„Kobiety częściej czują smutek, mężczyźni – złość i wycofanie”. Maja Chaudhuri o depresji w związku [WYWIAD]
10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, To moment, w którym warto przypomnieć sobie, że o psychikę należy dbać tak samo jak o ciało. To także czas, by mówić głośno o depresji – chorobie, która coraz częściej dotyka ludzi niezależnie od wieku, płci czy sytuacji życiowej. Mimo rosnącej świadomości, wciąż bywa bagatelizowana, mylona ze „złym nastrojem” lub „lenistwem”.
O tym, czym naprawdę jest depresja, jak wpływa na relacje, gdzie przebiegają granice wsparcia i jak rozmawiać z osobą, która doświadcza kryzysu psychicznego, rozmawiam z Mają Chaudhuri – psycholożką, seksuolożką, terapeutką schematów i certyfikowaną psychoterapeutką poznawczo-behawioralną, założycielką poradni Rozwiąż Mnie. Na co dzień edukuje na profilu @rozwiaz.mnie oraz stronie www.rozwiazmnie.pl, oswajając tematy tabu i pokazując, że troska o zdrowie psychiczne jest formą odwagi, a nie słabości. Julia Adydan: Zacznijmy od podstawowego pytania — jak najprościej wyjaśnić, czym jest depresja i czym nie jest? Maja Chaudhuri: Depresja jest zaburzeniem nastroju, które wpływa na wiele aspektów funkcjonowania człowieka. Aby ją stwierdzić, muszą być spełnione konkretne kryteria diagnostyczne – dotyczące zarówno objawów, jak i czasu ich trwania. Do podstawowych objawów należą: obniżony nastrój, utrata przyjemności z rzeczy, które wcześniej cieszyły, wycofanie z aktywności oraz zwiększona męczliwość i spadek energii. Dodatkowo pojawiają się objawy jak: zaburzenia snu i apetytu, poczucie winy, niska samoocena, problemy z pamięcią i koncentracją, spadek libido, a także myśli, plany lub nawet zachowania samobójcze. Objawy te muszą utrzymywać się co najmniej dwa tygodnie, przez większość dni. To nie jest więc chwilowy spadek nastroju, gorszy dzień czy reakcja na stresującą sytuację. Depresja to stan utrzymujący się dłużej, który znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie. Moje pokolenie często słyszało, że gdy czujesz się gorzej, wystarczy wyjść na spacer, pobiegać czy „zająć się czymś”. Coraz częściej jednak mówimy o tzw. depresji wysoko funkcjonującej, gdy ktoś wypełnia obowiązki, ale wewnętrznie czuje się źle. Jakie objawy powinny nas zaniepokoić i skłonić do szukania pomocy? W wysoko funkcjonującej depresji spotkamy się z takimi samymi objawami jak w typowej depresji: spadkiem nastroju, brakiem przyjemności, problemami ze snem, jedzeniem, obniżonym poczuciem własnej wartości (często poczucie bycia niewystarczająco dobrą), myślami rezygnacyjnymi. Na zewnątrz osoba wydaje się sobie radzić z codziennym życiem, jednak wewnętrznie zmaga się z objawami depresji i cierpi. Czyli osoba w wysoko funkcjonującej depresji może nie spełniać kryterium wycofania się z aktywności. Czasem wręcz są to osoby, które zachowują się nadaktywnie – przejawiają zachowania perfekcjonistyczne, są odbierane jako pracoholicy. Może pojawić się tutaj sporo maskowania, sprawiania wrażenia, że wszystko jest w porządku. Osoby z wysokofunkcjonującą depresją często same nie wiedzą, że są chore, bo „przecież działają”. Mogą bagatelizować problemy, uważać, że są związane ze stresem. Otoczenie zwykle ich nie podejrzewa o problemy – widzi sukcesy, uśmiech, aktywność. Często dopiero kryzys (np. wypalenie, załamanie emocjonalne, choroba) ujawnia prawdziwy stan. Warto wsłuchiwać się w siebie i nie ignorować złego samopoczucia, które utrzymuje się dłuższy czas. Statystyki mówią, że depresja dotyka około 4 milionów Polaków. Jak wpływa na relacje i codzienne funkcjonowanie par? To bardzo szerokie pytanie. Dużo może zależeć od tego, jaka była relacja przed pojawieniem się depresji: czy partnerzy potrafili się komunikować, wyrażać emocje, wspierać, jak radzili sobie z trudnościami. Im trudniej było wcześniej w tych obszarach, tym trudniej będzie teraz. Specyfikę wpływu na relacje będą też zmieniać dodatkowe czynniki jak np.: inne problemy zdrowotne, sytuacja finansowa, posiadanie dzieci lub innych osób pod opieką. Depresja może sprawić, że partnerzy oddalają się od siebie (również fizycznie), spędzają mniej czasu razem, mniej się ze sobą komunikują. U obu osób może pojawić się poczucie winy – chory obwinia się za to, że „psuje” relację, a partner za to, że nie potrafi pomóc. Z drugiej strony – jeśli relacja była bliska i oparta na zrozumieniu, często to właśnie ona staje się przestrzenią, w której pojawia się realne wsparcie i poczucie bezpieczeństwa. A jeśli podejrzewam, że mój partner lub partnerka może mieć depresję – jakie sygnały powinny mnie zaniepokoić? Przede wszystkim – obniżony nastrój i wycofanie z aktywności, które kiedyś sprawiały radość. Brak kontaktu ze znajomymi, unikanie spotkań, obojętność wobec rzeczy, które wcześniej cieszyły. Problemy ze snem, zmiany w apetycie, obniżona samoocena, wypowiadanie negatywnych myśli o sobie lub o przyszłości – to wszystko mogą być sygnały ostrzegawcze. Czasem widać to subtelnie: ktoś zaczyna mówić, że „nic nie ma sensu”, że „i tak nic się nie zmieni”. Albo przestaje dbać o siebie, o dom, o codzienność. Może wycofać się z robienia bliższych i dalszych planów na przyszłość. Warto wtedy zareagować – spokojnie, z troską, bez oceniania. Czy osoba bez wykształcenia psychologicznego może wprost powiedzieć partnerowi, że podejrzewa u niego depresję? Jak najbardziej. To nie jest wtrącanie się – to wyraz troski. Warto jednak mówić spokojnie i z empatią, np.: „Martwię się o Ciebie. Zauważyłam, że ostatnio jesteś przygnębiony. Może dobrze byłoby porozmawiać z kimś, kto mógłby pomóc – co o tym myślisz?”. Niestety, wokół zdrowia psychicznego wciąż istnieje duże tabu i stygmatyzacja. Jeśli ktoś ma objawy grypy, zapytamy odruchowo: „Byłeś już u lekarza?”. Gdy boli nas ząb – nie wahamy się iść do dentysty. Ale gdy zauważamy u kogoś pogorszenie samopoczucia psychicznego, często boimy się zareagować – jakby to był temat wstydliwy. A przecież troska o zdrowie psychiczne powinna być równie naturalna, jak troska o fizyczne. Dlatego warto mówić otwarcie, ale z szacunkiem. Nie w formie ataku: „coś ci odbiło”, „idź do lekarza po jakieś pastylki” – bo takie słowa tylko pogłębiają wstyd i stygmatyzację. Niestety, terapia wciąż bywa tematem tabu. Co zrobić, gdy bliska osoba mówi, że „poradzi sobie sama” i nie chce pomocy? Depresja może mieć różne nasilenie – od łagodnego po ciężki. Przy łagodnych objawach ktoś może faktycznie próbować samodzielnie zadbać o siebie – np. czytając książki samopomocowe, słuchając podcastów, korzystając ze specjalnych aplikacji, wsparcia bliskich, wprowadzając drobne zmiany. Pamiętajmy, że nie każdy ma dostęp do specjalistów zdrowia psychicznego. Ale jeśli objawy utrzymują się dłużej, nasilają się albo wręcz pogarszają – konieczna jest pomoc specjalisty. Warto rozmawiać o tym spokojnie. Pokazać, że terapia to nie wstyd, ale forma troski o siebie. Można podesłać artykuły, podcasty, filmy edukacyjne, powiedzieć: „Zobacz, to może Ci pomóc”. Ale nie naciskać – presja często wywołuje opór. Warto też pytać o to, jakie osoba z depresją widzi dla siebie rozwiązania: „Jeśli nie terapia, to co według ciebie mogłoby pomóc?”. Jak możemy okazać dobre wsparcie bliskiej osobie, nie biorąc wszystkiego na siebie? Najlepiej zapytać wprost: „Czego teraz ode mnie potrzebujesz?”