Generacja maminsynków i mamincórek. Czy silna więź z matką daje oparcie, czy odbiera dorosłość?
Relacja między matką a dorosłym dzieckiem bywa pełna wyzwań i emocji, które często nie mieszczą się w tradycyjnych schematach rodzinnych. Jak zmienia się rola matki, gdy dziecko staje się dorosłe? Czy bliskość może być zbyt silna?
W tym artykule: Wakacje z mamą - czy jest w tym coś dziwnego? Freudowski kompleks czy święta więź matki z dzieckiem? Uzależniony od mamy: emocjonalnie czy finansowo? Ustalenie granic między pomocą, a nadopiekuńczością Jak powinien przebiegać proces separacji, opuszczania rodzinnego gniazda? Koniec Matki-Polki. Początek Matki-Przyjaciółki Wakacje z mamą - czy jest w tym coś dziwnego? Na pierwszym planie przystojny trzydziestolatek i atrakcyjna kobieta po pięćdziesiątce. Oboje pozują uśmiechnięci, w ciemnych okularach. W tle włoskie knajpki. Para jest na Sycylii, o czym informuje podpis pod zdjęciem na Facebooku. No, ale dla mnie najciekawsze jest drugie zdanie tego posta: „Nie ma jak wakacje z mamą!”. Tomek, czyli chłopak z fotografii, jest specjalistą od marketingu i reklamy. Poznałam go na gruncie zawodowym, ale szybko przeszliśmy na ten towarzyski, m.in. „polubiliśmy się” w mediach społecznościowych. – Wakacje z mamą? – wyrażam w pracy na głos zdziwienie. Przeglądam kolejne wpisy i wygląda na to, że Tomek – choć ma swoje mieszkanie, pracę, przyjaciół – najwięcej wolnego czasu spędza właśnie z matką. – Co w tym dziwnego? Ja też spędzam wolny czas ze swoimi dziećmi. I robimy to nie z poczucia obowiązku, ale z przyjemności przebywania z sobą – odpowiada mi koleżanka zza biurka, której jedno dziecko jest nastolatkiem, a drugie właśnie zaczęło studiować. Faktycznie, często opowiada o bliskiej, niemal przyjacielskiej więzi, która ich łączy. Zwierzają jej się z problemów sercowych, radzą w sprawach edukacyjnych, konsultują się co do przyszłej kariery. Przykład? Gdy starsze zapisało się do organizacji studenckiej, moja koleżanka wymyślała tematy debat i szukała namiarów na prelegentów. Ja ostatni raz pojechałam z rodzicami na wakacje, gdy miałam 14 lat i – z tego co pamiętam – strasznie się nudziłam. Choć bardzo kocham mamę (a może właśnie dlatego), nie chcę dzielić się z nią intymnymi historiami czy zawodowymi zawirowaniami. Do naszej rozmowy dołączają inne osoby, a że zespół jest różnorodny także wiekowo, mam przegląd różnych punktów widzenia. I wygląda na to, że to ja jestem w mniejszości. Zaczynam się zastanawiać, jak wygląda prawidłowa relacja matka – dorosłe dziecko. Czy w ogóle jest jakiś wzorzec? Jak przebiega ten naturalny przecież proces przecinania pępowiny? A może rośnie nam – lub, o zgrozo, już wyrosła – generacja maminsynków i mamincóreczek? Freudowski kompleks czy święta więź matki z dzieckiem? Wiem, że porywam się z motyką na słońce, a dokładnie na świętą więź matki z dzieckiem (co z tego, że dorosłym?). Na szczęście nie ja pierwsza i mogę podeprzeć się autorytetem Zygmunta Freuda. Spokojnie, nie będę cytowała dzieł ojca psychoanalizy. Wrzucę tylko mem z Freddiem Mercurym z zespołu Queen, który śpiewa swoje słynne „Mamaaaa…”, na co zatroskany Freud odpowiada: „Uuuuu…”. Skoro o gwiazdach mowa – warto zwrócić uwagę na to, co celebryci odpowiadają na pytanie o ich idola, wzór, największą inspirację. Niemal zawsze: „Mama”! Może mówią prawdę, a może tak wypada, bo mamie byłoby przykro? Na jedno wychodzi. Co ciekawe, czasem to właśnie ta sama mama umawia wywiad gwiazdy, pilnuje sesji zdjęciowej i na koniec wprowadza poprawki do autoryzacji. A w przypadku Michaela Jordana także negocjuje kontrakt reklamowy. Jestem głęboko przekonana, że gwiazdy to tacy sami ludzie jak my (być może mają tylko lepszych menedżerów, a raczej matki menedżerki) i wszyscy borykamy się z podobnymi problemami emocjonalnymi, ale na wszelki wypadek postanawiam to sprawdzić u prof. Barbary Józefik, psycholożki i psychoterapeutki, specjalizującej się w terapii i komunikacji rodzin. Na początku naszej rozmowy zaznacza: – Balansujemy między dwoma pojęciami: więzi i zależności. Więź buduje się we wczesnym dzieciństwie i jest ona niezbędna do prawidłowego rozwoju. Daje poczucie bezpieczeństwa, jest osią naszego późniejszego życia, także w związkach romantycznych – podkreśla pani profesor. W pewnym momencie powinien nastąpić jednak proces separacji, dzięki któremu człowiek może zbudować odrębność. – Jest wiele czynników, które ten proces mogą komplikować czy w skrajnych przypadkach zaburzać. Wtedy właśnie może pojawić się zależność, która utrudnia budowanie własnej autonomii – tłumaczy prof. Józefik. Uzależniony od mamy: emocjonalnie czy finansowo? Zanim wydamy pochopny wyrok, że ktoś jest „uzależniony od mamy”, za radą prof. Barbary Józefik przyjrzyjmy się, skąd dana osoba pochodzi – zarówno w skali makro, jak i mikro. Najpierw spojrzenie globalne, takie geograficzno-społeczne. Na północy kontynentu, choćby w Danii, Szwecji czy Wielkiej Brytanii, dzieci szybko uniezależniają się finansowo, często są też wysyłane do szkół z internatem, a to sprzyja oddzieleniu się od rodziców, także emocjonalnie. Z kolei na południu, choćby we Włoszech, w Chorwacji czy Grecji długo mieszkają z mamą i tatą (słynni włoscy bamboccione, czyli „duże dzieci”), a także prowadzą ożywione życie rodzinne. Zachowanie, które dla Włocha jest przejawem troski, Szwed weźmie za nadopiekuńczość. I odwrotnie – Włoch może uznać za „zimny chów” i „chłód emocjonalny” coś, co dla Szweda będzie zdrową normą, pozwalającą dziecku się prawidłowo rozwijać i na własną rękę eksplorować świat. A gdzie na tej mapie leży Polska? Cóż, dane spychają nas bardzo mocno na południe. Jak podaje Eurostat, odsetek tzw. gniazdowników, czyli dorosłych Polaków w wieku 25–34 lat, którzy mieszkają z rodzicami, z roku na rok rośnie i w 2022 wyniósł rekordowe 51 proc. (dla porównania w Szwecji to 4 proc., w Chorwacji 59 proc.). Czy to wynika tylko z ekonomii? Z trudności ze znalezieniem własnego mieszkania, problemu z wzięciem kredytu, efektu pandemii, gdy nie opłacało się wynajmować kawalerki w obcym mieście, skoro można było pracować zdalnie? A może jednak „nie ma jak u mamy”? Wygodnictwo – i emocjonalne, i finansowe? Zostawmy te pytania, wrócimy do nich za chwilę. Na mapę geograficzno-społeczną nakłada się kolejna. – Każda rodzina też ma swoją kulturę – mówi prof. Barbara Józefik. Są rodziny, w których w naturalny sposób jest dużo wymiany, dzielenia się, pomagania sobie nawzajem. Ale też takie, w których wspierających zachowań jest znacznie mniej, co nie znaczy, że członkowie danej rodziny się nie kochają. I teraz wystarczy sobie wyobrazić wizytę przedstawiciela jednego typu rodzin u rodziny drugiego typu. Dla kogoś, kto wychował się w innej kulturze, ta nowa będzie niewłaściwa, taka właśnie „za” – w jedną lub drugą stronę. Po czym więc poznać, że naprawdę jesteśmy „za blisko” z mamą? – Najlepszym wskaźnikiem jest nasze subiektywne odczucie – mówi prof. Józefik. – Na ile czujemy się uwikłani i mamy dyskomfort w tej relacji – dodaje. Czy nie możemy podjąć żadnej decyzji bez konsultacji z mamą? Czy stale zastanawiamy się: „A co by ona zrobiła?”