Na podstawie prozy Tokarczuk powstał mroczny thriller. Widzowie już oglądają go w kinach i są zachwyceni
Stan wojenny, niepewność i psychologiczna gra – nowy film Kasi Adamik, oparty na prozie Olgi Tokarczuk, to jedna z najbardziej elektryzujących polskich premier tego roku. Od 20 lutego widzowie mogą zobaczyć go w kinach w całej Polsce.
Kasia Adamik, córka jednej z najbardziej znanych polskich reżyserek, Agnieszki Holland, ma na swoim koncie kilka wyjątkowo udanych i docenionych przez widzów produkcji - zwłaszcza w gatunku jakim jest thriller. Fani kojarzą jej nazwisko m.in. z nagradzanego filmu „Pokot”, serialu HBO „Wataha” z Leszkiem Lichotą w roli głównej, a także projektów telewizyjnych, takich jak „Ziarno prawdy” czy „Spojrzenia”. Teraz reżyserka wraca z kolejnym mocnym obrazem, który przeniesie widzów do Polski z czasów stanu wojennego - w sam środek mrocznej atmosfery grudnia 1981 roku. „Zima pod znakiem Wrony” już w polskich kinach Film powstał w koprodukcji TVP, trwa 112 minut i został nakręcony w językach polskim oraz angielskim. Jego światowa premiera odbyła się podczas ubiegłorocznego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Toronto, gdzie pokazano go jako jedno ze specjalnych wydarzeń festiwalowych. Od 20 lutego 2026 roku film „Zima pod znakiem Wrony” można już oglądać na ekranach kin w całej Polsce. To produkcja, która spodoba się miłośnikom mocnych thrillerów psychologicznych, polskiego kina historycznego i filmów z napięciem od pierwszej do ostatniej minuty. Zarówno fani Katarzyny Adamik, jak i widzowie szukający w kinie wyrazistych emocji, nie powinni przegapić tej premiery. „Bardzo ciekawa koncepcja rozwinięcia krótkiej historii „Profesora Andrewsa w Warszawie” Olgi Tokarczuk - w filmie Profesorki Andrews. Za sprawą niezwykle mocno ziarnistego obrazu (super pomysł) jesteśmy jak we śnie, jak w bardzo surrealistycznym świecie” - brzmi jeden z pierwszych komentarzy na filmweb. View oEmbed on the source website „Zima pod znakiem Wrony” - o czym jest nowy film Kasi Adamik? 12 grudnia 1981 roku do Warszawy przybywa Joan Andrews, brytyjska profesor psychiatrii, w którą wciela się nominowana do Oscara Lesley Manville. Jej przyjazd ma związek z międzynarodową konferencją, ale już pierwszego dnia trafia w sam środek dramatycznych wydarzeń. W wyniku splotu nieszczęśliwych zdarzeń profesor wraz z młodą doktorantką Aliną (Zofia Wichłacz) zostaje zmuszona do ucieczki. Gdy 13 grudnia 1981 roku zostaje wprowadzony stan wojenny, ulice pustoszeją, telefony milkną, a Warszawa staje się miejscem pełnym zagrożeń. Joan staje się przypadkowym świadkiem zabójstwa młodego opozycjonisty. Zdjęcie, które zrobiła, sprawia, że staje się celem tajnych agentów milicji. W obcym kraju, gdzie nie wiadomo, komu można ufać, bohaterka musi podejmować decyzje zagrażające jej życiu, a zarazem walczyć o przekazanie dowodu zbrodni do brytyjskiej ambasady. Międzynarodowa obsada i twórcy Obok Lesley Manville i dawno nie widzianej na ekranach Zofii Wichłacz w filmie możemy zobaczyć Andrzeja Konopkę, Saschę Ley i Toma Burke’a. Za zdjęcia odpowiada Tomasz Naumiuk PSC, muzykę skomponował Emre Sevindik. Twórcy w umiejętny sposób łączą psychologiczne napięcie z politycznym tłem - każdy detal w scenografii i grze aktorskiej potęguje uczucie niepewności i klaustrofobii. Film powstał na podstawie prozy Olgi Tokarczuk i już otrzymał pierwsze nagrody Scenariusz filmu powstał na podstawie opowiadania Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk, laureatki Nagrody Nobla. Tekst dostarczył twórcom nie tylko mrocznego kontekstu historycznego, ale i lekko surrealistycznej perspektywy, która wyróżnia „Zimę pod znakiem Wrony” wśród polskich thrillerów. Scenariusz Adamik, Buchty i Coxon zdobył specjalne wyróżnienie na Cannes ScripTeast w 2018 roku, a sam film zamykał festiwal w San Sebastian w 2025 roku. „Zima pod znakiem Wrony” - polski thriller, który zostanie w pamięci widzów „Zima pod znakiem Wrony” to nie tylko opowieść o przeszłości, ale i uniwersalna historia o strachu, odwadze i poszukiwaniu prawdy. Film pozwala spojrzeć na stan wojenny oczami obcokrajowca, co nadaje wydarzeniom nowej perspektywy i sprawia, że dramatyczne wydarzenia sprzed ponad czterech dekad stają się niezwykle bliskie współczesnemu widzowi.
Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni 2025: Złote Lwy rozdane. Oto pełna lista laureatów
50. Festiwal Filmów Fabularnych w Gdyni dobiegł końca, a my poznaliśmy zwycięzców Konkursu Głównego. Sprawdźcie, których twórców i jakie produkcje wyróżniło jury pod przewodnictwem Magnusa Von Horna.
To jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w kraju – prawdziwe święto kina, które od lat gromadzi twórców, aktorów i miłośników sztuki filmowej. Na kilka dni Gdynia staje się stolicą polskiego kina: na czerwonym dywanie pojawiają się największe gwiazdy, w salach kinowych premierowo prezentowane są najgłośniejsze produkcje, a w kuluarach toczą się inspirujące rozmowy o sztuce i przyszłości rodzimej kinematografii. Konkurs Główny 50. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni Festiwal Polskich Filmów Fabularnych jak zawsze dostarczył wiele emocji. Po raz 50. w Gdyni odbyło się wręczenie najważniejszych nagród w polskiej kinematografii. W Konkursie Głównym znalazło się 16 filmów, w tym 6 debiutów pełnometrażowych oraz 2 drugie filmy reżyserów. Ikony kina na czele z Agnieszką Holland, Wojciechem Smarzowskim czy Władysławem Pasikowskim zmierzyły się z debiutantami, m.in. Kordianem Kądzielą i Emi Buchwald. Kto wygrał w Konkursie Głównym? Poniżej znajdziecie pełną listę zwycięzców. WIELKA NAGRODA FPFF „ZŁOTE LWY” „Ministranci”, reż. Piotr Domalewski NAGRODA FPFF „SREBRNE LWY” reżyserka Agnieszka Holland, producenci: Marcin Wierzchosławski, Sarka Cimbalova, Agnieszka Holland, Alicja Jagodzińska-Kałkus, „Franz Kafka” KATEGORIA PERSPEKTYWY: „SZAFIROWE LWY” „Glorious Summer”, reż. Helena Ganjalyan, Bartosz Szpak „PLATYNOWE LWY” Ewa Braun (za całokształt twórczości) NAGRODY INDYWIDUALNE: REŻYSERIA Emi Buchwald, „Nie ma duchów w mieszkaniu w Dobrej” SCENARIUSZ „Ministranci”, reż. Piotr Domalewski ROLA KOBIECA Matylda Giegżno, „Światłoczuła” ROLA MĘSKA Idan Weiss, „Franz Kafka” PROFESJONALNY DEBIUT AKTORSKI Filip Wiłkomirski, „Brat” ZDJĘCIA Tomasz Naumiuk, „Franz Kafka” MUZYKA Piotr Szulc, „Trzy miłości” SCENOGRAFIA „Chopin, Chopin!”, Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński DRUGOPLANOWA ROLA KOBIECA Karolina Rzepa, „Nie ma duchów w mieszkaniu w Dobrej” DRUGOPLANOWA ROLA MĘSKA Andrzej Konopka, „LARP. Miłość, trolle i inne questy” DŹWIĘK Teresa Bagińska, Michał Bagiński, Miłosz Jaroszek, „Wielka Warszawska” MONTAŻ Agnieszka Glińska, „Ministranci” KOSTIUMY Magdalena Biedrzycka i Justyna Stolarz, „Chopin, Chopin!” CHARAKTERYZACJA Gabriela Polakowa, „Franz Kafka” FILM KRÓTKOMETRAŻOWY Grand Prix: „SLAP!!”, reż. Mikołaj Piszczan NAGRODA PUBLICZNOŚCI „Ministranci”, reż. Piotr Domalewski DEBIUT REŻYSERSKI LUB DRUGI FILM „Północ Południe”, reż. Sebastian Pańczyk WYJĄTKOWY WKŁAD ARTYSTYCZNY (NAGRODA PERSPEKTYWY) Kuba Grabowski, „Północ Południe” ZŁOTY PAZUR IM. ANDRZEJA ŻUŁAWSKIEGO Emi Buchwald, Jerzy Kapuściński, Magdalena Tomanek, „Nie ma duchów w mieszkaniu w Dobrej”
Znamy polskiego kandydata do Oscara! Głośny film Agnieszki Holland ma szansę na najważniejszą statuetkę w branży filmowej
To już pewne – film „Franz Kafka” w reżyserii Agnieszki Holland będzie reprezentował Polskę w wyścigu po Oscara 2026!