. Czasem będzie to rozmowa, czasem obecność, czasem konkretna pomoc – np. wspólne zaplanowanie dnia czy towarzyszenie w drobnych aktywnościach. Ważne, by nie oceniać, nie dawać złotych rad typu „wszystko będzie dobrze” czy „idź pobiegaj”. Oczywiście aktywność fizyczna jest zalecana, ale sposób, w jaki to powiemy, ma ogromne znaczenie. Chodzi o znalezienie rozwiązań, które faktycznie osobie z depresją pomogą. Nie bagatelizujmy i nie umniejszajmy emocjom i problemom drugiej osoby. Pamiętajmy o prostych, ale bezcennych w relacji słowach „Jestem obok. Jeśli będziesz mnie potrzebować, jestem tutaj”. Gdzie przebiega granica między wsparciem a przejęciem odpowiedzialności za drugą osobę? Jeśli zaczynamy czuć, że musimy kogoś uratować, że to my odpowiadamy za jego zdrowie i samopoczucie – to sygnał ostrzegawczy. To nie nasza rola, a takie przekonanie może prowadzić do wypalenia emocjonalnego. Pomagajmy, ale nie wyręczajmy w czymś co druga może zrobić samodzielnie lub zrobienie tego było by dla niej funkcjonalne. To ważne z perspektywy wzmacniania sprawczości osoby w depresji. Przykład: czym innym jest powiedzieć: „Usiądźmy razem, poszukajmy terapeutów, zobaczysz, który ci odpowiada”, a czym innym – „Umówiłam cię na 18:00 do tego psychologa”. Jeśli czujemy narastające i pogłębiające się zmęczenie, frustrację, brak równowagi, zaniedbanie własnych potrzeb– to znak, że wzięliśmy na siebie za dużo. Jak rozmawiać o trudnych tematach – np. o obowiązkach, emocjach czy spadku libido – tak, by nie ranić? Warto pamiętać o bezpiecznej komunikacji – mówić o sobie, a nie o drugiej osobie. Używać komunikatów „ja”, unikać słów „zawsze”, „nigdy”. Na przykład: „Wiem, że teraz jest ci bardzo ciężko, ale chciałem/chciałam porozmawiać o porządku. Chaos w domu wpływa na mnie, trudno mi się skupić na pracy, a to dla mnie ważne. Może pomyślimy, jak to rozwiązać razem?”. Polecam zgłębić np.: zasady „Porozumienia bez przemocy” Marshalla Rosenberga. Jak pielęgnować czułość w związku, kiedy jedna z osób zmaga się z depresją i libido spada? Bliskość to nie tylko seks. To przytulenie, dotyk, trzymanie za rękę, pocałunek. Osoba z depresją często nadal potrzebuje kontaktu fizycznego, ale może nie mieć ochoty na współżycie. Warto o tym rozmawiać i jasno ustalić, że bliskość nie musi prowadzić do seksu. Często w parach pojawia się obawa, że jeśli zaczniemy się przytulać, to musi się to „czymś skończyć”. To błędne myślenie. Uświadomienie sobie, że bliskość może przybierać różne formy, daje poczucie bezpieczeństwa i odbudowuje więź. A czy depresja może wynikać z toksycznej relacji? I czy po rozstaniu może po prostu „zniknąć”? Bywa, że czynniki relacyjne mają duży wpływ, ale to nie działa tak prosto, że „koniec związku = koniec depresji”. Rozstanie to też trudne doświadczenie – strata, żałoba, niepewność. Nawet jeśli źródłem cierpienia był związek, po jego zakończeniu pojawia się emocjonalny koszt, który również trzeba przepracować. Czy istnieje jakiś schemat wychodzenia z depresji, punkty przełomowe? To proces – bardzo indywidualny. W terapii poznawczo-behawioralnej mamy określone protokoły pracy, w których znajdziemy m.in.: aktywizację behawioralną (czyli powrót do aktywności), praca nad myślami i przekonaniami, przerwanie błędnych kół podtrzymujących depresję, testowanie nowych zachowań i sposobów radzenia sobie. Ale nie ma jednego, spektakularnego przełomu. Najważniejsze są małe kroki: pierwszy spacer po tygodniach, pojawienie się neutralnych myśli zamiast wyłącznie negatywnych, większa energia. To właśnie te małe zmiany są prawdziwym światełkiem w tunelu. Czy depresja różni się u kobiet i mężczyzn? Tak - depresja może różnie wyglądać u kobiet i u mężczyzn, choć podstawowe objawy (smutek, utrata energii, anhedonia, problemy ze snem, myśli samobójcze itd.) są podobne. Kobiety częściej mówią o smutku, poczuciu winy czy bezradności, natomiast u mężczyzn częściej pojawia się drażliwość, złość, wycofanie lub ucieczka w pracę czy alkohol. Mężczyźni rzadziej proszą o pomoc, bo od dziecka słyszą, że muszą być silni – przez co depresja często pozostaje u nich nierozpoznana. To jeden z powodów, dla których mężczyźni są częściej ofiarami samobójstw. Dlatego tak ważne jest, by uczyć chłopców i dorosłych mężczyzn, że proszenie o wsparcie to nie słabość, lecz odwaga, a rozmowa o emocjach może uratować życie. Jakie mity dotyczące depresji wciąż się powtarzają? Przede wszystkim – że „depresji kiedyś nie było”, że to lenistwo, wynik słabości albo brak wdzięczności. Albo że „każdy ma gorsze dni, to normalne”. To błędne myślenie. Depresja nie jest chwilowym spadkiem nastroju, tylko chorobą, która realnie wpływa na funkcjonowanie. Nie przechodzi po dwóch dniach i wymaga wsparcia i leczenia różnych specjalistów.
Mental decluttering to najważniejszy trend wellness 2025. Poleca go między innymi Mel Robbins
Chociaż mowa o "odgracaniu”, wcale nie chodzi o wiosenne porządki w stylu Marie Kondo. To zachowania, które pomogą ci uporządkować myśli i wyjść ze starych kolein. Czyli zacząć wszystko od nowa.
W tym artykule: Zidentyfikuj źródła mentalnego chaosu Negatywne myśli? Nie dopuszczaj do nich Praktykuj cyfrowy detoks Zadbaj o fizyczną przestrzeń Praktykuj mindfulness i medytację Prowadź dziennik Ustal priorytety i deleguj obowiązki Ile razy dziennie łapiesz się na negatywnych myślach (zwłaszcza tych krytycznych wobec siebie) lub przez natłok bodźców czujesz się zupełnie wyczerpana? Mental decluttering pomoże ci zrobić porządek w głowie i ruszyć z życiem do przodu. 1. Zidentyfikuj źródła mentalnego chaosu Pierwszym krokiem do oczyszczenia umysłu jest zrozumienie, co go zaśmieca. Może to być nadmiar obowiązków, negatywne myśli, toksyczne relacje czy nieuporządkowane cele. Zapisz wszystko, co przychodzi Ci do głowy i przeanalizuj, co można wyeliminować lub uprościć. 2. Negatywne myśli? Nie dopuszczaj do nich W jednym z podcastów Mel Robbins, coachka, autorka bestsellerów i guru wellbeingu przyznała, że nie pozwala sobie na ngatywne myśli. Gdy w jej głowie pojawiaja się ruminacje, natychmiast je zatrzymuje. “Zapętlanie się w negatywne myśli może doprowadzić do depresji i sprawia, co zostalo udowodnione, że problemy staja się większe. Gdy zaczynam myślec negatywnie, odliczam 5,4,3,2,1 lub mówię do siebie: a co, jesli wszystko się ułoży?”. Brzmi łatwo i chyba takie jest. 3. Praktykuj cyfrowy detoks Zbyt duża ilość informacji i ciągła obecność w mediach społecznościowych mogą prowadzić do mentalnego przeciążenia. Spróbuj ograniczyć czas spędzany przed ekranem, wyłącz powiadomienia i zaplanuj dni bez mediów społecznościowych. Pozwoli to Twojemu umysłowi odpocząć i skupić się na tym, co naprawdę istotne. 4. Zadbaj o fizyczną przestrzeń Bałagan w otoczeniu często przekłada się na bałagan w głowie. Sprzątanie biurka, pokoju czy mieszkania może mieć pozytywny wpływ na Twoje myślenie i samopoczucie. Prosta zasada „mniej znaczy więcej” działa również w kontekście mentalnym. 5. Praktykuj mindfulness i medytację Mindfulness, czyli uważność, to doskonały sposób na uporządkowanie myśli i zredukowanie stresu. Regularna medytacja pomaga wyciszyć umysł, zwiększyć świadomość i poprawić koncentrację. Już kilka minut dziennie może przynieść znaczące efekty. 6. Prowadź dziennik Zapisanie swoich myśli, planów i emocji na papierze pomaga uporządkować je i lepiej zrozumieć. Może to być klasyczny dziennik, lista rzeczy do zrobienia czy codzienne zapisywanie trzech rzeczy, za które jesteś wdzięczny. 7. Ustal priorytety i deleguj obowiązki Nie wszystko musisz robić sam. Naucz się mówić „nie” i delegować zadania, które nie wymagają Twojego bezpośredniego zaangażowania. Skoncentruj się na tym, co naprawdę ważne i co przynosi Ci największą wartość.
Te filmy o depresji trzeba obejrzeć. 10 tytułów, które otwierają oczy i poruszają do głębi
Depresja to temat, który coraz częściej pojawia się w kinematografii. Przedstawiamy 10 filmów, które wnikliwie ukazują różne aspekty tej choroby, pomagając widzom lepiej ją zrozumieć.