? Może dostajemy od niej sprzeczne sygnały – z jednej strony słyszymy: „Poradzisz sobie”, „Jesteś dorosła”, z drugiej nasze wybory i odczucia są od dzieciństwa kwestionowane, więc nie mamy poczucia własnej wartości i odwagi, by się usamodzielnić? Uważamy, że brak nam takich kompetencji jak mama, żeby o sobie decydować. Ustalenie granic między pomocą, a nadopiekuńczością Maja ma 24 lata i jest samodzielną mamą trzylatki. Choć akurat w jej przypadku przymiotnik „samodzielna”, opisujący rodzicielstwo w pojedynkę, nie jest najlepszy. Co prawda z ojcem córki Maja rozstała się jeszcze przed porodem, ale dziecko wychowywała razem ze swoją mamą. Szczerze mówiąc, trudno było się zorientować, kto jest kim w tej rodzinie. To babcia wybrała przedszkole, to babcia decydowała, kiedy mała idzie spać i co będzie jadła na kolację, to babcia mówiła, do którego lekarza trzeba zaprowadzić dziewczynkę i na co ją zaszczepić. I pewnie wszystko trwałoby tak latami, gdyby Maja się nie zakochała. Tak bardzo, że mogła góry przenosić! A z pewnością samą siebie do innego mieszkania. – Poczułam, że żyję. Niestety, moja mama zrobiła mi piekło – opowiada Maja. – Nie tylko zabroniła wyprowadzki, lecz także zakazała kontaktów z chłopakiem, twierdząc, że jest kryminalistą. Dlaczego? Zobaczyła na jego ramieniu tatuaż. Gdy przeciwstawiłam się i powiedziałam, że wyprowadzę się z dzieckiem, padły naprawdę mocne i wulgarne słowa, a także groźby, że odbierze mi prawa rodzicielskie – opowiada Maja. Czy byłoby to realne? Pewnie nie, ale Maja naprawdę się wystraszyła. W końcu matka znała wszystkie jej tajemnice i słabe strony. Dzięki wsparciu nowego partnera, przyjaciół, a także psychoterapii udało jej się zamieszkać i z chłopakiem, i z córką. Uczy się decydować o zwykłych sprawach, takich jak rodzaj sera na kanapkach czy kolor pościeli w sypialni. Jak po kilku miesiącach wyglądają jej relacje z matką? – Nie wyglądają. Mama zablokowała połączenia telefoniczne, zmieniła zamki w drzwiach. Widocznie musimy dać sobie czas – mówi dojrzale Maja. Jak powinien przebiegać proces separacji, opuszczania rodzinnego gniazda? Przyznam, że ta historia bardzo mnie poruszyła. Proszę o komentarz dr Martę Majorczyk, psycholożkę i psychoterapeutkę związaną m.in. z Uniwersytetem SWPS. – Maja po urodzeniu dziecka – co naturalne – potrzebowała pomocy. Wszystko wskazuje na to, że ponownie weszła w rolę córki. Pojawienie się mężczyzny w jej życiu wywróciło do góry nogami dotychczasowy porządek i wywołało gwałtowny sprzeciw matki – uważa. Jak więc powinien przebiegać proces separacji, żeby nie dochodziło do takich turbulencji? – Psychologia rozwoju mówi, że osoba, która się usamodzielnia i opuszcza dom rodzinny, nie powinna czuć się winna, że odchodzi od rodziców. Powinna raczej zachowywać się tak, jak młode ptaki jesienią. Wylatują z gniazda, potrafią znaleźć sobie pożywienie, są samodzielne, choć jeszcze nie tak doświadczone jak rodzice – mówi obrazowo dr Majorczyk. Dlaczego więc tak wielu jest w Polsce gniazdowników – pomijając względy ekonomiczne? I dlaczego tak dużo osób jest bardzo silnie psychicznie związanych z rodzicami, zwłaszcza z matkami? Być może to nie tylko wina wygodnych dzieci, lecz także matek, które chcą być cały czas potrzebne, więc tę potrzebę kreują. A to wyolbrzymianiem swoich chorób i czyhających zagrożeń, a to umniejszaniem samodzielności dzieci. – Być może dziecko zapełniało emocjonalną pustkę w relacji z partnerem i teraz para boi się zostać sama. Z wyjściem dziecka z domu rodzic uświadamia sobie, że się starzeje. To nie jest łatwe – mówi dr Majorczyk. Innymi słowy, separacja jest trudnym krokiem dla obu stron – dziecko boi się dorosłości, matka – starości. Ale paradoksalnie to po „rozstaniu” zyskuje przestrzeń na rozwijanie pasji i zainteresowań. Być może podniesienie kwalifikacji zawodowych albo przebranżowienie. Taka druga młodość, która może się wydarzyć tylko wtedy, gdy przyznamy, że coś już minęło. Koniec Matki-Polki. Początek Matki-Przyjaciółki Coś mi się tu wciąż jednak nie zgadza. I jest to stereotyp matki Polki! Przypominam: chodzi o postać umęczonej, poświęcającej się dla dzieci i – co tu kryć – przepełnionej bierną agresją kobiety. Bo skoro ona cierpi, one powinny jej w tym cierpieniu towarzyszyć, a przynajmniej o nim stale pamiętać. Choć matkę Polkę w naszej kulturze się hołubi, to mieszkać z nią jest wyjątkowo trudno. Nic dziwnego, że pociechy wyprowadzają się z takiego domu błyskawicznie. Przyglądam się swoim koleżankom, które mają dorastające dzieci. I tego rysu cierpiętnictwa po prostu nie widzę. To radosne dziewczyny, a nie przepełnione goryczą matrony! Nie stękają, nie wzdychają, nie dręczą swoich dzieci. Akceptują je takimi, jakimi są. Dają im mnóstwo wolności, bo same ją cenią. Pozwalają na to, na co ich rodzice im samym nie pozwalały. Moje spostrzeżenia potwierdza prof. Barbara Józefik. – Jednym z ważnych motywów opuszczenia domu zawsze była chęć decydowania o sobie, w tym swoboda seksualna. Tak długo, jak się mieszkało z rodzicami, była ona niemożliwa. Dzisiejsi rodzice z klasy średniej są na tyle tolerancyjni, że często nie mają problemu z tym, że ich dziecko prowadzi życie seksualne pod ich dachem, nawet gdy to są często zmieniający się partnerzy – mówi prof. Józefik. Z jednej strony to dobrze, z drugiej bodziec do opuszczenia domu, którym było marzenie o swobodzie seksualnej, odpada. Podobnie jak inne powody wynikające z konfliktu pokoleń, bo tego konfliktu w tych rodzinach właściwie już nie ma. – A to właśnie ten zdrowy konflikt wspiera proces separacji – zaznacza prof. Józefik. Dochodzi do tego aspekt materialny. Być może kobiety, które swoją niezależność, także finansową, budowały w drapieżnych latach 90., dziś wolą podobnego wysiłku swoim dzieciom na razie oszczędzić. I dlatego nie mają nic przeciwko, żeby syn czy córka jeszcze pocieszyli się beztroską tak długo, jak to możliwe. Podsumowanie Relacja między matką a dorosłym dzieckiem to temat niezwykle złożony. Współczesne podejście do tej relacji coraz częściej odchodzi od tradycyjnego modelu „matki Polki” — opiekuńczej, poświęcającej się bez reszty, wręcz samopoświęcającej. Coraz częściej pojawia się idea „matki-przyjaciółki”, która jest wsparciem, ale też respektuje granice i autonomię dorosłego dziecka. Warto podkreślić, że bliskość w relacji matka–dziecko nie jest synonimem kontroli czy nadopiekuńczości. Wręcz przeciwnie — zbyt duża bliskość, przekraczająca granice prywatności i autonomii dorosłego dziecka, może prowadzić do zjawisk takich jak „maminsynkowie” czy „mamincórki”, czyli osób emocjonalnie zależnych od rodzica i często mających trudności w samodzielnym funkcjonowaniu. Z drugiej strony, zupełne zerwanie więzi lub chłód emocjonalny między matką a dorosłym dzieckiem to skrajność równie problematyczna. Relacje rodzinne, zwłaszcza między matką a dzieckiem, często są głęboko emocjonalne i trudno je zamknąć na stałe. Wielu dorosłych ludzi poszukuje w tych relacjach oparcia i zrozumienia, nawet jeśli w ich dzieciństwie lub w młodości dochodziło do napięć czy konfliktów. Współczesna psychologia i terapia rodzinna podkreślają, że możliwe jest odbudowanie i przekształcenie tych relacji tak, by stały się one satysfakcjonujące i bezpieczne dla obu stron, nawet jeśli wymaga to wypracowania nowych zasad i zachowań. Kluczowym elementem zdrowej relacji jest komunikacja — otwarta, szczera i oparta na wzajemnym szacunku. Matka i dziecko powinny mieć możliwość wyrażania swoich potrzeb, obaw i oczekiwań bez obawy przed oceną czy odrzuceniem. Warto podkreślić, że dorosłe dzieci mają prawo do własnego życia, decyzji, a także błędów, które są nieodłączną częścią procesu dorastania i samodzielności. Matki zaś mogą nadal pełnić ważną rolę doradców, wsparcia emocjonalnego i punktu odniesienia, ale bez narzucania się i kontroli. W kontekście kulturowym, gdzie nadal często idealizuje się postać matki jako „anioła stróża” rodziny, istotne jest podnoszenie świadomości na temat zdrowych granic i roli, jaką pełni matka wobec dorosłych dzieci. To nie znaczy, że matki mają się wycofać czy przestać troszczyć, lecz że powinny nauczyć się odróżniać opiekę od nadopiekuńczości oraz wspierać rozwój niezależności swoich dzieci. Ta zmiana roli wymaga pracy, samoświadomości i czasem wsparcia terapeutycznego, zwłaszcza gdy relacje były obciążone konfliktami lub toksycznymi wzorcami. Nie można też zapominać, że matki same są ludźmi, z własnymi potrzebami, lękami i oczekiwaniami. Często bardzo trudno im pogodzić się z tym, że ich dzieci dorastają i coraz bardziej oddalają się od rodzinnego domu — zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Przejście od roli „matki opiekunki” do roli „matki-przyjaciółki” to proces, który wymaga akceptacji zmian i redefinicji własnej tożsamości. Zdrowa relacja to taka, w której obie strony mogą się rozwijać i czuć spełnione. Podsumowując, ważne jest, aby zarówno matki, jak i dorosłe dzieci uczyły się wzajemnego szacunku, budowania zdrowych granic i otwartej komunikacji. Tylko wtedy relacja ta może być źródłem wsparcia, a nie ograniczeń. Współczesne spojrzenie na rolę matki w życiu dorosłych dzieci pokazuje, że bliskość nie musi oznaczać zależności, a relacja może ewoluować, stając się przyjaźnią opartą na wzajemnym zrozumieniu i szacunku.
Związek z Włochem? „Z nim wszystko jest jak z filmu”. Historie kobiet, które miłość znalazły pod słońcem Italii
Polsko-włoskie pary po włosku mówią i żyją – także w Polsce. A przy okazji obalają stereotypy, które wciąż trzymają się mocno. Czy mit o włoskim kochanku ma coś wspólnego z prawdą i kto ma większy temperament?
