Romantyczna riwiera skąpana w promieniach słońca, sekretów i skandali. Lazurowe wybrzeże pokochała nie tylko Coco Chanel
Renoir rozstawiał tu sztalugi, Marlene Dietrich romansowała z klanem Kennedych, a Hemingway i Fitzgerald balowali na przyjęciach, na które kostiumy szyła Coco Chanel. Na riwierze francuskiej nawet apokalipsa musiała mieć smak kawioru i dom pérignon.
Księżniczki i poeci, damy w strojnych kapeluszach i mężczyźni z dymiącymi cygarami. W dłoniach kołyszą się wytworne, ręcznie szyte walizki. Zegar na paryskiej stacji Gare de Lyon wybija północ. Nadjeżdża błękitny ekspres – luksusowy pociąg nocny, ulubiony środek transportu sławnych i bogatych, który od 1886 roku łączył Calais i Paryż z Niceą. Swoją nazwę Le Train Bleu zawdzięczał nie tylko eleganckim, niebieskim wagonom, lecz także bezkresnemu błękitowi, który roztaczał się przed oczami podróżujących, gdy dotarli do celu. Do raju, który oferował wolność i dyskrecję. Witamy na Riwierze Francuskiej. Rodziny królewskie i bale z morzem w tle Już sama podróż pociągiem była zapowiedzią scen jak z powieści. Agatha Christie poświęciła jej „Zagadkę Błękitnego Ekspresu”, a Jean Cocteau pisał o niej w scenariuszu dla zespołu Ballets Russes Siergieja Diagilewa. Po raz pierwszy pokazany na scenie paryskiego Théâtre des Champs-Élysées w 1924 roku „Le Train Bleu”, był mozaiką twórczości artystów zakochanych w lazurowych wodach. Za kubistyczną scenografię odpowiadał Henri Laurens, za kostiumy Coco Chanel, a kurtynę wymalował Pablo Picasso. Zanim jednak ci odkryją uroki Riwiery Francuskiej, przez dekady będzie tu przyjeżdżać europejska arystokracja, której (szczególnie tym chorym na gruźlicę) lekarze polecają tutejszy łagodny klimat. Zwłaszcza kurorty pokroju Nicei czy Hyères. W XIX wieku na południe Francji zimą zjeżdża się śmietanka towarzyska, błękitna krew i koronowane głowy, w tym królowa Wiktoria czy rodzina Romanowów. Już w XIX wieku lazurowe wody, a przede wszystkim tutejsze światło pokochali artyści. Malarze, jak Claude Monet i Auguste Renoir, czy pisarze – Colette, Guy de Maupassant, Aleksander Dumas. Monet twierdził zresztą, że nie da się na płótnie oddać kolorów riwiery, a nawet gdyby to się udało, nikt by nie uwierzył, że tak prezentują się w rzeczywistości. Złote czasy południa Francji zaczęły się w latach 70. XIX wieku wraz z nadejściem belle époque – okresu rozwoju, rozkwitu i postępu, doprawionego dekadenckimi nastrojami. Sławni i bogaci przebywali tu w miesiącach chłodnych, od października do maja, i wyprawiali bale, których wystawność była wprost proporcjonalna do ich majątków. Morze stanowiło jedynie atrakcyjne tło, bo uważano, że woda jest zanieczyszczona. Plażę omijano, spacerując po promenadach, w tym na otwartej w 1824 roku, ciągnącej się kilometrami Promenade des Anglais. W odpowiedzi na coraz większe zainteresowanie regionem zaczęto otwierać restauracje, budować wille i hotele. Wśród nich słynny nicejski Hôtel Westminster z 1878 roku czy Negresco z 1913 roku, perła belle époque. Jego górująca nad Promenade des Anglais bladoróżowa kopuła zgodnie z legendą miała odzwierciedlać pierś kochanki architekta. Najsłynniejszym (i jednym z pierwszych, działał od 1870 roku) był jednak Grand Hôtel du Cap (później Cap-Eden-Roc) w Antibes. To on stanie się tłem filmowych scen i zmian, które nastąpią w regionie z końcem belle époque. Rewolucja październikowa ukróci wyjazdy stałych bywalców – rosyjskiej arystokracji – i otworzy nową erę Lazurowego Wybrzeża pod przewodnictwem młodych Amerykanów. Ci, zachęceni brakiem we Francji prohibicji, wprowadzą własne reguły. Ale zanim zjadą się tu Hemingway, Fitzgerald i ich sławni przyjaciele, ktoś będzie musiał zapoczątkować nową modę. Upalne dni i długie noce Sara i Gerald Murphy. Pochodząca z Cincinnati dziedziczka fortuny Wiborgów i syn równie bogatego Patricka Francisa Murphy’ego, właściciela luksusowej firmy Mark Cross. Otwarci, ekscentryczni, mieli dość komentarzy rodziny na temat ich związku, więc w latach 20. XX wieku przenieśli się do Francji. Wyjątkowej, bo czasów les années folles (fr. szalonych lat). Początkowo do Paryża, gdzie Gerald próbował sił jako malarz. Bez większych sukcesów. Za to towarzysko para rozkwitała. Wśród ich przyjaciół znaleźli się m.in. Zelda i Francis Scott Fitzgeraldowie, Fernand Léger, Ernest Hemingway, Jean Cocteau, Pablo Picasso, John O’Hara, Cole Porter, Dorothy Parker, John Dos Passos, Archibald MacLeish i Robert Benchley. I to oni ruszyli za małżeństwem, gdy to zdecydowało się przenieść na Lazurowe Wybrzeże. Decyzja bezprecedensowa, bo oboje Murphy przeprowadzili się tam po zakończonym sezonie. Zimowy kurort miał stać się letnim centrum rozrywki. Para w 1923 roku namówiła właścicieli hotelu Cap-Eden-Roc, by nie zamykali go z nastaniem maja. Sprosili tam znajomych i zaczęli nową erę Riwiery Francuskiej. Zamiast omijać plażę, zaczęli na niej bywać. Zapoczątkowali modę na muśniętą słońcem skórę i promowali opalanie jako formę spędzania wolnego czasu. Rozgrzane ciała chłodzili w słonych wodach Morza Śródziemnego. Chanel, Picasso, Hemingway „Dalekie zarysy Cannes, różowość i mleczna biel starych fortyfikacji, fiolet Alp na granicy Włoch – wszystko to odbijało się w morzu. (…) Na takiej scenie musi się wydarzyć jakaś rzecz niezapomniana” – pisał zachwycony południem Francji w „Czuła jest noc” Francis Scott Fitzgerald (w tłumaczeniu Marii Skroczyńskiej i Zofii Zinserling). Zresztą mówi się, że główni bohaterowie powieści, Nicole i Dick Diverowie, byli wzorowani na małżeństwie Murphych. Ich zarys odnajdujemy też w „Rajskim ogrodzie” (w oryginale „The Garden of Eden”) Ernesta Hemingwaya. Hotel Cap-Eden-Roc (stąd tytuł powieści) był świadkiem wielu kontrowersyjnych scen. To tu głośną potyczkę słowną stoczyli Pablo Picasso i amerykańska pisarka, eseistka i poetka Gertrude Stein. Niegdyś bliscy przyjaciele (Stein była protektorką Picassa) w latach 20. XX wieku nie byli już w stanie kryć swojej antypatii. Hemingway zarzucał Stein „pseudointelektualizm”. Ta zaś uważała go za niewdzięcznego i seksistowskiego młokosa. Coco Chanel, także nowa stała bywalczyni wybrzeża, przycumowała do niego jachtem księcia Westminsteru, z którym poznała się w 1925 roku w Monte Carlo. Wtedy też zaczął się ich romans. Będąc na jego łodzi, zobaczyła teren idealny pod budowę willi. Zielone wzgórza Roquebrune-Cap-Martin z widokiem na morze. Papiery kupna podpisała w 1928 roku i kazała wybudować dom marzeń – prowansalską willę z błękitnymi okiennicami. La Pausę, bo tak nazwała posiadłość, odwiedzali Pablo Picasso, Salvador Dalí, Luchino Visconti, przyjaciółka projektantki, Polka, królowa belle époque Misia Sert, i domniemany kochanek Chanel – rosyjski kompozytor i pianista Igor Strawiński. Wybrzeże tajemnic i romansów Nie tylko Chanel mogła się ze swoimi romansami czuć na Lazurowym Wybrzeżu bezpiecznie. Region oferował większą dyskrecję niż Paryż. Korzystała z niej m.in. kontrowersyjna para – książę Walii (później król Edward VIII) i Wallis Simpson – „ta kobieta, Amerykanka”, dla której abdykował. Oderwana od rzeczywistych problemów śmietanka towarzyska riwiery pod koniec lat 30., zamiast rozmawiać o rosnącym ze strony nazistów zagrożeniu, miała ważniejszy temat. Czy należy się Wallis Simpson kłaniać? Zgodnie z protokołem – nie. Zgodnie z życzeniem byłego króla – w pas. W 1939 roku Marlene Dietrich na południu Francji spędzała lato z mężem, jego kochanką i swoim kochankiem. Ten – mocno zazdrosny – przypisywał jej romans z Ernestem Hemingwayem (bransoletkę z grawerem „my croud” – z niemieckiego „Kraut”, czyli „kapusta” – którą pisarz jej podarował, można zobaczyć w Deutsche Kinemathek w Berlinie), ale w rzeczywistości czas spędzała z Josephem Kennedym. Nie przeszkadzało jej to flirtować (a możliwe, że nie tylko) z jego 22-letnim synem, Johnem Fitzgeraldem Kennedym. W międzyczasie miała spotykać się z Joe Carstairs, żeglarką nazywaną „najszybszą kobietą na wodzie”. W 1933 roku Dietrich sfotografowano na riwierze w męskim, białym smokingu. Odważna decyzja, ponieważ mogła zostać za to aresztowana pod zarzutem podszywania się pod mężczyznę (prawo to działało do lat 50.) Po II wojnie światowej stały bywalec salonów i playboy, książę Aly Khan, poznał tu Ritę Hayworth. Podobno dostrzegł ją siedzącą znudzoną w hotelu Cap-Eden-Roc po tym, jak dała kosza szachowi Iranu. Dla niej Khan rzucił Pamelę Harriman, synową Winstona Churchilla. Lazurowe Wybrzeże było też świadkiem spotkania żonatego Pabla Picassa z 40 lat młodszą malarką Françoise Gilot, z którą miał dwoje dzieci, i romansu słynnej tancerki Isadory Duncan i hrabiego Williama de Wendta de Kerlora, męża włoskiej projektantki mody, Elsy Schiaparelli. Życie Duncan tragicznie zakończyło się w 1927 roku w Nicei, kiedy jej szal wkręcił się w koło kabrioletu, którym podróżowała. Apokalipsa o smaku kawioru i szampana Szalone lata 20., a później 30. był zakrapiane dekadenckimi nastrojami. A te aż prosiły się o przesadę, rozmach i teatralność. Latem 1938 roku, gdy Mars był widoczny na niebie i emanował dziwną poświatą, fataliści stwierdzili, że planeta zmierza kursem kolizyjnym w kierunku Ziemi. Hotel Cap-Eden-Roc miał stać się scenerią ostatniej nocy ludzkości. Apokalipsa miała smak kawioru i Dom Pérignon. Z tej okazji amerykańska dziedziczka gigantycznej fortuny, Evalyn Walsh McLean, wyjęła z sejfu 45-karatowy diament Hope (Nadzieja). Na głośne (często przebierane) bale kostiumy chętnie szyła Coco Chanel. Wyspecjalizowała się też w piżamach, które mieszkańcy i mieszkanki Lazurowego Wybrzeża pokochali i namiętnie nosili na plażach. Najbogatsze partnerki możnych panów, jak Florence Gould, żona miliardera Franka Jaya Goulda, prosiły projektantkę o takie z powiększonymi kieszeniami, by pomieściły pieniądze, które później będą przepuszczać w kasynach. Tych, gdzie niektórzy potracili majątki życia. Chociażby paryska kurtyzana Caroline Otero, zwana La Belle Otero, towarzyszka wpływowych mężczyzn, w tym Alberta I, księcia Monako, Edwarda VII, króla Wielkiej Brytanii, czy rosyjskich wielkich książąt – Piotra i Mikołaja. Spektakularnie otwarto też pierwszy festiwal filmowy w Cannes. W 1946 roku mieszkańcy południa Francji mogli obserwować, jak na wodzie lądują samoloty, z których na łodzie wychodzą największe nazwiska branży filmowej. Lazurowe Wybrzeże wkrótce stanie się ich drugim domem. Stałymi bywalcami będą tu m.in. Clark