Współczesne kino coraz częściej porusza trudne tematy, takie jak depresja. Reżyserowie konfrontują nas z bohaterami, którzy nie tylko walczą z niską samooceną, pesymizmem, bezsennością, zaburzeniami odżywiania, ale też z ukrytymi głębiej syndromami depresji. Filmy te pomagają zrozumieć, jak wygląda życie osób zmagających się z tą chorobą, jakie mają myśli i emocje. Wiele z nich opartych jest na prawdziwych historiach lub inspiruje się doświadczeniami osób cierpiących na depresję. Oto 10 produkcji, które w szczególny sposób przedstawiają zmagania z tą chorobą. "Samotny mężczyna" (2009) Film Toma Forda to subtelna opowieść o izolacji, samotności i pustce. Główny bohater, 52-letni profesor literatury (w tej roli fenomenalny Colin Firth), traci miłość swojego życia. W tych trudnych chwilach towarzystwa dotrzymuje mu przyjaciółka z dawnych lat. Debiut słynnego projektanta porównywano (a to wielki komplement) do poetyckiego kina Wong-Kar-Waia. Reżyserowi udało się stworzyć uniwersalną opowieść o godzeniu się z samotnością, którą wszyscy odczuwamy. Co ciekawe, w filmie kładziono nacisk na kostiumy oraz architekturę okresu lat 60. XX wieku, scenografię wykonała ekipa współpracująca przy serialu Mad Men. "Melancholia" (2011) Lars von Trier przyznał się, że cierpi na depresję, po premierze filmu Melancholia na Festiwalu Filmowym w Cannes. "Mam takie tygodnie, gdy rano nie mogę wyjść z sypialni i przestają na mnie działać nawet najsilniejsze leki" - mówił na konferencji. Dzięki osobistym doświadczeniom duńskiemu reżyserowi udało się stworzyć przejmujący film o pustce i strachu przed śmiercią. Sumą wszystkich lęków jest planeta Melancholia, która zmierza w kierunku Ziemi i zwiastuje zagładę ludzkości. "Przerwana lekcja muzyki" (1999) Film oparty na autobiograficznej książce Susanny Kaysen przedstawia doświadczenia młodej kobiety zamkniętej w zakładzie psychiatrycznym. Susanna (Winona Ryder) trafia do szpitala po próbie samobójczej. Tam spotyka Lisę (Angelina Jolie), charyzmatyczną pacjentkę, która wydaje się być wolna od wszelkich norm społecznych. Film ukazuje skomplikowane relacje między kobietami w ośrodku i ich różne sposoby radzenia sobie z chorobami psychicznymi. Angelina Jolie zdobyła za swoją rolę Oscara. "Manchester by the Sea" (2016) Obraz przedstawia mężczyznę, który po tragicznej stracie mierzy się z depresją i poczuciem winy. Lee Chandler (Casey Affleck) po śmierci swojego brata zmuszony jest powrócić do rodzinnego miasta, gdzie musi zaopiekować się siostrzeńcem. Jednocześnie mierzy się z bolesnymi wspomnieniami. Film ukazuje, jak żałoba i depresja mogą zmienić człowieka oraz jak trudne jest odbudowanie życia po stracie. "Genialny klan" (2001) Film Wesa Andersona to nie tylko komediodramat o dysfunkcyjnej rodzinie, ale także wnikliwe spojrzenie na depresję, niespełnione ambicje i trudne relacje międzyludzkie. "Genialny klan" opowiada historię trójki dorosłych dzieci – byłych cudownych dzieci, które jako dorośli nie potrafią odnaleźć się w rzeczywistości. Chas, Margot i Richie, mimo wcześniejszych sukcesów, mierzą się z poczuciem pustki, rozczarowaniem i emocjonalnymi blokadami. Najbardziej dramatycznym momentem filmu jest próba samobójcza jednego z bohaterów, która unaocznia skalę jego cierpienia. W charakterystycznym dla Andersona stylu melancholia miesza się z absurdalnym humorem, a pastelowe kadry kontrastują z wewnętrznym chaosem postaci. "Genialny klan" pokazuje, że depresja może dotknąć nawet tych, którzy z pozoru mają wszystko – talent, sukces i uznanie. "Godziny" (2002) To opowieść o trzech kobietach, z trzech różnych epok, które łączy jedna książka - "Pani Dalloway". Wszystkie są nieszczęśliwe i ukrywają swoje problemy pod maską normalności. Film stał się głośny m.in. dzięki spektakularnej metamorfozie, której poddała się Nicole Kidman. Za rolę przytłoczonej myślami samobójczymi Virginii Woolf otrzymała Oscara. "Przekleństwa niewinności" (1999) Jeden z najważniejszych filmów Sofii Coppoli będący ekranizacją głośnej powieści Jeffreya Eugenidesa. To opowieść o trudnym okresie dojrzewania pięciu sióstr, które zamieszkują typowe amerykańskie przedmieścia. Trzymane pod kloszem dziewczęta wzbudzają ogromne zainteresowanie chłopców z sąsiedztwa. Gdy najmłodsza z sióstr, trzynastoletnia Cecilia, popełnia samobójstwo, fascynacja chłopców pogłębia się... Coppola w mistrzowski sposób filmuje wnętrza sypialni nastolatek, dziewczęce bibeloty (flakony, pamiętniki, pluszowe misie) i wszechogarniającą pustkę. Całości dopełnia mroczna ścieżka dźwiękowa francuskiego duetu Air. "Trzy kolory: niebieski" (1993) Trzy kolory: Niebieski jest pierwszą częścią słynnej trylogii Krzysztofa Kieślowskiego. Trzydziestotrzyletnia Julie (Binoche) traci w wypadku samochodowym córeczkę i męża, wybitnego kompozytora. Po nieudanej próbie samobójczej, zrywa więzy z otaczającymi ją dotychczas ludźmi, opuszcza piękny wiejski dom i postanawia żyć w zawieszeniu. Wszystko zmienia się, kiedy odkrywa, że jej mąż miał kochankę, która jest w ciąży. Film otrzymał w sumie siedem nagród, między innymi Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji w 1993 roku i Cezara dla Juliette Binoche jako najlepszej aktorki w 1994 roku. "Powrót do Garden State" (2004) Film Zacha Braffa to współczesna interpretacja klasycznego "Absolwenta" z 1967 roku, ukazująca proces odnajdywania własnej tożsamości po latach życia w emocjonalnym odrętwieniu. Historia rozpoczyna się, gdy Andrew (Zach Braff) wraca do rodzinnego miasta na pogrzeb swojej matki. Powrót ten wiąże się nie tylko ze stawieniem czoła przeszłości, ale także z decyzją o odstawieniu antydepresantów, które towarzyszyły mu przez wiele lat. W trakcie tej podróży przypadkowo poznaje Sam (Natalie Portman), ekscentryczną dziewczynę, która również zmaga się z własnymi trudnościami. Dzięki niej Andrew zaczyna otwierać się na świat i na nowo uczy się nawiązywać relacje. "Powrót do Garden State" to historia o tym, że nie zawsze trzeba szukać sensu życia w wielkim świecie – czasem odpowiedzi można znaleźć tam, skąd się pochodzi. "Birdman" (2014) Film o depresji aktora, którego prześladuje rola superbohatera z przeszłości. Kiedy po latach upokorzeń w trzeciorzędnych produkcjach dostaje propozycję zagrania w ambitnej sztuce jest już wrakiem człowieka. Nęka go też tytułowe ptaszysko - Birdman. Film Alejandra Gonzáleza Iñárritu to w zasadzie historia z wątkami autobiograficznymi. Odtwórca głównej roli - Michael Keaton sam wcielił się przecież w rolę Batmana.
3 znaki zodiaku, które najlepiej radzą sobie z jesiennym dołem
Jesień. Liście spadają, dni się skracają, a nastroje idą w dół jak temperatura za oknem. Większość ludzi snuje się po domach z kubkiem herbaty, próbując odpędzić melancholię. Ale niektórzy znakomicie odnajdują się w tej porze roku, jakby smutek, deszcz i wiatr działały na nich jak Red Bull. Kto to taki?
Strzelec, Wodnik i Koziorożec to te osoby, które po prostu nie mają czasu na jesienną melancholię. Strzelec zamienia każdą kałużę w przygodę, Wodnik w filozoficzną refleksję, a Koziorożec w kolejny cel do odhaczenia. Więc jeśli widzisz kogoś, kto biega po deszczu, rozważa sens istnienia pod parasolem albo z dumą ogłasza, że właśnie zrealizował swoje plany na październik – to właśnie oni. Możesz ich albo podziwiać, albo uznać za szaleńców, ale jedno jest pewne: jesień ich nie pokona! Strzelec Strzelec i jesienny dół? Zapomnij! Strzelec ma w sobie tyle energii, że nie zdoła jej stłumić nawet największy spadek ciśnienia. Kiedy ty marzysz o tym, żeby przespać cały dzień, Strzelec już planuje wycieczkę do lasu, bo „przecież liście wyglądają tak pięknie, kiedy są mokre”. Radzi sobie z brakiem słońca, wprowadzając w swoje życie więcej ruchu. Wycieczki, choćby tylko do pobliskiego parku, to jego ratunek. Siność za oknem w ogóle nie odbiera mu chęci do życia. Wręcz przeciwnie – traktuje to jak wyzwanie. A kiedy zaproponujesz mu wieczór pod kocem z Netfliksem, popatrzy, jakbyś była z innej planety: „Serio? Chodźmy biegać w mżawce!”. Strzelec zawsze ma w zanadrzu plan B, jeśli plan A nie wypali. Zamiast się załamywać, że plany piknikowe poszły z wiatrem, zorganizuje planszówki z sąsiadami albo zapisze się na kurs szydełkowania. Dla niego teraz można robić rzeczy, na które latem szkoda było czasu. I tak, Strzelec naprawdę potrafi z entuzjazmem powiedzieć: „Znowu leje? Idealny dzień na nową przygodę!”. Które znaki najbardziej lubią erotyczne zabawki a które ich nie znoszą Wodnik Wodnik to taki typ, który zamiast dołować się, że pada i wieje, zaczyna rozmyślać nad sensem istnienia kropli wody. Dla niego jesienna melancholia to raczej powód do filozoficznej kontemplacji niż dołowania się. Nie płacze nad krótszymi dniami, tylko tworzy playlisty z muzyką, która „idealnie współgra z rytmem wichury” i szuka ofiary do intelektualnej dyskusji przy świecach. Wodnik nie jest znakiem, który tryska anergią. Ale właśnie jesienią, gdy reszta zodiaku chowa się pod kocem, on szuka nowego hobby. Może zapisać się na warsztaty ceramiki, zacząć pisać poezję albo tworzyć artystyczne kolaże z opadłych liści. Może się wziąć za malowanie portretów, mimo że nigdy wcześniej nie trzymał w ręku pędzla czy dać się porwać przepisowi na upieczenie sękacza. Takie odjazdowe nowe projekty całkowicie go pochłaniają. Wodnik na ogół nie wpada więc w marazm. A jeśli już, to bywa, że wręcz celebruje chandrę. Wreszcie może zanurzyć się w świecie własnych myśli. Sięga po książki, podcasty albo próbuje zrozumieć, dlaczego „ciemność to też część życia”. Horoskop na listopad 2024. "Skorpionie, masz szansę wyjść na prowadzenie. Skoro jesteś faworytką, skorzystaj z tego, co jest ci oferowane" Koziorożec Melancholia jesienna? Pff, proszę cię. Dla Koziorożca jesień to po prostu kolejny etap w roku, który trzeba produktywnie wykorzystać. Podczas gdy inni tworzą listę „najlepszych filmów na doła”, Koziorożec planuje swoje cele na czwarty kwartał i zastanawia się, jak zwiększyć produktywność w długie, ciemne wieczory. To ten typ, który zamiast narzekać na deszcz, z dumą oznajmia, że przeczytał już trzy książki o rozwoju osobistym i zaczął biegać o 5 rano – „bo przecież trzeba dbać o kondycję”. Koziorożec ma jedną misję – działać. I to bez względu na porę roku. Poza tym nie ma złej pogody, są tylko niewłaściwe ubrania, prawda? Radzi sobie z depresją i brakiem słońca, wprowadzając do swojego życia jeszcze więcej dyscypliny i rutyny. Kiedy dni stają się krótsze, Koziorożec robi listę rzeczy do zrobienia, tak aby nie było czasu na rozmyślanie „o pierdołach”. Crossfit, plany na przyszły rok, rozbudowa garażu – to wszystko trzyma go w ryzach, kiedy pogoda nie sprzyja dobremu nastrojowi. Koziorożec uznaje, że jedynym lekiem na smutek jest pójść naprzód, więc nawet jeśli nie ma ochoty wstać z łóżka, to znajdzie sposób, żeby się zmusić.