W tym artykule: Rozmowy: po włosku Dlaczego Włosi kochali Berlusconiego? „Cena” na mieście Różnice i kody kulturowe Włoch gestykuluje, Polka się opiekuje Podsumowanie Kiedy w 2003 roku do kin trafił bijący rekordy popularności film Audrey Wells „Pod słońcem Toskanii”, a wkrótce w wielu biblioteczkach znalazły się książki Tessy Capponi-Borawskiej czy Marleny de Blasi, te produkty popkultury nie tylko nawiązywały do zainteresowania, którym od lat cieszy się Italia jako cel wakacyjnych podróży, lecz także adresowały tęsknotę za odrobiną oswojonego nieznanego. Ta polsko-włoska sympatia od dawna utrzymuje się na stałym poziomie, a efektem wzajemnych fascynacji jest wiele mieszanych związków, stworzonych głównie przez Polki i Włochów. Ile jest ich w naszym kraju? Nie wiadomo. To dlatego, że część par żyje za granicą. Ze statystyk wynika, że rocznie zostaje zawieranych 3–4 tysiące takich małżeństw. Rozmowy: po włosku – Większość par, które znam, rozmawia wyłącznie po włosku, bo polski jest zbyt trudny, a skoro partnerka czy żona mówi w dwóch językach, to po co się wysilać? – opowiada dr Dorota Kozakiewicz-Kłosowska, italianistka z UW, związana z wydawaną w Polsce od ponad dekady „Gazzetta Italia”. Podkreśla, że to, jak związek funkcjonuje, zależy i od tego, z którego regionu Włoch pochodzi jedna z osób, bo te między sobą bardzo się różnią, i od tego, gdzie mieszka na stałe. – Oczywiście Polce będzie łatwiej w jej rodzinnym kraju, a Włochowi w jego. Wtedy zawsze druga strona stara się dopasować, wtopić. Kiedyś większość takich par zostawała we Włoszech. Ten trend teraz się odwrócił i często mieszkają w Polsce, bo tu jest praca, podczas gdy tam coraz trudniej o zatrudnienie. Jak w każdej relacji jej powodzenie zależy od umiejętności zawierania kompromisów, dogadania się i dostosowania do sposobu funkcjonowania drugiej strony. A te wynikają bardzo często z odmiennego wychowania, tradycji, kodów kulturowych. To nieuświadomione – dodaje. Dlaczego Włosi kochali Berlusconiego? Doktor Dorota Kozakiewicz-Kłosowska podkreśla, że istotne znaczenie ma fakt, iż włoskie społeczeństwo jest głęboko patriarchalne i choć zaczyna się to zmieniać, to miasteczka i wsie wciąż są zakorzenione w tradycji maczystowskiej. – Dlaczego Silvio Berlusconi cieszył się tak szaloną popularnością? Był bajecznie bogaty, miał swój klub piłkarski, organizował „bunga-bunga” i jeszcze potrafił się odmłodzić operacjami plastycznymi. W dodatku nie płacił podatków! Dla Włochów był wzorem, większość po prostu mu zazdrościła – mówi italianistka. Patriarchat we Włoszech trzyma się mocno. Wielu włoskich mężczyzn chce dominować w związku, a partnerstwo traktuje jako egzotyczną opowieść z daleka. Rolę kobiety postrzegają w zgodzie z tą tradycją, mocno obecną i w Polsce, wiążącą kobiety ze sferą domową, prywatną, w której mogą się realizować jako matki i żony – strażniczki domowego ogniska. Paulina, jak mówi, głównie z tego powodu rozwiodła się po pięciu latach. Męża, już byłego, poznała we Włoszech podczas Erasmusa. – U mnie to nie zadziałało. Mam zupełnie inne podejście do życia. Mój eks próbował być panem i władcą, ale to się nie mogło sprawdzić. Ja też mam mocny charakter. Dla mnie równość jest oczywista, więc próby sprowadzenia mnie do roli ozdobnika kończyły się dzikimi awanturami. A w końcu rozwodem – zdradza. Po latach uważa, że te niezgodności i inne postrzeganie związku wynikały właśnie z głęboko zakodowanych różnic kulturowych i tych przyzwyczajeń, które wynosi się z domu. Istotne znaczenie ma też różnica temperamentów, choć podkreśla, że te klisze, które znamy ze „Słodkiego życia” Felliniego czy z „Rozwodu po włosku” Germiego wcale nie oddają pełnego obrazu. – Legendy krążą o włoskim temperamencie południowców, ale prawda jest taka, że Włoch z Lombardii, czyli z północy kraju, ma więcej wspólnego z Niemcem czy Austriakiem niż z Sycylijczykiem – mówi Paulina. Według niej różnice w zależności od regionu, wynikające z kultury i ze sposobu życia, są ogromne. – Dla mojego byłego męża najważniejsze było „pokazywanie się”. Przez trzy lata od naszego przyjazdu do Polski (wcześniej przez kilka lat mieszkaliśmy w Lombardii) nie znalazł pracy, ale lubił się lansować, wychodzić na imprezy, oczywiście z innymi Włochami. W tym czasie utrzymywał go ojciec. Uważałam, że tak nie da się planować rodziny. Kłótnie były coraz częstsze. I tak, zdarzało się, że rzucałam podczas nich talerzami. Z nas dwojga to ja mam bardziej włoski temperament. „Cena” na mieście Andżelika też studiowała we Włoszech i to właśnie podczas wymiany poznała męża. – Jest anglistą, więc ma wiele możliwości pracy, dlatego podjęliśmy decyzję, że będziemy mieszkać w Polsce – tłumaczy. Jak to się zaczęło? Najpierw zakochała się w Italii, a potem w nim. – Myślę, że to częsty model, choć zdarza się pewnie i na odwrót. Żyjemy mocno po włosku. Bardzo często spotykamy się ze znajomymi. To takie pary jak my – polsko-włoskie. Często jemy na mieście, cena kolacji w restauracji to coś oczywistego w każdy weekend, a zdarza się, że i częściej. Dla mojego męża było szokiem, że w Polsce śniadania jada się głównie w domu. Zdezorientowany najpierw szukał baru, w którym może wypić kawę i zjeść cornetto. Ale to są takie drobiazgi, w fundamentalnych kwestiach jesteśmy podobni. Mamy zbliżone poglądy dotyczące polityki, religii, rodziny. Każde z nas ma swoją przestrzeń – dodaje Andżelika. Zofia po 20 latach życia w Neapolu, gdzie przyjechała do pracy tuż po rozwodzie, przyznaje, że jest już bardziej Włoszką. – Po kilku latach poznałam Vincenzo. On też jest rozwodnikiem. Obydwoje byliśmy po czterdziestce, każde z nas po przejściach, już wiedzieliśmy, czego potrzebujemy. To nie był żaden wielki romans, tylko przyjaźń, troska. W końcu – miłość. Ale nadal mieszkamy oddzielnie, co zresztą bardzo polecam – opowiada. Czy odnalazłaby się w Polsce? – Wątpię. Wsiąkłam we Włochy i tu mi dobrze. Teraz szok kulturowy przeżywam, gdy wracam do Polski. Różnice i kody kulturowe Katarzyna Kucewicz, znana jako Psycholog na Insta, zwraca uwagę, że w parach mieszanych wyzwania związane z próbami dostrzeżenia i zaakceptowania, a może pogodzenia różnic kulturowych mogą być trudniejsze, niż początkowo się wydaje. – W pierwszym etapie związku różnice postrzegamy jako egzotyczne wyzwanie, coś fascynującego, co nęci, by to zgłębiać. Są płaszczyzną wielkiego zainteresowania. Widzimy je jako wyzwalacz, który podkręca relację, bo przecież jesteśmy tacy różni: pochodzimy z odmiennych szerokości geograficznych, środowisk, mamy własne zapatrywania na wiele spraw wynikających z kultury, w której wyrośliśmy. Inne rzeczy nas pobudzają, denerwują, inaczej reagujemy nawet na prozaiczne, życiowe sytuacje. Dlatego początkowo działamy w myśl zasady, że przeciwieństwa się przyciągają. Inaczej wyrażamy emocje. Przykładowo Włosi jako południowcy są postrzegani jako osoby o ogromnym temperamencie, ze skłonnością do dużej ekspresji, artykułowanej również w gestach. Po czasie jednak może się okazać, że te różnice naprawdę są wyzwaniem. – Mój partner potrafi godzinami mówić o jedzeniu. Dosłownie. Ze swoim przyjacielem może spędzić wieki, rozmawiając o tym, co jedli. Przyzwyczaiłam się do tego, chociaż dla mnie życie nie kręci się wokół kuchni. W sumie to nawet urocze – przyznaje Andżelika. Paulina wspomina, że u byłego męża Włocha doceniała bliską relację z rodziną. – Nie było dnia, żeby nie rozmawiał z mamą. Dla mnie taki związek z najbliższymi to było akurat coś wspaniałego. Zawsze mi tego bardzo brakowało, ponieważ sama nie mam rodzeństwa. Lubię we włoskiej kulturze to, że rodzina jest na pierwszym miejscu, blisko siebie, spędza razem czas przy jedzeniu, dużo rozmawia – dodaje. Psycholożka Katarzyna Kucewicz podkreśla, że nad tymi różnicami trudno zapanować. – To automatyzmy. Każdy zachowuje się według swojego kodu kulturowego. Początkowo to fascynuje, ale po czasie – męczy. Można pomyśleć: OK, ale ja to już bym chciała normalnie, czyli po swojemu. Podkreśla jednak, że ocenianie przez pryzmat stereotypów, zwłaszcza tych związanych z narodowością, jest skazane na porażkę. – Zawsze, kiedy stwierdzamy, że Włosi są ekspresyjni, a Polacy chłodni, mówimy wyłącznie o fragmencie rzeczywistości. To nigdy nie jest opis tego, jacy wszyscy jesteśmy. Włoch gestykuluje, Polka się opiekuje Zgadza się z tym dr Dorota Kozakiewicz-Kłosowska, również związana kiedyś z Włochem. Podkreśla, że zarówno w Polsce, jak i w Italii stereotypy funkcjonujące na temat obu narodowości wciąż są żywe. – Przez lata Polki były postrzegane we Włoszech jako kobiety, które świetnie sprzątają i opiekują się starszymi osobami oraz dziećmi. Teraz powoli się to zmienia, ale głównie w dużych miastach. W małych ośrodkach wciąż patrzy się na nie przez ten pryzmat, który przeplata się z innymi, np. niezbyt pochlebnym wizerunkiem swobodnych obyczajowo dziewczyn ze Wschodu, które chcą tego Włocha sobie upolować i ustawić się w życiu – wyjaśnia. Sama też zmagała się z tymi i podobnymi pokutującymi w Italii stereotypami. – Rodzina mojego byłego męża, który pochodzi z Turynu, przy czym są to wykształceni ludzie z klasy średniej, miała podobne zdanie. O Polsce nie wiedzieli nic, więc wszystkie te sztampowe teorie obalałam jedną po drugiej. Jednak one wciąż wielokrotnie padają na podatny grunt, a wielu Włochów ma przeświadczenie, że podczas gdy oni są kolebką wszelkiej kultury i sztuki, Polska dopiero uczy się od Zachodu. A to może budzić rodzaj pewnego poczucia wyższości, który ma wpływ na relacje – wyjaśnia dr Dorota Kozakiewicz-Kłosowska. Dodaje, że jako italofilka w jakimś sensie to rozumie. – Włochy to wspaniały kraj. Nie tylko ze względu na klimat, krajobrazy, sztukę czy kuchnię. To kombinacja wszystkich tych czynników. Myślę, że w wielu takich mieszanych parach sekretem jest po prostu wspólna miłość do Włoch, a więc do piękna i prostoty. I to jest prawdziwe „la dolce vita”. Nawet jeśli codzienność nie zawsze przypomina „vacanze romane”. Podsumowanie Polsko-włoskie związki często są efektem długotrwałej fascynacji Polaków Italią oraz wzajemnych relacji między tymi narodowościami. Wiele par rozmawia po włosku, a miejsce zamieszkania (Polska czy Włochy) ma wpływ na dynamikę związku. Włochy nadal cechuje patriarchalna kultura, co bywa źródłem konfliktów, zwłaszcza gdy partnerki oczekują równości. Różnice temperamentów i kultur, choć fascynujące na początku, mogą prowadzić do napięć i wymagać kompromisów. Włoska ekspresja emocji kontrastuje z polską powściągliwością, a stereotypy dotyczące obu narodowości nadal funkcjonują, choć nie oddają pełnej prawdy. Sukces takich związków zależy od wzajemnego zrozumienia i wspólnej miłości do włoskiego stylu życia i wartości, mimo codziennych trudności. Kultura włoska kładzie duży nacisk na rodzinę i bliskie relacje z najbliższymi, co wiele Polek ceni. Włoskie pary często żyją w stylu „la dolce vita” – spędzają dużo czasu razem, często jadają na mieście, prowadzą intensywne życie towarzyskie i cenią sobie radość z życia. Jednak te codzienne zwyczaje mogą być dla partnerów spoza Włoch kulturowym zaskoczeniem. Psycholożka Katarzyna Kucewicz zauważa, że początkowa fascynacja różnicami kulturowymi i egzotyką może z czasem przejść w trudniejsze do pokonania wyzwania, zwłaszcza gdy różne „kody kulturowe” i odmienne sposoby wyrażania emocji zaczynają męczyć partnerów. Ważne jest, by nie opierać oceny na stereotypach, ponieważ każdy człowiek jest indywidualny i różnorodny. Artykuł ukazał się w numerze ELLE 8/2024
Joanna Trepka: 10 rzeczy, których nigdy nikomu nie mówiłam
W poranne obowiązki związane z domem i córkami wplatam wszystko to, co najlepsze, także dla siebie - mówi Joanna Trepka, założycielka popularnej marki L37, dla której zdrowy styl życia to, jak mówi, religia. Jak dba o swój dobrostan i dlaczego celebracja codziennych rutyn i przyjemności potrafi dodać magii każdemu zwykłemu dniu?