Gable, Ingrid Bergman, Audrey Hepburn, Elizabeth Taylor, Sophia Loren, Cary Grant, Jean-Paul Belmondo czy Brigitte Bardot, której willę w Saint-Tropez – La Madrague – oblegali paparazzi. Za zdjęcia Bardotki można było zarobić krocie. Mistrz marionetek z biznesem na wodzie Lazurowe wody Riwiery Francuskiej nie były jedynie tłem romansów i przyjęć. Prowadzono też na nich biznesy. Do tego służyły m.in. jachty bogaczy. Jednym z najbardziej spektakularnych był ten greckiego przedsiębiorcy, magnata transportu morskiego, jednego z najbogatszych ludzi swoich czasów, przyszłego męża Jackie Kennedy – Aristotelisa Onasisa. Na swoją łódź zapraszał tych, na których chciał zrobić wrażenie. Szczególną uwagę zwracał na krzesła barowe ze skóry z napletka wieloryba, żartując przy tym, że jego goście siedzą na największym penisie świata. Jacht Onasisa pływający po lazurowych wodach stał się neutralnym gruntem, na którym spotykali się politycy, a także – na zasadzie mistrza marionetek – kreowano świat. To tu miała zapaść decyzja, że Grace Kelly (nie Marilyn Monroe) zostanie żoną księcia Rainiera III. Onasisowi zależało na popularności regionu, w który zainwestował dziesiątki milionów dolarów. Koronowanie najpiękniejszej i najsłynniejszej kobiety na świecie zapewniło odpowiedni rozgłos, ponieważ ślub książęcej pary w 1956 roku relacjonowała prasa z całego świata. Riwiera Francuska nie przestaje fascynować artystów, twórców, projektantów mody. A ci czerpią z jej kolorów i historii. Tylko w sezonie wiosna–lato 2025 Lazurowym Wybrzeżem inspirują się takie marki, jak Rochas (kolekcja „Parure Pour Le Sable” odcieniami piasku, rdzy, turkusu i żółci składa hołd elegancji znad turkusowych wód), Chloé (kolekcja „Chloé à la Plage” czerpie inspiracje z idyllicznej wizji lata na południu Francji z filmów Érica Rohmera) czy Brunello Cucinelli (łączy elementy lat 20.XX wieku ze śródziemnomorskim luzem). To także sezon noszonych – zgodnie z przykazaniem Coco Chanel – na co dzień piżam. Te proponują m.in. Moschino, Coach czy Louis Vuitton. Podobnie sprawa wygląda na polskim rynku mody. Styl południa Francji można odnaleźć w kolekcjach The Odder Side „Wanderlust” czy MMC Resort 2025 „Le Madame”. „Kiedy zrozumiałem, że każde poranne światło w Nicei jest inne niż poprzedniego dnia – wiedziałem, że zostanę tutaj na zawsze” – podkreślał malarz Henri Matisse w książce „Écrits et propos sur l’art”. Jean Cocteau twierdził, że Riwiera Francuska to nie zwyczajne miejsce, ale niezwykła dekoracja sceniczna dla życia. I to tego namalowanego pędzlem Moneta, i napisanego piórem Fitzgeralda. Niezapomnianego.
Polska gwiazda modelingu pozuje w Chanel Coco Neige 2024/25. Redaktorki mody chciałyby mieć w swojej szafie każdy element tej kolekcji
Następna stacja... Nowa polska gwiazda wybiegów, Asia Żebracka, pozuje w kolekcji Chanel Coco Neige. Zobaczcie wideo okładkowe grudniowego numeru ELLE.
Gabrielle Chanel w pociągach, w tym w słynnym Le Train Bleu, spędziła kawałek życia. Eleganckie podróże sprawiały jej przyjemność. Do Deauville jechała na wakacje, w Grasse powstały jej najsłyniejsze perfumu, w Biarritz rosną kluczowe dla jej estetyki kamele, a w Paryżu zapuściła korzenie. Przyszły rok dla domu mody założonego przez Coco obfituje w ważne wydarzenia. 115. rocznica otwarcia butiku przy Rue Cambon 21, 70-lecie torebki 2.55 oraz premierowa kolekcja zaprojektowana przez nowego dyrektora kreatywnego. A może dyrektor kreatywną? Niedługo się dowiemy...
Timothee Chalamet i Martin Scorsese dla Bleu de Chanel - mamy zdjęcia zza kulis!
Tego "złotego chłopaka" Hollywood nie trzeba przedstawiać. Świetne role na koncie, doskonały styl i tłumy fanów - francuski dom mody Chanel nie mógł wybrać lepszego ambasadora. My mamy ekskluzywne zdjęcia zza kulis tej kampanii z Chalamet w reżyserii Martina Scorsese.
Timothee Chalamet twarzą Bleu de Chanel To nie pierwsza kampania Bleu de Chanel, którą wyreżyserował dla domu mody sam Martin Scorsese („Czas krwawego księżyca”). Pierwszy klip dla Chanel powstał w studio reżysera w 2010 roku. Tym razem, po czternastu latach, oscarowy twórca spotkał się na planie ze świetnym aktorem młodego pokolenia Timothee Chalamet. Panowie stworzyli niezwykły obraz człowieka, który na nowo szuka swojej tożsamości i prawdy o sobie samym. Wszystko to w świetle reflektorów i sławy, która wymaga od gwiazd wpisywania się w pewne ramy. „Świat się zmienił. Bycie gwiazdą nabrało innego wymiaru. Bardziej ekstremalnego niż 10, 15 lat temu”, mówi Maratin Scorsese. „Find your blue, find yourself” t hasło przewodnie kampanii kultowego zapachu Bleu de Chanel iclue całego filmowego obrazu. Nie dać się stłamsić schematom i wygórowanym oczekiwaniom, zwłaszcza będąc na świeczniku. Timothee jak zawsze stanął na wysokości zadania, więc kampanię Chanel ogląda się niczym film na kinowym ekranie. My mamy dla was zdjęcia zza kulis, warto tam zajrzeć.
Najważniejsi projektanci mody wszech czasów
Poznajcie historie najwybitniejszych twórców, którzy na zawsze odmienili kobiece garderoby.
W tym artykule: Hubert de Givenchy Elsa Schiaparelli Cristobal Balenciaga Coco Chanel Christian Dior Yves Saint Laurent Vivienne Westwood Alexander McQueen Hubert de Givenchy Hubert de Givenchy przyszedł na świat w 1927 roku, w szlachetnej francuskiej rodzinie. Początkowo młody hrabia miał poświęcić się prawu, ale pod koniec drugiej wojny światowej przekonał rodzinę, by pozwoliła mu realizować jego pasję do ubrań. Po ukończeniu Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych w Paryżu młody arystokrata rozpoczął swoją przygodę ze światem mody u boku paryskiego couturiera Jacquesa Fath. Później zdobywał doświadczenie pod szyldami takich marek jak Robert Piguet, Lucien Lelong czy Elsa Schiaparelli. Hubert de Givenchy miał zaledwie 24 lata, gdy w 1952 roku otworzył własny dom mody. Podczas swojej debiutanckiej prezentacji haute couture zaprezentował słynny model bluzki Bettina (nazwa pochodziła od popularnej modelki z lat 50. XX wieku - Bettiny Graziani), która stała się symbolem jego rozpoznawalnej i docenianej estetyki. To jemu zawdzięczamy także stroje „gotowe do noszenia”. Givenchy jako pierwszy w branży, w 1954 roku, wypuścił na rynek kolekcję prêt-à-porter. Był przy tym najbardziej arystokratycznym francuskim projektantem, a znany ze swojej osobistej elegancji i nienagannych manier dyktował szyk w latach 50. i 60. Tworzył ponadczasowe, opływowe kształty, które przyciągały szerokie rzesze wybitnych klientek, w tym Księżną Monako (Grace Kelly), architektkę Bunny Mellon, Gretę Garbo, Księżną Windsoru, Ingrid Bergman, ikonę stylu Babe Paley, Lauren Bacall, Glorię Guinness, Jane Fondę czy Elizabeth Taylor. To właśnie spod ręki mistrza wyszła najbardziej znana „mała czarna wszech czasów”, stworzona dla jego największej muzy - Audrey Hepburn. Aktorka w kultowej sukni wystąpiła w początkowych scenach filmu „Śniadanie u Tiffany’ego” z 1961 roku. Givenchy z Hepburn poznali się jednak znacznie wcześniej, na planie „Sabriny” i od tamtej pory ściśle współpracowali przez ponad 40 kolejnych lat - aż do śmierci artystki. Dla gwiazdy Hollywood stworzył kreacje również do produkcji takich jak "Szarada", „Jak ukraść milion dolarów” czy „Zabawna buzia”. Hepburn zainspirowała projektanta do stworzenia jego własnych perfum - kwiatowy zapach L'Interdit został wydany w 1957 roku. Na początku lat 60. współpracował także z Jacqueline Kennedy Onassis. Givenchy pomagał jej tworzyć wytworny, ale zarazem przystępny styl Pierwszej Damy. Z kolei w latach 70. projektant zajął się tworzeniem autorskich tkanin, wystrojem hotelowych wnętrz, a nawet aranżacją modelu Continental amerykańskiego koncernu Ford. Po 36 latach niezależności sprzedał swój dom mody koncernowi LVMH w 1988 roku za 45 milionów dolarów. Przez siedem kolejnych lat pozostał dyrektorem kreatywnym marki, by odejść na emeryturę w 1995 roku. W 2017 pierwszą kobietą za sterami domu mody Givenchy została Clare Waight Keller. Hubert de Givenchy zmarł sobotniej nocy z 10 na 11 marca 2018 podczas snu. Odszedł w wieku 91 lat. Elsa Schiaparelli Elsa Schiaparelli urodziła się w 1890 roku w Rzymie jako córka arystokratki i uczonego, a wychowywała się w późno barkowych wnętrzach Palazzo Corsini. Podobno jako mała dziewczynka pewnego dnia zobaczyła ekscentryczną arystokratkę Marcheśę Casati, która prowadziła lamparta na wysadzanej diamentami smyczy. Ten zaskakujący widok zrobił na Elsie takie wrażenie, że we wszystkich swoich późniejszych projektach usiłowała odwzorować odwagę, magię i styl Casati. Zanim jednak do tego doszło Schiaparelli studiowała filozofię na Uniwersytecie Rzymskim. Potem z kolei opublikowała kontrowersyjny tomik tak zmysłowej poezji, że zszokowana rodzina wysłała ją do klasztoru. Tam jednak Elsa rozpoczęła strajk głodowy, który spowodował zwolnienie jej ze służby w wieku 22 lat. Po zakonnej traumie przyszła projektantka postanowiła wyprowadzić się do Londynu i rozpocząć pracę jako opiekunka do dzieci. To właśnie tam spotkała swojego byłego nauczyciela - Williama de Wendt de Kerlor. Schiaparelli postanowiła poślubić hrabiego, z którym przeniosła się do Nowego Jorku. Wkrótce na świat przyszła ich córeczka Maria Luisa Yvonne Radha de Wendt de Kerlor. Przyjazd do Wielkiego Jabłka zdawał się być dla Elsy zbawienny. Oprócz tego, że w jej kręgach znajomych pojawiły się osobowości takie, jak Picabia, Duchamp, Man Ray czy Edward Steichen, Elsa rozpoczęła pracę w butiku specjalizującym się we francuskiej modzie. Pozwoliło jej to na wyrobienie własnego, charakterystycznego gustu godnego przyszłej kreatorki ubrań. W tym samym czasie rozpadło się jej małżeństwo, co poskutkowało powrotem Elsy do Europy, a konkretnie do Paryża. W stolicy mody Schiaparelli kontynuowała swoją karierę w branży, aż w końcu sama zaczęła projektować ubrania. Otwarcie własnej marki Schiaparelli datuje się na 1927 rok. Jej debiutancka kolekcja, której udało się przyciągnąć uwagę krytyków i czasopism modowych składała się w głównej mierze ze swetrów z surrealistycznymi motywami. To właśnie innowatorskie, dowcipne podejście do mody stało się znakiem rozpoznawczym projektantki i pozwoliło na zaistnienie w branży. Jako kolorowa, głośna, wesoła i pełna pozytywnej energii osoba była przy tym kompletnym przeciwieństwem swojej największej rywalki - Chanel. Kolejnymi sukcesami projektantki okazały się kolekcje zarówno strojów kąpielowych, jak i