publiczność reagująca nieprzychylnie na jego wygląd lub komentująca go podczas koncertu musiała liczyć się z cholerycznymi uwagami: „Dla świń nie gram!”. Klasa próżniacza Jeśli komuś się wydaje, że moda to nieistotny wymysł klasy próżniaczej, będzie miał rację, ale tylko w tej drugiej kwestii. Minie się jednak z prawdą, uznając modę za nieistotną. To dzięki niej socjologowie dokonywali krytyki nowoczesnego społeczeństwa. Tematem zajął się Georg Simmel w wydanej w 1905 roku „Filozofii mody”. Założył, że strój przyczynia się nie tylko do społecznej unifikacji, lecz także pozwala jednostkom wyróżnić się, czyli „ma zapewnić kompromis między tendencją do społecznego zrównywania a tendencją do indywidualnej odrębności”, jak zaznacza Aleksandra Perchla-Włosik w rozprawie „Moda jako komunikat”. Przede wszystkim jednak moda jest domeną klasy wyższej – a gdy niższa zaczyna styl kopiować, ta pierwsza natychmiast go zmienia, by odróżnić się od mas. Choć trendy wyznacza tzw. klasa próżniacza, moda nie zaistnieje bez masowego odbiorcy (choć proces może działać w drugą stronę, dżins początkowo był domeną poszukiwaczy złota i kowbojów). Lata później Erving Goffman pisał, że ubiór jest częścią komunikacji niewerbalnej opowiadającej o naszych gustach. Temat poruszył też dr Janusz Noniewicz z warszawskiej ASP. W tekście poświęconym Krzysztofowi Pendereckiemu opublikowanym w „Beethoven Magazine” zauważa, że modę podzielono na trzy kategorie: fashion, antifashion i nonfashion. Ta ostatnia „to strój, styl, wizerunek nieodnoszący się w jakikolwiek sposób do zasad mody, które ona wyznaje i głosi. To styl, który ani jej nie aprobuje, ani nie kwestionuje. Służy czemuś innemu: jest obliczem władzy. (…) Majestat władzy nie może opierać się na modzie. Oznaczałoby to bowiem, że jest czymś nietrwałym. (...) Prawdziwa władza jest właściwością artystów”. A ci władzę zyskują, uosabiając ideę sztuki. W jednym rytmie Świat muzyki klasycznej rządzi się swoimi prawami, istnieje niejako poza czasem, pewne kwestie zdają się niezmienne. Wśród nich stosunek do mody. W szkole od najmłodszych lat słyszy się od profesorów: czarny garnitur, biała koszula. Uwaga ma być skierowana na muzykę. Nie na grającego. Ale dlaczego? To przekonanie utrwalane od pokoleń wywodzi się z odwiecznego sporu między tym, co cielesne, a tym, co duchowe. Historyczka muzyki dr Leah Broad pisała, że muzyka klasyczna ostrożnie przygląda się tematowi ciała, które ją „produkuje”. Przez lata obchodziła się z nim wybrednie, choć związki mody z muzyką (tą popularną) są oczywiste. Madonna to Gaultier, Sex Pistols – Westwood, a Björk– McQueen. Media społecznościowe trochę ośmieliły klasykę. Na wizualny haczyk złapali się niektórzy muzycy, a nawet dyrygent Lorenzo Viotti (108 tysięcy obserwujących na Instagramie), który swoim nienagannym stylem dzieli się nie tylko w salach koncertowych, lecz także online. Nie opuszcza najważniejszych pokazów mody, został twarzą Bvlgari. A wcześniej? Maria Callas nosiła się w „diorach”. Znakiem szczególnym Luciano Pavarottiego (oprócz tenoru lirycznego) były szale od Hermesa. Skrzypek Nigel Kennedy dzięki talentowi, a także postpunkowemu entourage’owi (irokez, popijanie piwa z puszki podczas koncertu) trafił do Księgi rekordów Guinnessa, sprzedając album „Vivaldi: Cztery pory roku” w rekordowej liczbie ponad trzech milionów egzemplarzy. Jednak to kompozytorzy mieli zawsze największe pole do popisu w modzie, sprawiając, że stanowiła ona nieodłączny element ich sztuki. Igiełki i szkarłat Najsłynniejszy portret Wolfganga Amadeusza Mozarta (1756–1791), namalowany przez Barbarę Krafft, przedstawia go w szkarłatnym fraku (1819). To znak rozpoznawczy, element strategii, wyróżnienia się. Wygląd był dla Mozarta wszystkim. Już jako kilkulatek grający na dworach otrzymywał w ramach zapłaty, m.in. od cesarzowej Marii Teresy, książęce szaty. Ekstrawagancka moda rekompensowała mu braki fizyczne. Urodą nie grzeszył, mierzył niewiele ponad 150 cm. Żył – w przeciwieństwie do Beethovena – ponad stan. I też w przeciwieństwie do niego, wyrażał zachwyt nowinkami modowymi, które odpowiadały jego eleganckiemu stylowi muzycznemu. „Nie jedzie się do Wiednia jak włóczęga. Nie możesz wyglądać tam tanio, bo wtedy jesteś skończony!” – pisał w listach. W szafach Mozarta wisiało około tuzina aksamitnych fraków z plisami na plecach, długie do kolan kamizelki zdobione kwiecistymi wzorami i masa koszul (które rzadko się w tym czasie prało, z wyjątkiem kołnierzyka i mankietów). Poza tym był dumny ze swoich jasnych włosów. Gdy mógł, unikał peruk, co wychodziło mu na zdrowie, bo były siedliskiem wszy. Z ich powodu tak popularnym akcesorium klasy wyższej były igiełki, którymi próbowano opanować swędzenie. Mozart był konsekwentny. Jego sonata C-dur na fortepian (oryginał znajduje się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie) to czystość i gracja jak on sam. Ostatnie słowa kompozytora miały brzmieć: „Pisałem to dla siebie”. Dandysi i fiołki Elegancja stała się też obsesją Fryderyka Chopina w kwestii muzyki i ubioru. Gdy tylko wylądował w Paryżu, przyodział ciemnoniebieski tużurek wcięty w pasie i podkreślający sylwetkę (przy 170 cm wzrostu ważył niecałe 