Decyzję ogłoszono 15 września w Warszawie, a krajowa premiera produkcji nastąpi 24 października. To opowieść, która ma poruszyć serca międzynarodowej publiczności. „Franz Kafka” – film Agnieszki Holland oficjalnym kandydatem do Oscara 2026 15 września 2025 roku w Warszawie ogłoszono decyzję, która może odmienić losy polskiego kina na arenie międzynarodowej. Film „Franz Kafka” w reżyserii Agnieszki Holland został wybrany polskim kandydatem do Oscara 2026 w kategorii najlepszego pełnometrażowego filmu międzynarodowego. Komisja Oscarowa, pod przewodnictwem producentki Ewy Puszczyńskiej, wybrała produkcję spośród siedmiu zgłoszonych tytułów. Wśród konkurencyjnych filmów znalazły się: „Pociągi” Macieja Drygasa, „Vinci 2” Juliusza Machulskiego, „Chopin, Chopin!” Michała Kwiecińskiego, „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego, „Dwie siostry” Łukasza Karwowskiego oraz „Listy z Wilczej” Arjuna Talwara. Mimo silnej konkurencji, to właśnie „Franz Kafka” zdobył uznanie komisji. Kto zadecydował o wyborze? Skład Komisji Oscarowej W składzie Komisji Oscarowej 2025 zasiedli znani przedstawiciele świata filmu i kultury. Przewodniczyła jej producentka Ewa Puszczyńska. Pozostali członkowie to: Agatha Dominik – scenarzystka, Kamila Dorbach – dyrektorka Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Bartosz Konopka – reżyser i scenarzysta, Joanna Kos-Krauze – reżyserka i scenarzystka, Hanna Raniszewska (Hania Rani) – pianistka, kompozytorka i wokalistka, Krzysztof Spór – dziennikarz filmowy, Krzysztof Terej – producent filmowy, Grażyna Torbicka – dziennikarka filmowa i dyrektorka artystyczna festiwalu Dwa Brzegi. „Franz Kafka” - premiera Choć decyzja o oscarowej nominacji zapadła we wrześniu, fani kina będą mogli zobaczyć „Franza Kafkę” w kinach w całej Polsce już 24 października 2025 roku. To właśnie wtedy film trafi na ekrany, dając widzom szansę na poznanie tej poruszającej historii przed międzynarodową rywalizacją o najważniejsze filmowe wyróżnienie. Reżyserka Agnieszka Holland przyznała, że postać Kafki ma dla niej szczególne znaczenie. Oscary 2026 – kiedy poznamy nominacje? ceremonia wręczenia Oscarów odbędzie się w nocy z 15 na 16 marca 2026 roku w Los Angeles. Zanim jednak poznamy zwycięzców, Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej ogłosi: 16 grudnia 2025 roku – tzw. krótkie listy kandydatów, 17 stycznia 2026 roku – oficjalne nominacje. Zgodnie z zasadami, film ubiegający się o nominację musi być wyświetlony publicznie przez co najmniej siedem kolejnych dni w komercyjnym kinie w kraju, który go zgłasza, w terminie od 1 października 2024 do 30 września 2025 roku. Film „Franz Kafka” spełnia te warunki. Historia i obsada filmu o ikonie XX wieku „Franz Kafka” to nie tylko biografia słynnego pisarza, ale również uniwersalna opowieść o człowieku zmagającym się z własnymi lękami i tożsamością. Jak zapewniają twórcy, film ukazuje Kafkę nie tylko jako ikonę literatury, ale jako wrażliwego człowieka, którego dramaty rezonują z problemami współczesnych pokoleń. W rolę tytułową wcielił się niemiecki aktor Idan Weiss. Scenariusz napisał Marek Epstein, który współpracował już z Agnieszką Holland przy „Szarlatanie”. W obsadzie znaleźli się także Carol Schuler, Gesa Shermuly, Sebastian Schwarz, Peter Kurth, Sandra Korzeniak, Katharina Stark oraz Jenovefa Bokova. View oEmbed on the source website Nie ulega wątpliwości, że „Franz Kafka” Agnieszki Holland to jeden z najpoważniejszych polskich kandydatów do Oscara ostatnich lat.
Agnieszka Holland nakręciła film o jednym z najważniejszych pisarzy XX wieku. Zwiastun już trafił do sieci
Agnieszka Holland wraca z nowym projektem. Jest to pierwsza produkcja od czasu kontrowersyjnej „Zielonej granicy”. Kiedy premiera filmu o życiu i twórczości Franza Kafki?
Po wielkim sukcesie i burzliwej debacie wokół „Zielonej granicy”, Agnieszka Holland powraca z nowym, międzynarodowym projektem. Tym razem na warsztat wzięła postać Franza Kafki – jednego z najbardziej zagadkowych i jednocześnie wpływowych pisarzy ubiegłego stulecia. Jej najnowszy film to nie tylko biograficzna rekonstrukcja losów artysty, ale także głęboka refleksja nad współczesnym światem. W tym artykule: Agnieszka Holland powraca z nowym filmem o Franzu Kafce Międzynarodowa obsada filmu „ Franz Kafka” Kiedy premiera filmu „Franz Kafka”? Agnieszka Holland powraca z nowym filmem o Franzu Kafce Film „Franz Kafka” to poruszająca opowieść o życiu i twórczości jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, Franza Kafki. Produkcja nie tylko ukazuje jego drogę literacką, ale również wewnętrzne zmagania – samotność, egzystencjalny lęk i trudne relacje rodzinne. Agnieszka Holland tworzy mozaikę z kluczowych momentów życia Kafki, pokazując go jako człowieka wrażliwego, niezrozumianego i wyprzedzającego swoje czasy. To także refleksja nad współczesnością – biurokratycznym światem, presją społeczną i zagubieniem jednostki. Wraz z premierą zwiastuna w sieci pojawiły się również dwa oficjalne zdjęcia z planu. View oEmbed on the source website Międzynarodowa obsada filmu „ FranzKafka” W głównej roli zobaczymy Idana Weissa, dla którego będzie to debiut w filmie pełnometrażowym. Dotąd nieznany szerszej publiczności aktor otrzymał szansę wcielenia się w jedną z najbardziej złożonych i fascynujących postaci literackich w historii. Obok niego na ekranie występują: Carol Schuler, Gesa Shermuly, Sebastian Schwarz, Peter Kurth, Sandra Korzeniak, Katharina Stark i Jenovefa Bokova. Za scenariusz odpowiada Marek Epstein, który już wcześniej współpracował z reżyserką przy produkcji „Szarlatan". To on stworzył wielowymiarową biografię Franza Kafki – pisarza-geniusza, wizjonera, którego twórczość analizowana jest na całym świecie. Kiedy premiera filmu „Franz Kafka”? Zgodnie z informacjami prasowymi, premiera filmu „Franz Kafka” w polskich kinach zaplanowana jest na 24 października 2025 roku. Co ciekawe, czeska premiera nastąpi wcześniej, bo 25 września. Wszystko wskazuje jednak na to, że czekanie będzie się opłacało, a kolejna produkcja Agnieszki Holland zdobędzie szerokie uznanie wśród widzów.