Julia Wieniawa o zdrowiu psychicznym w "Dzień Dobry TVN": "Miałam wyrzuty sumienia, że uczestniczę w napędzaniu tego kolorowego niedoścignionego życia"
Julia Wieniawa odwiedziła dzisiaj studio „Dzień Dobry TVN”, aby porozmawiać o swoim nowym singlu oraz o zdrowiu psychicznym.
Julia Wieniawa mówi o strachu przed sięganiem po pomoc Podczas rozmowy z psycholożką Joanną Flis, Julia wyznała, że kiedy przechodziła przez trudniejsze chwile, krępowała się szukać wsparcia. „Bo się bałam. Bo się wstydziłam” – przyznała. „Miałam ostatnio wyrzuty sumienia, że sama uczestniczę w napędzaniu tego cudownego, kolorowego, pięknego, niedoścignionego życia” - dodała. Joanna Flis zachęciła widzów, by mówili o swoich uczuciach otwarcie i zwracali uwagę na bliskich, którzy mogą potrzebować pomocy, ale nie wiedzą, jak o nią poprosić. Nowy singiel Wieniawy, „Nic nie zmieni?”, powstał we współpracy z Fundacją UNAWEZA Martyny Wojciechowskiej w ramach projektu „MŁODE GŁOWY”, który wspiera młodych ludzi w dbaniu o zdrowie psychiczne. „Wierzę, że muzyka ma ogromną moc oddziaływania i może otwierać trudne rozmowy” – powiedziała Wieniawa. – „Każdy z nas ma prawo czuć się słabo i nie ma w tym nic złego.” Nowy singiel, wyznania na Instagramie i plany na przerwę Wieniawa niedawno podzieliła się z fanami na Instagramie trudnym okresem, przez który przechodzi. Odbiór jej szczerości był niesamowity – fani dziękowali artystce za odwagę i za to, że pokazała, iż nawet ona, osoba publiczna, zmaga się z podobnymi problemami. Julia postanowiła pójść krok dalej i w podcaście „Młode głowy” opowiedziała o swoim perfekcjonizmie i presji, którą sama na siebie nakłada, co tylko pogłębiło jej kryzys. „Mam tak wiele i nagle płaczę chyba częściej niż kiedykolwiek. Chyba to nie w tym powinien znajdować się sens życia i szczęście” – powiedziała. View oEmbed on the source website W związku z tym Julia Wieniawa zapowiedziała przerwę od kariery. W rozmowie z Radiem Eska zdradziła, że planuje na jakiś czas zniknąć z mediów i wyjechać z Polski, by odpocząć i zregenerować siły. „Na chwilę wyjeżdżam, muszę odpocząć od wszystkiego, nawet od ludzi tutaj w Warszawie. Chcę wrócić z nową energią twórczą” – zapowiedziała artystka.
Hangxiety - jak w krzywym zwierciadle. Dlaczego nas to spotyka i czy ten stan powinien martwić?
Irlandczycy mają swój „The Fear”, Amerykanie „Sunday Scaries”, wreszcie - kto nie słyszał o moralniaku, czyli tzw. kacu moralnym. Hasło hangxiety, czyli hangover (kac) i anxiety (lęk) zdobywa popularność w sieci. Choć temat zdecydowanie nie jest nowy.
W tym artykule: Jak w krzywym zwierciadle: czym jest hangxiety? Zabawa z wysokim rachunkiem: skąd bierze się hangxiety? Do (drugiego) dna: czy dzięki hangxiety, możemy dowiedzieć się czegoś o sobie? Jak walczyć z hangxiety? Po wyjściu do baru ze znajomymi na drugi dzień obudziłam się około 4 nad ranem, zlana zimnym potem. Miałam wrażenie, że serce wyskoczy mi z piersi. Czułam niewytłumaczalny strach, jakby coś miało się za chwilę stać, ale sama nie do końca wiedziałam co. Zwymiotuję, zemdleję, a może to zawał? Kręciło mi się w głowie, a myśli gnały jak szalone. Zdołałam zwlec się z łóżka pod chłodny prysznic, który pozwolił mi zasnąć. Niestety nie na długo. Już po kilku godzinach obudził mnie ścisk w żołądku i uczucie paniki. Dzień zmarnowany. Wpisałam do wyszukiwarki: kołatanie serca, poty, drżenie rąk, nieokreślony niepokój i to poczucie zażenowania (najczęściej sobą). Spokojnie, to hangxiety (hangover + anxiety), czyli niepokój jaki czujemy dzień po imprezie, której towarzyszyły „procenty”. Czy powinien nas ten stan martwić? Jak w krzywym zwierciadle: czym jest hangxiety? Hangxiety jest jak dobry nastrój na kredyt, krzywe zwierciadło, które zniekształca każdy nasz ruch i każde wypowiedziane przez nas słowo, szpila wsadzona nam przez kogoś, kto wie najlepiej, czego się boimy – nasz mózg. A ten zwykle nie jest dla nas łaskawy i chętnie podzieli się flashbackami z poprzedniego wieczoru. - Po każdej takiej zakrapianej imprezie myślę, że już nigdy nie wyjdę z domu – mówi Zuzanna. Wraz z ilością wypitego alkoholu przechodzę kolejne etapy – od nieśmiałej introwertyczki po opowiadającej o swoich najbardziej prywatnych sprawach jakiejś obcej dziewczynie w damskiej toalecie. Jeszcze całe szczęście, gdy okaże się nieznajomą, której więcej nie zobaczę. Gorzej, gdy powtarza się to na np. imprezach firmowych. A moją ofiarą staje się pani z HR-ów, którą mijam potem codziennie na korytarzu. Wspomnienia te są jednak przetrawione przez nas umysł, więc nie zawsze wydarzenia i zachowania zapamiętaliśmy tak, jak to możliwe. Automatycznie jednak budzą wyrzuty sumienia, z którymi każdy radzi sobie inaczej. Kasia za to na tzw. kacu oprócz obietnic, że już nigdy nie tknie alkoholu, na drugi dzień „sprząta” wyrzuty sumienia – dosłownie. – Dzień po piciu dopada mnie jakieś poczucie własnej beznadziejności i słabości. Wstaję wtedy z zamiarem zmiany swojego życia – biorę prysznic, robię nadgorliwą pielęgnację, którą na co dzień bagatelizuję, sprzątam cały dom, idę na trening, planuję zapisać się na lekcje języka, tak jakbym chciała wymazać chaos poprzedniego dnia. Michał też koncentruje się na porządkach – w sieci. Po alkoholu dopada go zwykle chęć odezwania się do niewidzianego kilka lat znajomego, nadmiernie emocjonalne wiadomości (także standardowo do swojego eks) i zbyt ekstatyczne relacje w social mediach, które chciałby „odwidzieć”. – Nie wiem skąd mi się to bierze, ale natychmiastowe przejrzenie telefonu po wstaniu to już tradycja. Może powinienem wyłączać telefon na czas takich wyjść – zastanawia się. Zabawa z wysokim rachunkiem: skąd bierze się hangxiety? Z badań wynika, że lęki po spożyciu alkoholu dotyczą około 12 proc. społeczeństwa. Wstyd, zażenowanie, odtwarzanie w głowie migawek z poprzedniego wieczoru, czy gorączkowe szukanie pocieszenia u innych uczestników spotkania - te typowe objawy hangxiety, nomen omen, podlane są całym zestawem objawów ze strony