50 kg). Zdobył jasne lakierki, jedwabne koszule szył u Dautremonta. Wiedział, że muzykę najszybciej sprzeda dzięki wizerunkowi. Chopin, inaczej niż Mozart czy Beethoven, był rzemieślnikiem. Pracował ciężko nad kompozycjami, podobnie jak nad wyglądem – jego zapisy nutowe wyglądały równie wytwornie co strój. Złościł się, gdy ktoś postawił na nich dopisek. Dobra prezencja była przepustką do wyższych sfer, a to one wedle teorii Simmela decydowały o modach oraz o powodzeniu artystów. I choć mowa o przedstawicielu romantyzmu, Chopin odżegnywał się od krzykliwej mody. Nie przepadał za pozą dandysa, nie wdzięczył się, a gdy kogoś nie lubił, udawał atak kaszlu i opuszczał pomieszczenie. Dandysami zachwycał się Erik Satie, twórca m.in. miniatury na fortepian Gymnopédie no. 1. Swoją awangardową muzyką (jest uznawany w tej dziedzinie za pioniera surrealizmu i minimalizmu) i szokującym zachowaniem bulwersował publiczność fin de siecle’u. Zawsze miał przy sobie młotek, na wypadek gdyby ktoś go zaatakował, i jadał tylko jasne potrawy (za to w nieskromnych ilościach – na jednym posiedzeniu wciągał 150 ostryg). Zyskał przydomek „aksamitnego dżentelmena” ze względu na kilkanaście identycznych aksamitnych garniturów, które nosił na zmianę. Uzupełniał je parasolką (miał ich ponad 100). Dziwactwa modowe przekładały się na jego życie i pracę. W notatkach zapisywał chwile, gdy przychodziło natchnienie (zazwyczaj między 10.23 a 11.47), gdy spożywał lunch (między 12.11 a 12.14). Satie podobnie jak jego muzyka był komunikatem artystycznym. Zdarzyło mu się nawet wyrzucić przez okno swoją lubą. Ale jako że mowa o życiu tak bliskim sztuce, historia zakończyła się szczęśliwie - dziewczyna była akrobatką, sprytnie uczepiła się więc framugi i wróciła do środka. View oEmbed on the source website Pachnieć CHANEL N°5 Przeciwieństwem Satiego był Igor Strawiński, który uciekł z Imperium Rosyjskiego do Paryża tuż po wybuchu rewolucji. Jego związek z modą był, cóż... dosłowny. Z fascynacji, która przerodziła się w romans projektantki z kompozytorem, miał powstać zapach Chanel N°5. Choć miłosne zawirowania nigdy nie zostały potwierdzone przez zainteresowanych, w recenzji baletu „Pietruszka” Strawińskiego, jeden z krytyków napisał: „To koktajl z rosyjskiej wódki i francuskich perfum”. W oparach kontrowersji komponował też Leonard Bernstein, twórca „West Side Story”, dyrektor Filharmonii Nowojorskiej. Był muzykiem, a także aktywistą, który protestował przeciw wojnie w Wietnamie. W odpowiedzi na komponowane przez siebie eleganckie, nowoczesne dzieła nosił się zgrabnie, jak na bitnika przystało, lubił dobrej jakości golfy, wełniane marynarki i kaszmirowe swetry. Moda, choć nadal stanowi tabu w muzyce klasycznej (seksualizujące komentarze na temat odważnych kreacji pianistki Yuji Wang), była z nią związana od zawsze. Giacomo Puccini w operze „Cyganeria” poświęcił arię płaszczowi Colinne’a. Dzisiaj Max Richter, brytyjski pianista skupiony na klasyce i elektronice, komponuje muzykę na pokazy Diora i w Diora się ubiera, tworząc spójny wizerunek maestro. Twierdzi, że moda i muzyka są kreacją człowieka, ekspresją pełną emocji. Zgadza się to z teorią Anthony’ego Giddensa, według której wybór marki, rzeczy, staje się elementem budowania tożsamości. A czymże innym jeśli nie tożsamością kompozytora jest i muzyka, i moda.
Więcej niż logo. Jak monogram LV stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli luksusu na świecie
Monogram Louis Vuitton od początku był pionierskim pomysłem – połączeniem artystycznej ekspresji i gwarancji autentyczności. Dziś dom mody świętuje 130 lat istnienia legendarnego płótna, które stało się czymś więcej niż logo. To kod luksusu.
Skąd pochodzi inspiracja? Większość pomysłów rodzi się z uważnej obserwacji codziennego życia. Mały, nieistotny detal, który widzimy każdego dnia, nagle przykuwa naszą uwagę i staje się punktem wyjścia do czegoś większego. Mogło tak być, gdy Georges Vuitton, syn założyciela domu mody, stworzył słynny monogram. Choć pierwotnie wzór LV miał tylko chronić francuską firmę przed podróbkami, przetrwał próbę czasu i stał się integralną częścią popkultury. Monogram LV - kod luksusu od 1896 roku Jest 1896 rok. Louis Vuitton nie żyje od czterech lat. Jego syn Georges kontynuuje rodzinny biznes z walizkami, marząc o działalności na jeszcze większą skalę. To prowadzi go do zaprojektowania tego bardzo charakterystycznego monogramu – dwóch splecionych inicjałów LV w otoczeniu kwiatów i gwiazd o geometrycznych liniach. Niestety projektant nie pozostawił wskazówek na temat swojej inspiracji. Biorąc pod uwagę kontekst historyczny, uważa się, że czerpał natchnienie z neogotyckiej ornamentyki, ponieważ czteropłatkowe kwiaty są powszechne w kościołach. Inną inspiracją mógł być japonizm – nurt, który narodził się w sztuce wraz z otwarciem Kraju Kwitnącej Wiśni na świat zachodni. Kolejne, bardziej pragmatyczne wyjaśnienie można odnaleźć w płytkach kuchennych w domu w Asnières, na których widniały osty, czteropłatkowe kwiaty i wzór diamentów. To dziedzictwo ocalało dzięki Joséphine Vuitton, żonie Georges’a, która mieszkała w tym domu do 103. roku życia, nie przeprowadzając żadnych prac