Joanna Trepka: „Początek dnia to dla mnie najcenniejszy czas” 1. Relaks po naprawdę ciężkim dniu to dla mnie… powrót do domu, przytulasy z moimi bliskimi, zapalenie ulubionych kadzideł, zaparzenie ziół, włączenie fajnej muzyki (ostatnio namiętnie słucham zespołu Cigarettes after sex) i lektura dobrej książki. Najlepiej odpoczywam w domowym zaciszu, gdzie mam w pobliżu swoją rodzinę i zwierzęta. Uwalniam też głowę na długich spacerach z wyłączonym telefonem. 2. Lubię zacząć dzień… o 6 rano. Uwielbiam wstawać tak wcześnie. Poranki to dla mnie czas na zadbanie o swój dobrostan. W poranne obowiązki związane z domem i córkami wplatam wszystko, co najlepsze dla siebie. Żyję zdrowo i taki tryb życia to moja religia. Wypijam rano szklankę gorącej wody, dbam o zdrowe białkowo-tłuszczowe śniadanie, przyjmuję porcję suplementów. W porannym grafiku zawsze dbam, by znaleźć czas na sport (min. 4 razy w tygodniu). Kocham treningi siłowe z moją ulubioną fenomenalną trenerką - Gosią Gałkowską. Bardzo lubię też biegać i grać w tenisa. Ostatnio myślę również o tym, aby wrócić do pilatesu. Początek dnia to dla mnie najlepszy i najcenniejszy czas, który daje mi energię na cały dzień pełen wyzwań. 3. Karmię się... miłością do mojej rodziny, byciem w naturze, zapachami, kolorami, spędzaniem czasu z przyjaciółmi i dobrym jedzeniem. Podstawą jest również u mnie jakościowy sen. 4. Wygoda to dla mnie... życie na własnych zasadach, dysponowanie swoim czasem, niezależność, bycie w 100 proc. sobą, posiadanie zasobów finansowych, które dają poczucie bezpieczeństwa i pozwalają na spełnianie marzeń. 10 rzeczy, których nigdy nikomu nie mówiłam: „Kostaryka to nasze miejsce na ziemi” 5. Ulubiony zabieg to dla mnie… Raz w roku na przełomie zimy i wiosny jeżdżę z moimi przyjaciółkami do Indii i korzystam z dobra ajuwerdy. Te wyjazdy stały się już naszą tradycją i już planujemy kolejny, w 2025 roku. W Indiach budzimy się wraz ze wschodem słońca i zaczynamy dzień jogą i medytacją. Jemy zdrowo, oczyszczamy organizm, chodzimy na kilkugodzinne masaże, czytamy książki i prowadzimy niekończące się rozmowy o życiu. A to wszystko w otoczeniu pięknej natury . Taki wyjazd daje mi zastrzyk energii na kolejne miesiące. 6. Moje miejsce na ziemi to… oczywiście tam, gdzie są moi bliscy, ale na szczęście i oni całym sercem pokochali Kostarykę. To nasza ulubiona destynacja. Ten kraj ma fantastyczną przyrodę, mieszkańców, którzy szanują swoją ziemię i to, co ona im daje. Dużo podróżujemy ale ten kraj rozkochał nas w sobie bez pamięci! Kostaryka to spełnienie naszych marzeń, snów - wypoczynek idealny i zapierający dech w piersiach naturą. 7. Pielęgnacja, która sprawia że się uśmiecham… Mam od lat swoją ulubioną i niezastąpioną kosmetolog - Beatę Toffel-Sarnę. Jestem u niej bardzo często i zawsze serwuje mojej skórze idealnie dobrane zabiegi. Ostatnio uwielbiam te marki Peel Mission, ale lubię też bardzo infuzję tlenową i wszelkie masaże. Tak naprawdę wszystkie zabiegi w obrębie twarzy, skóry głowy i włosów sprawiają mi ogromną przyjemność i są dla mnie idealnym relaksem. Małe przyjemności Joanny Trepki: Orientalne kadzidła, świeczki z nutą figi i ulubiona matcha 8.Zapach, który na mnie działa to… perfumy „Portrait of Lady” Frederic Malle, którym jestem wierna od lat. Bardzo lubię też nuty kolendry w dezodorancie Aesop i kadzidła z Galilu, marki Nara (mój typ to te o nazwie „Delhi”). Od zawsze kupuję również świeczki marki Dyptique – najbardziej lubię te z akordem figi. Oprócz tego w niezwykły nastrój wprowadza mnie zapach powietrza po burzy i lasu, szczególnie o poranku potrafią fantastycznie ukoić moją duszę. 9. Moje guilty pleasure… z upływem czasu jest ich coraz więcej. Prawie codziennie wstępuję na matchę do moich ukochanych warszawskich kafejek. Nie umiem odmówić sobie weekendowych śniadań w najlepszym na świecie „I love juice”, gdzie właścicielka, Ewelina Fabisiak, tworzy poprzez jedzenie prawdziwą poezję smaku, koloru i przede wszystkim zdrowia (,a jak pisałam zdrowy tryb życia jest u mnie absolutnym priorytetem). No i podróże… Jest ich dużo - zarówno tych krótszych jak i dłuższych. 10. Gdybym mogła cofnąć czas, to wróciłabym do tej chwili… jestem zdania, że nie warto patrzeć w przeszłość i tęsknić za tym, co było. Ze wszystkiego należy wyciągać wnioski i iść do przodu, szukając dzięki doświadczeniu jeszcze lepszych momentów. Jednak jeżeli chociaż na chwilę mogłabym przeżyć coś ponownie, to chciałabym poczuć zapach moich córeczek gdy były niemowlakami.
375 lat jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek na świecie
Fiskars to nie tylko kultowe nożyczki z pomarańczową rączką. To przede wszystkim idea tworzenia rzeczy pięknych, funkcjonalnych i ponadczasowych w duchu miłości do natury.
W tym roku marka Fiskars obchodzi 375. rocznicę istnienia. W tym czasie świat zmienił się gigantycznie - odkryto penicylinę, ulepszono maszynę parową, co było początkiem wielkiej rewolucji przemysłowej, podpisano Konstytucję Stanów Zjednoczonych, powstawały pierwsze fotografie. Co nie uległo zmianie to filary tej jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek – wysoka jakość, dbałość o design oraz szacunek do przyrody i bogactwa nordyckiego dziedzictwa. Nie tylko legendarne nożyczki Fiskars słynie jako jeden z najlepszych producentów narzędzi ogrodowych i kuchennych, ale chyba najbardziej z kultowych nożyczek z pomarańczową rączką. Nie dziwi ich globalny sukces - ten produkt to małe dzieło sztuki, i to dosłownie - znajdziemy je nawet w stałej kolekcji MoMA, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku. Designerskie, lekkie, wydajne i ergonomiczne zaprojektowane w 1967 roku zrewolucjonizowały koncepcję nożyczek. Do dziś sprzedano je w liczbie ponad miliarda! Każda para nożyczek produkowanych w fabryce Fiskars w Finlandii jest ręcznie testowana przed jej opuszczeniem, co gwarantuje jakość, a wszystko po to, by mogły być przekazywane z pokolenia na pokolenia. Fiskars Orange, czyli charakterystyczny pomarańczowy kolor ich rączek został oficjalnie zarejestrowany jako znak towarowy w Finlandii (w 2003 r.) i 4 lata później w USA. Ale firma, która w tym roku obchodzi 375. urodziny ma do zaoferowania znacznie więcej - i mowa nie tylko o produktach. Tym, co stanowi największy magnes marki jest historia i idee, które za nią stoją i przyciągają rzesze ceniących trwałe i designerskie przedmioty, bez względu na to, czy mają nam służyć w kuchni czy w przydomowym warsztacie. „Nie ma nic bardziej ekologicznego niż to, co trwa wiecznie”, tak brzmi motto Fiskars, którą jak mantra powtarzają inżynierowie marki odpowiedzialni za testy produktów i innowacje, by na przekór współczesnemu konsumpcjonizmowi, rzeczy służyły nam jak najdłużej. Zróżnicowany zespół Fiskars liczy ponad 7 tyś. osób, ma siedzibę w 29 krajach i wzajemnie się inspiruje, odkrywa i tworzy, a wszystko to dla lepszego jutra. I tak już przez niemal cztery stulecia. Historia marki Fiskars – sztuka życia Był 1649 rok., koniec bajecznie kolorowego października, gdy Holender, Peter Thorwöste, zdecydował o założeniu małej huty żelaza w wiosce Fiskars, malowniczo położonej nad rzeką o tej samej nazwie. Zachwycił go potencjał, jaki znalazł w przyrodzie - połacie lasów, możliwość wykorzystanie naturalnej energii wodnej, a także łatwo dostępne szlaki wodne, które szybko uczyniły to oddalone godzinę drogi od Helsinek miejsce idealnym ośrodkiem fińskiego przemysłu żelaznego. Dziś Fiskars jest jedną z najstarszych firm w świecie zachodnim, a jego wyjątkowość polega na tym, że nadal jest obecna w miejscu swoich narodzin, dziś będące mekką artystycznej bohemy. Kiedy produkcja przeniosła się do m.in. pobliskiego Billnäs, wioska Fiskars przekształciła się w kwitnącą społeczność ponad 600 twórców, designerów i rzemieślników. Prawie jedna trzecia z nich to członkowie Onoma, lokalnej spółdzielni artystów. Ta transformacja uczyniła z wioski latarnię morską kreatywności, dla której priorytetem jest przede wszystkim zrównoważony rozwój i życie jej mieszkańców wyznaczane naturalnym rytmem. Dziś wioska Fiskars to miejsce, w którym kwitnie dziedzictwo fińskiego designu, przyciągając rocznie ponad 200 tyś. gości, którzy mogą doświadczyć wyjątkowości tego miejsca. Medytacyjnej ciszy, otoczenia przyrody oraz atmosfery sztuki. Ci, dla których wioska Fiskars stała się domem często powtarzają, że czas płynie tu inaczej i tylko tu oddychają pełną piersią. Turyści mogą uszczknąć tego stylu życia według zasad fińskiej filozofii sisu, która polega na byciu w harmonii i w zgodzie z naturą, w ciszy i prostocie. Wędrując głównym szlakiem mogą natrafić na wystawy w małych galeriach, wieczorki poetyckie, targ z lokalnymi specjałami, warsztaty stolarskie, słynne muzeum ceramiki Kwum czy klimatyczne kafejki, w których można się napić wypalanej na miejscu kawy (np. w Cafe Antique lub Lavanderia założonej w budynku starej pralni), spróbować nieziemskich cynamonek, zjeść lunch z rybami ze świeżego połowu. W każdym miejscu zachowana jest historia tego miejsca - czy to w muzeum przywołującym styl życia pierwszych mieszkańców Fiskars Village, najstarszej restauracji w kraju (powstałej w 1836 r. Wärdshus - Wärssy,) czy w ogrodowych koślawych krzesłach, uroczo obtłuczonych donicach zdobiących schody do drewnianych domów, czyli przedmiotach codziennego użytku, które przeżyły pokolenia. W tej prostocie i niedoskonałości tkwi największy czar, a w nieprzemijalności - największa wartość. Ta trwałość niezmiennie inspiruje twórców marki Fiskars, dla których nadrzędną wartością jest szacunek do przyrody i zrównoważony rozwój, bo jak mówi Petteri Masalin, główny projektant Fiskars, „mieszanka natury, prawdziwych materiałów i funkcjonalności tworzą nierozerwalne połączenie”. Spojrzenie w przyszłość – „zrównoważony rozwój to