ciała, które dodatkowo potęgują ten nieprzyjemny stan. Ale skąd właściwie bierze się lęk po piciu alkoholu i czy można mu zapobiec? - Alkohol należy do grupy substancji nazywanych depresantami, spowalniających układ nerwowy. W efekcie m.in. co szczególnie istotne w temacie hangxiety, doświadczamy zniesienia potrzeby kontroli, czy analizy naszych działań. Kiedy my świetnie się bawimy, nasz organizm przeżywa prawdziwą rewolucję, za którą niestety musimy w pewien sposób zapłacić dnia następnego – tłumaczy Weronika Lewicka, psychoterapeutka, terapeutka uzależnień i seksuolożka z warszawskiego ośrodka Mental Spot. - Z perspektywy biologii, użycie substancji, która wpływa na nasz układ GABA-ergiczny (czyli hamujący neurony), poziom serotoniny czy dopaminy - jednym słowem całej biochemii układu nerwowego, powoduje nadmierny wyrzut neuroprzekaźników, które zapewniają nam pożądany „haj”. „To trochę tak, jakbyśmy wzięli ten lepszy nastrój na kredyt, który spłacić musimy biologicznym dołkiem. Możemy wtedy odczuwać fizjologiczne objawy stresu, takie jak drżenie rąk, szybsze bicie serca, czy spłycony oddech”. To również wynik zmodyfikowania codziennych zachowań: rytuałów dotyczących diety i snu. Niepokojący bodziec z ciała, który może być na przykład efektem wypłukania z organizmu elektrolitów, czy zwykłego zmęczenia. Dla części osób będzie to wystarczające do zapoczątkowania reakcji lękowej - dodaje Weronika Lewicka. - Zmieniony pod wpływem działania alkoholu, naturalny przepływ i balans neuroprzekaźników, będzie nasilał stres psychiczny, co połączone ze wstydem, gonitwą myśli na temat poprzedniego wieczoru, może skutkować nawet myślami o charakterze prześladowczym. Do (drugiego) dna: czy dzięki hangxiety, możemy dowiedzieć się czegoś o sobie? Hangxiety to według ekspertki mieszanka, która łączy to, co jest skutkiem wyczerpania organizmu z zaburzoną biochemią mózgu. - A na to wszystko nałożony jest jeszcze filtr naszej indywidualnej osobowości – tłumaczy psychoterapeutka. – Na tzw. strach dnia następnego szczególnie narażone są osoby, które na co dzień zmagają się z zaburzeniami lękowymi lub depresyjnymi. Nawet, jeśli nie do końca zdają sobie z tego sprawę. - Zaczynam myśleć poważnie o całkowitej rezygnacji z alkoholu. Na co dzień jestem introwertyczną perfekcjonistką. Od jakiegoś czasu każde wyjście zakrapiane nawet minimalną ilością alkoholu urządza mi psychiczną gehennę następnego dnia, gdy przewijam taśmę pamięci, analizuję, każde słowo w poszukiwaniu czegoś, czym mogłam się zbłaźnić. Zaczynam unikać ludzi, z którymi tam rozmawiałam, albo żarliwie ich przepraszam, co tylko pogłębia mój spadek samooceny – opowiada Zuzanna. - W takim przypadku nie w samym alkoholu szukałabym źródła lęków, choć ten oczywiście je potęguje. Nadmierne hangxiety powinno skłonić do zastanowienia się nad poziomem samoakceptacji. Oczywiście, każdy z nas ma inaczej ustawione punkty kontroli - tłumaczy Weronika Lewicka. Weźmy na przykład „chlapnięcie” niestosownym żartem. Większość z nas szybko przejdzie nad tym do porządku dziennego. Dla osoby, która dużą część życia psychicznego poświęca na autoanalizę i sprawdzanie czy spełnia swoje standardy, sytuacja taka będzie o wiele trudniejsza do zniesienia. Im bardziej na co dzień jest niepewna, zdyscyplinowana, a wręcz surowa dla siebie, tym ciężej wybaczyć jej sobie chwilę słabości. Moim zdaniem, warto wtedy zasięgnąć pomocy psychologicznej – dodaje. Jak walczyć z hangxiety? Jeśli dopadło cię hangxiety, warto zadbać o organizm. Odpowiednie nawodnienie, sen, a także posiłek pełen wartościowych składników odżywczych to podstawa. Dla ukojenia nerwów warto przejść się na długi spacer i mieć z tyłu głowy, że to… niedługo minie. Ciało odpocznie i odzyska balans, a wraz z nim do normy wróci też nastrój. Następnym krokiem jest przyjrzenie się swoim nawykom. Najlepiej zrobić to, kiedy hangxiety odpuści, bo doskonale wiemy, ile znaczy „więcej już nie piję” wypowiedziane zaraz po doświadczeniu pierwszych objawów kaca. Tu warto zastanowić się, do czego służy nam alkohol - czy wypijany łapczywie podczas spotkania ma przełamać trudności w kontaktach z innymi, a może po prostu daje poczucie rozluźnienia, którego tak szukamy w tym zabieganym świecie? Warto podkreślić, że nie ma bezpiecznej dla zdrowia ilości alkoholu, co jest oficjalnym stanowiskiem WHO. Najnowsze badania podważają też zasadność słynnej lampki czerwonego wina „na serce”. Rachunek zysków i strat jest w tym przypadku jednoznaczny. Czy więc nie lepiej po prostu przestać pić? Samo postanowienie najczęściej niestety nie wystarczy i nie ma to nic wspólnego ze słabą psychiką czy brakiem silnej woli. - Jeśli jednak ktoś, mimo tego, że zawsze źle się po alkoholu czuje, dalej po niego sięga, to moja optyka zmienia się bardziej w kierunku przyglądania się stylowi używania tej substancji. Jeśli doświadczamy stanów przytłaczających, ciężkich, które atakują obraz samego siebie i dobrostan, czyli szkody związane z piciem alkoholu ewidentnie przewyższają korzyści, a my mimo wszystko kontynuujemy to zachowanie, to nie jest nawet pomarańczowa, a już czerwona lampka. Powtarzanie czegoś, co nam ewidentnie szkodzi, co z resztą sami zauważamy, jest alarmujące. Widzę tu wskazanie do konsultacji z psychologiem, psychoterapeutą czy nawet psychiatrą - mówi ekspertka. Być może odczuwanie hangxiety to jest ten moment, kiedy organizm domaga się swoich potrzeb i dobitnie sugeruje w swoim języku, co mu nie służy. Warto więc nauczyć się go słuchać, by nie stał się dla nas językiem obcym.
Prokrastynacja – choroba czasów asap-ów, lęku, narcyzmu, ADHD i smartfonów
- O prokrastynacji mówi się jako o tendencji do odkładania zadań i obowiązków na później, ale może być symptomem głębszych problemów psychicznych i emocjonalnych – mówi Karolina Lea Jarmołowicz, psycholożka i psychoterapeutka z Ośrodka Psychoterapii Centrum, która pomaga mi przeanalizować zjawisko, z którym zgłasza się do jej gabinetu coraz więcej pacjentów.