Nowości w programie Malta Festival: dwie premiery sceniczne inspirowane filmami Agnieszki Holland
Organizatorzy tegorocznej edycji Malta Festival, nie przestają zaskakiwać. Do programu dołączyły dwie premiery w reżyserii cenionych polskich artystek - Agnieszki Smoczyńskiej i Anny Smolar. A wszystko to, inspirowane ikonicznymi filmami Agnieszki Holland.
Spis treści: Co nowego w programie tegorocznej edycji Malta Festival? Agnieszka Holland - reżyserka stojąca po stronie człowieka Zwrot ku operze, czyli "Glos Potwora" Agnieszki Smoczyńskiej Nowoczesna interpretacja "Kobiety Samotnej" Anny Smolar Dodatkowe wydarzenia i informacje o Malta Festival Co nowego w programie tegorocznej edycji Malta Festival? Organizatorzy tegorocznej edycji Festiwalu Malta wspierają kobiety! Do programu, obok wyjątkowego spektaklu z Tildą Swinton w roli głównej, dołączyły dwie premiery sceniczne inspirowane twórczością Agnieszki Holland. Jak dumnie wskazuje mecenaska wydarzenia, Dominika Kulczyk: „Agnieszka Holland jest twórczynią niezłomną, zawsze stojącą po stronie człowieka – zarówno na planie filmowym, jak i w życiu. Jej zaangażowanie społeczne, siła, bezkompromisowe wybory i przejmujący język przekazu artystycznego są dla mnie niezwykle ważne”. Malta, niezmiennie od lat, stara się adresować swój program do każdego widza, a w tym roku kładzie szczególny nacisk na wielbicieli sztuki kinematografii. Za reżyserię obu spektakli odpowiadają cenione polskie artystki – Agnieszka Smoczyńska i Anna Smolar. Agnieszka Holland - reżyserka stojąca po stronie człowieka Agnieszka Holland jest jedną z najważniejszych współczesnych reżyserek filmowych, reprezentantką nurtu „kina moralnego niepokoju” – formacji artystycznej działającej w latach 1976-1981, której celem było obnażanie zwyrodnień partii socjalistycznej, za pomocą realistycznego języka filmowego. Była wielokrotnie nominowana do Oscara, m.in. za „Gorzkie Żniwa” czy „Europa, Europa”. Jej ostatni film, „Zielona Granica” zdobył Nagrodę Specjalną Jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji, ale przede wszystkim, rozpoczął ważną dyskusję na temat kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. Jej dzieła charakteryzuje społeczny charakter, odwaga i czuły sposób postrzegania jednostki. Ponadto, jest uznaną reżyserką serialową w Hollywood, odpowiada za liczne odcinki cenionych na arenie światowej produkcji, jak „House of Cards” czy „The Wire”. Zwrot ku operze, czyli "Głos Potwora" Agnieszki Smoczyńskiej Na zamówienie Malty, Opery Bałtyckiej w Gdańsku i Narodowego Centrum Kultury, Agnieszka Smoczyńska wyreżyserowała operę „Głos Potwora”. Do współtworzenia projektu zaprosiła swojego wieloletniego współpracownika i kolegę z branży, scenarzystę i dramaturga Piotra Bolestę, a także wybitnego kompozytora Aleksandra Nowaka. Jest to druga sztuka operowa w karierze reżyserki. Jej debiutancka adaptacja kultowego „Simona Boccanegry”, którego premiera odbyła się w walentynki 2025 roku na deskach Teatru Wielkiego Opery Narodowej w Warszawie, została na tyle gorąco przyjęta, że kupienie biletów graniczyło z cudem. „Głos Potwora” zainspirował kultowy obraz Holland „Europa, Europa”. Jak wskazuje Nowak, opera opowiada: „[…] o osobie, która nigdy, pod groźbą śmierci, nie może ujawnić prawdy o sobie. Musi się ukrywać lub przebierać. Udawać kogoś innego. Stale obserwować wszystko i wszystkich, nie ufać nikomu. W końcu, za cenę życia, staje się »nikim«”. Główna oś fabuły rozgrywa się w trakcie procesu powstawania wystawy sztuki współczesnej, która zabierze bohatera – Kuratora, w podróż w przeszłość, do świata antycznej mitologii. Łącząc realizm ze sztuką operową, twórcy poszukują ponadczasowej prawdy o naturze człowieka. „Współczesną historię przenosimy w świat mitów, aby dotrzeć do źródeł strachu, nienawiści i miłości”, wskazuje reżyserka. Premiera „Głosu Potwora” odbędzie się 27 i 28 czerwca w poznańskiej Auli Aris, tym samym będzie to wydarzenie wieńczące jubileuszową edycję festiwalu. Nowoczesna interpretacja "Kobiety Samotnej" Anny Smolar Anna Smolar, jedna z najciekawszych polskich reżyserek teatralnych, jest artystką niezwykle płodną – na swoim koncie ma około 30 różnych spektakli, a przy niektórych z nich miała szansę współpracować z takimi twórcami jak Agnieszka Holland czy Jacek Poniedziałek. W 2016 roku została uhonorowana Paszportem „Polityki” za, jak wskazało jury, „teatr kameralny i empatyczny, z polotem i humorem podejmujący tematy zepchnięte na margines”. „Kobieta Samotna” jest drugim filmem Agnieszki Holland, którego interpretację sceniczną będzie można zobaczyć w ramach tegorocznej edycji Malty. Anna Smolar stworzyła sztukę, która unowocześnia problematykę tytułowej bohaterki – w jej wersji nie jest to już „kobieta samotna”, a „samodzielna matka”, poszukująca odpowiedzi na pytanie czym w dzisiejszym świecie jest solidarność, troska i samotność. Smolar, poza aktorami Teatru Powszechnego w Warszawie, będącym koproducentem spektaklu, do współpracy zaprosiła, debiutującą na deskach teatralnych jurorkę You Can Dance – raperkę i tancerkę, Ryfę Ri. Premiera sztuki odbędzie się 14 czerwca w Warszawie. Będzie ją można zobaczyć również ostatniego dnia festiwalu. Dodatkowe wydarzenia i informacje o Malta Festival Premiery dopełni spotkanie festiwalowe z Agnieszką Smoczyńską, Anną Smolar i Agnieszką Holland, które odbędzie się w sobotę 28 czerwca. Rozmowę poprowadzi pomysłodawca i inicjator obu projektów, Michał Merczyński. Na bieżąco aktualizowany program Malta Festival, bilety oraz inne informacje można znaleźć na oficjalnej stronie wydarzenia.
Prestiżowy, amerykański ranking filmowy i aż dwa polskie akcenty. Recenzentki piszą o „wściekłości, która rozpiera polski dramat”
To dobry tydzień dla polskiej kultury. Produkcje znad Wisły są coraz bardziej doceniane na międzynarodowej arenie. Tym razem dziennik „The New York Times” opublikował ranking najciekawszych filmów roku. W pierwszej dziesiątce znalazły się kontrowersyjny polski dramat i produkcja, której akcja dzieje się w Warszawie.