ubrań narciarskich. Jej związek ze sportem został przypieczętowany, gdy w 1931 roku w spódnicy jej projektu na korcie wystąpiła tenisistka Lily d'Alvarez. Nowatorski projekt można uznać za prototyp damskich spodenek jakimi znamy je dziś. W tym samym roku projektantka rozszerzyła swoją ofertę o segment wieczorowy. Schiaparelli oprócz sportu była także w zażyłej relacji ze światem sztuki. Jednym z jej najlepszych przyjaciół był sam Salvador Dali, którego udało jej się namówić na zaprojektowanie tkanin. Chętnie projektowała także stroje teatralne czy filmowe. Kreacje projektantki mogliśmy zobaczyć chociażby w „Every Day's a Holiday”, gdzie wystąpiła Mae West czy podczas występów Moulin Rouge. Jej wiernymi fankami były jedne z najlepiej ubranych kobiet na świecie w tamtych czasach - Daisy Flowers, Lady Mendl czy Millicent Rogers oraz gwiazdy Hollywood takie, jak Marlene Dietrich, Zsa Zsa Gabor czy Greta Garbo. Po zakończeniu wojny sprawy w Paryżu przybrały inny kierunek. Już nie „Schiap” (jak nazywano projektantkę) rządziła modą - jej miejsce zajął Dior. W 1954 roku Elsa Schiaparelli zamknęła swój dom mody po tym, jak trzy lata wcześniej zrezygnowała z działalności couture. Mimo tego posunięcia projektantka nie przeszła na emeryturę. Zajęła się tworzeniem akcesoriów, a później peruk. Zmarła w 1973 roku w Paryżu. O wielu innych wydarzeniach z życia jednej z największych kreatorek mody wszech czasów możecie przeczytaj w jej autobiografii zatytułowanej „Shocking Life”, którą projektantka wydała w 1954 roku. Cristobal Balenciaga Cristóbal Balenciaga Eizaguirre przyszedł na świat w 1895 roku w baskijskiej rybackiej wiosce Getaria na północy Hiszpanii , jako syn krawcowej. Legenda głosi, że w wieku 13 lat poznał i zaprzyjaźnił się z markizą de Casa Torres, która odwiedziła małą nadmorską miejscowość. To właśnie arystokratka (babcia przyszłej królowej Belgii) sfinansowała jego naukę krawiectwa w Casa Gomez. Dzięki elementarnej wiedzy z zakresu szycia chłopiec był gotowy, by rozpocząć pracę na własne nazwisko. W 1917 roku otworzył swój pierwszy butik w San Sebastian. Później przyszedł czas także na oddziały Madrycie oraz Barcelonie. Nie minęło wiele czasu, zanim hiszpańscy członkowie rodziny królewskiej oraz arystokraci dowiedzieli się o jego talencie i zapragnęli kreacji spod ręki mistrza. Do zamknięcia działalności i wyemigrowania do Paryża zmusiła go jednak wojna domowa. W 1937 roku w stolicy Francji zainaugurował pierwsze atelier, od którego rozpoczął europejska ekspansję swojej innowacyjnej wizji mody. Marka nabrała takiej rozpoznawalności, że telefony i spotkania szybko zaczęły dotyczyć postaci nie tylko ze Starego Kontynentu. W suknie od Balenciagi chciały ubierać się najgorętsze nazwiska z Hollywood, a wśród nich m. in. Marlena Dietrich, Ava Gardner, Ingrid Bergman, Lauren Bacall czy Greta Garbo. Cristóbal był również autorem sukni ślubnej królowej Fabioli z Belgii, strojów szanowanych szlachciców, a także kreacji dla bogatych Amerykanów. Tworzył perfekcyjne płynne linie, zaskakujące formy a także wypromował prekursorską damską sylwetkę - to on ubrał kobiety w sukienki przypominające worki (luźne tuniki), szmijzerki, suknie baby doll czy spódnice bombki. Couturier nie znosił jednak nowości dla samej nowości. Jego projekty były efektem konsekwentnej wewnętrznej przemiany. Jednakże garderoba z metką Balenciagi stanowiła sporą inwestycję finansową - był znany jako najdroższy couturier w Paryżu. Barbara Hutton za bajecznie ozdobiony strój „Mozart”, który zamówiła na XVIII wieczny bal Beistegui, zapłaciła 5 376 £. Był to czas, kiedy średni roczny dochód mężczyzn w Wielkiej Brytanii wynosił 667 £ (a znacznie mniej w przypadku kobiet). Projektant unikał rozgłosu i udzielił tylko jednego pełnego wywiadu w swoim życiu (dla The Times w 1971 roku). Podczas jego pokazów najważniejsze były klientki, drugie miejsce zajmowali kupcy, a dziennikarzom z branży zalecał wchodzić na prezentacje tylnymi drzwiami. Tak, by nie przeszkadzać ważniejszym gościom. Był chyba jedynym projektantem na świecie tak bardzo docenianym przez kolegów po fachu. Christian Dior stwierdził, że Cristóbal "był mistrzem dla nas wszystkich". Hubert de Givenchy powiedział o nim „Jest architektem haut couture”, za to Coco Channel określiła go mianem "jedynego autentycznego couturiera”. Skąd tak wiele zachwytów nad kreatorem pochodzącym z Hiszpanii? Prawdopodobnie dlatego, że w przeciwieństwie do swoich konkurentów "był w stanie zaprojektować, obciąć, ułożyć i uszyć sukienkę od początku do końca”. Cristóbal był człowiekiem bardzo religijnym i przywiązanym do kościoła katolickiego, dlatego nie obnosił się ze swoim homoseksualizmem. Jego największą miłością był Władzio Jaworowski d’Attainville - francusko-polski arystokrata. Przeżyli wspólnie około 20 lat, a rozdzieliła ich śmierć kochanka w 1948 roku. Monopol modowy kreatora-perfekcjonisty zniknął wraz z nadejściem nowej epoki. Było nią narodzenie się linii prêt-à-porter - mody produkowanej masowo, czyli przeciwieństwa haute couture. Nie mogąc oprzeć się duchowi czasu postanowił zamknąć swój dom mody w 1968 roku z wyraźnym nakazem, by nigdy nie został reaktywowany. Cristóbal Balenciaga zmarł w 1972 roku w hiszpańskim mieście Xàbia. Życzenie kreatora dotyczące jego marki nie zostało uszanowane - aktualnym dyrektorem kreatywnym jest Demna Gvasalia. Coco Chanel Coco Chanel, a właściwie Gabrielle Bonheur Chanel urodziła się w 1883 roku we Francji. Przyszła projektantka oraz jej pięcioro rodzeństwa zostali osieroceni przez ojca krótko po śmierci matki. Gabrielle dorastała w sierocińcu, gdzie opiekunki nauczyły ją szyć. Co ciekawe, zanim Chanel zajęła się ubraniami, miała krótki epizod z karierą piosenkarki. To właśnie z czasów okupacji, gdy młoda Gabriella występowała w klubach w Vichy czy Moulins, zaczęto nazywać ją „Coco”. Niektórzy twierdzą, że pseudonim pochodzi od jednej z piosenek z repertuaru Chanel. Ona sama wolała mawiać, że jest to skrócona wersja francuskiego słowa „cocotte”, oznaczającego… utrzymankę. W 1910 roku projektantka otworzyła swój pierwszy sklep przy Rue Cambon 31 w Paryżu. Początkowo w ofercie przedsiębiorstwa były jedynie nakrycia głowy. Wraz z otwarciem kolejnych oddziałów w Deauville i Biarritz, Chanel rozpoczęła sprzedaż projektów spod jej reki. W roku 1920 Coco wyniosła bardzo dobrze prosperujący biznes na jeszcze wyższy poziom - wypuściła własne perfumy. Chanel No. 5 to zapach, bez którego historia perfumiarstwa potoczyłaby się pewnie zupełnie inaczej, a toaletki milionów kobiet na świecie byłyby uboższe o tzw. „klasyk”. Projektantka nie spodziewając się tak ciepłego przyjęcia wypuszczonego przez nią bukietu, przystała na bardzo niekorzystne warunki jego dystrybucji. Na każdym sprzedanym flakonie zarabiała jedynie 10%. Kolejnym przełomowym momentem w karierze dizajnerki był rok 1925, kiedy to przedstawiła swoją propozycję eleganckiego kobiecego garnituru. Zaproponowany przez Chanel zestaw składał się z żakietu bez kołnierza i dobrze dopasowanej spódnicy. Tego typu nowatorskie pomysły Coco (często inspirowane modą męską) rewolucjonizowały ówczesny przestarzały kanon damskiego ubioru. Później przyszedł czas na kultową dziś „małą czarną”. Projektantka pokonała konwenanse i udowodniła, że kolor kojarzący się z żałobą może równie świetnie, a przy tym szykownie sprawdzić się na wieczorne wyjście. Francuzka była znana również z własnych wyrafinowanych strojów, których uzupełnieniem zazwyczaj był sznur pereł na szyi. Mimo szykowności jej ubrania zawsze były praktyczne, a Coco zwykła mawiać, że „luksus musi być wygodny, inaczej nie jest luksusem”. Stąd na liście jej kultowych projektów znaleźć możemy komfortowe czarno-beżowe pantofelki czy praktyczną torebkę 2.55. Kreatorka mody oprócz tworzenia strojów ściśle uczestniczyła w artystycznym życiu towarzyskim ówczesnego Paryża. Do jej przyjaciół należeli Jean Cocteau czy Pablo Picasso, a przez pewien czas miała również romans z rosyjskim kompozytorem Igorem Strawińskim. Międzynarodowa depresja gospodarcza lat 30. zmusiła Chanel do zawieszenia swojej działalności. Do projektowania wróciła dopiero w wieku około 70 lat i po raz pierwszy w historii spotkała się w recenzjach z ostrą krytyką. Mimo to, jej kobiece propozycje strojów szybko zdobyły klientki na całym świecie. Gabrielle Bonheur „Coco” Chanel zmarła w 1971 roku w swoim paryskim mieszkaniu w Hotelu Ritz. Na pogrzebie w kościele de la Madeleine w Paryżu setki osób oddały jej hołd, zakładając kreacje spod szyldu marki. Mimo wielu związków i romansów - projektantka nigdy nie wyszła za mąż. Christian Dior Christian Dior urodził się w 1905 roku w niewielkiej portowej miejscowości Granville we Francji. Choć wraz z czwórką rodzeństwa wychowywał się w Paryżu, rodzinne miasteczko darzył ogromnym sentymentem przez całe życie. Jego ojciec Maurice był zamożnym przedsiębiorcą, który fortuny dorobił się na produkcji nawozów. Wraz z żoną Isabelle (z domu Cardamone) dla przyszłego projektanta planowali zupełnie inną przyszłość, niżby on sobie tego życzył. Pragnęli, aby ich syn został dyplomatą. Pomimo faktu, że ich syn pasjonował się sztuką oraz wyraził zainteresowanie pracą architekta, w 1925 roku zapisali go do École des Sciences Politiques. Rodzina, próbując wybić z głowy wybujałe fanaberie dotyczące sztuki drugiemu z pięciorga dzieci, przystała jedynie na naukę komponowania muzyki. Chłopiec musiał zadowolić się lekcjami aranżacji muzyki, ale wkrótce porzucił i to zajęcie. Ukończył prestiżową uczelnię na kierunku politologii, ale wciąż najbardziej zainteresowany był twórczością artystyczną. Ojciec widząc upór syna w 1928 roku postanowił kupić mu niewielką galerię sztuki. Dior rozkazem rodziciela nie mógł sygnować jej własnym nazwiskiem, dlatego przedsiębiorstwo, które prowadził z przyjacielem nazwano Jacques Bonjean. W ofercie galerii znalazły się prace wybitnych artystów tamtych czasów, takich jak Pabla Picassa, Maxa Jacoba, Jeana Cocteau czy Georgesa Braque’a. Rok 1931 okazał się dla rodu Dior dramatycznym - życie straciła nie tylko matka Christiana, ale także jego starszy brat. Niebawem rodzinną tragedię pogłębił także Wielki Kryzys, który doprowadził do upadku biznesu ojca Christiana, a tym samym przyczynił się do zamknięcia firmy poświęconej sztuce. Aby wiązać koniec z końcem, Dior zaczął sprzedawać swoje żurnalowe ilustracje, dzięki którym w 1935 