W tym artykule: Prokrastynacja – co to? Prokrastynacja – przyczyny, kto jest na nią narażony? Odwlekanie tego, co nieuchronne - nowa choroba cywilizacyjna? Prokrastynacja - jakie symptomy powinny nas zaniepokoić? Czy i jak walczyć z prokrastynacją? Metoda „Eat that frog” i wiele innych – techniki zarządzania czasem Prokrastynacja – co to? To zjawisko łatwo bagatelizować. Wieczne spóźnianie się, przekładanie spotkań i zadań na później, piętrzące się obowiązki na liście rzeczy z dopiskiem: „pilne”, równe górze prania odwlekanej „na jutro”. Roztrzepanie, spontaniczność, luz, słodkie lenistwo – ma swój urok. Dopóki nie sprawia, że tracimy pracę, zawalamy ważne dla nas rzeczy i nie popycha w otchłań lęku i ciągłego napięcia. Gdzie leży granica między niefrasobliwym: „Pomyślę o tym jutro!” Scarlett O'Hary, bohaterki „Przeminęło z wiatrem” do psychicznego zaburzenia i depresji? Prokrastynacja to zjawisko bardzo powszechnie omawiane w sieci i jedno z najczęściej wymienianych przez pacjentów gabinecie Karoliny Lei Jarmołowicz. - O prokrastynacji mówi się jako tendencji do odkładania wszystkiego na później. Jest zjawiskiem powszechnie znanym w kulturze popularnej. Ale ja byłabym ostrożna w jego bagatelizowaniu - mówi. - Jest to pewien styl funkcjonowania jednostki w różnych obszarach życia, ale może być symptomem głębszych problemów psychicznych i emocjonalnych ze złością, niepokojem i bezradnością w tle - tłumaczy. Prokrastynacja – przyczyny, kto jest na nią narażony? Według psycholożki z Ośrodka Psychoterapii Centrum prokrastynacja nierzadko wiąże się z nadmiarowym lękiem i z zaburzeniami lękowymi doprowadzającymi do unikania sytuacji wywołujących napięcie. – Często takie działanie jest strategią, która tymczasowo zmniejsza niepokój, ale w dłuższej perspektywie prowadzi do wzrostu napięcia. Bywa też, że wraz z prokrastynacją pojawiają się stany obniżonego nastroju i depresyjne, które często wiąże się z brakiem energii, motywacji i poczuciem beznadziejności. W kontekście depresji, prokrastynacja może wynikać z trudności w mobilizacji do działania oraz z poczucia, że wykonanie zadania nie przyniesie satysfakcji ani poprawy nastroju - mówi. Czy istnieje grupa ludzi predestynowana do prokrastynacji? Według K. Lei Jarmołowicz najczęściej dotyka osób z niską samooceną, które mogą unikać zadań, obawiając się, że nie są wystarczająco kompetentne, aby je wykonać. Ale może być też mechanizmem ochronnym przed negatywną oceną samego siebie, co charakteryzuje też osobowości narcystyczne. Do prokrastynacji może prowadzić również nadmierny perfekcjonizm. - Osoby dążące do perfekcji mogą bać się, że nie wykonają zadania wystarczająco dobrze, co prowadzi do paraliżu i odwlekania działań. W takiej sytuacji, prokrastynacja staje się mechanizmem obronnym przed obawą nieosiągnięcia wygórowanych nierealnych nierzadko standardów – tłumaczy psychoterapeutka. Osoby odwlekające zadania i zawalające terminy najczęściej jednak spotykają się z zarzutami nieumiejętności organizacji pracy. - Niektórzy rzeczywiście mogą mieć trudności z zarządzaniem czasem, co często wiąże się z deficytami w zakresie samoregulacji, które mogą być związane z zaburzeniami neuropsychologicznymi, takimi jak ADHD, gdzie prokrastynacja jest wynikiem trudności w utrzymaniu uwagi i planowaniu działań – wyjaśnia Jarmołowicz. Odwlekanie tego, co nieuchronne - nowa choroba cywilizacyjna? Choć hasło „prokrastynacja” wydaje się być nowym zjawiskiem, od wieków jest dokumentowana w literaturze i filozofii. Karolina Lea Jarmołowicz popularność zjawiska prokrastynacji w ostatnich latach przypisuje większemu zainteresowaniu psychologią, a kluczowe czynniki wiąże z nowoczesnym stylem życia i wyzwaniami współczesnej cywilizacji. – Myślę, że ta popularność to wynikowa wzrostu presji i oczekiwań społecznych. Współczesny świat stawia przed nami wysokie wymagania dotyczące sukcesu zawodowego, edukacyjnego i osobistego. Presja, by osiągać wyniki na wysokim poziomie, może prowadzić do ogromnego lęku i tłumionej złości, wstydu, co z kolei sprzyja prokrastynacji jako formie unikania tych obciążeń emocjonalnych. Nie bez powodu nazywamy te czasy „narcystycznymi” – bez uznawania ograniczeń innych i swoich - mówi. - Druga rzecz to technologia i media społecznościowe, które oferują nam nieskończoną ilość rozpraszaczy. Łatwość dostępu do informacji i rozrywki sprawia, że ludzie są bardziej podatni na prokrastynację. Stała obecność smartfonów ułatwia odkładanie ważnych zadań na później, na rzecz przeglądania mediów społecznościowych czy grania w gry. Praca zdalna i elastyczne godziny pracy stają się coraz bardziej powszechne, co z jednej strony daje większą wolność, ale z drugiej strony może utrudniać utrzymanie dyscypliny i efektywnego zarządzania czasem. Brak stałej struktury dnia może sprzyjać odkładaniu obowiązków - wylicza ekspertka. Winą obarcza też współczesną kulturę, która promuje natychmiastową gratyfikację - przyzwyczajenia do szybkiego zaspokajania potrzeb i oczekiwań. Jak wyjaśnia, w porównaniu z natychmiastowymi nagrodami, długoterminowe cele, które wymagają wysiłku i cierpliwości, mogą wydawać się mniej atrakcyjne. Prokrastynacja - jakie symptomy powinny nas zaniepokoić? Eksperci ostrzegają, że rozpoznawanie niepokojących symptomów zarówno w kontekście zdrowia psychicznego, jak i fizycznego jest kluczowe dla wczesnej interwencji i zapobiegania poważniejszym problemom. Co powinno nas zaniepokoić? - W obszarze psychicznym to na pewno zmiany nastroju - częste, intensywne lub nagłe wahania nastroju, które wpływają na funkcjonowanie codzienne; zmniejszenie zainteresowania interakcjami społecznymi, unikanie przyjaciół lub sytuacji społecznych; Znaczne i nieoczekiwane zmiany w apetycie lub wadze, które nie są związane z dietą czy chorobą; problemy ze snem (chroniczne bezsenność lub nadmierna senność), chroniczne uczucie zmęczenia lub brak energii, nawet po odpoczynku; poczucie, że sytuacja jest bez wyjścia, stałe uczucie smutku i pustki; zaburzenia koncentracji, nadmiarowy lęk, częste uczucie podenerwowania - wylicza Karolina Lea Jarmołowicz. - W obszarze fizycznym naszą uwagę powinny zwrócić nowe lub nasilające się bóle, które nie mijają i są nietypowe, nagłe problemy z równowagą, mową, widzeniem, słuchem lub koordynacją; trudności z oddychaniem, nagłe osłabienie mięśni lub trudności z wykonywaniem codziennych czynności. Jeżeli zauważysz u siebie lub u bliskiej osoby jakikolwiek z wymienionych symptomów, które są trwałe, nasilają się, wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie, powodują znaczący dyskomfort emocjonalny lub fizyczny - zalecam szybkie skonsultowanie się z odpowiednim specjalistą. Wczesne rozpoznanie i interwencja mogą znacząco przyczynić się do lepszych wyników leczenia i szybszego powrotu do zdrowia – radzi psychoterapeutka. Czy i jak walczyć z prokrastynacją? Świadomość i rozpoznanie przyczyn, czyli zrozumienie, jakie są źródła uporczywych tendencji, są niezwykle ważne. Pomocnym może okazać się skorzystanie z psychoterapii, aby odkryć i przepracować problemy leżące u podstaw tych zachowań, skupiając się bardziej na pracy nad samooceną i lękiem, które nierzadko stoi za prokrastynacją. - Zrozumienie jej przyczyn i odpowiednie interwencje mogą znacząco poprawić jakość życia i funkcjonowanie osoby. Jeśli prokrastynacja staje się chroniczna i wpływa negatywnie na różne obszary życia, warto zasięgnąć pomocy specjalisty, aby dokładnie zdiagnozować problem i opracować skuteczne strategie radzenia sobie – radzi Jarmołowicz. Co możemy zrobić samodzielnie? - Jeżeli nasi rodzice i szkoła nie nauczyła nas priorytetyzowania i nie mamy też dobrze ustawionych celów, które są już bodźcem do pojawienia się motywacji to możemy korzystać z wielu metod i technik behawioralnych opartych na wzmacnianiu pozytywnych zachowań, co może pomóc w przełamywaniu cyklu prokrastynacji – tłumaczy Karolina Lea Jarmołowicz. Metoda „Eat that frog” i wiele innych – techniki zarządzania czasem Oto kilka najbardziej popularnych i skutecznych metod organizacji czasu pomocnych w priorytetyzowaniu zadań: 1. Metoda GTD (Getting Things Done) - Metoda opracowana przez Davida Allena, która skupia się na klarownym zdefiniowaniu zadań i projektów oraz regularnym przeglądzie ich postępu według schematu: zbieranie, przetwarzanie, organizowanie, przeglądanie, działanie. 2. Macierz Eisenhowera (Macierz Priorytetów) - Technika pomagająca w priorytetyzacji zadań na podstawie ich pilności i ważności, kategoryzowaniu ich według etykiet: „pilne i ważne”, „ważne, ale niepilne”, „pilne, ale nieważne”, „niepilne i nieważne”. 3. Metoda Pomodoro - Technika opracowana przez Francesco Cirillo, polegająca na podziale pracy na interwały czasowe (zwane "pomodoros"), zazwyczaj po 25 minutach, z krótkimi przerwami. Wybierz zadanie, które chcesz wykonać. Ustaw zegarek na 25 minut. Pracuj nad zadaniem, a następnie zrób 5-minutową przerwę. Po czterech "pomodoros" zrób dłuższą przerwę (15-30 minut). 4. Blokowanie czasu (Time Blocking). Metoda polegająca na przydzielaniu określonych bloków czasu na konkretne zadania lub aktywności: planowanie, kategoryzacja, eliminacja rozpraszaczy. 5. Metoda SMART: Technika ustalania celów, aby były Specyficzne, Mierzalne, Osiągalne, Realistyczne i Terminowe. 6. Metoda ABCDE: Technika priorytetyzacji zadań na podstawie ich znaczenia i pilności. A: Najważniejsze zadania, które muszą być wykonane natychmiast. B: Zadania ważne, ale mniej pilne niż "A". C: Zadania, które są przyjemne do wykonania, ale nie mają dużego wpływu na cele. D: Zadania do delegowania. E: Zadania do eliminacji. 7. Metoda 2-minutowa: technika opracowana przez Davida Allena jako część metody GTD, polegająca na natychmiastowym wykonywaniu zadań, które zajmują mniej niż 2 minuty. Szybka decyzja: Jeśli zadanie można wykonać w mniej niż 2 minuty, zrób to od razu. Unikaj odkładania – natychmiastowe wykonanie krótkich zadań pomaga zmniejszyć ilość pracy do wykonania później. 8. Metoda "Eat That Frog" – jedna z najbardziej znanych technika opracowana przez Briana Tracy'ego, sugerująca rozpoczęcie dnia od najtrudniejszego zadania (tzw. "żaby"). Co to znaczy? Zidentyfikuj najtrudniejsze i najważniejsze zadanie na dany dzień. Zjedz "żabę", czyli wykonaj to zadanie na początku dnia, zanim przejdziesz do innych prostszych zadań. Ta metoda pozwala poczuć smak sprawczości i zachęca do podejmowania kolejnych zadań. Karolina Lea Jarmołowicz, psycholożka i psychoterapeutka o orientacji integracyjnej, humanistycznej. Członek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz Stowarzyszenia INTRA. Założycielka Ośrodka Psychoterapii Centrum.