W tym artykule: Ranking „The New York Times” — polski film w ścisłej czołówce To niejedyny polski akcent w zestawieniu „The New York Times” Jakie jeszcze filmy znalazły się w zestawieniu? „The New York Times” to dziennik, który subskrybuje na świecie ponad 10 milionów osób. Dlatego ich rekomendacje to bilet do międzynarodowej rozpoznawalności. W tym roku w prestiżowym zestawieniu najważniejszych filmów roku znalazły się aż dwie polskie produkcje. Jeśli jeszcze ich nie znacie, koniecznie nadróbcie zaległości. Ranking „The New York Times” — polski film w ścisłej czołówce Co roku swoje wyróżnienia publikują niezależnie dwie opiniotwórcze krytyczki filmowe: Manohla Dargis i Alissa Wilkinson. Obie wskazały film Agnieszki Holland „Zielona granica” (u Dargis na 9. miejscu, u Wilkinson na 7.). Recenzentki piszą o „wściekłości, która rozpiera filmowy dramat Agnieszki Holland”. Dodają, że reżyserka w emocjonujący sposób demaskuje „uprzedzenia, które przywódcy krajów europejskich starają się ukryć pod pozorami patriotyzmu”. Przypomnijmy, że „Zielona granica” porusza temat kryzysu uchodźczego na granicy polsko-białoruskiej. W zniuansowany sposób portretuje moralne postawy zarówno aktywistów, jak i strażników granicznych, którzy decydują o życiu i śmierci uchodźców. Film, który w Polsce wzbudzał kontrowersje ze względu na rzekomo antypatriotyczny charakter, świetnie radzi sobie za granicą. Z festiwalu w Wenecji wyjechał z nagrodą specjalną. Festiwal w Cannes 2024: mamy zwiastun wyczekiwanego od ponad 20 lat "Megalopolis". Tuż przed premierą nad Coppolą zbierają się czarne chmury To niejedyny polski akcent w zestawieniu „The New York Times” Drugą produkcją zauważoną przez krytyczki była niezależna amerykańska produkcja kręcona w Polsce, „Prawdziwy ból” („A Real Pain”) według scenariusza i w reżyserii Jesse’ego Eisenberga. Ten kameralny komediodramat opowiada o dwóch kuzynach żydowskiego pochodzenia (w tych rolach Jesse Eisenberg i Kieran Culkin), którzy wyruszają do Polski śladami swojej ukochanej babci. W tej intymnej i melancholijnej opowieści reżyser zestawia rodzinną historię kuzynów z cierpieniem ich babci podczas II wojny światowej. Ważnym akcentem są zdjęcia Michała Dymka i muzyka… Fryderyka Chopina. Film spotkał się nad Wisłą z ciepłym przyjęciem, jest nazywany nawet „listem miłosnym do Polski”. Jesse Eisenberg pojawił się na premierze w Muzeum Polin, a kilka dni później… odebrał polskie obywatelstwo. Krytycy ocenili nakręcony w Polsce komediodramat „A Real Pain”. Gwiazdor „Sukcesji” zagrał rolę życia? Jakie jeszcze filmy znalazły się w zestawieniu? Wyróżnione zostały także m.in. nagrodzony Grand Prix festiwalu w Cannes obraz Payal Kapadii „All We Imagine as Light”, „Nie obiecujcie sobie zbyt wiele po końcu świata” w reżyserii Radu Jude, nagrodzony Złotym Niedźwiedziem w Berlinie „Dahomey” Mati Diop oraz najbardziej kontrowersyjna pozycja na liście: „Megalopolis” Francisa Forda Coppoli, który przez fanów został okrzyknięty najgorszym filmem w karierze reżysera.
Agnieszka Holland pojawiła się na Lido. W jakiej roli wystąpi na 81. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji?
Trwający od 28 sierpnia do 7 września Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji właśnie się rozpoczyna, a na wenecką wyspę Lido dociera coraz więcej gwiazd.
W tym artykule: Agnieszka Holland w Wenecji. Reżyserka pełni wyjątkową rolę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym 81. Międzynarodowy Festiwal w Wenecji: tytuły filmów, które powalczą o Złotego Lwa w Konkursie Głównym Agnieszka Holland w Wenecji. Reżyserka pełni wyjątkową rolę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Wśród gwiazd, które dotarły już do Wenecji na 81. edycję Festiwalu Filmowego jest również Polska reprezentacja – Agnieszka Holland. Polska reżyserka zasiada w jurorskim składzie konkursu. Oprócz niej tegoroczne dzieła oceniać będą: Giuseppe Tornatore, James Gray, Andrew Haigh, Kleber Mendonçy Filho, Abderrahmane Sissako, Julia von Heinz, Zhang Ziyi i przewodnicząca Isabelle Huppert. W tym roku Holland w Wenecji pojawiła się w roli jurorki, ale polska reżyserka ma bogatą historię związaną z Międzynarodowym Festiwalem Filmowym w Wenecji: Debiut na festiwalu (1981) Film: Gorączka (Fever) Holland zyskała międzynarodowe uznanie na Festiwalu w Wenecji, gdy jej film Gorączka został zaprezentowany w konkursie. Film osadzony w realiach rewolucyjnych działań w Polsce na początku XX wieku przyczynił się do umocnienia jej pozycji na międzynarodowej arenie. Nagroda na Festiwalu (1985) Film: Gorzkie żniwa (Angry Harvest) Dramat osadzony w czasie II wojny światowej, opowiadający o relacjach polskiego chłopa z ukrywającą się Żydówką, przyniósł Agnieszce Holland nominację do Oscara i szerokie uznanie. Sukces Europa, Europa (1990) Film: Europa, Europa Chociaż film ten miał swoją premierę na Festiwalu w Cannes, jego sukces podkreślił znaczenie reżyserki w świecie kina, co wpłynęło na dalsze zainteresowanie jej twórczością na Festiwalu w Wenecji. Wyróżnienie specjalne (2023) Film: Zielona granica W 2023 roku Agnieszka Holland powróciła do Wenecji z filmem Zielona granica (Green Border), który został dobrze przyjęty przez krytyków. Poruszający tematykę kryzysu migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej film zdobył Srebrnego Lwa – Nagrodę Specjalną Jury. Tematyka oraz jego realistyczne przedstawienie skomplikowanej sytuacji humanitarnej wzbudziły szeroką dyskusję zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej. Agnieszka Holland o filmie "Zielona granica": Ludzie są gotowi ryzykować życie swoje i bliskich, żeby mieć szansę na... życie 81. Międzynarodowy Festiwal w Wenecji: tytuły filmów, które powalczą o Złotego Lwa w Konkursie Głównym Tegoroczną edycję Festiwalu Filmowego w Wenecji rozpocznie projekcja wyjątkowa, bo Beetlejuice Beetlejuice, czyli sequel kultowego Soku z żuka Tima Burtona. Film jednak prezentowany jest poza konkursem. Jakie tytuły zawalczą więc o statuetkę Złotego Lwa? Zakochani Monica Bellucci i Tim Burton na Festiwalu Filmowym w Wenecji. 59-letnia aktorka lansuje garnitur w stylu “office siren” <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/64/2024/11/zakochani-monica-belluci-i-tim-burton-na-festiwalu-filmowym-w-wenecji-59-letnia-aktorka-lansuje-garnitur-w-stylu-office-siren-74b1354.jpg" width="938" height="602" alt="Zakochani Monica Belluci i Tim Burton na Festiwalu Filmowym w Wenecji. 59-letnia aktorka lansuje garnitur w stylu “office siren”" title="Zakochani Monica Belluci i Tim Burton na Festiwalu Filmowym w Wenecji. 59-letnia aktorka lansuje garnitur w stylu “office siren”" /> The Room Next Door, Pedro Almodóvar Campo di Battaglia, Gianni Amelio Leurs Enfants Après Eux, Ludovic Boukherma, Zoran Boukherma The Brutalist, Brady Corbet The Quiet Son, Delphine Coulin, Muriel Coulin Vermiglio, Maura Delpero Sicilian Letters, Fabio Grassadonia, Antonio Piazza Queer, Luca Guadagnino Love, Dag Johan Haugerud April, Dea Kulumbegashvili The Order, Justin Kurzel Maria, Pablo Larrain Trois Amies, Emmanuel Mouret Kill the Jockey, Luis Ortega Joker: Folie à Deux, Todd Phillips Babygirl, Halina Reijn I'm Still Here, Walter Salles Diva Futura, Giulia Louise Steigerwalt Harvest, Athina Rachel Tsangari Youth – Homecoming, Wang Bing Stranger Eyes, Yeo Siew Hua
Orły 2024: znamy laureatów „polskich Oscarów”. Najlepszym filmem „Zielona granica” Agnieszki Holland
Już po raz 26. przyznano Polskie Nagrody Filmowe Orły. Spośród wszystkich rodzimych produkcji minionego roku wybrano najlepszych twórców i dzieła w aż 20 kategoriach. Kto tym razem odebrał statuetki?