udało mu się zdobyć posadę w magazynie „Figaro Illustré”. Po upływie kilku lat dostał propozycję objęcia stanowiska asystenta projektanta Roberta Pigueta. Dior wspominał później, że „Robert Piguet nauczył mnie wartości prostoty, która prowadzi do prawdziwej elegancji”. Przygoda w atelier paryskiego couturiera nie trwała jednak długo, ponieważ wraz z rozpoczęciem II wojny światowej Dior rozpoczął służbę jako oficer armii na południu Francji. Do Paryża powrócił w 1940 roku i zaczął pracę u boku coutiera Luciena Lelonga, gdzie w roli młodszego projektanta współpracował z Pierrem Balmain. W 1946 roku dostał nawet propozycję objęcia kierownictwa w domu mody Philippe et Gaston od Marcela Boussaca, ale odmówił ze względu na plany rozpoczęcia własnej działalności. Boussac, który ówcześnie uznawany był za najbogatszego człowieka we Francji, objął patronat nad założonym w grudniu 1946 roku domem mody Christiana Diora. Jego legendę w 1947 roku zapoczątkowała prezentacja jego pierwszej kolekcji składającej się z linii „Corolle” i „Huit”. Wszyscy znamy je jako „New Look”, ale to określenie przypisuje się legendarnej redaktor naczelnej amerykańskiego wydania „Harper’s Bazaar” - Carmel Snow. Nowatorskie projekty przywróciły ubraniom kobiecość i skupiły się na luksusie mody damskiej, który w obliczu wojennych ograniczeń zszedł na dalszy plan życia społecznego. Dior w swoich kreacjach stosował gorsety podkreślające talię, wykorzystywał podszycia na biodrach czy halki, spódnice odszywał z koła, a strojom nadawał szyku poprzez dodanie kapeluszy. Przywrócił kobietom wytworny sznyt, a powojennemu Paryżowi splendor, który wyniszczyła wojna. Rok 1947 to także moment, kiedy wprowadził na rynek perfumy „Miss Dior”. Zadedykował je swojej ukochanej młodszej siostrze. Jego sukces oparty był nie tylko na innowacjach, ale także na doskonałych praktykach biznesowych. Wszystko to sprawiło, że Christian Dior jest najbardziej utytułowanym projektantem mody na świecie. Nie cieszył się jednak sławą zbyt długo. W 1957 roku, kilka miesięcy po tym, jak pojawił się na okładce magazynu „Time”, wyjechał do Włoch na wakacje w mieście Montecatini, gdzie zmarł nagle w wieku 52 lat. Przyczyna śmierci nie jest dokładnie znana, ale spekuluje się, że mógł to być atak serca spowodowany zakrztuszeniem się ością lub zbyt emocjonującą grą w karty. W chwili jego śmierci dom mody zarabiał rocznie ponad 20 milionów dolarów. Yves Saint Laurent Yves Henri Donat Matthieu Saint Laurent urodził się 1 sierpnia 1936 roku w Oranie w Algierii. Pomimo dorastania w stosunkowo zamożnej rodzinie z dwiema młodszymi siostrami, Michelle i Brigitte, Yves od najmłodszych lat zmagał się z przeciwnościami losu. Często spotykał się z ostracyzmem w szkole i był prześladowany ze względu na swoją homoseksualność, przez co był nerwowym i często chorowitym dzieckiem. Moda stała się schronieniem i pasją Yvesa. Uwielbiał tworzyć skomplikowane papierowe lalki i jako nastolatek zaczął projektować sukienki dla swojej matki i sióstr. W wieku 17 lat jego świat poszerzył się, gdy matka zorganizowała spotkanie z Michaelem de Brunhoffem, redaktorem francuskiego Vogue. Będąc pod wrażeniem talentu Yves'a, de Brunhoff przedstawił go Christianowi Diorowi, dając początek wpływowej mentorskiej współpracy. Pod jego okiem styl Yvesa dojrzał i nabrał wyrazistości. Kiedy Dior zmarł niespodziewanie w 1957 roku, Yves Saint Laurent został wybrany na jego następcę. Jego pierwsza kolekcja odniosła sukces, ale kolejne projekty były krytykowane za kierowanie ich do młodszej publiczności, co doprowadziło do spadku sprzedaży i jego publicznego zwolnienia z marki Dior. Z powodzeniem pozwał swoich byłych pracodawców za naruszenie umowy i zebrał 48 000 funtów. Z nowo nabytą wolnością i zasobami finansowymi, Yves, wraz ze swoim partnerem i kochankiem, Pierrem Berge, założyli własny dom mody. Innowacyjne projekty Saint Laurenta, inspirowane sztuką, popkulturą i międzynarodowymi wpływami, zmieniły branżę. Wprowadził na rynek koncepcje takie jak Pop Art, Afryka, Safari, Maroko i Chinoiserie, przesuwając granice mody. Jego kolekcje ready-to-wear odzwierciedlały zmieniające się czasy, obejmując indywidualność, wolność seksualną i wzmocnienie pozycji kobiet. Wprowadził kultowe elementy, takie jak garnitur do spodni, smoking i kurtka Safari, które stały się podstawami kobiecej garderoby. Jego twórczość celebrowała siłę indywidualności, wykraczając poza płeć i pochodzenie etniczne. W latach 80. jako pierwszy projektant doczekał się retrospektywy swoich prac w Metropolitan Museum w Nowym Jorku. Pod kierownictwem Pierre'a Bergé dom mody prosperował jako lukratywne przedsięwzięcie. Jednak życie osobiste Yvesa było naznaczone trudnościami, w tym uzależnieniami i samotnictwem, a niektórzy w świecie mody uważali, że jego praca stała się przewidywalna. Na początku lat 90. jego twórczość znów zyskała na popularności, gdy elita mody zmęczyła się stylem grunge. Artysta przezwyciężył swoje demony, ale wraz ze spowolnieniem tempa pracy, on i Bergé ostatecznie sprzedali swoją firmę. W styczniu 2002 roku Yves Saint Laurent wziął udział w swoim ostatnim pokazie mody w Marrakeszu. Zmarł 1 czerwca 2008 roku. Vivienne Westwood Vivienne Westwood, urodzona w 1941 roku, była pionierską projektantką mody i prowokatorką kulturową, która zmieniła krajobraz mody i rzuciła wyzwanie normom społecznym. Jej ścieżka kariery była niekonwencjonalna: studiowała w Harrow School of Art i na University of Westminster, parając się modą i kowalstwem srebra, ale zrezygnowała po zaledwie jednym semestrze, czując się niezdolna do utrzymania się w świecie sztuki jako dziewczyna z klasy robotniczej. Pracowała w fabryce i szkoliła się na pedagoga, jednocześnie tworząc własną biżuterię, którą sprzedawała na straganie na londyńskiej Portobello Road. Choć późne lata sześćdziesiąte w Londynie były zdominowane przez ruch hipisowski, Westwood i jej partnera, Malcolma McLarena, pociągały akty buntu i styl lat pięćdziesiątych. W 1971 roku otworzyli mały butik o nazwie "Let it Rock" przy Kings Road w Londynie. Z czasem jej zmieniające się zainteresowania doprowadziły do zwrotu w stronę odzieży motocyklowej, zamków błyskawicznych i skóry, a sklep przechrzczono na "Too Fast to Live, Too Young to Die". Butik przeobrażał się jeszcze kilka razy, a jego najbardziej ikoniczna era upłynęła pod nazwą "Sex" i humorystycznym hasłem "gumowa odzież biurowa". Westwood, później uhonorowana tytułem Damy Imperium Brytyjskiego za swój wkład w kulturę, głęboko zmieniła publiczne postrzeganie mody. Wprowadziła do mainstreamu spodnie bondage, elementy BDSM, agrafki i łańcuchy. Jej innowacyjne wykorzystanie XVII i XVIII-wiecznych technik cięcia do dziś wpływa na branżę mody. Jej pierwsza kolekcja wybiegową, zatytułowana "Pirates", była w 1981 roku punktem zwrotnym. Kontynuowała tworzenie kolekcji o charakterystycznych motywach przewodnich, takich jak "Savage", "Buffalo Girls", "New Romantics" i "The Pagan Years". Zaprojektowała nawet swój własny tartan dla kolekcji "Anglomania" na sezon jesień-zima 1993/94, tworząc jednocześnie swój własny klan, MacAndreas. Co imponujące, klan ten został oficjalnie uznany przez szkocki Lochcarron, co zwykle zajmuje 200 lat. Jej twórczość często zawierała slogany i polityczne apele do działania. Jej aktywizm obejmował wiele spraw, w tym zmiany klimatu, rozbrojenie nuklearne i prawa obywatelskie, ze szczególnym naciskiem na wolność słowa. Wierzyła w moc mody w przekazywaniu ważnych przesłań, dzięki czemu jej ubrania były zarówno piękne, jak i skłaniające do refleksji. Zmarła w wieku 81 lat 29 grudnia 2022 r., pozostawiając markę pod kierownictwem swojego męża, Andreasa Kronthalera. Alexander McQueen Alexander McQueen, urodzony w 1969 roku w Londynie, był wizjonerem, który odcisnął trwałe piętno na świecie haute couture. Jego początki w branży mody zaczęły się, gdy opuścił szkołę w wieku 16 lat, aby zostać praktykantem na prestiżowej Savile Row w Mayfair, epicentrum brytyjskiego krawiectwa męskiego. Później pracował jako krojczy w Angels & Bermans, znanej firmie zajmującej się kostiumami teatralnymi. W końcu uzyskał tytuł magistra sztuki w dziedzinie projektowania mody w Central Saint Martins. Tam przeszedł od biegłego krawca do kreatywnego twórcy mody, czerpiąc inspirację z bogatej historii Londynu, światowej klasy muzeów i wschodzącej sceny BritArt. Kolekcja dyplomowa McQueena zyskała duże zainteresowanie prasy i została w całości zakupiona przez wpływową stylistkę mody Isabellę Blow. Zapoczątkowało to jego błyskawiczny rozwój w branży modowej. W 1992 roku założył swoją autorską markę. Cztery lata później, w 1996 roku, McQueen został mianowany głównym projektantem Givenchy, zastępując Johna Galliano. Twórczość Alexandra McQueena charakteryzowała się unikalną mieszanką subwersji i tradycji. To połączenie konwencjonalnego i innowacyjnego było widoczne w jego spodniach "Bumster", surowych surdutach, skorodowanych tkaninach, pociętej skórze i odsłaniającej ciało koronce. Kiedyś powiedział: "Musisz znać zasady, aby je łamać. Po to tu jestem, aby burzyć zasady, ale zachować tradycję". Jego wykształcenie w Savile Row, w połączeniu z wiedzą zdobytą w Givenchy, pozwoliło mu na innowacyjne eksperymenty z krojem i konstrukcją. Odniesienia historyczne były powracającym motywem w kolekcjach McQueena. Wśród nich na uwagę zasługuje "Highland Rape" z 1995 roku, zainspirowana jego szkockim dziedzictwem i nawiązująca do prześladowań w regionie Highland. XIX wiek, zwłaszcza wiktoriański gotyk, był częstym źródłem inspiracji dla jego twórczości. McQueen słynął z dramatyzmu swoich pokazów mody, które czerpały inspirację ze sztuki performance i teatru. Jego prezentacje na wybiegach były spektakularne, jak choćby "VOSS" (wiosna/lato 2001), "Scanners" (jesień/zima 2003) czy "The Widows of Culloden" (jesień/zima 2006). Ten ostatni przedstawiał Kate Moss jako eteryczną zjawę w szklanej piramidzie, nawiązując do XIX-wiecznej sztuczki scenicznej. W 2009 roku "Plato's Atlantis" (wiosna/lato 2010) przeszedł do historii jako pierwszy pokaz transmitowany na żywo w Internecie. Tragicznie, w lutym 2010 roku, artysta zmarł w swoim londyńskim mieszkaniu. W uroczystościach żałobnych wzięło udział ponad 1000 gości. Jego ostatnia kolekcja na jesień/zimę 2010 została pośmiertnie skompletowana przez Sarah Burton, kierującą jego działem odzieży damskiej.