podstawa” - Myślę, że to, co w Fiskars jest dla mnie osobiście najatrakcyjniejsze, to fakt, że nadal mam w kuchni produkty, które należały do moich rodziców i dziadków i na pewno przejdą w kolejne ręce - mówi Kati Ihamäki, wiceprezeską ds. zrównoważonego rozwoju marki Fiskars. Potwierdza, że ambicją marki jest, aby do 2030 r. większość przychodów z produktów pochodziła z produktów i usług pochodzących z recyklingu lub znajdujących się w obrocie. - Staramy się wykorzystywać jak najwięcej tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, czyli tych, które są już na rynku. A następnie poddajemy recyklingowi tworzywa sztuczne, których używamy, tak aby nasze tworzywa sztuczne nadawały się do ponownego wykorzystania lub naprawy.” To dla marki z tak bogatym dziedzictwem ogromne wyzwanie, ale którego się nieustannie i pioniersko podejmuje, czego dowodem jest obecność na liście liderów klimatycznych według „Financial Times”. - Nie mówimy, że jesteśmy doskonali, ale staramy się do tego dążyć - potwierdza Ihamäki. Także poprzez dbanie o dziedzictwo jakim jest Fiskars Village. - W pewnym sensie oddajemy cześć miejscu narodzin firmy, staramy się budować tę społeczność i być jej częścią. Myślę, że to bardzo ważne. Dlatego współpracujemy z młodzieżą szkolną, właścicielami gmin, przywracamy pastwiska dla krów, a także siedliska dla zwierząt - dodaje. Jak twierdzi wiceprezeska, działania marki w duchu przyjaznego i zrównoważonego rozwoju próbują znaleźć kompromis by działać dla dobra środowiska, ale też na użytek człowieka. - Zaprojektowaliśmy różne rozmiary produktów, warianty dla osób leworęcznych, więc wszystko to uwzględnia także aspekty ludzkie, aby nasze produkty były dostępne dla wielu osób w różnym wieku lub z różnymi umiejętnościami, aby z nich korzystać - tłumaczy. Dziś Grupa Fiskars to globalna siedziba marek zorientowanych na design, która w 2008 roku poszerzyła portfolio o takie marki jak Wedgwood, Gerber, Royal Copenhagen, Iittala, Waterford, Georg Jensen. Wszystkie łączy jeden mianownik - piękny i funkcjonalny design oraz sztuka doceniania prostej codzienności.
Marlena Kubis: 10 rzeczy, których nigdy nikomu nie mówiłam
Zanim Marlena Kubis założyła markę biżuteryjną Mood Jewels, długo pracowała jako psycholog i dietetyk. Dlatego nie tylko świadomie wybiera to, co na talerzu, czym pachnie, to kim się otacza. Szczególnie pielęgnuje ulubione rytuały - poranną kawę wypitą na tarasie, długie kąpiele i... lody czekoladowe zamawiane późnym wieczorem.
W tym artykule: Marlena Kubis: "W górach łapię głębszy oddech" Czekoladowe lody i perfumy o zapachu matchy 1. Relaks po naprawdę ciężkim dniu to dla mnie… Jak opadnie już kurz dnia i w domu nastaje cisza, wskakuję do wanny. Kąpiel czy długi prysznic jest dla mnie zamknięciem, momentem na wyciszenie. 2. Lubię zacząć dzień... … od kubka kawy, którą niezależnie od pogody zawsze piję na tarasie. Planuję wtedy swój dzień, ustalam zadania, moje „misje dnia”. 3. Karmię się... … tym, co mi służy i w sensie dosłownym i w przenośni. Jeżeli chodzi o jedzenie to nie jem mięsa od niemal 25 lat i wierzę bardzo, że to dobrze działa na mój organizm. W życiu staram się otaczać dobrymi ludźmi, "karmię się" ich podejściem do życia, wartościami, pozytywną energią. Marlena Kubis: "W górach łapię głębszy oddech" 4. Wygoda to dla mnie... … kojarzy mi się przede wszystkim z ubraniem. To w nim zaklęty jest dla mnie mój komfort. Kocham dżinsy - najlepiej jasne, błękitne, to jest dla mnie klasyczny "kolor dżinsowy". Mam swoje ulubione modele z The Odder Side, teraz nawet dwie pary na zmianę, bo miałam już atak paniki, że tym "starym" się coś stanie i co wtedy? Do nich zakładam najchętniej jakąś kolorową, cool bluzkę (ostatnio są to wszystkie możliwe paski z marki Wind), a co do butów, to wybór jest dla mnie oczywisty - latem Havaianasy, a cały rok trampki. 5. Ulubiony zabieg to dla mnie… Kocham wszystkie zabiegi pielęgnacyjne na dłonie i stopy. Żaden rodzaj manicure i pedicure nie jest dla mnie tajemnicą, bo zawsze testuję wszystkie nowinki, które się pojawiają. Jeżeli chodzi o moje wybory, to zawsze, naprawdę zawsze na dłoniach albo na stopach mam lakier z brokatem. Krem do rąk to też obowiązkowy element w mojej torebce. 6. Moje miejsce na ziemi to… Zawsze myślałam, że moje miejsce na ziemi jest tam, gdzie jest woda. Od kilku lat wiem jednak, że kocham spędzać czas w górach. Tam najlepiej odpoczywam, regeneruję się, nabieram sił, łapię najgłębszy oddech. Czekoladowe lody i perfumy o zapachu matchy 7. Pielęgnacja, która sprawia, że się uśmiecham… Masaż, masaż, masaż. W sumie każdy, nie mam jednego ulubionego. Mam to szczęście, że na przeciwko mojej pracowni biżuteryjnej jest salon masażu i mogę w każdej chwili w ciągu dnia tam wyskoczyć. 8. Zapach, który na mnie działa to… Ostatnio moja obsesja zapachowa to LE LABO Thé Matcha 26. 9. Moje guilty pleasure… Zdarza mi się zamawiać bardzo późnym wieczorem ulubione lody czekoladowe z dostawą do domu. Zdarza się to jednak dość często, więc chyba zaczyna to być jednak rytuałem. 10. Gdybym mogła cofnąć czas, to wróciłabym do tej chwili… Nie miałam nigdy pomysłu cofania czasu i chyba nadal nie chciałabym go cofać, jednak momenty, do których wracam często w myślach i, które sprawiają, że robi mi się ciepło, zawsze kojarzą mi się z moimi dziećmi.
Julia Dyzio: 10 rzeczy, których nigdy nikomu nie mówiłam
Jej miejsce na ziemi jest tam, gdzie rodzina. Choć najważniejsze są dla niej wspólne chwile z dziećmi i partnerem, ceni też te, które ma tylko dla siebie. Julia Dyzio, właścicielka La Bomba i mama dwójki dzieci opowiada o swoich rytuałach pielęgnacyjnych i recepcie na udany związek.
W tym artykule: Self-care według Julii Dyzio Julia Dyzio: "Moje miejsce na ziemi jest tam, gdzie moja rodzina" Zimne prysznice, "Bajeczny" i zapach moreli Self-care według Julii Dyzio 1. Relaks po naprawdę ciężkim dniu to dla mnie… ... położenie dzieci wcześnie spać, czyli ok. 19:30. Długa, ciepła kąpiel z moją ulubioną solą La Bomba Eucalyptus Patchouli z kilkoma kroplami olejku Goji Centella, który daje natychmiastowe nawilżenie. Te 20 minut w ciszy - bez muzyki, telefonu, książki to taka moja forma medytacji. Chwilę później nadchodzi mój ulubiony moment wieczoru - film lub serial oglądany z moim partnerem, który robi najlepsze (słynne już!) sałatki do zamówionego na wynos jedzenia - zwykle nasz wybór pada na pizzę. Ostatnio obejrzeliśmy wszystkie sezony "Yellowstone" i nie wiem co może pobić ten serial. Na szczęście wyszedł nowy "The Bear"! 2. Lubię zacząć dzień… ... przede wszystkim wcześnie rano, czyli ok. 6. Uwielbiam wstawać jako pierwsza w domu. Mam wtedy swój moment na prysznic, małą czarną kawę, którą czasem piję z lodem i przygotowanie się na dzień, czyli szybki makijaż, wybór ciuchów i sprawdzenie maili. Na co dzień używam tylko podkładu, korektora i różu, więc make-up zajmuje mi dosłownie chwilę. W mojej szafie prawie wszystko do siebie pasuje, więc zwykle wybieram prostą sukienkę lub jeansy i top, które uzupełniam już bardziej wyszukanymi akcesoriami: butami lub torbą. Od kiedy mamy własny butik przy Koszykowej, mój ulubiony mundurek, czyli dresowe szorty czy wyciągnięte T-Shirty poszły w odstawkę. 3. Karmię się... ... osiąganiem wyznaczonych celów. Jednym z ostatnich było otwarcie flagowego butiku La Bomba z produktami do pielęgnacji ciała. Moim priorytetem jest też spędzanie jak najwięcej czasu z rodziną, co nie jest proste teraz, gdy jestem właścicielką firmy. Staramy się wyjeżdżać razem chociaż na dwa, trzy dni gdzieś, gdzie możemy się odciąć od wszystkiego. Ale dbamy też, by wyjeżdżać tylko we dwójkę, na taki mini city break. Ostatnio byliśmy dobę w Nicei - niby nic, a jednak, nowi ludzie, otoczenie, restauracje sprawiają, że wracasz z przewietrzoną głową, pełną inspiracji. Julia Dyzio: "Moje miejsce na ziemi jest tam, gdzie moja rodzina" 4. Wygoda to dla mnie... ... przede wszystkim coś co sprawia, że nie czuję się nieswojo. Noszę raczej proste rzeczy. Jestem wierna minimalistycznym krojom i neutralnym kolorom. Chociaż ostatnio coraz bardziej eksperymentuję i można natknąć się na mocniejszy kolor w moich codziennych stylizacjach. Moja szafa jest naprawdę bardzo mała - mam dosłownie kilka rzeczy marek premium, które kupiłam z drugiej ręki i którymi w łatwy sposób uzupełniam stylizacje. Ostatnio stawiam też na wygodę od polskich marek takich jak Le Brand, The Love Love Life, The Odder Side czy 303 Avenue. W życiu codziennym wygoda to dla mnie to, że mam rodziców, którzy pomagają nam przy dzieciach i partnera, który jest niesamowitym ojcem oraz praca, która daje mi ogrom satysfakcji. 5. Ulubiony zabieg to dla mnie… ... wszystko, co oferuje klinika N30. Kocham po prostu położyć się na godzinę w gabinecie i oddać twarz i ciało w ręce specjalistów. Latem stawiam na nawilżenie maskami, jesienią na peelingi. 6. Moje miejsce na ziemi to… ... wszędzie tam, gdzie jest moja rodzina. Najchętniej blisko plaży! Najcudowniejsze wspomnienia mam ze Sri Lanki. Wynajęliśmy dom na plaży, wokół nie było nikogo. Jedząc z dziećmi śniadanie patrzyliśmy jak ich tata surfuje, a wieczorami podziwialiśmy najpiękniejsze zachody słońca. Zimne prysznice, "Bajeczny" i zapach moreli 7. Pielęgnacja, która sprawia że się uśmiecham… ... szczotkowanie, olej Monoi i zimny prysznic. Ten rytuał dodaje mi energii na cały dzień. 8. Zapach, który na mnie działa to… ... ostatnio w budce z owocami poczułam zapach, który przywołał niesamowicie miłe wspomnienia, tak miłe, że aż na chwilę wstrzymałam oddech. I ku mojemu zdziwieniu był to zapach świeżych moreli. 9. Moje guilty pleasure… ... "Bajeczny"!. 10. Gdybym mogła cofnąć czas, to wróciłabym do tej chwili… ... beztroski związanej z dzieciństwem - braku odpowiedzialności, obowiązków, tego ciągłego martwienia się o coś czy o kogoś.