W tym artykule: 26. Polskie Nagrody Filmowe Orły – za nami uroczysta gala Orły 2024 – laureaci. Kto zdobył nagrody? 26. Polskie Nagrody Filmowe Orły – za nami uroczysta gala Wczoraj w progach Teatru Polskiego w Warszawie odbyła się gala Orłów 2024. Wyróżnienia przyznawane są od 1999 roku przez liczącą ponad 800 członków Polską Akademię Filmową. W drodze tajnego głosowania wyłania się filmy, seriale i dokumenty, której najmocniej poruszyły widzów w ostatnich miesiącach. Na scenę wyszli mistrzowie sztuki aktorskiej oraz wybitni reżyserzy, scenarzyści czy montażyści. Największymi zwycięzcami „polskich Oscarów” okazali się twórcy i obsada historycznego filmu akcji „Kos”, którzy wrócili do domu z sześcioma nagrodami. Najlepszym filmem wybrano z kolei głośną „Zieloną granicę”. Agnieszka Holland odebrała również Orła za życiowe osiągnięcia. Przeczytaj też: Granica bólu. Rozmawiamy z Agnieszką Holland o filmie „Zielona Granica” „Dobre filmy można robić tylko, jeżeli jest się wolnym i jeżeli nie odczuwa się strachu. A jeżeli nawet odczuwa się strach, to wie się, że największym zwycięstwem jest go pokonać. Żyjemy dzisiaj w świecie, w którym zaczynają rządzić potwory. Ogromną częścią świata już rządzą potwory. Naprzeciw tym potworom stają poczciwi i dość przestraszeni politycy. I my nie możemy być takimi poczciwymi i dość przestraszonymi filmowcami, jeżeli chcemy w tym świecie być czymś więcej niż tylko dostarczycielami ucieczkowej rozrywki. Musimy naprawdę mierzyć się z tym światem” – mówiła ze sceny reżyserka. Nagrody aktorskie trafiły m.in. do Magdaleny Cieleckiej za poruszający dramat „Lęk” oraz Eryka Kluma za dobrze przyjętego „Filipa”. Konkursowa kapituła doceniła też Tomasza Schuchardta za rolę w filmie „Doppelgänger. Sobowtór” oraz Agnieszkę Grochowską za kreację w „Kosie”. Najlepszym serialem obwołano wyprodukowany dla Netfliksa „1670”. Kto jeszcze świętował wygraną? Sprawdźcie pełną listę laureatów. Czy „1670” doczeka się drugiego sezonu? Wiele zależy od zagranicznych widzów >> Orły 2024 – laureaci. Kto zdobył nagrody? NAJLEPSZY FILM „Zielona granica” reżyseria: Agnieszka Holland produkcja: Metro Films NAJLEPSZA REŻYSERIA Paweł Maślona za film „Kos” NAJLEPSZY SCENARIUSZ Michał A. Zieliński za film „Kos” ORZEŁ ZA OSIĄGNIĘCIA ŻYCIA Agnieszka Holland NAJLEPSZA GŁÓWNA ROLA KOBIECA Magdalena Cielecka za film „Lęk” NAJLEPSZA GŁÓWNA ROLA MĘSKA Eryk Kulm jr za film „Filip” NAJLEPSZE ZDJĘCIA Michał Sobociński za film „Filip” NAJLEPSZA MUZYKA Łukasz "L.U.C." Rostkowski za film „Chłopi” NAJLEPSZY FILMOWY SERIAL FABULARNY „1670” reżyseria: Maciej Buchwald, Kordian Kądziela scenariusz: Jakub Rużyłło produkcja: Akson Studio dla Netflix NAJLEPSZY MONTAŻ Nikodem Chabior za film „Filip” NAJLEPSZA SCENOGRAFIA Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński za film „Filip” NAJLEPSZY FILM EUROPEJSKI „W trójkącie” („Triangle of Sadness”), reż. Ruben Ostlund USA / Szwecja / Francja / Wlk. Brytania / Niemcy / Turcja / Dania / Grecja / Szwajcaria / Meksyk NAGRODA PUBLICZNOŚCI „Chłopi” reżyseria: DK Welchman, Hugh Welchman produkcja: Breakthru Productions NAJLEPSZY FILM DOKUMENTALNY „Pianoforte” reżyseria: Jakub Piątek produkcja: Telemark NAJLEPSZE KOSTIUMY Dorota Roqueplo za film „Kos” NAJLEPSZA CHARAKTERYZACJA Aneta Brzozowska za film „Kos” NAJLEPSZY DŹWIĘK Radosław Ochnio, Adam Szlenda, Filip Krzemień za film „Kos” NAJLEPSZA DRUGOPLANOWA ROLA MĘSKA Tomasz Schuchardt za film „Doppelgänger. Sobowtór” NAJLEPSZA DRUGOPLANOWA ROLA KOBIECA Agnieszka Grochowska za film „Kos” ODKRYCIE ROKU Grzegorz Dębowski za reżyserię do filmu „Tyle co nic”
Agnieszka Holland zdobyła Specjalną Nagrodę Jury na festiwalu w Wenecji: „Traktuję ten film jako wypowiedź artystyczną, a także obywatelską”
Agnieszka Holland właśnie otrzymała nagrodę za film "Zielona Granica". Z tej okazji publikujemy wywiad z reżyserką. "Wiedziałam, że dla wielu jest kontrowersyjny, więc zależało mi na tym, by był maksymalnie wiarygodny" - mówi Holland.
Po seansie „Zielonej granicy” wyszłam z niewielkiej salki kinowej zdruzgotana. Zobaczyłam to, o czym dotąd czytałam. Od początku kryzysu humanitarnego na polsko-białoruskim pograniczu wspieram finansowo organizacje pomocowe, bo sama nie czuję się na siłach, żeby być na miejscu tam, gdzie są łamane prawa człowieka i gaśnie nadzieja. Wspieram tych, którzy niosąc pomoc, przekraczają własne granice: Polską Akcję Humanitarną, Grupę Granica, Podlaskie Ochotnicze Pogotowie Humanitarne, a także aktywistów. Wśród nich są aktorzy, w tym Maja Ostaszewska, Piotr Stramowski i Maciej Stuhr, którzy znaleźli się w obsadzie filmu Agnieszki Holland. „Zielona granica” (premiera 22 września) opowiada o losach osób uchodźczych z perspektywy mieszkańców pogranicza i służb mundurowych. To obraz człowieczeństwa i jego braku. Nie da się o nim dyskutować wyłącznie z perspektywy kulturoznawczej, bo portretuje rzeczywistość, z którą trzeba się zmierzyć. Do rozmowy o „Zielonej granicy” dochodzimy z Agnieszką Holland powoli. Zaczynamy od Milana Kundery, zmarłego w lipcu tego roku w Paryżu wybitnego czeskiego pisarza, którego studentką, a potem przyjaciółką była reżyserka. „Jeśli człowiek ma prawo tylko do jednego życia, to jakby nie żył w ogóle” – pisał Kundera w „Nieznośnej lekkości bytu”, którą tłumaczyła Pani na język polski. Mam wrażenie, że mocno wzięła sobie Pani te słowa do serca. AGNIESZKA HOLLAND: Chce pani powiedzieć, że mam wiele żyć? Trudno mi to oceniać, ale być może w takim kunderowskim sensie… Co jednocześnie nie jest sprzeczne z pewną integralnością – w tych różnych życiach zachowuję podobną skalę wartości. Poznaliście się w Pradze w 1967 roku, Kundera był wykładowcą FAMU, gdzie studiowała Pani reżyserię... Ponownie, ale już inaczej, poznałam go w 1982 roku w Paryżu, gdzie spotkaliśmy się jako emigranci i intensywnie zaprzyjaźniliśmy. Potem ta relacja osłabła, co częściowo wynikało z odległości, bo zaczęłam mieszkać w Ameryce, a częściowo z jego zamykania się i nieufności wobec świata. Smuci mnie ta mizantropia, która zawładnęła nim w ostatniej części życia. Różni skandalizujący biografowie próbowali rozwikłać tajemnicę, dlaczego do tego doszło. Mówili, że to frustracja, a także niewyrażone poczucie winy za działania z wczesnej młodości w czasach stalinowskich. Czesi, przede wszystkim jego koledzy i koleżanki po piórze, nie