remontowych. Potem kuchnia została przebudowana, jednak ceramiczne płytki renomowanej firmy Gien zachowały się. Wykorzystano je ponownie do rekonstrukcji tego pomieszczenia w trakcie wystawy objazdowej dotyczącej historii marki. Możliwe, że to właśnie poranna filiżanka kawy w kuchni dała początek jednemu z najbardziej rozpoznawalnych motywów współczesności. Znak, który stał się legendą Wyprzedzania konkurencji. Chciał być najlepszy – zaznacza Pierre-Louis Vuitton, żyjący do dziś potomek z szóstego pokolenia. W tamtym czasie na rynku występowały kufry z zaokrąglonymi wiekami, co uniemożliwiało układanie ich w stosy. W odpowiedzi na ten problem Louis rozpoczął produkcję płaskich modeli. Żeby jeszcze bardziej się wyróżnić, w 1872 roku stworzył płótno w paski, a w 1888 roku wzór w szachownicę o nazwie Damier. Potem pojawił się monogram, ręcznie malowany na żakardowym, lnianym płótnie, który stał się najpopularniejszym ze wszystkich. – To było niezwykle pomysłowe rozwiązanie. Louis Vuitton jako jeden z pierwszych przekształcił swój monogram we wzór, który służył zarówno do obicia toreb, jak i do ochrony projektów w czasach, gdy kradzież pomysłów była powszechna – wyjaśnia Chaumette. Następnie nadszedł okres badań i rozwoju, podczas którego monogram został udoskonalony i nadrukowany na bardziej odpornym płótnie powlekanym pegamoidem. Czas mijał, a współczesne społeczeństwo ulegało zmianom. – Wraz z rozwojem turystyki lotniczej w latach 50. i 60. XX wieku pojawiły się torby podręczne i walizki, ponieważ kufry znacznie trudniej było zabrać na pokład – opowiada Chaumette. Francuski dom mody po raz kolejny dokonał innowacji i opracował powlekany materiał z monogramem, jaki znamy dzisiaj. Był bardziej elastyczny i wytrzymały. Nie pękał jak poprzedni, co sprawdzało się przy produkcji takich toreb jak Speedy czy Keepall, stworzonych w latach 30. XX wieku. Wzór, popularyzowany w latach 60. i 70. przez aktorki pokroju Audrey Hepburn i Catherine Deneuve, stał się nieodłącznym elementem garderoby bogatych i wpływowych osób na całym świecie. Ręka artysty. LV w dialogu ze sztuką – Obecnie inicjał LV jest tak silnym symbolem, że można go dowolnie modyfikować – pochylać, rozciągać, zmieniać jego rozmiary – a on dalej pozostanie rozpoznawalny – wyjaśnia ekspert semiotyki Luca Marchetti, profesor Uniwersytetu Sorbonne Nouvelle w Paryżu. Jak więc monogram zdołał wyjść poza świat podróży i stał się globalną ikoną kultury? – To logo ma funkcję, pochodzenie, a także wielką wartość dekoracyjną. Te dwie litery stały się znakiem, graficzną architekturą, która perfekcyjnie wypełnia całą powierzchnię wzoru. Poza tym są dziś tak znane, że niemal nikt już nie mówi Louis Vuitton, tylko LV – precyzuje Marchetti. Pod koniec lat 90. ówczesny dyrektor generalny Yves Carcelle dostrzegł nowe możliwości w sztuce. Żeby uhonorować stulecie wzoru, marka zaprosiła projektantów i artystów, w tym Vivienne Westwood i Azzedine’a Alaïę, do ponownego zaprezentowania monogramu. Potem kontynuował to Marc Jacobs, który w 1997 roku został dyrektorem kreatywnym damskiej i męskiej kolekcji Louis Vuitton. W 2001 roku płótno stało się medium dla artysty wizualnego Stephena Sprouse’a, który nałożył na nie swoje ręcznie malowane graffiti. W 2003 roku do zabawy z legendarnym płótnem został zaproszony także Takashi Murakami. Japoński artysta przemalował brązowo-beżowy monogram na wiele odcieni. W 2008 roku „The New York Times” napisał, że ta współpraca wygenerowała sprzedaż rzędu kilkuset milionów dolarów. Jak wspomina Pierre-Louis Vuitton: – To było poważne wyzwanie techniczne, ponieważ używaliśmy 26 różnych kolorów, z których każdy wymagał pojedynczego nadruku na płótnie. – Z biegiem czasu kolejni współcześni artyści, tacy jak Richard Prince (2008), Yayoi Kusama (2012 i 2023), Jeff Koons (2017), skonfrontowali swoją artystyczną wizję z estetyką monogramu, co dodatkowo umocniło pozycję marki i jej akcesoriów. Nowy rozdział monogramu Od początku roku Louis Vuitton świętuje 130-lecie monogramu przez serię wydarzeń, nowe produkty i specjalne wystawy sklepowe, zaczynając od hołdu dla swoich najbardziej kultowych kreacji: Speedy, Keepall, Noé, Alma i Neverfull. Dom mody zaprezentuje swoją nową kolekcję „Monogram Anniversary” w trzech limitowanych, torebkowych kapsułach. Pierwsza z nich, „Monogram Origine”, zainspirowana okładką rejestru klientów znalezioną w archiwach, powraca do żakardowego płótna w pastelowych odcieniach. Druga, „VVN”, oddaje hołd dziedzictwu wyrobów skórzanych. Wreszcie ostatnia – „Time Trunk” – bawi się malarską iluzją z efektami trompe-l’oeil (złudzenia trójwymiarowości na płaskiej powierzchni), odtwarzając faktury i metaliczne detale historycznych kufrów. Monogram, który już od 130 lat towarzyszy podróżnikom w bryczkach, na statkach, w samochodach, samolotach lub… pieszo, bez wątpienia będzie służył przez następne dekady nowym pokoleniom.
Piątka ze stylu. Z okazji 60. urodzin Cindy Crawford przypominamy jej kultowe looki
Znana z pełnych objętości włosów i charakterystycznego pieprzyka, Cindy Crawford na przełomie lat 80. i 90. stała się nie tylko jedną z pierwszych supermodelek, lecz także amerykańską ikoną popkultury i stylu.