Gabrielle Coco Chanel: Brigitte Bardot nazywała materialistką, a dziennikarki "pretensjonalnymi babami". A jednak to ona rozwiązała kobietom gorsety i włożyła im spodnie.
Zawsze wyglądaj tak, jakbyś miała spotkać miłość swojego życia lub najgorszego wroga”– mawiała Gabrielle Coco Chanel. W historii popkultury próżno szukać równie twardej sztuki i zakapiorki. Kobiety musztrowała bez skrupułów – Brigitte Bardot dostało się np. za zbyt obfity biust. Kolegów po fachu uznawała za imitatorów swoich pomysłów – w tym młodego Yves’a Saint Laurenta. Kochała za to mężczyzn – z wzajemnością. Największą miłością Mademoiselle była jednak kultura – teatr, malarstwo i muzyka. Ta ostatnia od dziecka. Wiecie, że bez muzyki nie byłoby Coco? Nie byłoby też flakonów perfum Chanel N°5, które na świecie sprzedają się dziś co 30 sekund. Synergia mody i sztuki nigdy wcześniej ani później nie była tak perfekcyjna.
W dekadenckim apartamencie przy paryskiej 31 Rue Cambon Gabrielle Chanel przyjmowała gości – od Liz Taylor po Picassa. Wygodne kanapy zachęcały do zatracenia się w długich rozmowach. Byle nie za długich, bo co wieczór Mademoiselle zbierała manatki i przenosiła się do Ritza, gdzie nocowała. Tam, w świeżo wykrochmalonej pościeli, często ktoś na nią czekał. Chanel lubiła delektować się kochankami. Panowie byli dla niej tak ważni, że na nocnym stoliku trzymała puder, bo przecież „żaden mężczyzna, który budzi się przy kobiecie, nie chce oglądać jej bladej, nieumalowanej twarzy”. Paniom za to miała w zwyczaju coś wypomnieć. Brigitte Bardot? Cycata materialistka. Dziennikarki? Pretensjonalne baby. A jednak to ona rozwiązała kobietom gorsety i włożyła im spodnie. Dziś nic takiego. Wtedy? Rewolucja. GABRIELLE CHANEL urodziła się 19 sierpnia, dokładnie 140 lat temu. Z tej okazji w londyńskim muzeum V&A już we wrześniu ruszy wystawa „Gabrielle Chanel. Fashion Manifesto”. Jak zapowiadają kuratorzy, spośród 200 zaprezentowanych looków powstałych przez siedem dekad pracy projektantki, aż 122 stroje pochodzą z kolekcji prywatnych i nigdy niepokazywanych publicznie. Najstarszym eksponatem będzie radykalna w swojej prostej formie koszula z marynarskim kołnierzem z 1916 roku. Ale zanim zabrała się za pierwsze kroje, Chanel – wtedy uczennica szkoły z internatem – chadzała do kawiarni La Rotonde, gdzie śpiewała w przerwach między występami kabaretowymi. Popisowy numer? „Qui Qu’a Vu Coco?” (Kto widział Coco?). Stąd przydomek Coco, który już wkrótce stał się synonimem luksusu. I choć jej głos pozostawiał wiele do życzenia, pewnego razu na widowni zasiadł Étienne Balsan – jak się okazało, przyszły kochanek i fundator pierwszego butiku Coco z kapeluszami. Jak potoczyłoby się jej życie bez muzyki? Nie wiemy. Za to muzyka towarzyszyła projektantce już do końca jej dni. CHOĆ DLA KOBIET Gabrielle bywała okrutna, to z nimi przyjaźniła się najbliżej. Misia Sert, polsko-francuska mecenaska i muza Toulouse-Lautreca czy Debussy’ego, należała do najbliższego grona. Skupiła wokół Mademoiselle kompozytorów – Satie, Poulenca, przede wszystkim zaś Strawińskiego. A Coco? Zrobiła dla nich pierwszy tak duży zakup do domu – fortepian. Igora Strawińskiego pierwszy raz zobaczyła w maju 1913 roku. Po premierze jego „Święta wiosny” w wykonaniu Les Ballet Russes Siergieja Diagilewa w Théâtre des Champs-Élysée. Wtedy jednak kochała innego, Arthura „Boya” Capela (dzięki niemu otworzyła butik przy Rue Cambon), który kilka lat później zginął w wypadku samochodowym. Miał być jedyną miłością jej życia. Był początek lat 20., gdy Strawiński wraz z żoną i czwórką dzieci uciekł z pogrążonej w rewolucji Rosji do Paryża. Bez grosza, o czym Francuzka wiedziała. Zaprosiła go więc do domu w Garches. Przygotowała nawet pokój ćwiczeń z fortepianem. Od plotek na temat romansu huczało całe miasto. Coco w tym czasie słuchała Strawińskiego i go finansowała. W 1921 roku kompozytor napisał miniatury na fortepian „Pięć palców”. To one miały pomóc uporządkować proces twórczy stojący za najsłynniejszym zapachem na świecie – N°5. I choć powszechnie przyjmuje się, że numer 5 to piąta z 10 próbek zapachów, który spodobał się Coco, przekaz domu mody nie pozostawia wątpliwości – bez Strawińskiego nie byłoby „piątki”. PROSTOTA FLAKONU szybko podbiła serca znajomych artystów, w tym Salvadora Dalego, który powtórzył pomysł, odróżniając swoją wersję wyłącznie dorysowanymi wąsami. Nie tylko tym Coco inspirowała Hiszpana. Wprowadziła go do świata teatru i nauczyła łączenia mody ze sztuką, co podobno zakończyło się... romansem. Późne lata 30. malarz spędził w jej willi La Pausa, gdzie powstał obraz „Niekończąca się Enigma”. Przed Dalim odwiedzali tam projektantkę Strawiński, Visconti i Cocteau. Z tym ostatnim ścieżki Coco przecinały się kilkukrotnie. Najpierw w 1922 roku przy adaptacji „Antygony”, a dwa lata później przy „Błękitnym pociągu”. Do obu inscenizacji Chanel przygotowała kostiumy, a Pablo Picasso scenografię. Picasso miał wpływ na projekty Coco. Widać to w języku geometrii, prostych krojach i podstawowych barwach. Przykład? Mała czarna – odpowiedź na powojenne przygnębienie. Żałoba według Chanel miała być elegancka. MIŁOŚCI DO SZTUKI I MUZYKI nie przerwała nawet II wojna światowa (projektantka z kochankiem, nazistowskim oficerem, mieszkała w Ritzu), jednak gdy Coco ponownie otworzyła butiki, była już dojrzałą panią po 70. O wiecznie młodej duszy – bo Chanel to fanka Beatlesów. Gdy poznała ich w latach 60., właśnie zaczynała dziewiątą dekadę życia. Przy czym bardzo pilnowała, by ambasadorów jej marki kojarzyć z muzyką i ze sztuką. BYŁ CHŁODNY wieczór 10 stycznia 1971 roku. Dwa miesiące do pokazu nowej kolekcji. Mademoiselle jeszcze wczoraj w pracowni zmieniała tkaninę kilku projektów. Choć była już życiem trochę zmęczona, nie mogła sobie odmówić niedzielnej przechadzki z przyjaciółką, pisarką Claude Delay. Wróciła do Ritza. Było po 20, gdy położyła się do łóżka bogato usłanego poduszkami. Nieopodal krzątała się Céline, pokojówka. Chanel zakłuło w klatce piersiowej. „Widzisz? – zwróciła się do Céline – tak się umiera”. Do końca dumna
Marion Cotillard, Keira Knightley i Angèle na wystawie LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL. Też możecie ją odwiedzić!
Paris is always a good idea, a jeśli przy okazji rusza spektakularna wystawa poświęcona zapachom Chanel, to tego po prostu nie można przegapić. Do 9 stycznia możecie wziąć udział w olfaktorycznej odysei - wystarczy się zarejestrować na stronie wystawy LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL. Do tej pory zdążyły ją odwiedzić najpiękniejsze ambasadorki domu mody - między innymi Marion Cotillard, Keira Knightley i Angèle. My też tam byliśmy - przeczytajcie naszą relację.
LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL. Podróż po zapachach marki Chanel pod gwiazdami Paryża Kiedy Coco Chanel tworzyła pierwszy zapach pod szyldem założonego przez siebie domu mody, powszechnie znano tylko perfumy pachnące określonymi kwiatami. Gabrielle chciała czegoś innego. Czegoś, jak to określała, syntetycznego, będącego wynikiem kreacji człowieka, nie tylko natury. "Chcę, by perfumy pachniały stylem" - powiedziała perfumiarzowi Ernestowi Beaux, któremu zleciła stworzenie Chanel Numero 5, kultowego zapachu marki, który powstał w 1921 roku. Pierwsze flakony piątki trafiły w ręce arystokratek, klientek domu mody, ale także amerykańskich żołnierzy, którzy kupując perfumy Chanel swoim żonom, spopularyzowali zapach w Stanach. Historia perfum Chanel od tej pory przypomina wielowątkową powieść, pełną zwrotów akcji, postaci, miejsc, ulic, których nazwy trafiały na kolejne flakony nowych zapachów. Dziś podzielone na linie, aktualizowane o nowe wersje, wciąż są najbardziej pożądanymi perfumami na toaletkach gwiazd, influencerek i wielbicielek paryskiego szyku (a także ich córek kochających akordy Coco Mademoiselle). Spotkacie je na wystawie, którą marka Chanel otworzyła dla zwiedzających w Grand Palais Éphémère. Wstęp na wystawę jest wolny - wystarczy zarejestrować się na stronie LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL. Zwiedzanie zaczniecie od przestrzeni pod zaaranżowanym namiotem cyrkowym, który nadaje wystawie wrażenie iluzji. To tu zaczęliśmy nasze immersyjne doświadczenie w 5 wyjątkowych strefach wystawy. Kiedy przejdziecie pod dachem usianym gwiazdami i przeczytacie zawartość talii kart, opowiadających historię znanych perfum i ich nosów, zajrzyjcie do poszczególnych sal poświęconych najpopularniejszym liniom zapachów marki. W Coco Mademoiselle przeżyjecie kosmiczną przygodę z akcesoriami marki, odbierzecie tajemniczy telefon, zabłądzicie między przeskalowanymi szachami. My prosto stąd przemknęliśmy do miasta Bleu de Chanel, gdzie pobawiliśmy się akustyką i w specjalnym speakeasy barze poznaliśmy zapachy z tej pachnącej sandałowcem i cedrem linii. Na wystawie LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL udało nam się też zajrzeć do kasyna, zakręcić ruletką, a nawet położyć się na kozetce, gdzie laboranci dobrali do naszej osobowości zapachy z linii LES EXCLUSIFS DE CHANEL za pomocą zapachowej wersji testu Rorschacha. "Historia perfum Chanel istnieje w wymiarze egzystnecjalnym. Dlatego wystawa LE GRAND NUMÉRO DE CHANEL to emocjonalna podróż, podczas której zwiedzający mają szansę doświadczyć każdego zapachu i poznać rolę, jaką odegrał w historii marki" - zaprasza na wystawę Thomas du Pré de Saint Maur, Head of Global Creative Resources for Fragrance & Beauty, Fine Jewelry & Watches. Z tego zaproszenia skorzystacie tylko do 9 stycznia. Warto!