Taco Hemingway pierwszy raz tak szczerze o depresji. W walce o zdrowie psychiczne pomogła mu Iga Lis. „Całe życie trzymałem to w sobie”
W sobotę, 22 czerwca, Taco Hemingway zagrał solowy koncert na PGE Narodowym. Wyprzedane show artysty kolejny raz okazało się niezwykłym widowiskiem, które na pewno zapisze się w historii polskiej muzyki. Raper wykorzystał wyjątkowy koncert, aby publicznie opowiedzieć o swoich zmaganiach z depresją. Ze sceny apelował do fanów, by zawsze szukali pomocy i wsparcia u innych osób.
Taco Hemingway o depresji: „Spałem po kilkanaście godzin dziennie” Po czterech latach Taco Hemingway powrócił na PGE Narodowy, choć tym razem po raz pierwszy z solowym koncertem. Artysta kolejny raz zapełnił stadion w Warszawie, gdy 22 czerwca zagrał finałowe show trasy promującej album „1-800-OŚWIECENIE”. Taco przygotował dla fanów wiele niespodzianek, w tym gościnne występy wyjątkowych artystów – Darii Zawiałow, Edyty Bartosiewicz czy Bedoesa 2115. Raper połączył się nawet za pomocą transmisji z koncertującym równocześnie w Chorzowie Dawidem Podsiadło. Chwilę przed zakończeniem koncertu Taco Hemingway zdobył się na szczere wyznanie. Chcąc przełamać tabu dotyczące zdrowia psychicznego, raper opowiedział o depresji, z którą zmaga się od pewnego czasu. — Spałem po paręnaście godzin na dobę. Zrobiłem coś, czego nigdy w życiu nie zrobiłem, czyli po prostu powiedziałem to moim bliskim. Nie chciałem tego wyciągać, bo pomyślałem sobie: "Każdy ma swoje życie, każdy ma swoje ciężary, nie chcę komuś zrzucać bagaż", ale przysięgam, że było już tak źle, że musiałem — powiedział raper. Taco Hemingway pierwszym polskim artystą z miliardem odtworzeń na Spotify Taco Hemingway zdradził, że w zmaganiach z depresją pomogła mu rodzina W dalszej części artysta apelował do zgromadzonych, by nie ukrywali swojego bólu i zawsze szukali pomocy, jak i wsparcia bliskich osób. Zawsze powiedzcie to swoim ludziom, jak macie depresję. Błagam was, bo to naprawdę coś, co wykańcza. Nikomu się tego nie powie, bo się myśli, że nie chcesz kogoś stresować, ale ludzie, którzy są wokół ciebie, chcą to usłyszeć. Chcą wiedzieć, co się dzieje — stwierdził. Na koniec wyznał, że bliscy okazali mu wielkie wsparcie podczas jego zmagań z depresją. Jedną z osób, która pomogła mu w zmaganiach ze zdrowiem psychicznych, była jego partnerka, Iga Lis. — Teraz to powiedziałem i wszyscy się mną zaopiekowali. I rodzice i Iga i siostra. Wszyscy i przyjaciele [...] Kocham was wszystkich i pamiętajcie, nie bądźcie z tym nigdy sami, proszę was, nie warto — podsumował artysta. .
Jak wygląda terapia u psychologa: na czym polega psychoterapia i kto jej potrzebuje?
Jak wybrać najlepszą psychoterapię? I czy to na pewno dla mnie? Terapia u psychologa często dodaje skrzydeł, ale bywa też kulą u nogi i przez lata utrudnia wzięcie odpowiedzialności za swój los. Psychoterapeutka Agnieszka Popiel podpowiada, jak mądrze korzystać z terapii.
W tym artykule: Rodzaje psychoterapii i czas trwania Czym się kierować przy wyborze terapeuty? Do kiedy chodzić na terapię? Psychoterapia: czy może zaszkodzić? Rodzaje psychoterapii i czas trwania Ktoś od kilkunastu lat jest na terapii, wypróbował już behawioralno-poznawczą, systemową, ustawienia Hellingera, spotykał się z coachem, był na warsztatach pewności siebie – co Pani o tym myśli? Agnieszka Popiel: Pomijając to, co myślę o wymienionych nurtach terapii, bo np. ustawienia Hellingera są jakąś pomyłką, to przede wszystkim robi mi się bardzo smutno. Jeśli traktujemy psychoterapię jako specjalistyczną formę rozwiązywania problemów, to wygląda na to, że ta osoba przez tak długi czas nie otrzymała pomocy. W świetle dostępnej wiedzy i mojego doświadczenia uważam, że coś tu jest nie tak. Ile powinna trwać psychoterapia? To zależy od nurtu i problemu. W psychoterapii poznawczo-behawioralnej mogą wystarczyć trzy miesiące – kilkanaście spotkań, by rozwiązać problem. Gdy mamy do czynienia z poważnymi zaburzeniami psychicznymi czy osobowościowymi – zwykle potrzeba dwóch lat, czasem więcej, ale na pewno nie kilkanaście. Tak długa terapia, bez względu na to, w jakim nurcie była prowadzona, to porażka psychoterapeutów i systemu pomocy pacjentowi. Zdarza się, że kilka lat po zakończeniu takiego leczenia pacjent doświadcza jakichś zawirowań i wraca na dwa-trzy spotkania, by wyprostować różne rzeczy, ale tego nie traktujemy już jak regularnej psychoterapii. Właściwie co złego jest w tym, że ludzie latami, raz w tygodniu, rozmawiają z terapeutą? Mam znajomą, która tak robi. „Jedni chodzą na masaż, ja na psychoterapię” – mówi. Zadałabym sobie dwa pytania. Pierwsze: jak to się dzieje, że jeśli chcę porozmawiać z kimś o życiu, to nie idę do przyjaciółki, męża, mamy, babci czy cioci? Co się stało z moimi bliskimi? Bo spotkania z osobą, której płacę za to, że jest, słucha mnie i wnosi coś w moje życie, jest już daleko posuniętą profesjonalizacją. Jeśli ktoś mówi, że chodzi do psychoterapeuty, bo nie ma z kim porozmawiać o swoich zmartwieniach, to jednocześnie oznacza, że terapia nie pomogła mu rozwiązać życiowego problemu, jakim jest brak bliskich. Była nieskuteczna. I z tym wiąże się drugie pytanie: kiedy coś nazywamy psychoterapią? Gdy mamy do czynienia ze specjalistyczną metodą pomocy, która wymaga wiedzy i umiejętności oraz prowadzi do pożądanego celu, a może kiedy ktoś przedstawia się jako psychoterapeuta i mówi: „Rozmowa ze mną kosztuje tyle i tyle”? Dziś psychoterapeutą może nazwać się każdy, nie ma ochrony tego zawodu. Jest za to cały obszar terapii niefachowej. I chyba nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak jest ogromny. Czym się kierować przy wyborze terapeuty? Jak znaleźć odpowiedniego psychoterapeutę? Osobę, która naprawdę może nam pomóc? Namawiałabym do sprawdzenia dokumentu, który potwierdza kwalifikacje terapeuty i skuteczności nurtu, w jakim pracuje. Można przejrzeć materiały edukacyjne w portalu Medycyny Praktycznej czy na stronach uczelni kształcących psychologów, np. w Strefie Psyche Uniwersytetu SWPS. W bazie Cochrane i na stronie brytyjskiego Narodowego Instytutu Zdrowia i Opieki (NICE) znajdziemy wyniki badań skuteczności stosowania poszczególnych metod w przypadku konkretnych zaburzeń, np. depresji czy problemów z odżywianiem. W razie wątpliwości można napisać do towarzystw naukowych, np. Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, Polskiego Towarzystwa Psychologicznego czy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z prośbą o opinię. Ale nie zawsze przychodzimy do psychoterapeuty leczyć zaburzenia. Często chodzi o rozwiązanie problemów w pracy czy nieudane relacje z ludźmi. Skąd mamy wiedzieć, jaką metodę wybrać? Psychoterapeuta powinien zacząć od postawienia diagnozy. Pacjent, który ma kłopot ze zbudowaniem relacji, może się dowiedzieć, że w literaturze jest to opisywane jako fobia społeczna i w tym przypadku skuteczna jest określona forma terapii. Może też usłyszeć: Rozumiem, że łatwo się pani wycofuje z kontaktów z pewnymi ludźmi, ale nic nie wskazuje na to, że jest to zaburzenie psychiczne. Nad tym problemem możemy popracować na kilka sposobów… Wówczas terapeuta powinien przedstawić dostępne metody oraz powiedzieć, jaką on wykorzystuje w swojej pracy. To chyba nie jest standard… Będę okrutna. Jeśli ktoś bierze pieniądze za to, że prowadzi psychoterapię, to ma obowiązek przedstawić się pacjentowi. Za niedopuszczalną uważam sytuację, gdy rozpoczyna się leczenie, a pacjent nie wie, z kim rozmawia. Specjalista powinien powiedzieć, jaki ma certyfikat, którego towarzystwa, w jakim nurcie psychoterapii się kształci i na czym on polega. Oczekiwałabym też informacji, jak długo będzie trwała terapia i jaki ma być jej efekt. Niestety, często trafiają do mnie pacjenci, którzy na pytanie: „Co się zmieniło w pani życiu po trzech latach dotychczasowej terapii?”, odpowiadają: „No, tak miło się rozmawiało z panią terapeutką”. Czasem stwierdzają, że spotkania im bardzo pomogły. Kiedy pytam, w czym, jak zmieniło się ich funkcjonowanie, słyszę: „Tak ogólnie lepiej się czułem”. Cel powinien być ustalony na początku terapii, pacjent musi wiedzieć, do czego zmierza. Jest takie magiczne pytanie, które zadaje się podczas pierwszego spotkania: „Po czym pani pozna, że cel został osiągnięty?”