Cindy Crawford rozpoczęła pracę modelki jako nastolatka, jednak jej kariera naprawdę nabrała tempa, gdy w wieku 20 lat przeprowadziła się do Nowego Jorku. W 1986 r. po raz pierwszy pojawiła się na okładce amerykańskiego „Vogue’a”. Był to przełomowy moment w jej karierze, gdyż na okładce pokazano jej charakterystyczny pieprzyk, który początkowo uznawano w branży za wadę. Od tego czasu chodziła po wybiegach największych domów mody – od Chanel, przez Ralpha Laurena, po Versace. Niesamowite warunki fizyczne, inteligencja i charyzma sprawiły, że stała się ulubienicą nie tylko branży, ale i publiczności. W latach 90. została gwiazdą MTV, prowadząc autorski program „House of Style”, w którym pokazywała kulisy świata mody. Poza tym brała udział w intratnych kampaniach dla marek takich jak Revlon czy Pepsi, które dodatkowo umacniały jej międzynarodową pozycję. Choć imponująca kariera zawodowa zawsze była w centrum uwagi, media równie chętnie pisały o jej stylu. Dlatego dziś z okazji 60. urodzin modelki przypominamy jej pięć kultowych looków. Lotnisko Los Angeles, 1991 Rozchwytywana Cindy Crawford stała się prawdziwą ekspertką lotniskowych looków. Jeden z jej zestawów – za sprawą mediów społecznościowych – urósł do rangi kultowego. W jego skład wchodzą klasyczne dżinsy Levi’s 501, czarny golf i skórzana marynarka. Całość dopełniają brązowe akcesoria – zamszowy pasek oraz kowbojki. To wzorcowy przykład „effortless chic”, bo jak skomentowała sama modelka, była to stylizacja z rzeczy, które po prostu miała pod ręką. Gala Oscarów, 1991 Na początku lat 90. czerwony dywan nie był jeszcze tak wielkim wydarzeniem jak dziś, więc gwiazdy nie miały stylistów. Cindy Crawford, wybierając się na Academy Awards ze swoim partnerem, Richardem Gerem, sama szukała odpowiedniej kreacji. Podczas pokazów w Mediolanie jej uwagę przykuła czarna suknia projektu Gianniego Versace. Modelka miała jednak jedno życzenie – chciała ją w wersji czerwonej. Stworzona specjalnie dla niej szkarłatna suknia z głębokim dekoltem, odkrytymi plecami i odważnym rozcięciem nie tylko skradła show tamtego wieczoru, lecz także na trwałe zapisała się w historii mody. MTV Music Video Awards, 1992 Supermodelka ściśle współpracowała z domem mody Versace, co wielokrotnie pokazywała na czerwonym dywanie. W 1992 roku na rozdaniu nagród MTV pojawiła się w czarnej sukni z głośnej kolekcji „Miss S&M”, komentowanej wówczas jako „seksualnie agresywna”. Kontrowersyjna kreacja z koronkowym gorsetem i skórzanymi uprzężami przetrwała jednak próbę czasu i zyskała grono fanek. Trzy dekady później Dua Lipa pojawiła się dokładnie w takiej samej sukience podczas Grammy Awards 2022. Z kolei kilka lat wcześniej, w 2019 roku, córka Cindy Crawford, Kaia Gerber, założyła jej unowocześnioną wersję na swoje osiemnaste urodziny. Reklama Pepsi, 1992 W kultowym spocie Pepsi, pokazanym po raz pierwszy podczas finału Super Bowl w 1992 r., Cindy Crawford wysiada z czerwonego Lamborghini, ubrana w krótkie szorty i dopasowane białe body. Dzięki jej naturalnemu wdziękowi i rozwianym włosom ta prosta stylizacja prezentuje się bezbłędnie. Jak wspomina modelka, na potrzeby tej produkcji zgodziła się obciąć dżinsy, w których przyszła na plan. Być może właśnie ta autentyczność sprawiła, że powstał look, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych momentów dekady. Ślub z Randem Gerberem, 1998 Cindy Crawford miała dwóch mężów i dwa nietypowe śluby. W 1991 r. w Las Vegas wyszła za mąż za Richarda Gere'a w granatowym garniturze od Armaniego. Natomiast siedem lat później, w 1998 roku, poślubiła Rande’a Gerbera podczas rajskiej ceremonii na Bahamach. Na tę okazję modelka wybrała krótką slip dress projektu Johna Galliano. Sukienka z ramiączkami spaghetti i koronkowym wykończeniem, przypominała bardziej koszulę nocną niż suknię ślubną. Kreacja jednak idealnie pasowała do swobodnego charakteru ceremonii, podczas której para młoda chodziła boso po plaży.
„Victorian revival”: Dlaczego każdy chce teraz wyglądać jak bohater „Wichrowych wzgórz”?
Już nie romantyzowanie, a pełne zatracenie się w pokusach. Już nie „Everything is romantic”, a „Dying for you”. W tym sezonie życie nie przypomina sceny, a karty dziewiętnastowiecznych powieści gotyckich. Nie martwcie się - projektanci zadbali, abyśmy byli ubrani odpowiedni do okazji.
Marzec 2025 roku. Świat obiegły pierwsze zdjęcia Margot Robbie w sukni ślubnej z planu „Wichrowych wzgórz” w reżyserii Emerald Fennell. I choć nie ocenia się książki po okładce, a filmu po jednym kadrze, Internet rządzi się swoimi prawami. Werdykt? Niezwykle rozbieżny. Jedna grupa słusznie zwróciła uwagę na nietypowy casting, w znacznej mierze odbiegający od pierwowzorów. Catherine Earnshaw z powieści Brontë, w którą wcieliła się Robbie, miała długie, kasztanowe włosy, a w dniu swojej śmierci miała nie więcej niż osiemnaście lat. Inni, mniej wrażliwi na wierne adaptacje wielkich dzieł literatury, z zapartym tchem czekali na nowy projekt Fennell, która w „Saltburn” dała się poznać jako reżyserka doskonale pojmująca wagę wizualnej ekspresji. Był też jednak trzeci, być może najmniej liczny, ale w równym stopniu zaintrygowany filmem obóz - zwolennicy zgłębiania mrocznej strony mody. Bo choć brokatowa suknia z krynoliną nie spotkała się z uznaniem historyków, skutecznie kontynuowała dyskusję na temat garderoby jak z dziewiętnastowiecznego dworu królowej Wiktorii. Gotyckie dziedzictwo Rozpoczęła się za to już w 2024 roku, gdy na czołowe dzieło literatury gotyckiej uwagę zwrócił Robert Eggers. Czerpiąc inspiracje zarówno z powieści Brama Stokera, jak i niemieckiego horroru z 1922 roku, przypomniał społeczeństwu o frenezji, obrzydzeniu na skraju pożądania i grozie, która jest równie odpychająca, co niebezpiecznie fascynująca. Nie udałoby mu się to jednak bez Lindy Muir, która za swoje kostiumy do „Nosferatu” została w 2025 roku nominowana do Oscara. Słynącej z umiejętności łączenia historycznej dokładności z nastrojowym designem kostiumografce udało się odtworzyć niepokojącą wręcz elegancję dziewiętnastowiecznej odzieży niemieckiej. Wierna modzie z 1838 roku, w którym rozpoczyna się akcja filmu, użyła wydłużonych sylwetek, bogatych faktur, strukturalnych form i monochromatycznej palety barw przywołującej gotycką estetykę. Szczególnie Lily Rose Depp magnetyzowała na ekranie. Ubrana w tradycyjny, wiktoriański strój żałobny z czarną halką i haftowanym czepkiem przypominała kobietę zdesperowaną, poniekąd mroczną, próbującą wyrwać się tłamszącym konwenansom. Zastosowanie bufiastych rękawów typu gigota, gorsetów — tych tradycyjnie wiązanych z tyłu i typu paresseuse — i angielskich marszczeń dodawało jej postaci dramatyzmu, powagi i majestatu. Co więcej, wszystko