Historia życia Coco Chanel. Jak powstał niepowtarzalny styl francuskiej projektantki, który przetrwał do dziś?
Saumur, 19 sierpnia 1883 roku. W miejskim przytułku Jeanne DeVolle wydaje na świat Gabrielle Bonheur Chanel, która pewnego dnia da się poznać jako Coco Chanel. Choć dziś jest dla nas synonimem luksusu, wczesne lata życia projektantki przepełnione były melancholią i smutkiem. Jako dziecko doświadczyła nie tylko przedwczesnej śmierci matki i porzucenia przez ojca, ale także ponurych chwil spędzonych pod opieką Sióstr Najświętszego Serca w Aubazine. Tam otaczała ją rygorystyczna architektura opactwa i kobiety ubrane wyłącznie w surowe stroje — białe i czarne. Jednak jak na ironię, to właśnie tam Gabrielle zaczęła stawać się kwintesencją Coco, którą znamy dziś.
W tym artykule: Dorastanie Coco Chanel wśród czerni i bieli Rewolucja jest kobietą Legendarna little black dress Ucieczka i powrót Pokój w hotelu Ritz Dom mody Chanel po śmierci jego założycielki Niepowtarzalny styl Coco Chanel, który przetrwał do dziś Dorastanie Coco Chanel wśród czerni i bieli Coco Chanel urodziła się w 1883 roku jako Gabrielle Bonheur Chanel, córka ulicznego sprzedawcy Alberta Chanel i praczki Eugénie Jeanne Devolle. Rodzina mieszkała w jednopokojowym mieszkaniu w Brive-la-Gaillarde we Francji. Przyszła projektantka i ikona mody miała dwie siostry i dwóch braci. Po śmierci matki, która podupadła na zdrowiu po trudnej ciąży, rodzeństwo zostało rozdzielone. Siostry trafiła do sierocińca przy katolickim klasztorze w Aubazine. Wychowanie chłopców zostało powierzone rodzinie zastępczej, a owdowiały ojciec bez słowa wyjaśnienia zniknął z ich życia. Zakon Najświętszego Serca Maryi opiekował się porzuconymi i osieroconymi dziewczynkami, wymagając od nich dyscypliny i akceptacji życia bez wygód. W sierocińcu obowiązywały surowe zasady — podpieczne musiały nosić czarne spódnice i białe bluzki, uczestniczyć we mszy świętej wcześnie rano i modlić się przed snem, a na szkolne zajęcia uczęszczały przez sześć dni w tygodniu. Choć nie było to idealne miejsce na dorastanie, to właśnie tam Chanel nauczyła się podstaw szycia i krawiectwa. Wyzwolenie przyszło, gdy Chanel wyjechała do Moulins, gdzie pracowała jako szwaczka i zarabiała, śpiewając w barze. Mówi się, że to dzięki jednemu ze swoich popisowych numerów, “Qui qu'a vu Coco?", otrzymała legendarny przydomek Coco. Jej życie zawodowe rozpoczęło się na dobre w 1906 roku, kiedy została kochanką Etienne Balsana, francuskiego dziedzica tekstyliów i właściciela stajni koni wyścigowych. Tkaniny oraz konie były wielkimi pasjami jej życia, podobnie jak bogaci, wpływowi mężczyźni, którzy płacili rachunki i pomagali w jej przedsięwzięciach biznesowych. Jednak bycie ukochaną zapracowanego mężczyzny nie wystarczało Chanel. Jej ambicja potrzebowała większego ujścia, dlatego partner zachęcił ją do pracy modystki. Zajęcie miało głównie stanowić sposób na zabicie czasu, ale dodatkowo rozpaliło jej miłość do mody. Uczucie Chanel i francuskiego dziedzica firmy tekstylnej nie trwało długo. Projektantka zakochała się w jego przyjacielu, o którym mówiła jako o swojej jedynej prawdziwej miłości. Przystojny bogaty Anglik Arthur Capel wprowadził ją w kręgi francuskiej arystokracji, a ona szybko nauczyła się, jak żyją, rozmawiają i ubierają się ludzie ze społecznych wyżyn. Dzięki niemu i jego wsparciu finansowemu Coco Chanel, 1 stycznia 1910 roku, w wąskiej uliczce zwanej Rue Cambon, otworzyła swój pierwszy butik z kapeluszami. Projektanci, którzy swoim geniuszem wyprzedzali teraźniejszość i tworzyli najbardziej innowacyjne kolekcje w historii mody <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/64/2024/11/projektanci-ktorzy-swoim-geniuszem-wyprzedzali-terazniejszosc-i-tworzyli-najbardziej-innowacyjne-kolekcje-w-historii-mody-ced4eb0.jpeg" width="938" height="625" alt="Projektanci, którzy swoim geniuszem wyprzedzali teraźniejszość i tworzyli najbardziej innowacyjne kolekcje w historii mody" title="Projektanci, którzy swoim geniuszem wyprzedzali teraźniejszość i tworzyli najbardziej innowacyjne kolekcje w historii mody" /> Rewolucja jest kobietą Chanel nie była zadowolona z tego, jak wyglądała moda przed I wojną światową, więc kiedy w 1913 roku Capel podarował jej butik w Deauville, rozpoczęła prywatną wojnę, której celem było sprawienie, by kobiety były tak samo nowoczesne i wygodnie ubrane jak mężczyźni — zwłaszcza ci aktywni i lubiący spędzać czas na świeżym powietrzu, zupełnie jak jej ukochany. W lokalu w Deauville wprowadziła do oferty swobodne dzianiny i sukienki, które były szokująco proste w porównaniu z tym, co wychodziło spod ręki ówczesnych paryskich twórców mody haute couture. Szybki wzrost popularności projektów Chanel wynikał z ich kontrastowego charakteru w stosunku do mody głównego nurtu, która wciąż była ściśle związana z tradycyjnymi i powoli przestarzałymi gorsetami i krynoliną. Zaczęły one być postrzegane jako klatki, w których kobiety zamykały się w poszukiwaniu estetycznej równowagi i coraz częściej określano je jako niezdrowe. Dlatego też Chanel, idąc pod prąd, zaczęła oferować sportowe sylwetki o prostych i miękkich liniach zgodnie z tym, co miało stać się nowym trendem początku wieku. Wybrała właściwy moment. Wojna nie była czasem ekstrawagancji, a niedostatki sprawiły, że kobiety były bardziej otwarte na prostotę niż kiedykolwiek wcześniej. Coco Chanel coraz bardziej zaintrygowana swobodną elegancją męskich szaf, zwłaszcza tych noszonych na prowincji, zaczerpnęła wiele pomysłów na własne projekty z szafy Arthura Capela. Inspirowane jego osobistym stylem modele stały się podstawą tego, co pod koniec wojny oferowała w swoich butikach przy Rue Cambon i w Biarritz. Szczęście Chanel zostało przerwane przez śmierć Capela. Ukochany projektantki zginął w wypadku samochodowym w 1919 roku. Coco mówiła później, że wraz z jego śmiercią straciła wszystko, ale można powiedzieć również, że wiele zyskała. W tym okresie Francja wciąż była w żałobie po młodych mężczyznach, którzy zginęli w czasie wojny. Ulice Paryża wypełniły się żałobą i kobietami ubranymi w czerń. Śmierć kochanka Gabrielle stworzyła pomost między nią a resztą przedstawicielek jej płci. Najważniejsi projektanci mody Legendarna little black dress Pomimo braku formalnego wykształcenia Chanel miała rzadko spotykaną w kręgach mody przenikliwość intelektualną. Była świadoma, że młode kobiety, patrząc na swoje matki zniszczone utratą mężów i synów, czuły niemal przymus, by się nie zakochać. Niezależna garçonne (fr. dziewczyna, która prowadzi swoje życie samodzielnie) zmieniała wyobrażenia o kobiecości, a szczupła, wysportowana Chanel zauważyła te znaki wcześniej niż ktokolwiek inny. Chanel dostrzegała potrzebę okazywania powojennej żałoby, ale uważała, że może ona być bardziej szykowna niż tradycyjne kobiece potrzeby. Tak zresztą powstała jej kultowa “mała czarna”. Słynny klasyk świata mody, który magazyn Vogue określił jako "uniform dla wszystkich kobiet z gustem". Do jej stworzenia zainspirowały ją również operowe, wielobarwne suknie, których wyglądu wprost nie mogła znieść. Chciała stworzyć coś zupełnie innego i w latach 20. zaprojektowała prostą, minimalistyczną sukienkę w kolorze czarnym, gdyż jej zdaniem to właśnie poprzez ten odcień najlepiej wyrażała się naturalna elegancja kobiety. Czarne sukienki z metką Chanel były uważane za rewolucyjne, ponieważ z jednej strony wydawały się emancypacyjne, a z drugiej seksowne. Doskonale skrojone, niektóre z głębokim dekoltem lub zabawnymi nieregularnymi obszyciami były w tamtych czasach niezwykle tajemnicze i zmysłowe. Klasyczny krój little black dress Chanel był dopasowany i sięgał tuż poniżej kolana, co początkowo uznano za skandaliczne. Mała czarna oryginalnie szyta była z wygodnych materiałów, takich jak szyfon, wiskoza lub elastyczna wełna, a czasami również dodatkowo zdobiona cekinami lub koronkami. Jej kultowy projekt zyskał sławę dzięki popularnym klientkom, takim jak Elizabeth Taylor czy Marilyn Monroe. Kiedy nastały lata 20., Chanel została uznana za jedną z największych liderek mody nie tylko w Paryżu, ale na całym świecie. Jej projekty i paleta barw wydają się dziś równie nowoczesne jak wtedy: szykowne i sportowe w ciągu dnia, oparte na wyrazistych, płaskich liniach i romantyczne w nocy. Historia małej czarnej, czyli Śniadanie u Tiffany’ego, kąpiel w fontannie i słodka zemsta Ucieczka i powrót Coco Chanel sama nigdy nie ufała mężczyznom. Wybierała kochanków ze względu na ich władzę i to, jak mogli jej pomóc. Po Capelu był wielki książę Rosji Dimitrij i książę Westminsteru, a w czasie II wojny światowej — Haus Gunther von Dincklage, mimo że obcowanie z członkami niemieckich sił okupacyjnych w Paryżu było uważane za zdradę. W czasie trwania II wojny światowej, Chanel zamknęła butik i zaszyła się w hotelu Ritz, u boku niemieckiego oficera von Dincklage'a. Kiedy po zakończeniu działań wojennych Francja postanowiła ukarać tych, którzy współpracowali z niemieckimi siłami okupacyjnymi, uznano, że powinna opuścić Francję. Wywieziono ją do Szwajcarii, podobno za zgodą samego Winstona Churchilla. Tam kariera Coco Chanel mogła się zatrzymać, a ona sama nadal zajmowałaby zaszczytne miejsce, które zajmuje dzisiaj, ale zamiast tego zdecydowała się na powrót. Ówczesne plotki mówiły, że to jej najbardziej znany zapach, Chanel no. 5, wymusił decyzję o powrocie ze względu na słabnącą pozycję na rynku (bez blasku pokazów mody, które zwiększałyby sprzedaż). Inni twierdzili, że było to negatywne nastawienie projektantki do mężczyzn, którzy w latach 50. zdominowali paryskie couture. Chociaż podziwiała