Techno joga – praktyka i medytacja w rytm bicia serca
Z Błażejem Koperskim, współtwórcą legendarnych sesji Satori Session i założycielem Yutori, przestrzeni warsztatowej i części projektu Przystań Warszawa, gdzie skupia się na „wspierania we wracaniu do siebie”, rozmawiamy o mezaliansie jogi i techno. Jakie korzyści płyną z muzyki, która krąży we krwi i uderza do głowy podczas praktyki jogi. Czy daleko jest klubom do medytacyjnej maty?
Skąd pomysł na wprowadzenie takich zajęć jak techno joga? Czy to wynik renesansu, jaki przechodzi obecnie ten gatunek muzyczny? Błażej Koperski: Trzeba przyznać, że to bardzo chwytliwa nazwa. Łączy popularność ruchu, jakim jest joga i mocny rozwój sceny techno. Nasz prowadzący Łukasz Skanda - jogin, ale też dj, w obu tych nurtach świetnie się odnajduje. Od kilkunastu lat ćwiczy jogę, jest też fanem techno. Przez pewien czas mieszkał w Berlinie, więc świetnie poznał tamtejsze środowisko klubowe. Mijają dwa lata odkąd postanowiliśmy połączyć te dwie pasje i pierwszy raz zrobiliśmy praktykę w rytm tej industrialnej muzyki. Wasz pomysł od początku cieszył się entuzjazmem czy raczej spotkał się ze zdziwieniem? To było zdecydowanie zaskoczenie! Zwłaszcza u osób, które są takimi purystami jogicznymi, to wzbudzało kontrowersje, ale my się nie dajemy - analitycznie podeszliśmy do sprawy. Łukasz jest z wykształcenia psychologiem. Przeanalizowaliśmy sobie to wszystko i dobraliśmy taki rodzaj muzyki, który będzie sprzyjał praktyce, a nie zabawie podczas praktyki. Jeżeli chodzi o gatunek to jest to raczej minimalistyczne, bardziej monotonne techno, bez charakterystycznych przejść w muzyce czy tak zwanych dropów – takie hipnotyczne techno, które nadaje rytm. Łukasz praktykuje i uczy hatha jogi, skoncentrowanej na tym, żeby poczuć ten przepływ energii w organizmie. I tutaj dodatkowo te ćwiczenia są wspomagane rytmem i dźwiękiem. Dlatego bardzo dużą uwagę przykładamy, by nagłośnienie było na odpowiednim poziomie. W nowym miejscu w Przystań Warszawa nad Wisłą specjalnie tak dobieraliśmy sprzęt, by poczuć głębię niskich przeszywających tonów. Łukasz nagrywa autorskie sety przed każdą sesją, więc na każdej praktyce możemy brać udział w pełnym i głębokim doświadczeniu muzyki połączonej z ruchem. A czy intensywna elektroniczna muzyka nie wyprowadza ze stanu medytacji i koncentracji, która jest sensem praktyki jogi? Wręcz przeciwnie. Muzyka techno charakteryzuje się precyzyjnym jednostajnym rytmem, który w trakcie praktyki asan, czyli pozycji ciała, i pranayaman, czyli tych technik oddychania, pełni rolę narzędzia wewnętrznie synchronizującego. Regularnie powtarzający się dźwięk, czyli regularnie dochodząca do nas fala dźwiękowa, harmonizuje nasze wewnętrzne tempo i wyznacza rytm dla wykonywania tych ćwiczeń – jak metronom. Do czego porównałbyś to uczucie, jakie towarzyszy ci podczas sesji techno jogi? Do ogromnego relaksu. Dużo zależy tu od muzyki. Testujemy różną prędkość setów. Doszliśmy do tego, że zatrzymujemy się mniej więcej przy takich 126-128 bitach, co niemal odpowiada prędkości bicia serca. Mimo industrialności, ma miękkie, przyjemne i otulające brzmienie. Wybieramy taki gatunek, który jest jak hipnotyczne lub dubowe techno, bo jest bardziej przyjazne niż np. hard techno - większa dawka bitów może wprowadzać niepokój. Jak na te „klubowe” jogi reagują ci bardziej konserwatywni jogini? Zdarzają się oponenci, którzy uważają, że miejsce techno jest na imprezie, ale zdecydowana większość, mimo iż potrafi być na początku sceptyczna, przekonuje się po spróbowaniu tej praktyki i zrozumieniu technologicznej strony tego naszego połączenia, Przyznają wtedy, że ten mezalians ma rzeczywiście sens. Czy techno joga to tylko sezonowy trend czy nowy rozdział w wielowiekowej tradycji tej praktyki? Zgadzam się, że to hot trend sezonu, ale sama praktyka jest moim zdaniem ponadczasowa. Nie mamy świateł dyskotekowych, nie puszczamy dymu, nie robimy jakichś dodatkowych atrakcji. To czysta sesja połączona z wysokiej jakości dźwiękiem. Tym samym, który wykorzystujemy też do innych praktyk, takich jak ćwiczenia oddechowe czy medytacje. To rdzeń naszego konceptu - połączenie wysokiej jakości dźwięku z pracą ciała, oddechem i ruchem. W końcu muzyka działa na nas na wiele sposobów – może nas aktywować, ale też odprężać, uspokajać, koić nerwy. Dokładnie. Moje pierwsze doświadczenia medytacyjne, gdy jeszcze nie wiedziałem jak to nazwać, były związane z muzyką. Kiedy jako dziecko słyszałem muzykę, zamykałem oczy i ta muzyka mnie zabierała w jakąś podróż. Także w dorosłym życiu wracamy do tych stanów. Kiedy słucham muzyki jestem spokojny, nie zastanawiam się nad przeszłością ani przyszłością, tylko jestem w wiecznej teraźniejszości. To jest taki stan, do którego my tak przecież naprawdę dążymy w życiu poprzez różne techniki. Kto według Ciebie powinien spróbować tych zajęć? Myślę, że tutaj trudno sprecyzować konkretną grupę. Tak naprawdę jest dla wszystkich poszukujących wytchnienia, zatrzymania. Jest na pewno łatwiejsze dla kogoś, kto jest fanem muzyki elektronicznej i słyszy na zajęciach coś, co mu w duszy gra. To bardzo ciekawe doświadczenie na naszej ścieżce rozwojowej. Laicy mogą mieć wrażenie, że to rodzaj jogi o szybszym tempie wykonywania zajęć - czy zajęcia są skierowane do osób na wyższym poziomie zaawansowania? Nie trzeba mieć doświadczenia, bo naszym głównym założeniem jest to, żeby czuć muzykę, rytm i im się oddać. Tempo jest czasami trochę szybsze niż na tradycyjnych zajęciach, ale technika nie jest skomplikowana. W międzyczasie są też ćwiczenia oddechowe i medytacja. Czego możemy się spodziewać po zajęciach techno jogi? To naprawdę niezwykłe doświadczenie zmysłowe, które łączy ruch, momentami subtelnie pulsujące światło i dźwięk, który sprzyja przepływowi energii w ciele – rozwibrowuje go. Taka praktyka zwiększa witalność, dodaje energii, ale też równoważy układ nerwowy. Przynosi uczucie rozluźnienia, uwolnienia od napięć. I to jest tak naprawdę kluczowy aspekt tych zajęć. W stanie lekkiego transu, ustaje gonitwa myśli. To jeden ze sposobów zatrzymania się i dostrzeżenia swojego oddechu, reakcji w ciele. To taki moment, którego nam na co dzień brakuje w naszym szybkim i pełnym bodźców życiu.
Boks – szlachetny sport dla intelektualistów. Rozmowa o sztuce walki ze swoimi słabościami z Kamilem Paczuskim, trenerem Uniq Fight Club
Boks jest jak bad boy sportu – kojarzony ze środowiskiem proletariatu, dziś odzyskuje należny mu miejsce. O terapeutycznej sile tej sztuki walki i o tym, czy sukcesy olimpijskiej medalistki Julii Szeremety spopularyzują boks opowiada Kamil Paczuski, trener kickboxingu i boksu, współzałożyciel i prezes Uniq Fight Club.