lubili Kundery. A mnie się wydaje, że on szalenie potrzebował akceptacji. Do tego stopnia, że jak zaczął się starzeć, choć nadal był przystojnym mężczyzną, przestał się fotografować, zgadzać na wywiady telewizyjne i każde inne. Starał się panować nad wszystkimi aspektami swojego życia, choć wymykało mu się ono spod kontroli. Dotyczyło to również m.in. tłumaczeń jego książek. Kontrolował wszystkie przekłady, a od „Nieznośnej lekkości bytu” w reż. Philipa Kaufmana nie godził się na adaptacje ani filmowe, ani teatralne. Wymieniam mejle z Verą Kunderową. Zastanawiam się, czy będę miała szansę z nią o tej jego tajemnicy porozmawiać. Czy mam do tego prawo? Śmierć Kundery, jak to bywa, uświadomiła mi, jak wiele mu zawdzięczam. To znaczy? By móc budować swój świat, Kunderze był potrzebny pewien radykalizm intelektualny. Wyrażało się to przede wszystkim w jego stosunku do powieści. Mnie też się wydaje, że ona jest kluczowa do opisu, a kłopot dzisiejszego świata polega m.in. na tym, że nie jest on opowiedziany w wymiarze epickim. Opowieść przestała być epicka, jest liryczna. Liryka jest super, ale opowiada o sobie, lirycznym „ja”, a nie o mechanizmach, ruchach, społeczeństwie. W latach 60. kultura wspierała – rock and rollem, literaturą bitników i kinem nowej fali – rewolucję społeczno-obyczajowo-polityczną. Dziś jej sprawczość osłabła? Kultura – dotyczy to przede wszystkim tej tzw. wysokiej – jest w kryzysie. Paradoksalnie więcej prawdy odnajdziemy dziś w filmach komercyjnych, katastroficznych. Gdy obejrzymy „Contagion. Epidemia strachu” Soderbergha sprzed 12 lat, okaże się, że opowiedział o naszej pandemii. Podobnie postapokaliptyczny „Mad Max”. Bliższe to prawdziwym zagrożeniom niż tematy, którymi zajmuje się właśnie literatura wysoka czy wysokie kino. Jak gdyby nasza rzeczywistość była za trudna do uchwycenia. Kino wybrało albo bezosobową komercję, albo niszę i festiwale. Pojawił się kryzys nadmiaru. Zorientowano się, że na serialach można dużo zarabiać, więc produkcja się ustereotypizowała. A jednak ich powodzenie pokazuje, że chcemy poznawczego przeżycia. Bo dla wielu ludzi fikcja przenika się z prawdziwym życiem. Nie potrafimy odróżnić życia artysty od jego sztuki? To teraz duży temat dotyczący cancel culture. Mnie się kultura wykluczenia nie podoba ani nie podoba mi się całkowite utożsamianie twórcy z jego dziełem. Oczywiście, że trzeba potępiać złe zachowanie i karać, jeśli to konieczne. Ale przenoszenie prywatnego życia artysty na jego pracę, która jest cenna, to amputacja części naszego świata. Zresztą nauka chrześcijańska oddziela człowieka od jego czynu. W związku z tym istnieje instytucja przebaczenia i pokuty. Dziś ten koncept odrzucamy, co może prowadzić do katastrofalnych skutków. Człowiek ma prawo zacząć od nowa. Niekonsekwencja polega na tym, że wszyscy są mocni w gębie w mediach społecznościowych, kolejne burze i oburzenia temu sprzyjają, ale zmiany nie następują dostatecznie szybko, nie wydają się konsekwentne. Łatwo jest oskarżyć, nie dając możliwości obrony. Ktoś zostaje scancelowany jeszcze przed procesem sądowym, jak w przypadku Kevina Spaceya, uniewinnionego kilka tygodni temu. Przypuszczam, że jego zachowanie wielokrotnie było naganne, ale między zachowaniem nagannym a przestępczym jest jednak różnica. Wydajemy łatwe osądy, kasujemy autorytety nie tylko artystyczne. Ofiarą nagonki stała się także Janina Ochojska, która głośno mówi o kryzysie uchodźczym i o tym, że nikt nie jest nielegalny. Teraz Pani zabiera mocny głos filmem „Zielona granica”. Mogę się liczyć z podobnym hejtem, który spotkał Jankę Ochojską. Na szczęście, jeśli nie przekracza on pewnych granic, umiem sobie z nim jakoś radzić. Ważne dla mnie jest wprowadzenie do przestrzeni publicznej pewnej kontrnarracji wobec propagandy, spojrzenie na to zjawisko w szerszym planie. Humanitarny kryzys uchodźczy nie dotyczy tylko naszego odcinka granicy Unii Europejskiej, jest to problem globalny. Kolejnych kilkaset osób utonęło ostatnio na łodzi blisko brzegów Grecji. To stawia przed nami pytanie: co dalej? Na granicy białoruskiej jest realizowany hybrydowy, geopolityczny pomysł Łukaszenki, a właściwie Putina, dążący do destabilizacji Polski, ale przede wszystkim destabilizacji Europy i kompromitacji jej wartości, jak szacunek, prawa człowieka, praworządność. Ale to nie Putin i Łukaszenka wymyślili uchodźców. Ci ludzie istnieją i są zdeterminowani, by uciekać od życia, które jest niemożliwe, do miejsca, które w ich perspektywie jest rajem. To dopiero początek kryzysu. On będzie narastać. Konsekwencją wydarzeń politycznych m.in. w Afryce czy katastrofy klimatycznej są wojny, reżimy, prześladowania. Dlatego ludzie uciekają. Będą szturmować, jak to się nieładnie mówi, Europę, która zamienia się w oblężoną twierdzę i na razie sięga do półśrodków, jak pushbacki czy nieudzielanie pomocy tonącym na Morzu Śródziemnym. Ale to nie zatrzyma procesu. Ludzie są gotowi ryzykować życie swoje i bliskich, żeby mieć szansę na... życie. A co, gdy osób uchodzczych będzie tyle, że nie poradzą sobie z nimi mury, zasieki i strażnicy pod bronią? Co zrobimy? Będziemy zrzucać bomby na jednostki pływające po morzu? Pomysł płotu czy muru okazał się nieskuteczny. Można go przepiłować piłką za 10 złotych, podkopać się, pokonać rzekę. Ludzie będą przechodzić, bo wolą zginąć niż żyć w upodleniu bez szans. Jest scena w Pani filmie, gdy dowódca tłumaczy, w jaki sposób mają się zachowywać pogranicznicy. Odmawia osobom uchodźczym człowieczeństwa, mówiąc, że to nie są ludzie. Jak do tego doszło, że w to uwierzyliśmy? To mechanizm znany z historii. XX wiek zasłynął dehumanizowaniem i obrzydzaniem ludzi. A w najlepszym wypadku obojętności na ich los. Ci, którzy ulegają propagandzie, boją się zmiany swojego życia, naruszenia strefy komfortu, kulturowej różnicy, nawet minimalnej utraty poczucia bezpieczeństwa. Polacy w dużej części są konserwatywni, jest to społeczeństwo wiejskie, przywiązane do pewnych rytuałów, instytucji, Kościoła katolickiego. Tym niemniej muszę powiedzieć, że potencjał empatii i solidarności – nie tylko wobec Ukraińców, lecz także osób o innym kolorze skóry – jest zaskakująco duży. Mieszkańcy pogranicza zrozumieli, że ci, którzy czasem znajdą się na ich progu albo których spotykają w lesie, wymagają pomocy, a nie odesłania na druty. Propaganda na