Balenciagę jako wielkiego rzemieślnika i twórcę, widziała, że Dior, Balmain i inni cofają całą pracę, którą wykonała, aby uprościć i zmodernizować kobiecy strój. Była zdeterminowana, by powstrzymać ich (jak jej się wydawało) szowinistyczny romantyzm, czyniący z przesadnie ubranych mężczyzn trofea nowoczesnej kobiety, którą tak ciężko pracowała, by stworzyć jako istotę silną, w dużej mierze zależną od mężczyzn. Chanel zaprezentowała swoją nową kolekcję 5 lutego 1954 roku. Francuska prasa, wciąż niewybaczająca jej zachowania w czasie wojny, była obojętna na nowe projekty wizjonerki, ale amerykańskie i brytyjskie media uznały jej miękkie garnitury za przełom łączący szyk i nowoczesność w bardzo przystępny sposób. Chanel dokonała przewrotu i cudu. Dziś garnitur z metką Chanel jest w końcu standardowym elementem współczesnej mody, noszonym zarówno przez nastolatki, jak i ich babcie. Pokój w hotelu Ritz Gabrielle Chanel pracowała aż do swojej śmierci w wieku 87 lat, 10 stycznia 1971 roku. Najbliżsi projektantki mówili później, że jej odejście było nagłe i nie zauważyli absolutnie żadnych oznak tego, aby stan jej zdrowia w ostatnim czasie się pogorszył. Tuż przed śmiercią była zajęta skrupulatnym wykańczaniem swojej kolekcji na wiosenny pokaz: sprawdzała szczegóły każdej sukienki, dopasowywała guziki i wybierała tkaniny. Pracownicy jej domu mody byli zszokowani wiadomością o nagłej śmierci szefowej, ponieważ mimo podeszłego wieku była ona bardzo zaangażowana w przygotowania do pokazu. Według The Guardian w wieczór poprzedzającego jej śmierć, Chanel wybrała się na długi spacer z przyjacielem z dawnych lat, a następnie położyła się do łóżka w apartamencie. Ostatnie słowa miała wypowiedzieć do swojej pokojówki: "Widzisz, tak się umiera" — brzmiały. Coco Chanel zmarła w hotelu Ritz w Paryżu, miejscu, które nazywała domem przez 34 lata (wprowadziła się do hotelu na stałe w 1937 roku i mieszkała w wystawnym prywatnym apartamencie składającym się z wielu pokojów). Często korzystała z wejścia dla personelu. Według plotek, kiedy podróżowała z Ritza do swojego domu mody po drugiej stronie Rue Cambon, hotelowy portier informował pracowników o tym, że jest w drodze, aby mogli spryskać się perfumami Chanel no. 5 przed jej przybyciem. Od czasu śmierci Coco Chanel napisano o niej więcej słów niż o jakimkolwiek innym projektancie mody XX wieku. Dom mody Chanel po śmierci jego założycielki Coco Chanel robiła to, co kochała aż do ostatniego dnia swojego życia. Kolekcja, nad którą pracowała, została pokazana publicznie dwa tygodnie po jej śmierci. Pogrzeb odbył się 13 stycznia 1971 roku w kościele Madeline w Paryżu. Wśród gości znalazły się największe nazwiska świata mody. Bliscy i fani projektantki oddali jej cześć zakładając ubrania z metką Chanel, a trumna otoczona była ulubionymi kwiatami projektantki, kameliami. Gabrielle została pochowana na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie, w Szwajcarii. Po śmierci wizjonerki, dom mody Chanel skupił się na sprzedaży biżuterii i zapachów. W 1983 roku Alain Wertheimer zdecydował, że za jego sterami powinien stanąć nowy dyrektor kreatywny Karla Lagerfeld, któremu udało się przywrócić marce dawną świetność. Niepowtarzalny styl Coco Chanel, który przetrwał do dziś Coco Chanel poświęciła swoje życie na tworzenie, doskonalenie i promowanie nowego typu kobiecej elegancji. Projektowała dla aktywnej i wyemancypowanej kobiety, takiej jak ona sama, zgodnie z zasadami komfortu i prostoty. Chanel zmieniała konwencje mody, przekształcając kobiece szafy dzięki swoim innowacyjnym pomysłom, pionierskiemu podejściu do tkanin i konstrukcji przy jednoczesnym podkreśleniu kobiecych kształtów. Haute couture było dla niej zarówno obszarem eksperymentów. Pracowała bezpośrednio na manekinie, nigdy nie robiąc pierwszego szkicu. Siła i ponadczasowość jej kreacji wynikały z umiejętności harmonizowania formy, łączenia instynktu projektanta z poszukiwaniem nowego ideału osadzonego w rzeczywistości życia kobiet. W ciągu całej swojej kariery styl Coco Chanel stał się wzorcem nowoczesnego życia. To ona zmieniała zwykłe rzeczy na eleganckie, łączyła męskość i kobiecość, prawdziwość i imitację, surowość i nadmiar. Wbrew krótkotrwałości współczesnych trendów, pozostała konsekwentna i pewna, że jej estetyka jest wciąż aktualna. Gabrielle Chanel rozpoczęła swoją karierę jako modystka, a następnie otworzyła butiki we francuskich nadmorskich kurortach Deauville (1912) i Biarritz (1915), do czego zainspirowało ją poczucie wolności, które cechowało życie towarzyskie klasy wyższej. Chanel, która jako pierwsza nosiła swoje własne kreacje, tworzyła projekty odzwierciedlające jej osobiste uwarunkowania, gust i ambicje. Luźne sukienki, koszule i spódnice tworzyły styl, który przeciwstawiał się restrykcyjnej modzie poprzedniego stulecia ze sztywnymi materiałami i skomplikowaną konstrukcją. Cechami charakterystycznymi jej niepowtarzalnego stylu były prostota, praktyczność i swobodna elegancja. Odrzucając wszelkie zbędne ozdoby, Chanel projektowała zrównoważone, proste formy, które szanowały ciało kobiety i pozwalały jej swobodnie się poruszać. Wprowadziła do mody estetykę nowoczesności, która współbrzmiała ze znaczącymi zmianami w rolach społecznych kobiet po I wojnie światowej. Młodzieńcze projekty Chanel, wykonane z elastycznych materiałów, takich jak metrażowy dżersej, charakteryzowały się zaskakującym połączeniem minimalizmu i precyzji, tworząc podstawy dla nowej formy elegancji, której broniła przez całą swoją karierę. 10 cytatów Coco Chanel
Ikony stylu – oto wyjątkowe kobiety, które wyznaczały światowe trendy
Ikony stylu i niesamowite kobiety, którymi inspirował się cały świat. Sławne, piękne, utalentowane – to właśnie one wyznaczały światowe trendy. Poniżej lista 10 kobiet, które uchodzą za uosobienie ponadczasowego, dobrego stylu.
Przyznajemy – niełatwo było w tym przypadku ograniczyć się do 10 sylwetek, dlatego pokusiłyśmy się o dopełnienie tej listy na końcu artykułu. Te kobiety miały ogromny wpływ m.in. na definicję kobiecości czy „klasyków” w temacie stylizacji. Wśród wybranych przez nas nazwisk znajdziesz nie tylko projektantki czy modelki, ale również aktorki czy piosenkarki. Niektóre z nich wciąż nas inspirują, inne odeszły lub usunęły się z blasku fleszy... mimo to ich historyczne stylizacje wciąż stanowią swego rodzaju modową bazę, z której czerpią pokolenia. 1. Ikony stylu: Gabrielle Bonheur „Coco" Chanel (1883–1971) Jej nazwisko wymieniono na liście 100. najbardziej wpływowych ludzi w XX wieku. To ikona paryskiego haute couture. Mimo że Coco nie była wykształcona, a jej młodość nie należała do najłatwiejszych (problemy rodzinne oraz finansowe), dzięki talentowi i ciężkiej pracy osiągnęła sukces na światową skalę. Kreatorka mody i założycielka marki Chanel całkowicie zrewolucjonizowała definicję kobiecości i damską modę, stawiając na wygodę w eleganckiej wersji. Wprowadziła do codziennych stylizacji kobiet m.in. klasyczne, minimalistyczne sukienki czy spodnie o prostych fasonach. Duet bieli i czerni był jej ulubionym połączeniem. 2. Ikony stylu: Marlene Dietrich (1901–1992) Aktorka i piosenkarka o niemiecko-amerykańskich korzeniach. Międzynarodową sławę zyskała dzięki roli w filmie pt. „Błękitny Anioł" z 1930 roku. Dietrich z niezwykłą gracją prezentowała się w kontrowersyjnej stylizacji, która dotąd zarezerwowana była wyłącznie dla mężczyzn (smoking, biała koszula, cylinder). Lansowany przez nią styl, uchodzący wówczas za męski, coraz częściej pojawiał się na ulicach jako stylizacja eleganckich i pewnych siebie pań. 3. Ikony stylu: Marylin Monroe (1926–1962) Ikona popkultury i seksbomba lat 50. oraz 60. XX wieku. To bez wątpienia jedna z największych aktorek wszech czasów. Uwielbiamy ją za role m.in. w filmie „Mężczyźni wolą blondynki", czy „Pół żartem, pół serio". Zalotne spojrzenie, czerwone usta, blond włosy – z lekkością oczarowywała wszystkich wokół... nie tylko zjawiskowym wyglądem, ale również swoim temperamentem oraz talentem (aktorskim, wokalnym i tanecznym). Do dziś jej sylwetka (idealnie podkreślana sukienkami i bluzkami z dekoltem w kształcie litery „V") i delikatne rysy twarzy dla wielu osób są synonimem idealnego, kobiecego piękna. 4. Ikony stylu: Audrey Hepburn (1929–1993) Audrey uchodzi za jedną z najbardziej utalentowanych aktorek „Złotej ery Hollywood". I choć początkowo swój talent rozwijała w kierunku tańca, to jednak ostatecznie największą popularność zyskała dzięki rolom w filmach takich jak m.in. „Historia zakonnicy" „Śniadanie u Tiffany'ego" czy „Rzymskie wakacje". Naprawdę ciężko nam wybrać, za którą kreację aktorską uwielbiamy ją najbardziej! Utalentowana, o pięknym, kocim spojrzeniu i ogromnym sercu – publiczność na całym świecie pokochała ją bardzo szybko. To jednak nie tylko ikona kina, ale też dobrego stylu. Ulubione stylizacje Audrey to ubrania w raczej stonowanych kolorach, w tym m.in. sukienki w wersji mini (to właśnie Hepburn rozsławiła słynną „małą czarną" projektu Huberta de Givenchy), golfy, spodnie cygaretki, koszulki polo i baletki. Na luzie i z klasą. 5. Ikony stylu: Elizabeth Taylor (1932–2011) Po raz pierwszy pojawiła się na ekranie, kiedy miała 9 lat. W latach 40. i 50. uchodziła za ikonę – sprawiła, że np. styl pin up zyskał na popularności. Taylor genialnie podkreślała swoją kobiecą figurę, nosząc sukienki z halkami, a także taliowane, rozkloszowane spódnice w zestawie z seksownymi gorsetami. Kobiety z całego świata marzyły o jej idealnych proporcjach. Za rolę w filmie „Butterfield 8" otrzymała swojego pierwszego Oscara i odebrała go w kwiecistej, pięknej sukience Diora. Po roli w filmie „Kleopatra" czerpała z kolei egzotyki. Wyjątkowy i wyrazisty styl Taylor idealnie oddawał jej charakter i dynamicznie ewoluował, z każdym rokiem stając się coraz odważniejszy. 