Od paru lat szukałam sportu dla siebie i testowałam różne formy treningów. Nie miałam maratońskiej wytrzymałości, joga mnie nużyła, trudno było mi się zmobilizować do chodzenia na basen podczas długich miesięcy polskiej zimy. Czego szukałam? Potrzebowałam uwolnienia od miliona bombardujących bodźców, uporządkowania harmonogramu dnia, pracy nad kondycją i leku na złamane serce – jednym słowem, celu. Znalazłam go na zajęciach boksu. Dziś uważam, że to sport ratujący zarówno ciało jak i duszę. Mam wrażenie, że boks to bardzo demokratyczny sport – na treningach spotykam zarówno umięśnionych budowlańców, wrażliwych grafików, jak i 50-letnie prawniczki. Kamil Paczuski: Jego złożoność polega na tym, że boks przez pokolenia był sportem kojarzonym ze środowiskiem przestępczym, ulicznymi bijatykami, z niegrzecznymi chłopakami, ale myślę, że w tej chwili boks jest właściwie dla wszystkich. Zdemokratyzował się dlatego, że po pierwsze, doceniono jak poprawia ogólną sprawność fizyczną, koordynację ruchową, rozwija motorycznie, ale też zauważono, jak pozytywnie wpływa na budowanie własnej pewności siebie. W jakim sensie? Na ringu czy poza nim? K.P.: Widzę proces jaki przechodzą osoby, które trenują w naszej szkole. Przychodzą, by się sprawdzić, czy są silni, czy byliby się w stanie obronić. Szybko zauważam jak stają się pewniejsi siebie – w życiu codziennym, w biznesie, łatwiej podejmują trudne decyzje. Zdarza się, że trafiają do nas osoby z problemami, z kompleksami, bardzo zamknięci. Gdy znajdują się w grupie, która ich akceptuje, gdzie czują wsparcie, opiekę, poznają przyjaciół – można zauważyć ich przemianę. Boks budzi też nutkę rywalizacji, której w tej chwili jak wydaje mi się, brakuje w edukacji, naszym dzieciom. Pamiętam, że jak chodziłem do szkoły, na każdym kroku był powód do takiej zdrowej konkurencji - każdy chciał być lepszy, uciec, być gonionym, a nie gonić. Dziś, mam wrażenie, że wszyscy mają być tacy sami. A najlepiej tak samo słabi. Boks pozwala wyzwolić w sobie siłę, o której istnieniu nawet nie mieliśmy pojęcia. Czyli uważasz, że ten pierwiastek zdrowej rywalizacji to booster w drodze do sukcesu? K.P.: Zdecydowanie. Uwalnia pierwotne instynkty. Ludzie uczą się dzięki niemu, że mogą wyjść ze swojej strefy komfortu i o siebie zawalczyć, że poradzą sobie w jakiejś trudnej dla siebie sytuacji, bo mają ku temu umiejętności. Ale uczy też ogromnej pokory, nie tylko przed innym zawodnikiem. Tylko ta osoba, która zacznie trenować boks odłączy to doświadczenie od obrazka znanego z legendarnego filmu „Rocky” i zacznie zauważać jego wielowarstwowość. K.P.: To, co zauważam, to jak dzieciaki, które do nas przychodzą, wybudzają się z jakiegoś letargu, zapominają o telefonie. Bo to bardzo trudny trening, potrzebujący ogromnej koncentracji i koordynacji. Trudno sobie wyobrazić sport, który jest tak wielopłaszczyznowy i wymagający również intelektualnie. Jestem umysłem ścisłym, po Politechnice i lubię porównywać boks do trudnej łamigłówki matematycznej. Zabawne, że zgadzamy się w tym, że najważniejszym atutem trenowania boksu jest dla nas jego terapeutyczna moc. Tak jakby fizyczne efekty były tylko efektem ubocznym. K.P.: Zdecydowanie - znak zaangażowania intelektualnego w proces. Niezwykle budujący nas psychicznie. To jest właśnie to piękno boksu - nauka nie poddawania się, ciągłej nauki, głodu rozwijania się. Uważam, że ludzie dziś potrzebują mieć jakieś cele, z ich braku zajmują się mało istotnymi sprawami, kłótniami, żyją w zawieszeniu, stagnacji, w wirtualnej rzeczywistości. Zatraciliśmy jako społeczeństwo tę wolę życia – pracy nad sobą, stawiania sobie wyzwań. Cieszą nas szybkie nagrody – niewymagające wysiłku i pracy. Obalając kolejny krzywdzący mit – boks to nie jest sport dla tych, którzy szukają zaczepki na ulicy, (mam wrażenie, że ci odpadają z treningów najszybciej), ale dla tych, którzy szukają ucieczki od chaosu i atakujących nas zewsząd bodźców. K. P.: Zgadzam się zupełnie. Jest to jakiś sposób medytacji, odpoczynku umysłu, pracy nad koncentracją. Zawodnicy muszą nieustannie trenować ciało, ale przede wszystkim mózg przez różne łamigłówki i zadania, jak np. odbijanie piłek, żonglowanie nimi, pracę z kolorami, wykonywanie równocześnie wielu czynności jak np. kilkuminutowych kombinacji uderzeń przerywanych odpowiadaniem na pytania. Dla mnie boks to sport dla intelektualistów. Tu liczy się nie siła mięśni, ale siła umysłu. K.P.: I ta koncentracja, która dziś jest ogromnym problemem. Dziś mamy apki, chatGPT, telefony. A sport to dalej taki azyl, który pomaga się głowie oczyścić. Dla mnie w ogóle treningi to higiena życia. Dodatkowo boks jest niezwykle wymagającym tego skupienia. Na treningu nie widzę ludzi z telefonem - na bieżni można nawet odpisywać na maile, widzę ludzi biegnących ze słuchawkami na uszach, słuchających podcastów. Na boksie jest to absolutnie niemożliwe. A Jak działa na nasze ciało? K.P.: Poprawia kondycję fizyczną i wydolność. Kształtuje sylwetkę, układ szkieleto-kostny, co sprawia, że lepiej się czujemy z naszym ciałem. Poza tym każdy ruch obniża poziom cukru we krwi, spala kalorie i zwyczajnie poprawia samopoczucie. Czy w związku z sukcesami Julii Szeremety w na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu spodziewacie się teraz szturmu na zajęcia boksu? Zwykle te nie mainstreamowe dziedziny sportu zyskują przy okazji międzynarodowych zwycięstw polskich sportowców, jak to się wydarzyło np. dzięki Adamowi Małyszowi czy Idze Świątek. K.P.: Tak, to wielka inwestycja w te dziedziny sportu, które nie są obiektem narodowej manii jak chociażby piłka nożna. Myślę, że boks zyskuje też dzięki młodemu pokoleniu trenerów, którzy chcą pokazać prawdziwą twarz boksu – jego szlachetność i niezwykłą mądrość. A zawodniczki takie jak Julia Szeremeta, ta utalentowana 20-latka, która sama opowiada w wywiadach, że boksem się bawi, pokazuje, że po pierwsze to niezwykle egalitarny sport, po drugie, że nie jest ważne kto stoi naprzeciwko ciebie w ringu, z kim walczysz, ale koncentracja nad sobą i swoimi umiejętnościami. Julia się nie porównuje – bez względu na to czy walczy z utytułowaną zawodniczką czy nowicjuszem, podejmuje rękawice. Jak widać – z ogromnym sukcesem. I to też fajna nauka dla nas wszystkich.
Biżuteria z bursztynem marki Orska - cudowne właściwości ukryte w kamieniu z Mierzei Wiślanej
- Bursztyn powstał kiedy na Ziemi nie było jeszcze człowieka. Kształtował się około 40 milionów lat temu, gromadząc w sobie ślady ówczesnego życia. Dzięki temu w najcenniejszych jego okazach można odnaleźć inkluzje przypominające świat, który przeminął – o nowej kolekcji Sello opowiada Anna Orska. Jakie właściwości i historie kryje w sobie magiczny amber?
W tym artykule: Sello: nowa kolekcja biżuterii z bursztynem od Orska Lecznicze właściwości bursztynu Sello: nowa kolekcja biżuterii z bursztynem od Orska Nie bez powodu nowa kolekcja ręcznie wykonanej biżuterii od Anny Orskiej nosi nazwę Sello, co w języku hiszpańskim oznacza pieczęć. Projektantka opowiada nią historie ukryte w długowiecznym bursztynie i próbuje spojrzeć w przyszłość, pytając, co na wieki zachowałaby natura, gdyby złote kamienie formowały się dzisiaj? Co nasze pokolenia odcisną na naturze? Jako przestrogę lub przepowiednię Orska w transparentnym kamiennym miodzie zatapia ślad po współczesnym człowieku. Niechlubne artefakty jak gwoździe czy nakrętki zastępują miejsce roślinnym pamiątkom i prowokują do refleksji nad kondycją dzisiejszego świata oraz drapieżnej ingerencji człowieka na Ziemię. Dlaczego akurat bursztyn stał się narzędziem pracy artystki? - Natura odcisnęła w nim swój ślad w postaci naturalnych inkluzji: roślin, owadów, drobnych gałązek. Fascynuje mnie bogactwo tych przypadkowych zdobień, urzeka szeroka gama kolorystyczna. Chciałam wydobyć jego piękno i pokazać jak szlachetnie może wyglądać w nieoczywistych zestawieniach – opowiada Orska. Bursztyn, który projektantka wykorzystuje w kolekcjach, szlifowany jest w rodzinnej pracowni na Mierzei Wiślanej. - Uwielbiam wyszukiwać rzemieślnicze warsztaty i współpracować z mistrzami w swoim fachu. Są dla mnie gwarancją, że pracuję ze starannie wybranymi, oryginalnymi i polskimi egzemplarzami. Zapach pyłu unoszący się w warsztacie bursztynu jest nie z tej Ziemi. A właściwie jest z tej, tylko sprzed ponad 45 milionów lat. Warsztat pachnie żywiczno-miodową nutą, która uwalnia się w trakcie obróbki kamieni. Tę woń trudno opisać, ją trzeba poczuć. Żałuję, że nie jestem w stanie zamknąć jej w biżuterii i podzielić się nią – opowiada Orska. Twórczyni marki chciała też odczarować bursztyn jako trywialną pamiątkę z wakacji i nadać mu świeży charakter podkreślający nowoczesny look. Złoto, mosiądz i polski bursztyn Orska zamieniła na jubilerskim stole w geometryczne formy nawiązujące do biżuterii w stylu Art. Déco. - Marzy mi się, żeby bursztyn inaczej nam się kojarzył i dogonił swoją współczesną formą czasy, w których teraz żyjemy. Żeby był wdzięcznym kamieniem niezależnie od wieku. Jest przecież świetny: niepowtarzalny, lekki, energetyczny i ma masę właściwości, nad którymi warto się pochylić. Lubię go nosić bez powagi, łączyć z tym czym chce, gromadnie zestawiać w innym towarzystwie. Trochę zabawy i swobody może go odczarować – dodaje. Lecznicze właściwości bursztynu Biżuteria z bursztynem jest nie tylko dopełnieniem stylizacji. Oprócz urody i magicznej aury tajemniczości bursztyn ma też wiele właściwości zdrowotnych. Badania wskazują, że ten wielowiekowy kamień ma wpływ na system nerwowy, wspiera pracę nerek i jelit, a nasze babcie uważały go za środek przeciwzapalny. W aptece można znaleźć też maści na bazie bursztynu, które są zalecane na migreny, bóle reumatyczne czy dolegliwości astmatyczne. Ma też właściwości uspokajające i kojące nerwy. Wszystkie te lecznicze moce kamień zawdzięcza obecności cennych kwasów żywicznych i mikroelementom takim jak: żelazo, krzem, wapń, magnez i potas.