szczęście nie działa więc na wszystkich. Problem w tym, że do niewielu dociera inna narracja. Dlatego traktuję ten film jako wypowiedź artystyczną, a także obywatelską. A skoro wiedziałam, że jest kontrowersyjny, bardzo zależało mi na tym, żeby był maksymalnie wiarygodny. Wszystko, co pokazuję, wydarzyło się naprawdę. Jak długo trwały przygotowania do realizacji? Scenariusz napisaliśmy szybko. Zapalnikiem stały się wydarzenia, do których doszło w lecie 2021 roku w Usnarzu Górnym. Grupę 32 kobiet i mężczyzn z Afganistanu uwięziono wtedy między polsko-białoruską granicą, odcinając ich od wody, jedzenia i pomocy medycznej. Osoby te zaginęły, ich los do dziś jest nieznany. Wprowadzano tam stan wyjątkowy. Media relacjonowały tę sytuację, powstały badania, jak te autorstwa Przemysława Sadury i Sylwii Urbańskiej z Uniwersytetu Warszawskiego. Wraz z moimi współscenarzystami (Maciejem Pisukiem i Gabrielą Łazarkiewicz – przyp. red.) rozmawialiśmy z aktywistami, lokalsami. Potem dotarliśmy do kilku relacji strażników granicznych. Scenariusz napisaliśmy w dwa miesiące, skończyliśmy pod koniec grudnia dwa lata temu. Kolejny rok zbieraliśmy środki na realizację. Cały czas uzupełnialiśmy dokumentację. Co było najtrudniejsze w tych rozmowach? Mierzenie się z emocjami i faktami, bo część z nich była drastyczna, a emocje szalenie silne. Aktywiści i mieszkańcy są poddawani od dwóch lat nieustannej presji psychologicznej, a imperatyw, żeby pomagać, miesza się z poczuciem ogromnego zmęczenia i wypalenia. Niektórzy nie wytrzymują. Grupy takie jak Granica są wspierane przez psychologów i terapeutów, co nie zmienia faktu, że nieustannie stają w obliczu sytuacji, w których nie ma dobrego wyboru. Czasami więc w rozmowach wychodziły negatywne emocje, np. w stosunku do służb mundurowych. Rozmawiałam też z kilkoma uchodźcami, którzy przeszli ten szlak. To trudne, bo są na ogół ludźmi, w których zostało bardzo niewiele nadziei. Muszą się odbudować po tym poniżającym doświadczeniu, szczególnie jeśli potem następuje często półtoraroczny pobyt w zamkniętych ośrodkach dla cudzoziemców. Niektóre z nich są gorsze niż więzienia. W filmie grają aktorzy z doświadczeniem uchodźczym, m.in. Syryjczycy Jalal Al Tawil i Mohamad Al Rashi czy Iranka Behi Djanati Atai. Jakie emocje towarzyszyły im na planie? Są też dzieci, które przeszły przez sześć pushbacków między Turcją a Syrią. Spotkaliśmy się we wspólnocie wspomnień, ponieważ ja niejako też byłam uchodźczynią w stanie wojennym. Wyjechałam do Francji. Oczywiście nie musiałam przechodzić przez zieloną granicę, ale niektórzy rodacy mieli przecież takie doświadczenie. Zostałam przyjęta w sposób luksusowy jako biała emigrantka uciekająca przed reżimem Jaruzelskiego. Niemniej bycie uchodźcą, znalezienie się w obcym kraju bez żadnego zaplecza, perspektyw, znajomości języka to coś, co przeżyłam i co przeżyli Mohamad, Jalal, Behi. Mieliśmy więc dużo wspólnych tematów. We Francji czytałam dużo Miłosza, który też był w pewnym sensie uchodźcą. Miał wiele egzystencjalnych uwag – zapamiętałam sobie, że bycie obcym jest najbardziej naturalnym stanem człowieka, jego naturalną kondycją, co emigracja pozwala sobie uświadomić. A także poczuć przynależność do szerszej wspólnoty niż tylko ta narodowa, która może być nie tylko wspaniała, lecz także bardzo groźna. Myśląc o uchodźcach, mamy przed oczami fotografie z lat 40. ubiegłego wieku. Dziwią nas telefony w rękach osób na granicy. Niestety, straż często te telefony niszczy, pozbawiając ludzi narzędzi przeżycia. Nie tylko skomunikowania się z jakimś przemytnikiem czy taksi, jak to nazywają, ale po prostu wezwaniem pomocy. Telefony są strasznie ważne. A inne obrazy? Przerażone oczy, ludzie schowani w lesie w ziemiankach czy ładowani na pakę ciężarówki – przypomina to klisze z filmów o II wojnie światowej i jest wstrząsające. Mieszkańcy pogranicza mieli wrażenie, że cofnęli się w czasie. Ta trauma, przekazywana przez poprzednie pokolenia, pozostała w ludziach z Podlasia. W moim odczuciu „Zielona granica” jest filmem o człowieczeństwie, o wyborach, o strachu. Od początku miało tak być? Tak, to moje credo. Zrobiłam kilka filmów o wydarzeniach tragicznych, o Holokauście („W ciemności”, „Europa, Europa” – przyp. red.), Hołodomorze („Obywatel Jones”). Perspektywa ludzka zawsze była moją perspektywą. Mechanizmy polityczne czy ideologiczne stojące za tymi sytuacjami są obecne, ale centrum jest antropomorficzne. Moralność zawsze była kwestią kłopotliwą? Myślę, że w trudnych czasach, powstania warszawskiego czy wojny w Ukrainie, w ludziach mobilizuje się jakaś niebywała energia odwagi, solidarności. W czasach spokojniejszych, cywilnych, jeśli władza nakłania społeczeństwo do konformizmu, łatwo jej to przychodzi. Obserwowałam to w swoim dość już w tej chwili długim życiu kilkakrotnie. Takim pierwszym doświadczeniem była Czechosłowacja po 1968 roku i coś, co trwało 20 lat, czyli tzw. normalizacja. Polegała ona na tym – jak opisał to Kundera, od którego zaczęłyśmy – że szalenie łatwo ludzie przystosowują się do życia w niewoli i szybko obierają strategie przetrwania, a czasem korzystania z sytuacji niemoralnej. Te procesy obserwuję też teraz, a dotyczą one nie tylko środowisk urzędniczych, zależnych od władzy, lecz także są widoczne choćby na wyższych uczelniach czy w moim własnym środowisku. Znów przyszedł strach. To na koniec – po co jest dziś kino? No właśnie zobaczymy, po co, bo jak na razie stoimy na zakręcie. Pandemia i rozwój platform streamingowych spowodowały, że trudno określić to dzisiejsze kino. W ostatnich tygodniach przeżywamy optymistyczny powiew – wyszły dwa bardzo różne filmy, które mówią o odmiennych, skomplikowanych społecznie czy historycznie sprawach i robią to tak atrakcyjnie, że stały się hitami na skalę światową. Myślę o „Barbie” i „Oppenheimerze”. Być może więc odbuduje się kino środka i to kino – które będzie odważne, a nie jedynie eskapistyczne – da nam prawdziwe, mocne emocje i poczucie identyfikacji: doświadczenia i przeżycia, które pozwolą ludziom trochę lepiej zrozumieć świat.
Granica bólu. Rozmawiamy z Agnieszką Holland o filmie "Zielona Granica"
„Traktuję ten film jako wypowiedź artystyczną, a także obywatelską. Wiedziałam, że dla wielu jest kontrowersyjny, więc zależało mi na tym, by był maksymalnie wiarygodny”, mówi Agnieszka Holland.