6. Ikony stylu: Brigitte Bardot (1934–obecnie) Jak sama przyznała w jednym z wywiadów, gardziła przepychem w stylizacjach. A jako że less is more, to jej kobiecy, wakacyjny look, szybko znalazł wiele naśladowczyń. Potargane, naturalne włosy, koki, sukienki i spódniczki w wersji mini, słomkowe kapelusze i lekkie baletki, oto esencja Brigitte. Artystka bez wątpienia nie miała też problemu ze swoją cielesnością. To właśnie ona przyczyniła się do tego, że w latach 50. dwuczęściowe bikini stało się niezwykle popularne (dziękujemy, Brigitte!). Film „I Bóg stworzył kobietę”, w którym zagrała, stał się hitem m.in. w Stanach Zjednoczonych. Po tym wydarzeniu Bardot znał niemal każdy. I choć w latach 70. odsunęła się od blasku fleszy, jej kobiecy, lekki i świeży styl wciąż zachwyca oraz inspiruje bardzo wiele osób. 7. Ikony stylu: Lesley Lawson, czyli „Twiggy” (1949–obecnie) Szczupła sylwetka, krótkie włosy, wyraziście podkreślone oczy – każda z nas z pewnością jest w stanie stosunkowo szybko przywołać w pamięci charakterystyczny wizerunek Twiggy. Modelkę, m.in. za sprawą oryginalnej, chłopięcej fryzury i postury, bardzo szybko dostrzeżono, doceniając jej oryginalność. Została okrzyknięta (przez Daily Express) twarzą roku 1966, mimo że uroda Lesley zdecydowanie odbiegała od ówczesnych kanonów piękna. To za jej sprawą popularność zyskały m.in. krótkie, trapezowe sukienki czy proste, dziewczęce fasony. 8. Ikony stylu: Madonna (1958–obecnie) Królowa popu i ikona mody – właśnie tak w skrócie można opisać Madonnę Louise Ciccone. Styl piosenkarki (niekiedy kontrowersyjny, choć – trzeba przyznać – zawsze idealnie pasujący do jej charakteru i urody), zmieniał się oczywiście na przestrzeni lat (Madonna to prawdziwy kameleon). Każda dekada popularności artystki była jednak dla niej niezwykle owocna... nie tylko pod kątem muzycznym, ale także modowym. Wzory, warstwowe stylizacje, liczne zdobienia, szokujące zestawienia – wspólny mianownik niemal wszystkich stylizacji Madonny? Maksymalizm. Kojarzymy ją m.in. z lateksowych elementów, skór i ćwieków, stylu disco, pokaźnej biżuterii (artystka uwielbia krzyże) czy stożkowych biustonoszy. 9. Ikony stylu: Księżna Diana (1961–1997) Księżna Diana niezwykle zgrabnie potrafiła łączyć ze sobą luz i elegancję. Nic więc dziwnego, że lata 80. należały właśnie do niej. Styl athleisure, groszki, perły, białe buty, marynarki i dzinsy, ozdobne kołnierze, bufiaste rękawy – po ślubie z księciem Karolem stała się najpopularniejszą wówczas ikoną mody, a od jej stylizacji nie sposób było oderwać wzroku. Do dziś zachwycamy się Lady Di w ultrakobiecych sukienkach z odkrytymi plecami. 10. Ikony stylu: Kate Moss (1974–obecnie) Moss, czyli jedna z najsławniejszych modelek na świecie. Jako że na co dzień, przez wiele lat, obracała się w świecie fashion, jej stylizacyjne wybory zawsze były przemyślane (nawet jeśli w pierwszej chwili na takie nie wyglądały). Czerń i elegancja, rockowy pazur, ubrania w stylu vintage – oto cała Moss. W 90. latach modelka stawiała na akcenty (np. okrycia) w wyrazistych, zwierzęcych printach. Kate idealnie łączy ze sobą style, dzięki czemu zawsze prezentuje się niebanalnie i z klasą. Jak już wspomnieliśmy, lista inspirujących, stylowych kobiet, które wyznaczały światowe trendy, jest o wiele dłuższa. Do powyższego zestawienia śmiało można dopisać sylwetki takie jak: Grace Kelly, Jane Birkin, Donatella Versace, Jacqueline Kennedy Onassis, Jean Harlow, Frida Kahlo, Jane Fonda, Victoria Beckham, Sonia Rykiel, Monica Bellucci czy Alexa Chung.
Chanel: londyńskie Muzeum Wiktorii i Alberta przygotowuje się do otwarcia pierwszej w historii retrospektywnej wystawy poświęconej Gabrielle "Coco" Chanel
We wrześniu 2023 r. w londyńskim Victoria and Albert Museum (V&A) zostanie otwarta pierwsza w Wielkiej Brytanii wystawa poświęcona twórczości Gabrielle 'Coco' Chanel. Przedstawi ona ewolucję jej kultowego stylu od otwarcia pierwszego butiku z maszynami do szycia w Paryżu w 1910 roku do pokazu jej ostatniej kolekcji w 1971.
Chanel zagości w Londynie Słynne londyńskie muzeum Wiktorii i Alberta będzie gościć, pierwszą w historii brytyjskiego muzeum, wystawę poświęconą życiu i twórczości projektantki - Gabrielle "Coco" Chanel. Ekspozycja przedstawi ewolucję jej projektów oraz powstanie francuskiego domu mody. Wystawa obejmie ponad 180 projektów, biżuterię, akcesoria, kosmetyki oraz perfumy, które po raz pierwszy będzie można zobaczyć w jednym miejscu i to poza Francją. Jej celem jest odkrywanie pionierskiego podejścia Chanel do projektowania mody, które utorowało drogę nowej kobiecej elegancji i do dziś ma wpływ na styl ubierania się kobiet. "Chanel, jeden z najprężniej działających domów mody, wiele zawdzięcza wzorcom stworzonym ponad sto lat temu przez założycielkę Gabrielle Chanel. Cieszymy się, że możemy współpracować z Chanel i Palais Galliera przy tej wystawie, która daje nam możliwość poznania początków i elementów tego nieprzemijającego stylu oraz zaprezentowania mało znanych, ale historycznych ubrań Chanel” - powiedział Tristram Hunt, dyrektor Muzeum Wiktorii i Alberta. Wystawa powstała w oparciu o ekspozycję „Gabrielle Chanel. Fashion Manifesto" zorganizowaną przez Palais Galliera w Paryżu, jednak zostanie ona zaaranżowana na nowo i będzie zawierać rzadko pokazywane elementy pochodzące z prywatnej kolekcji londyńskiego muzeum. Wśród najważniejszych eksponatów znajdą się archiwalne kolekcje Chanel, w tym ubrania noszone przez hollywoodzkie gwiazdy, takie jak Lauren Bacall i Marlenę Dietrich. Wystawa będzie podzielona na osiem sekcji tematycznych, w których zaprezentowane zostanie innowacyjne podejście projektantki do tkanin, sylwetki i konstrukcji, jak również będą one także poświęcone jej karierze zawodowej, osobistemu stylowi oraz wpływowi jej pracy na przemysł modowy. "Moda się zmienia, ale styl trwa” - nieśmiertelna Coco Chanel Chanel jest powszechnie uważana za pionierkę nowoczesnej mody. Dążyła do emancypacji kobiet poprzez nadanie im prostych, wygodnych i szykownych ubrań, a także rezygnację z gorsetów. „Gabrielle Chanel odważnie zdefiniowała na nowo garderobę nowoczesnej kobiety. Jesteśmy zaszczyceni i zachwyceni, że Muzeum Wiktorii i Alberta, wiodące na świecie muzeum i wspaniała instytucja, zorganizuje pierwszą w Wielkiej Brytanii retrospektywę jej twórczości. Pokazując jej wkład w historię mody, a także niezwykłą aktualność i trwałość stylu Chanel, wystawa ta uwydatni jedną z największych wizjonerek naszych czasów” - powiedział Bruno Pavlovsky, prezes Chanel Fashion. Elementy znane obecnie jako klasyki - takie jak "mała czarna" czy bluzka w stylu bretońskim - zawdzięczamy właśnie Gabrielle. Jej perfumy - w tym Chanel No. 5, które po raz pierwszy pojawiły się na rynku w 1921 roku - do dziś są jednymi z najlepiej sprzedających się na świecie. "Gabrielle Chanel poświęciła swoje długie życie tworzeniu, doskonaleniu i promowaniu nowego rodzaju elegancji (...) ponadczasowego stylu dla nowego rodzaju kobiet. To był jej modowy manifest, spuścizna, która nigdy nie wyszła z mody” - powiedziała Miren Arzalluz, dyrektor Palais Galliera, paryskiego muzeum mody. Retrospektywa Chanel zostanie otwarta 16 września 2023 r. i potrwa do 25 lutego 2024 r.
Powstaną 3 nowe seriale o modzie! Opowiedzą historię rodzinny Gucci, Christiana Diora i Coco Chanel. Co o nich wiemy?
Po globalnym sukcesie "Domu Gucci" w reżyserii Ridleya Scotta, stworzonego na podstawie książki Sary Gay Forden, branża filmowa wreszcie zaczęła dokładnie szperać w archiwach modowych historii. Co znalazła? Trzy gotowe scenariusze na seriale, z czego aż dwa ponownie opowiedzą historię włoskiej rodziny Gucci.
"The New Look" "The New Look", jak sugeruje sam tytuł, opowie historię powojennego krawiectwa Christiana Diora i Coco Chanel, a także ujawni wiele szczegółów z życia projektantów. Opisze moment, w którym to Dior zajął pozycję najważniejszego kreatora, którą wcześniej piastowała Chanel - skoncentruje się więc na kluczowym momencie XX wieku, kiedy Paryż przywrócił życie świata mody dzięki rewolucyjnym liniom WASP. Pokaże jakie relacje łączyły Christiana Diora i Coco Chanel z Yvem Saint Laurentem, Pierrem Balmain, Cristobalem Balenciagą i Hubertem de Givenchy. Produkcji serialu podjęła się platforma Apple TV+ i Todd A. Kessler, reżyser i scenarzysta takich hitów, jak "Rodzina Soprano" i "Bloodline". W rolach głównych Ben Mendelsohn i Juliette Binoche. Serial ma być nagrywany jedynie w Paryżu. Rodzina Gucci ponownie na ekranie I to podwójnie! Pierwsza z produkcji ma przedstawić losy luksusowego imperium rodziny Gucci w wersji fabularnej, a druga - dokumentalnej. Scenariusze mają dokładniej poruszyć historię modowej ekspansji włoskiego domu mody w Stanach Zjednoczonych, wyjaśnić relację pomiędzy członkami rodziny, a także (ponownie) ukazać śmierć Maurizia. Produkcją obu seriali zajmie się wytwórnia Sky Studios, która do pracy nad scenariuszem i zdjęciami ma zaprosić członków rodziny Gucci, którzy wystosowali tak wiele zarzutów w stronę filmu "Dom Gucci". „Ta rodzinna epopeja zacznie się od historii dżentelmena, który mieszkał we Florencji i stworzył torebki z bambusowymi rączkami. Oryginalnie był to przypadkowy projekt, który na zawsze zapisał się w historii i zaprowadził markę Gucci aż do Stanów Zjednoczonych” – opowiada Nil Hartmann, jeden z wiceprezesów Sky Studios. Premiera obu seriali o rodzinie Gucci planowana jest na 2023 rok.