powstało na potrzeby filmu. „Niezbędne było zbadanie wszystkiego, od bielizny po odzież wierzchnią. Ponieważ dążyliśmy do uzyskania tak specyficznego wyglądu, ostatecznie sami wykonaliśmy większość kostiumów. Wypożyczalnie po prostu nie były w stanie sprostać wymaganiom, jakie mieliśmy w zakresie szczegółowości”, mówiła Muir w wywiadzie dla „The Art of Costume”. Do świata labiryntów, zrujnowanych zamków i nawiedzonych laboratoriów przeniósł następnie widza Guillermo del Toro. Od najmłodszych lat zafascynowany makabrycznymi historiami z kart gotyckich powieści, w 2025 roku zekranizował jedną z najważniejszych romantycznych lektur – „Frankensteina”. Debiutancka powieść Mary Wollstonecraft Shelley z 1818 roku zapoczątkowała modyfikację całego gatunku, zmieniając typowego gotyckiego złoczyńcę w fizyczne ucieleśnienie ludzkiej pychy, przywołane do życia dzięki nauce. Nie da się ukryć, że do stworzenia współczesnej ekranizacji powieści Guillermo del Toro miał wyraźne predyspozycje. Meksykański reżyser baśń z grozą połączył już w filmie „Crimson Peak. Wzgórze krwi” z 2015 roku. Tym razem, pielęgnując swoje dziecięce marzenie, przeniósł na ekran mit o Prometeuszu, dodając do niego wszystkie atrybuty swojego momentalnie rozpoznawalnego już stylu – melodramat, emocjonalną głębię, fantastykę, ale i bogatą estetykę wizualną z gotyckimi motywami. Ta skrupulatna dbałość o szczegóły naturalnie przejawia się także w misternych kostiumach. Zainspirowane modą z lat 50. XIX wieku, suknie unoszą się za sprawą krynoliny opatentowanej w 1856 roku, spódnice mają kształt kopuły, dekolty i ramiona są bardziej zaokrąglone, a rękawy rozkloszowane i pełniejsze. Odrzucając ideały oświecenia XVIII wieku, tak jak del Toro odrzucił umieszczenie historii w czasach Mary Shelley, kostiumografka Kate Hawley przejęła naturę romantyków, pełną melancholii i historycznych odniesień i stworzyła projekty o gotyckim, ale dzięki zastosowaniu nieoczywistych barw i wzorów, wciąż nowoczesnym charakterze. Z ekranu na wybieg Siła horroru, romantyzmu w duchu łanićskiego przysłowia „ubi amor, ibi dolor” (gdzie jest miłość, tam jest ból), erotycznego skrępowania i obrazów śmierci i rozkładu jest dla projektantów wyjątkowo atrakcyjna szczególnie w okresach napięć gospodarczych i kulturowych. Na historycznej osi odrzucenie racjonalizmu i zafascynowanie historią, religią i oniryzmem możemy umiejscowić w latach 40. i 90. XIX w., a następnie 30. i 70. XX w. Współcześnie estetyka zaczęła wkraczać do mainstreamu ok. 2016 roku, a biorąc pod uwagę obecny trend na modę sprzed dekady, ponowne zainteresowanie romantyzmem zdaje się logicznym rezultatem mody cyklicznej. „Chociaż styl gotycki kojarzy się powszechnie z nastolatkami ubranymi na czarno i muzykami rockowymi, jest on również ważnym motywem we współczesnej modzie” – mówiła dr Valerie Steele, dyrektor Muzeum FIT w Nowym Jorku i kuratorka wystawy Gothic: Dark Glamour z 2008 roku. I choć zwykle występuje on w zgodzie z ponurym nastrojem jesieni, jego perwersyjną atrakcyjność dostrzec można tym razem także w sezonie wiosna-lato. Neowiktoriańskie rękawy typu leg o’mutton u Louis Vuitton, wysokie kołnierze z koronki u Erdem, spódnice z krynoliną u Wiederhoeft, gorsety typu overbust u Alexandra McQueena oraz perłowe naszyjniki choker Shushu/Tong. Inspiracje stylem gotyckim zadomowiły się u największych projektantów. „Miłość jest wieczna” Nie tylko nowe pokolenie projektantów wraca do gotyckich powieści, by za pomocą mody odkryć oblicza kobiecości współcześnie zepchniętych na margines. Andrew Mukamala, stylista i bliski przyjaciel Margot Robbie podczas trasy promocyjnej „Wichrowych wzgórz” całkowicie zanurzył się w trendzie na method dressing i tym samym przywrócił na czerwony dywan wiktoriański glamour. Zrobił to przy pomocy archiwalnej mody, szytych na zamówienie projektów haute couture i sentymentalnej biżuterii, często nawiązującej do pamiątek żałobnych upamiętniających ukochaną osobę, tak popularnych w XIX wieku. Jedną z największych sprzymierzeńców Mukamala okazała się Dilara Fındıkoğlu. Brytyjsko-Turecka projektantka, zwana często „nowym Alexander McQueenem”, ze swoich prowokacyjnych, bardzi zmysłowych wybiegów, z których każda opowiada jakąś historię, uczyniła już znak rozpoznawczy. Gotycka estetyka i teatralne sylwetki również nie są jej obce. Wystarczy wspomnieć kolekcję „Wenus z chaosu”, w której do głosu dopuściła boginie wyklęte. Tym razem, ponownie współpracując z Mukamalem, skorzystała z biografii samej Emily Brontë. Na londyńską premierę filmu stworzyła prześwitującą, dopasowaną do ciała sukienkę zdobioną plecionymi, syntetycznymi włosami, które nawiązywały do warkoczy z wiktoriańskiej biżuterii żałobnej. Na nadgarstku aktorka nosiła replikę bransoletki Charlotte Brontë, wykonanej po śmierci jej sióstr Emily i Anne. W Paryżu Margot zaszczyciła Miasto Świata w szytej na zamówienie sukni Chanel zaprojektowanej przez Matthieu Blazy'ego. Zainspirowana wiktoriańską modą z lat 70. XIX wieku, zamiast sylwetki o kształcie piramidy, modnej w pierwszej połowie epoki wiktoriańskiej, spódnica z turniurą podkreślała jedynie tył bioder. Wykonana jedwabiu, aksamitu i tkaniny faille, suknia z gorsetem w głębokim, winnym odcieniu bordo miała symbolizować namiętność i fatum między Catherine i Heathcliffem. Największe zamieszanie aktorka wywołała jednak w sukni Schiaparelli autorstwa Daniela Roseberry'ego. Inspirowana sylwetką 26. z pokazu kolekcji haute couture marki na sezon wiosna-lato 2026, zamiast elektryzującego kobaltu z koronki i czarnego aksamitu przechodziła w szkarłatną czerwień. Na ramiona Margot zarzuciła pelerynę, którą na planie filmu Poskromienie złośnicy nosiła Elizabeth Taylor. Prawdziwym wisienką na torcie stylizacji była jednak biżuteria: kultowy diament Taj Mahal w kształcie serca. Symbol zakazanego romansu, pożądania i skandalu, naszyjnik został podarowany Elizabeth Taylor przez Richarda Burtona, z którym dwukrotnie stanęła na ślubnym kobiercu - raz w 1964 i ponownie w 1975 roku. Co mówi o społeczeństwie w 2026 roku ponowna fascynacja epoką romantyzmu i powrót gotyckiego romansu? Z jednej strony to efekt wspomnianej już wyżej niepewności spowodowanej konfliktami zbrojnymi, presją ekonomiczną, huśtawkami na giełdzie i kontrowersyjnymi wynikami wyborów prezydenckich. Szczególnie młodzi ludzie z pokolenia Z chętnie wybierają chwilową uciekczkę od rzeczywistości jako formę przetrwania, a eskapizm znajdują w historiach tragicznych romansów i makabrycznych uczynków. Z drugiej, nawet w dobie sztucznej inteligencji i „doom scrollingu” motywy literatury gotyckiej pozostają niezwykle aktualne, a jednocześnie stanowią ramy do zgłębiania naszych lęków bez żadnych konsekwencji.