Trądzik u dorosłych. Skąd się bierze i jak go skutecznie leczyć? Rozmowa z dermatolożką Ewą Chlebus
Coraz więcej dorosłych, szczególnie kobiet przeżywa katusze z powodu trądziku. Wypryski i stany zapalne pojawiają się nawet u osób, które nigdy wcześniej nie miały problemów ze skórą. Po lecie ten problem doskwiera nam podwójnie. Co takiego się dzieje? Rozmawiamy z dermatolożką Ewą Chlebus (drchlebus.pl), od lat badającą i leczącą trądzik ludzi dorosłych.
W tym artykule: Trądzik u dorosłych: kiedy się pojawia? Główne przyczyny powstawania trądziku Jak leczyć trądzik po 25. roku życia? Trądzik u dorosłych: kiedy się pojawia? Zacznijmy może od tego, czym jest „dorosły trądzik”? EWA CHLEBUS: Warto wiedzieć, że trądzik ludzi dorosłych był obserwowany właściwie od lat 40., ale dotyczył wówczas niewielkiej grupy. I zazwyczaj osób, które przedtem chorowały na trądzik. Od lat 70., zjawisko to zaczęło statystycznie narastać. Aż doszło do tego, że w 2012 roku podczas spotkania we Frankfurcie, na które zaproszono 80 dermatologów z całego świata (też tam byłam) okazało się, że trądzik młodzieńczy i dorosły wyglądają tak samo. Czyli etiopatogeneza trądzików i właśnie tego łojotoku, bo nie wiadomo, co było pierwsze jajko, czy kura, jest bardzo podobna. Kluczową rolę w tej chorobie skóry, niezależnie od wieku pacjenta mają bakterie beztlenowe, kiedyś nazywały się propionibacterium acne. Trądzik wieku młodzieńczego kończy się mniej więcej do 25. roku życia. Dlaczego akurat ten moment? E. CH.: Dlatego, że 25. rok życia to jest granica skóry wrażliwej. To znaczy wyraźnie widać, że u ludzi ta skóra zmienia się i jej reakcja na bodźce wewnętrzne się zmienia. Potem u kobiet pojawia się antykoncepcja i zazwyczaj towarzyszy im do 30-35. roku życia. Co ciekawe – badania wykazały, że odstawianie leków antykoncepcyjnych u mniej więcej 60 proc. pacjentów powoduje ponowne zaostrzenie choroby w ciągu 6 miesięcy. Bo tracą równowagę hormonalną? E. CH.: Bo następuje zachwianie równowagi, a to powoduje stymulację zmian zapalnych ujść gruczołów łojowych. Oczywiście gdybyśmy to przewidywali życie byłoby rajem - odpowiednio wcześniej stosowalibyśmy leki przeciwzaskórnikowe, retinoidy, kwas azelainowy czy nadtlenek benzoilu przygotowując się do odstawienia tych leków. Wtedy zaostrzenia trądziku by nie było. A na pewno nie w takim nasileniu. A czy menopauza i stosowanie terapii hormonalnej jest podobną też historią? E. CH.: Nie. Wtedy wszystko stopniowo się wycisza. Ale w ogóle kwestia terapii hormonalnych jest bardzo ciekawa. Ja nawet zrobiłam takie badanie bardzo dokładnie analityczne, czy stosowanie leków hormonalnych o pewnym profilu antyandrogenowym jest bezpieczniejsze niż tych o profilu androgenowym, bo wydawałoby się, że te o androgenowym będą gorsze. Okazało się, że praktycznie nie ma żadnej różnicy. Główne przyczyny powstawania trądziku No, ale androgeny to stres, a ten jest zabójczy także dla skóry… E. CH.: Jeżeli się pytasz pacjenta, czy stres nasila u niego zmiany trądzikowe, to on od razu mówi tak lub nie. Ja tak przepytałam ponad sto osób (w takich testach to duża grupa) i wyniki mnie zadziwiły. Okazuje się, że stres nasila zaostrzenie zmian trądzikowych w bardzo dużej grupie. To właśnie stres jest najbardziej uznanym czynnikiem wyzwalającym trądzik w ludzi dorosłych. Ale trzeba wiedzieć, że trzeba mieć jeszcze genetyczną skłonność do tej choroby, bo jak jej nie ma, to nie będzie trądziku. A więc stres to najważniejszy czynnik. I teraz, co nas mocno zaskoczyło. Na skórę oddziałuje zarówno stres negatywny (śmierć bliskiej osoby, rozwód itp.) jak i stres pozytywny. Generalnie, życie w ciągłym napięciu, w natłoku informacji i stymulantów jest stresujące. I to miłe i to pełne problemów. A skóra tego nie lubi. To tempo życia, ta presja, którą właściwie sami sobie narzucamy. E. CH.: Dorosły trądzik częściej pojawia się w wielkich miastach. Tempo życia to jedno, ale dochodzi do tego też stres przeprowadzki z małej miejscowości na przykład do Warszawy. Zanim ci ludzie się zaadoptują i poczują się jak u siebie upływa dużo czasu. Trudno zarządzać stresem, ale jest coś, na co mamy wpływ. Na pielęgnację. To niesłychanie ważny temat, bo u dorosłych bardzo częsta jest nadwrażliwość na substancje chemiczne, te w powietrzu, ale też te w kosmetykach stricte przeciwtrądzikowych. Zamiast pomagać pogarszają stan skóry. Co to znaczy? E. CH.: To znaczy, że my nie możemy na tych dorosłych przełożyć bezpośrednio schematu leczenia ludzi młodych. Leczymy tymi samymi lekami, ale nie tak samo. Czyli jak mówimy o kremach, to mówimy, że nie sześć razy w tygodniu, tylko trzy. To jest najprostsza zasada: każdy etap dzielimy przez dwa. Wiemy, że u ludzi dorosłych jest bardzo dobra tolerancja nadtlenku benzoilu (najobszerniejsze do tej pory badania i procedury leczenia opracował francuski profesor Louis Raymond Renaud w 2013 roku), ale stosujemy go u nich nie codziennie jak u młodych, ale trzy razy w tygodniu. Jak leczyć trądzik po 25. roku życia? Nie możemy ślepo ufać, że preparaty dedykowane skórze z trądzikiem zadziałają u dorosłych? E. CH.: Dlaczego? Boimy się podrażnień, zaskórnikogenności albo nadmiernej stymulacji ujść gruczołów łojowych przez te preparaty. To może dawać stany zapalne a tego przecież staramy się uniknąć. A czego się nie boimy i po co sięgamy bez wahania? E. CH.: Teraz wciąż mamy jeszcze mocno słońce, więc obowiązkowy jest kwas azelainowy. On ma w ogóle fantastyczne działanie na skórę, bo po pierwsze zmniejsza hiperkeratynizację (nadmierne rogowacenie) a poza tym działa na zaskórniki oraz rozjaśnia przebarwienia pozapalne. Bo w trądziku ludzi dorosłych nie chodzi o to, że ktoś ma dwie krosty, ale że na twarzy widać zmiany naciekowe, grudki, zaczerwienienia i ciemne plamy - ogólnie osoba wygląda wtedy na zaniedbaną. A to stygmatyzuje. Takie zmiany trudno przykryć podkładem czy korektorem. Więc produkty z kwasem azelainowym to obowiązkowe kosmetyki od maja do końca października dla ludzi z trądzikiem dorosłych. Pozostała część roku należy do retinolu. Te dwa składniki to klucz do sukcesu w walce ze stanami zapalnymi i śladami po nich. Dodatkowo działają odmładzająco. A co z filtrami? E. CH.: Mamy prawdziwy przełom w filtrach. W ostatnich latach stworzono lekkie i skuteczne produkty chroniące przed słońcem, w tym takie wprost dedykowane skórze trądzikowej lub wrażliwej. I to jest fantastyczne, bo one jednak są znacznie mniej komedogenne plus często delikatnie wyrównują koloryt i leciutko maskują. Ludzie ze skórą wrażliwą, trądzikową nie lubią mieć uczucia obciążonej skóry – nie są w stanie wytrzymać warstw. Dlatego taki ultralekki krem, który jest niewyczuwalny to dla nich prawdziwy ratunek. No tak. Mamy kwas azelainowy, retinol, mamy superfiltry, ale ciągle problem trądziku narasta. O co chodzi? E. CH.: To ten stres. To jest coś, czego my nie możemy okiełznać i jest bardzo skomplikowane. Bo proszę sobie wyobrazić - mamy bardzo stresujący okres, napięcie, presja. Jakoś idziemy do przodu, wszystko się nieco uspokaja. Ale za dwa, trzy miesiące skóra nam pokazuje jak bardzo to przeżyliśmy. Przeciętny pacjent staje przed lustrem i zanim pomyśli – wyciska. A potem to jest wszystko poranione, są ślady, powstają takie grube grudki, przebarwienia pozapalne. A więc pacjent sięga po preparaty przeciwtrądzikowe, oczyszczanie przede wszystkim. Tymczasem podrażniona, zaczerwieniona skóra zwiększa wchłanianie leków, skóra się przesusza, zaczyna złuszczać i wszystko wygląda coraz gorzej. A potem pojawiają się plamy… E. CH.: No tak, i później ludzie patrzą w lustro i mają stres. My dermatolodzy rozmawiamy z pacjentem, rozpoczynamy wyścig poprawy skóry, tłumaczymy i jak zaczniemy wygrywać z uszkodzeniami skóry to i ten stres maleje. Pacjent zaczyna się lepiej czuć i wszystko lepiej się goi. Czyli tak naprawdę z tymi lekami na trądzik ludzi dorosłych jest dokładnie tak jak z panowaniem nad stresem. Trzeba łagodnie – koić i uspokajać. E. CH.: Tak. Ale i dać leki przeciwtrądzikowe. A czy to jest problem tylko polski? ECH: Nie. Takie same badania jak myśmy robili w Warszawie, zrobiono też w Wielkiej Brytanii. Statystycznie ilość trądzików ludzi dorosłych była taka sama u nas jak w Anglii, co do dziesiątej procenta. To niesamowite, prawda? Choroba cywilizacyjna? E. CH.: Choroba cywilizacyjna. Ale też napędzana trochę przez producentów kosmetyków przeciwtrądzikowych. Ogromna reklama w Internecie powoduje, że masowo ludzie sobie to kupują. I znowu jest taki problem, bo to być może dla dużej grupy jest dobry preparat, ale nie dla wszystkich. Widzimy tak efekt kuli śnieżnej. Coraz więcej dorosłych ma trądzik, coraz więcej mamy kosmetyków przeciwtrądzikowych. A one są zbyt agresywne dla większości tych pacjentów. Bo dorosły trądzik to zazwyczaj jednak pielęgnacja skóry wrażliwej plus leki. Czyli jeśli w ten sposób zaczniemy myśleć, wprowadzimy pewne zmiany w stylu życia i spróbujemy ograniczać stres żaden pryszcz nie będzie nam straszny? E. CH.: Po 25. roku życia skóra się zmienia. To już nie jest skóra dorastającego nastolatka. Musimy więc też zmienić nasz sposób myślenia o niej i jej potrzebach. Od tego warto zacząć.