Fragment wywiadu z Agnieszką Holland, który ukazał się w październikowym numerze ELLE. Maja Chitro: Wydajemy łatwe osądy, kasujemy autorytety nie tylko artystyczne. Ofiarą nagonki stała się także Janina Ochojska, która głośno mówi o kryzysie uchodźczym i o tym, że nikt nie jest nielegalny. Teraz Pani zabiera mocny głos filmem „Zielona granica”. Agnieszka Holland: Mogę się liczyć z podobnym hejtem, który spotkał Jankę Ochojską. Na szczęście, jeśli nie przekracza on pewnych granic, umiem sobie z nim jakoś radzić. Ważne dla mnie jest wprowadzenie do przestrzeni publicznej pewnej kontrnarracji wobec propagandy, spojrzenie na to zjawisko w szerszym planie. Humanitarny kryzys uchodźczy nie dotyczy tylko naszego odcinka granicy Unii Europejskiej, jest to problem globalny. Kolejnych kilkaset osób utonęło ostatnio na łodzi blisko brzegów Grecji. To stawia przed nami pytanie: co dalej? Na granicy białoruskiej jest realizowany hybrydowy, geopolityczny pomysł Łukaszenki, a właściwie Putina, dążący do destabilizacji Polski, ale przede wszystkim destabilizacji Europy i kompromitacji jej wartości, jak szacunek, prawa człowieka, praworządność. Ale to nie Putin i Łukaszenka wymyślili uchodźców. Ci ludzie istnieją i są zdeterminowani, by uciekać od życia, które jest niemożliwe, do miejsca, które w ich perspektywie jest rajem. To dopiero początek kryzysu. On będzie narastać. Konsekwencją wydarzeń politycznych m.in. w Afryce czy katastrofy klimatycznej są wojny, reżimy, prześladowania. Dlatego ludzie uciekają. Będą szturmować, jak to się nieładnie mówi, Europę, która zamienia się w oblężoną twierdzę i na razie sięga do półśrodków, jak pushbacki czy nieudzielanie pomocy tonącym na Morzu Śródziemnym. Ale to nie zatrzyma procesu. Ludzie są gotowi ryzykować życie swoje i bliskich, żeby mieć szansę na... życie. A co, gdy osób uchodźczych będzie tyle, że nie poradzą sobie z nimi mury, zasieki i strażnicy pod bronią? Co zrobimy? Będziemy zrzucać bomby na jednostki pływające po morzu? Pomysł płotu czy muru okazał się nieskuteczny. Można go przepiłować piłką za 10 złotych, podkopać się, pokonać rzekę. Ludzie będą przechodzić, bo wolą zginąć niż żyć w upodleniu bez szans. Jest scena w Pani filmie, gdy dowódca tłumaczy, w jaki sposób mają się zachowywać pogranicznicy. Odmawia osobom uchodźczym człowieczeństwa, mówiąc, że to nie są ludzie. Jak do tego doszło, że w to uwierzyliśmy? To mechanizm znany z historii. XX wiek zasłynął dehumanizowaniem i obrzydzaniem ludzi. A w najlepszym wypadku obojętności na ich los. Ci, którzy ulegają propagandzie, boją się zmiany swojego życia, naruszenia strefy komfortu, kulturowej różnicy, nawet minimalnej utraty poczucia bezpieczeństwa. Polacy w dużej części są konserwatywni, jest to społeczeństwo wiejskie, przywiązane do pewnych rytuałów, instytucji, Kościoła katolickiego. Tym niemniej muszę powiedzieć, że potencjał empatii i solidarności – nie tylko wobec Ukraińców, lecz także osób o innym kolorze skóry – jest zaskakująco duży. Mieszkańcy pogranicza zrozumieli, że ci, którzy czasem znajdą się na ich progu albo których spotykają w lesie, wymagają pomocy, a nie odesłania na druty. Propaganda na szczęście nie działa więc na wszystkich. Problem w tym, że do niewielu dociera inna narracja. Dlatego traktuję ten film jako wypowiedź artystyczną, a także obywatelską. A skoro wiedziałam, że jest kontrowersyjny, bardzo zależało mi na tym, żeby był maksymalnie wiarygodny. Wszystko, co pokazuję, wydarzyło się naprawdę. Jak długo trwały przygotowania do realizacji? Scenariusz napisaliśmy szybko. Zapalnikiem stały się wydarzenia, do których doszło w lecie 2021 roku w Usnarzu Górnym. Grupę 32 kobiet i mężczyzn z Afganistanu uwięziono wtedy między polsko-białoruską granicą, odcinając ich od wody, jedzenia i pomocy medycznej. Osoby te zaginęły, ich los do dziś jest nieznany. Wprowadzano tam stan wyjątkowy. Media relacjonowały tę sytuację, powstały badania, jak te autorstwa Przemysława Sadury i Sylwii Urbańskiej z Uniwersytetu Warszawskiego. Wraz z moimi współscenarzystami (Maciejem Pisukiem i Gabrielą Łazarkiewicz – przyp. red.) rozmawialiśmy z aktywistami, lokalsami. Potem dotarliśmy do kilku relacji strażników granicznych. Scenariusz napisaliśmy w dwa miesiące, skończyliśmy pod koniec grudnia dwa lata temu. Kolejny rok zbieraliśmy środki na realizację. Cały czas uzupełnialiśmy dokumentację. Co było najtrudniejsze w tych rozmowach? Mierzenie się z emocjami i faktami, bo część z nich była drastyczna, a emocje szalenie silne. Aktywiści i mieszkańcy są poddawani od dwóch lat nieustannej presji psychologicznej, a imperatyw, żeby pomagać, miesza się z poczuciem ogromnego zmęczenia i wypalenia. Niektórzy nie wytrzymują. Grupy takie jak Granica są wspierane przez psychologów i terapeutów, co nie zmienia faktu, że nieustannie stają w obliczu sytuacji, w których nie ma dobrego wyboru. Czasami więc w rozmowach wychodziły negatywne emocje, np. w stosunku do służb mundurowych. Rozmawiałam też z kilkoma uchodźcami, którzy przeszli ten szlak. To trudne, bo są na ogół ludźmi, w których zostało bardzo niewiele nadziei. Muszą się odbudować po tym poniżającym doświadczeniu, szczególnie jeśli potem następuje często półtoraroczny pobyt w zamkniętych ośrodkach dla cudzoziemców. Niektóre z nich są gorsze niż więzienia. W filmie grają aktorzy z doświadczeniem uchodźczym, m.in. Syryjczycy Jalal Al Tawil i Mohamad Al Rashi czy Iranka Behi Djanati Atai. Jakie emocje towarzyszyły im na planie? Są też dzieci, które przeszły przez sześć pushbacków między Turcją a Syrią. Spotkaliśmy się we wspólnocie wspomnień, ponieważ ja niejako też byłam uchodźczynią w stanie wojennym. Wyjechałam do Francji. Oczywiście nie musiałam przechodzić przez zieloną granicę, ale niektórzy rodacy mieli przecież takie doświadczenie. Zostałam przyjęta w sposób luksusowy jako biała emigrantka uciekająca przed reżimem Jaruzelskiego. Niemniej bycie uchodźcą, znalezienie się w obcym kraju bez żadnego zaplecza, perspektyw, znajomości języka to coś, co przeżyłam i co przeżyli Mohamad, Jalal, Behi. Mieliśmy więc dużo wspólnych tematów. We Francji czytałam dużo Miłosza, który też był w pewnym sensie uchodźcą. Miał wiele egzystencjalnych uwag – zapamiętałam sobie, że bycie obcym jest najbardziej naturalnym stanem człowieka, jego naturalną kondycją, co emigracja pozwala sobie uświadomić. A także poczuć przynależność do szerszej wspólnoty niż tylko ta narodowa, która może być nie tylko wspaniała, lecz także bardzo groźna. Myśląc o uchodźcach, mamy przed oczami fotografie z lat 40. ubiegłego wieku. Dziwią nas telefony w rękach osób na granicy. Niestety, straż często te telefony niszczy, pozbawiając ludzi narzędzi przeżycia. Nie tylko skomunikowania się z jakimś przemytnikiem czy taksi, jak to nazywają, ale po prostu wezwaniem pomocy. Telefony są strasznie ważne. A inne obrazy? Przerażone oczy, ludzie schowani w lesie w ziemiankach czy ładowani na pakę ciężarówki – przypomina to klisze z filmów o II wojnie światowej i jest wstrząsające. Mieszkańcy pogranicza mieli wrażenie, że cofnęli się w czasie. Ta trauma, przekazywana przez poprzednie pokolenia, pozostała w ludziach z Podlasia. W moim odczuciu „Zielona granica” jest filmem o człowieczeństwie, o wyborach, o strachu. Od początku miało tak być? Tak, to moje credo. Zrobiłam kilka filmów o wydarzeniach tragicznych, o Holokauście („W ciemności”, „Europa, Europa” – przyp. red.), Hołodomorze („Obywatel Jones”). Perspektywa ludzka zawsze była moją perspektywą. Mechanizmy polityczne czy ideologiczne stojące za tymi sytuacjami są obecne, ale centrum jest antropomorficzne. Moralność zawsze była kwestią kłopotliwą? Myślę, że w trudnych czasach, powstania warszawskiego czy wojny w Ukrainie, w ludziach mobilizuje się jakaś niebywała energia odwagi, solidarności. W czasach spokojniejszych, cywilnych, jeśli władza nakłania społeczeństwo do konformizmu, łatwo jej to przychodzi. Obserwowałam to w swoim dość już w tej chwili długim życiu kilkakrotnie. Takim pierwszym doświadczeniem była Czechosłowacja po 1968 roku i coś, co trwało 20 lat, czyli tzw. normalizacja. Polegała ona na tym – jak opisał to Kundera, od którego zaczęłyśmy – że szalenie łatwo ludzie przystosowują się do życia w niewoli i szybko obierają strategie przetrwania, a czasem korzystania z sytuacji niemoralnej. Te procesy obserwuję też teraz, a dotyczą one nie tylko środowisk urzędniczych, zależnych od władzy, lecz także są widoczne choćby na wyższych uczelniach czy w moim własnym środowisku. Znów przyszedł strach.