Styl lat 70.: Boho, dzwony i sztruks – oto trendy, które inspirują kobiety do dziś
Od dzwonów po kapelusze z szerokim rondem oraz masę sztruksu – dziś przegląd mody lat 70. nie budzi w nas już żadnego zdziwienia. To dowód na to, jak silny wpływ ten okres wciąż wywiera na nasze codzienne wybory stylizacyjne.
Lata 70. przyniosły nową wolność w wyrażaniu siebie, co sprawiło, że nie istniał jeden dominujący styl w kobiecej garderobie. Choć wciąż popularne były mikro-obcasy, które królowały w poprzedniej dekadzie, równie chętnie noszono sukienki maxi. W modzie były zarówno perfekcyjnie dopasowane garnitury, jak i kobiece spódnice, a buty na platformie stały się trendem obecnym także u mężczyzn. Jeśli chcecie szybko przypomnieć sobie najważniejsze trendy lat 70., przedstawiamy kultowe ubrania i dodatki dekady oraz kobiety, które nosiły w najbardziej stylowy sposób. W tym artykule: Moda lat 70.: najważniejsze cechy Jakie stylizacje były modne w latach 70.? Największe ikony stylu lat 70. To one wyznaczały trendy Najmodniejsze sukienki lat 70. Buty i dodatki noszone w latach 70. Moda lat 70.: najważniejsze cechy Lata 70. rozpoczęły się od kontynuacji stylu „hippie”, który dominował pod koniec lat 60. Kładziono nacisk na wszystko, co ręcznie robione – hipisi starali się, aby jak najwięcej ich ubrań i akcesoriów było tworzone samodzielnie, unikając wpływów mainstreamu. Ten styl szybko zauważyli projektanci, a patchwork oraz różne rodzaje haftów stały się głównymi trendami w modzie damskiej. Z upływem dekady moda lat 70. stała się coraz łatwiej dostępna. Wraz z szybszym tempem życia, kobiety miały coraz mniej czasu na szycie ubrań na miarę i zamiast odwiedzać krawca, zaczęły kupować gotowe ubrania z katalogów i domów towarowych. To właśnie wtedy trendy zaczęły zmieniać się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Jakie stylizacje były modne w latach 70.? W miarę jak kobiety w latach 60. i 70. zyskiwały coraz więcej wolności, znalazło to odzwierciedlenie w ich stylu. W latach 70. zaczęły nosić ubrania silnie inspirowane odzieżą męską – popularne stały się damskie spodnie i garnitury, które powoli zaczęły zastępować spódnice i sukienki w pracy. Spodnie przestały być akceptowalne tylko w domowym zaciszu, a ich noszenie na zewnątrz oznaczało przełomową zmianę w podejściu do mody damskiej. Okres od połowy do końca lat 70. nazywany jest "Erą Disco". Moda stała się wtedy krzykliwa i wyrazista. Pojawiły się błyszczące tkaniny, platformy i błyszcząca biżuteria – głównym celem było wyróżnienie się na parkiecie za pomocą stylizacji. W stylu disco obowiązywała zasada, że zmieniając strój, zmieniałaś swoją tożsamość. Pod koniec dekady, odzież sportowa zaczęła być postrzegana jako modna część garderoby lat 70. Za jedną z prekursorek trendu athleisure uważa się amerykańską projektantkę Normę Kamali, która wprowadziła do swojej oferty legginsy oraz topy bandeau, wynosząc stroje sportowe na salony. Największe ikony stylu lat 70. To one wyznaczały trendy Każda dekada mody ma swoje ikony i lata 70. nie stanowią wyjątku od tej reguły. Od nonszalanckiej elegancji Farrah Fawcett i jej niepowtarzalnych fryzur, przez Biankę Jagger ze Studia 54 i legendarną supermodelkę Iman, która zdominowała prawie wszystkie wybiegi, aż po Bogumiłę Wander (telewizyjną prezenterkę i ikonę polskiej mody lat 70.), bez wątpienia dziesięciolecie to było przepełnione dobrze ubranymi kobietami. Jej nazwisko wciąż jest wymieniane wśród najbardziej stylowych i eleganckich gwiazd lat 70. Aktorka nie tylko zapisała się w historii małego ekranu, ale wyglądem zdefiniowała sposób ubierania się całego pokolenia. Klasyczne koszule zapinane na guziki, jeansowe spodnie z wysokim stanem i fryzura, którą nazywano “Fawcett Flick” - stylu Farrah Farrah nie sposób pomylić z kimkolwiek innym. Można w zasadzie powiedzieć, że Bianca Jagger, urodzona w Nikaragui aktywistka, napisała na nowo zasady stylu lat 70., gdy na swój ślub z wokalistą zespołu The Rolling Stones założyła biały garnitur Savile Row. Bianca Jagger nie tylko nosiła trendy, ale wręcz nimi żyła. Była wychowanką Studio 54, przyjaźniła się ze sławnym Halstonem, odgrywała rolę modelki i muzy. Nosiła zarówno jedwabne turbany, jak i topy tuby; nic nie było poza granicami jej niepowtarzalnego stylu. Gdy projektant tej rangi co Yves Saint Laurent nazywa kogoś swoją „muzą”, trudno przejść obok takiej osoby obojętnie. Nic dziwnego, że wkrótce potem cała branża zachwyciła się urodą somalijskiej modelki, Iman. W latach 70. jej wyrafinowany wizerunek pojawiał się zarówno na łamach czołowych magazynów modowych, jak i na wybiegach takich marek jak Halston, Gianni Versace, Calvin Klein czy Donna Karan. Liza Minnelli znalazła się w centrum uwagi w 1972 roku za sprawą premiery filmu „Cabaret”, w którym wcieliła się w wrażliwą, lecz odważną Sally Bowles. Teatralny makijaż oraz dramatyczny bob, który prezentowała na ekranie, szybko stały się jej znakami rozpoznawczymi — wyraźnym przeciwieństwem naturalnej, dziewczęcej estetyki dominującej wówczas na wybiegach. Ten charakterystyczny styl pozwolił jej także zbudować własną pozycję gwiazdy, niezależnie od sławy jej matki, Judy Garland. Cheryl Tiegs, jedna z najbardziej rozpoznawalnych modelek lat 70., już w wieku 17 lat trafiła na okładkę amerykańskiego magazynu „Glamour”. Wraz z rosnącą popularnością jej charakterystycznego, sportowowego wizerunku zmieniły się także kanony urody całej dekady — miejsce drobnych sylwetek i fryzur pixie zajęła nowa generacja opalonych, promiennych i pewnych siebie amerykańskich it-girls. Debbie Harry kojarzona była z potarganymi włosami, czerwonymi ustami, rozkloszowanymi maxi i lamparcimi wzorami. Gdy przebój „Heart of Glass” zespołu Blondie podbił stacje radiowe, rzesze nastolatek zaczęły kopiować jej rockowo-punkowy styl. Nic w tym dziwnego — wizerunek Debbie Harry do dziś jest źródłem inspiracji. Najmodniejsze sukienki lat 70. Sukienka kopertowa W latach 70. kobiety stawiały na wygodę, dlatego dużą popularność zyskała sukienka kopertowa (wrap dress): komfortowa, a jednocześnie elegancka. Dawała więcej swobody niż sukienki maxi, sprawdzała się w pracy i łatwo było zmienić jej charakter z dziennego na wieczorowy, co czyniło ją bardzo uniwersalną. Kombinezon Alternatywą dla sukienek był w latach 70. damski kombinezon, często w intensywnych kolorach i noszony z butami na platformie, szczególnie na imprezy disco. Z czasem stał się też strojem na spotkania w domu, bo był wygodniejszy niż sukienka. Typowy fason miał nogawki dzwony i szerokie rękawy, podkreślające swobodny styl dekady. Buty i dodatki noszone w latach 70. Buty na platformie W latach 70. obowiązywała zasada „im większe, tym lepsze”, dlatego buty na platformie nosili zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Uznawane za symbol dekady, szczególnie wyróżniały się na dyskotekach, gdzie przyciągały uwagę i podkreślały efektowny charakter stylizacji. Chodaki W tym okresie chodaki nosili niemal wszyscy: od celebrytów po uczniów. Masywne, drewniane buty, sprowadzone z Europy do USA, szybko stały się modne i łączono je zarówno z dzwonami, jak i z sukienkami czy spódnicami. Ich uniwersalność sprawiła, że powstały nawet marki specjalizujące się wyłącznie w tym typie obuwia. Kapelusze z szerokim rondem Kapelusze z szerokim rondem dodawały stylizacjom boho lekkości i nonszalancji, osłaniając twarz i budując tajemniczy efekt. Były chętnie noszone przez ikony stylu, takie jak Brigitte Bardot czy Bianca Jagger, co tylko umocniło ich modowy status w tamtej dekadzie.
Od minispódniczki po geometryczne kroje. Moda lat 60. ukształtowała styl kobiet na dekady
Lata 60. przyniosły w modzie prawdziwą rewolucję. Po eleganckiej, uporządkowanej estetyce lat 50. przyszła dekada, która zerwała z zasadami i postawiła na wolność stylu. Nic dziwnego, że dziś z nostalgią wracamy do jej ikon – także dzięki serialom, które rozpalają wyobraźnię miłośników mody.
W tym artykule: Czym charakteryzował się styl lat 60.? To one były ikonami stylu lat 60. Płaszcz: must-have w szafie lat 60. Najmodniejsze sukienki w latach 60. Modne buty i dodatki w latach 60. Po epoce wąskich talii, wystawnych sukien i perfekcyjnie ułożonych fryzur moda lat 60. świadomie zerwała z dotychczasowymi regułami. Styl stał się manifestem buntu i odpowiedzią na gwałtowne przemiany społeczne oraz polityczne. To wtedy granice przestały obowiązywać – spódnice się skróciły, fryzury poszybowały w górę, a do codziennej garderoby weszły spodnie culotte, geometryczne wzory i pudełkowe sukienki, które do dziś pozostają aktualne. Co jeszcze zachwycało w modzie lat 60.? Czym charakteryzował się styl lat 60.? Moda lat 60. była pełna kontrastów i wyjątkowo swobodna – bez względu na płeć czy wiek. Kobiecy styl czerpał z trzech równoległych nurtów: elegancji odziedziczonej po latach 50., młodzieżowej rewolucji zapoczątkowanej przez Mary Quant oraz fascynacji kosmosem i kontrkulturowym stylem hippisów pod koniec dekady. Obok perfekcyjnie skrojonych garniturów pojawiały się jaskrawe kolory, psychodeliczne tie-dye, długie włosy i brody, ultrakrótkie spódnice u kobiet oraz tuniki i peleryny noszone przez mężczyzn – wizja, która jeszcze dekadę wcześniej wydawałaby się czystą fantazją. Moda lat 60. była bezpośrednim odbiciem gwałtownych przemian społecznych, które w tamtym czasie dominowały w debacie publicznej i przełamywały utrwalone konwencje ubioru. Projektowanie przestało być domeną dojrzałych elit, a jego centrum ciężkości przesunęło się w stronę rynku młodzieżowego, który po raz pierwszy zaczął dyktować trendy. Kobiety zaczęły eksponować ciało w niespotykanym dotąd stopniu, a światowa stolica mody przeniosła się z Paryża do Londynu. Symbolicznym zjawiskiem tej dekady był Swinging London – kulturowy fenomen skupiony wokół młodego pokolenia, hedonizmu i potrzeby rewolucji obyczajowej. Jego niekwestionowaną ikoną została Mary Quant, której proste, wyraziste i kolorowe projekty idealnie trafiały w potrzeby młodych ludzi dysponujących coraz większą siłą nabywczą. To jej przypisuje się spódnicę mini – jeden z najbardziej przełomowych projektów lat 60., który jednocześnie szokował i błyskawicznie zyskał ogromną popularność wśród kobiet. Wraz z triumfem minispódniczek do mody lat 60. wkroczyły także odważniejsze materiały. Nowe tkaniny syntetyczne – akryl, poliester czy połyskujące PCV – na stałe zadomowiły się w pracowniach projektantów, którzy coraz chętniej sięgali po inspiracje pop-artem i wizją kosmicznej przyszłości. U schyłku dekady nastąpił jednak wyraźny zwrot stylistyczny. Spódnice zaczęły sięgać połowy łydki, a z czasem