. No tak, ale przecież w trakcie trwania terapii mogą się pojawić nowe problemy – rozwiedziemy się, stracimy pracę, umrze ktoś bliski – a z nimi nowe cele. Oczywiście, ale cele terapii powinny dotyczyć naszego funkcjonowania, a nie tego, co ma się wydarzyć. Kiedy pacjent mówi, że przyszedł do mnie, bo chce znaleźć pracę, pytam, może nieco prowokacyjnie, dlaczego nie zgłosił się do biura pośrednictwa. I jeśli słyszę: „Bo nie śpię już tydzień, paraliżuje mnie lęk i nie wiem, jak się do tego zabrać”, stwierdzam: „A to już jest sprawa dla mnie”. Terapeuta nie odpowiada za znalezienie męża, przyjaciół, pracy, tylko m.in. za odkrycie, jakie mechanizmy psychologiczne przeszkadzają pacjentowi w osiągnięciu celów osobistych czy zawodowych. Najpierw określa się te obszary, w których jest trudno, ustala, nad czym pracujemy w pierwszej kolejności. Często pacjent widzi np. pięć problemów, a po rozwiązaniu największego z resztą potrafi już sam sobie poradzić. Do kiedy chodzić na terapię? Rozumiem, że nie chodzi o to, by kontynuować terapię do momentu, kiedy zacznie nam wszystko w życiu wychodzić. Ma pani rację – nie o to chodzi. Jednak niektórzy mają takie oczekiwania, mówią np.: „Żeby się wszystko układało i żebym nigdy nie odczuwała smutku”. Spełnienie takich pragnień jest niemożliwe, bo w kondycję człowieka jest również wpisane odczuwanie smutku czy lęku. Do bardzo trudnych dla mnie sytuacji należą te, gdy ludzie, czasem za namową najbliższych, domagają się profesjonalnej psychoterapii tuż po śmierci kogoś bliskiego. Zdarzało mi się powiedzieć: „Jeśli pani naprawdę go kochała, to co innego miałaby pani odczuwać kilka dni po jego śmierci, jeśli nie rozpacz i smutek? Co miałoby to być? Jakim cudem ja miałabym teraz zapewnić pani spokój?”. Są też osoby, które nie chodzą na psychoterapię bardzo długo, ale bardzo często, np. trzy razy w tygodniu – małżeństwo idzie na terapię par i dowiaduje się, że konieczna jest też terapia indywidualna i rodzinna, w której ma uczestniczyć ich dziecko. Rzeczywiście, połączenie terapii indywidualnej i rodzinnej bywa konieczne, ale czy powinno być standardem? Na pewno nie. Myślę, że takie rozwiązanie jest zarezerwowane dla poważnych problemów i w tym przypadku też trzeba sformułować cele – nie może być tak, że terapie będą się ciągnąć w nieskończoność, np. będziemy przechodzić wszystkie fazy rozwoju dziecka – od przedszkola do liceum – razem ze specjalistą. Czym grozi przeskakiwanie z terapii na terapię – raz jeden nurt, raz drugi albo korzystanie z różnych terapii w tym samym czasie? Przede wszystkim tym, że nie rozwiążemy swojego problemu, nie będziemy już nawet wiedzieć, na czym on polega. Nawet jeśli będziemy uczestniczyć tylko w tzw. terapiach opartych na dowodach. To trochę jak branie jednocześnie pięciu leków przeciwbólowych, z których każdy jest skuteczny, ale ma inny mechanizm działania. Preparaty te mogą zacząć wchodzić z sobą w interakcję. Czy musi minąć jakiś czas między zakończeniem jednej terapii a rozpoczęciem drugiej albo pójściem do coacha lub na warsztaty samorozwoju? Teoretycznie nie. Zakładam, że rozwijamy się i pracujemy nad sobą do samego końca, nie mogę więc powiedzieć nikomu: „Pracuj nad sobą, ale tylko indywidualnie, czytaj książki, ale nie chodź już na psychoterapię”. Oczywiście warto zadać sobie pytanie, w którym momencie będę w stanie uznać, że biorę życie w swoje ręce, jakie umiejętności muszę mieć, by radzić sobie samej, nie korzystając tak często z profesjonalnego wsparcia. Psychoterapia: czy może zaszkodzić? Psychoterapia może nam zaszkodzić? Sprawić, że nie tylko stare problemy nie znikną, lecz także pojawią się nowe? Tak. Czasem dochodzi do nadużyć, naruszenia granic, np. specjalista wchodzi w relację pozaterapeutyczną z pacjentem, o co tym łatwiej, im dłużej trwa terapia. Oczywiście prawem pacjenta jest mówić: „Terapeuta jest moim najlepszym przyjacielem”… …ale lepiej, żeby to zdanie nie było do końca prawdziwe i żeby terapeuta postrzegał tę relację inaczej? No właśnie. Dlatego każdy terapeuta powinien poddawać się superwizji, czyli regularnie spotykać ze swoim superwizorem, który będzie potrafił spojrzeć z dalszej perspektywy, ocenić jego sposób pracy i pomóc rozwiązać ewentualne trudności. Warto zapytać terapeutę, czy poddaje się superwizji? Tak. I dobrze też sprawdzić na początku, jaki kodeks etyczny ma towarzystwo, do którego należy terapeuta, żeby wiedzieć, jakie zasady powinny być przestrzegane. Oczywiście teraz mówię o terapiach opartych na dowodach, ale największe zagrożenie niosą metody niesprawdzone, niepotwierdzone badaniami. Wyobraźmy sobie jednak, że metoda jest nowa, badania pojawią się dopiero za jakiś czas, a my znamy osoby, które już z niej korzystały, są zadowolone i zachęcają nas: „Spróbuj, co ci szkodzi”. No ale właśnie może szkodzić. Ponieważ nie ma badań, nie wiemy, jakie ta metoda może mieć skutki. Jeśli psychoterapia ma służyć zmianie naszego funkcjonowania, być ingerencją w naszą psychikę, to nie można jej uznać za niewinną. I jeśli pacjent nie będzie stosować w tym przypadku zasady ograniczonego zaufania, to żadne regulacje czy ochrona zawodu, o co my teraz walczymy, nie pomogą. Naprawdę szkoda powierzać swoje zdrowie psychiczne przypadkowym osobom, bo profesjonalna, oparta na danych naukowych psychoterapia jest metodą, dzięki której wielu ludzi odzyskało równowagę, dobrostan i może żyć zgodnie ze swoimi wartościami. Rozmawiała Ewa Pągowska
Filmy o depresji Kasi Napiórkowskiej mają miliony wyświetleń w sieci. To warto zobaczyć
Kasia Napiórkowska, fotografka i autorka krótkometrażowych filmów wideo, w 7 minutach streściła to, co dzieje się, gdy podejmuje się walkę z depresją. A kilka lat później w kolejnym projekcie tłumaczy, co kryje się za pojęciem dystymia, kiedy depresja przybiera postać ukrytą, zakamuflowaną codziennością.
Kilkadziesiąt milionów - to liczba emisji krótkich form wideo dotyczących psychicznych zaburzeń, o których vlogerka i reżyserka Katarzyna Napiórkowska opowiada dziewczęcym filmowym językiem. Jej filmy o nerwicy lękowej i fobiach społecznych publikowane na platformie YouTube podbijają internet od kilku lat. w 2019 roku do Kasi zwróciło się Ministerstwo Zdrowia, z którym młoda reżyserka podjęła współpracę, podejmując się promocji akcji społecznej "Depresja. Rozumiesz - pomagasz". Wideo miało wszystko, za co lubimy filmy młodej reżyserki - intymną narrację, grę kolorami i osobiste zaangażowanie autorki, której nieobce są tematy zaburzeń psychicznych (Kasia jest często bohaterką i aktorką swoich realizacji). View oEmbed on the source website Kilka lat później Kasia Napiórkowska kontynuuje historię, opowiadając nam o dystymii - depresji ukrytej, czasem wysokoaktywnej, ale nie mniej groźnej, bo tylko przypudrowanej pozornym "normalnym funkcjonowaniem". View oEmbed on the source website Jeśli w obu filmach odnajdziecie też siebie lub swoich bliskich, nie zwlekajcie z prośbą o wsparcie. Gdzie szukać pomocy? 116 123 Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, czynny przez 7 dni w tygodniu w godz. 14.00–22.00 116 111 Bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu 800 108 108 Bezpłatny telefon wsparcia, czynny od poniedziałku do niedzieli (z wyjątkiem dni świątecznych) w godz. 14.00–20.00 121 212 Bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Rzecznika Praw Dziecka, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu 22 635 09 54 Telefon zaufania dla osób starszych, czynny w poniedziałek, środę, czwartek w godz. 17.00–20.00 22 484 88 01 Antydepresyjny Telefon Zaufania Fundacji ITAKA Czytaj też: Fobia społeczna: "Living with social anxiety" Katarzyny Napiórkowskiej >>