także długości maxi – również w modzie lat 60. w Polsce. Zmiana ta wiązała się z popularnością estetyki hippisowskiej, która przyniosła ze sobą zamsz, opaski na głowę, długie płaszcze, koraliki oraz ręcznie wykonywaną odzież. To one były ikonami stylu w latach 60. Od spektakularnych fryzur typu „beehive” noszonych przez Brigitte Bardot po geometryczne wzory lansowane przez Mary Quant – ikony mody lat 60. nadały tej dekadzie niepowtarzalny charakter. Był to czas girlsbandów, pierwszych supermodelek i wyrazistych it-girls, których styl do dziś pozostaje punktem odniesienia dla Alexy Chung i innych współczesnych ikon mody. Jackie Kennedy Na początku lat 60., jeszcze zanim świat zachwycił się Swingującym Londynem, modową ikoną została Jacqueline Kennedy, Pierwsza Dama Stanów Zjednoczonych. Jej znakiem rozpoznawczym były dopasowane garsonki ze spódnicą oraz perfekcyjnie dobrane dodatki, które towarzyszyły jej podczas kampanii prezydenckiej i krótkiej kadencji jej męża. Kobiety na całym świecie inspirowały się jej nienaganną, kobiecą elegancją – ołówkowymi spódnicami, sukienkami o linii A i płaszczami od czołowych projektantów, uzupełnianymi białymi rękawiczkami, perłami i kapeluszem. Audrey Hepburn Audrey Hepburn do dziś pozostaje jedną z najważniejszych ikon stylu lat 60. Na początku dekady – podobnie jak Jacqueline Kennedy – stawiała na eleganckie garsonki ze spódnicą, które uzupełniała wyrafinowanymi dodatkami, takimi jak rękawiczki i kapelusze. Z czasem jednak jej wizerunek zaczął się zmieniać. W połowie lat 60. aktorka sięgnęła po intensywne kolory i krótkie sukienki, a w „Jak ukraść milion” zachwyciła okularami przeciwsłonecznymi w duchu space age, geometrycznym bobem i wyrazistą kreską eyelinera. Wiele jej stylizacji na stałe zapisało się w historii mody – od projektów Huberta de Givenchy’ego dla filmu „Śniadanie u Tiffany’ego” po legendarną czarną suknię z otwierającej sceny. Jane Birkin Trendy przychodzą i odchodzą, ale styl Jane Birkin nigdy nam się nie znudzi. Zamiłowanie aktorki do beztroskiej klasyki i jej leseferyzm przyniosły jej natychmiastowe uznanie na całym świecie, a charyzma i beztroski, francuski styl ubierania się oczarowały Serge'a Gainsbourga. No i trzeba przyznać, że nikt nigdy nie nosił torebek-koszyków tak stylowo, jak ona. Brigitte Bardot To właśnie Brigitte Bardot ukształtowała wyobrażenie o francuskim stylu. Sprawiła, że wysokie, nonszalanckie upięcia i efekt kontrolowanego nieładu we włosach stały się obiektem pożądania kobiet, a jej naturalna pewność siebie działała jak magnes. Mało kto przypuszczał, że jej idealnie nieidealna grzywka pozostanie tak samo inspirująca także ponad sześć dekad później. Twiggy Moda damska lat 60. nie istnieje bez Twiggy. Jedna z największych muz w historii błyskawicznie awansowała do rangi supermodelki – wszystko za sprawą charakterystycznych, gęstych rzęs i chłopięcej fryzury, stworzonej przez Leonarda, legendarnego fryzjera gwiazd. W mgnieniu oka stała się symbolem całej dekady – natychmiast rozpoznawalna, pojawiała się wszędzie: od sitodruków Andy’ego Warhola po torby na zakupy M&S. Płaszcz: must-have w szafie z lat 60. Wełniany płaszcz W kobiecej garderobie lat 60. nie mogło zabraknąć ciepłego, wełnianego płaszcza. Charakterystyczne fasony rezygnowały z podkreślonej talii na rzecz lekko rozkloszowanej linii A. Z biegiem dekady – podobnie jak w przypadku sukienek – długość płaszczy stopniowo się skracała, a modele sięgały kolan lub kończyły się tuż nad nimi. Projektanci chętnie igrali z proporcjami, sięgając po przeskalowane kołnierze, duże guziki i wyraziste klapy kieszeni, a także odważniej operowali kolorem – od pasteli i ecru po drobną kratkę. Płaszcz winylowy W latach 60. młode pokolenie projektantów zaczęło odkrywać możliwości nowoczesnych tworzyw sztucznych i włókien syntetycznych, takich jak winyl czy nylon. Sięgano po materiały, które były praktyczne, łatwe w pielęgnacji i komfortowe, czego efektem stały się m.in. winylowe płaszcze – chętnie noszone także przez Twiggy. Najmodniejsze sukienki w latach 60. Sukienka typu shift Sukienki typu shift uchodziły za luźną propozycję na co dzień – idealną do miasta czy na plażę, choć ze względu na krótką długość rzadko pojawiały się w biurowych stylizacjach. Były lekko dopasowane w górnej części, bez rękawów i ozdobione wyrazistymi wzorami i stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych fasonów mody lat 60. Sukienka babydoll Początek rewolucji seksualnej wyzwolił kobiety, a wygoda stała się dla wielu z nich ważniejsza niż podkreślenie sylwetki. Luźne w talii i krótkie sukienki babydoll były symbolem buntu i stały się bardzo popularne również w latach 70. Modne buty i dodatki w latach 60. Kozaki stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów mody lat 60., zdobywając popularność w połowie dekady. Początkowo dominowały białe modele na niskim obcasie, sięgające kolan, jednak z czasem projektanci zaczęli eksperymentować zarówno z kolorami, jak i formą. Przez całe lata 60. fascynacja francuską nową falą w kinie konsekwentnie przenikała do świata mody i kształtowała aktualne trendy. Jednym z paryskich dodatków, które na stałe weszły do kobiecych garderób, był beret – element stylu szczególnie kojarzony z Brigitte Bardot, która uczyniła z niego swój znak rozpoznawczy.