Jak świadomie wyrażać swoje potrzeby w związku? Psychoterapeutka mówi o kluczowych aspektach
Potrzeby w związku ma każdy i każda z nas. Jak je wyrażać, jednocześnie nie raniąc albo nie przytłaczając partnera czy partnerki? Jakie siły kształtują nas i nasze wartości życiowe, również te budujące związek? Pytamy psychoterapeutkę Marlenę Kazoń.
W tym artykule: Jak komunikować nasze potrzeby w związku? Podstawowe potrzeby według Anthony'ego Robbins'a Potrzeba niepewności i różnorodności Potrzeba znaczenia Potrzeba miłości i więzi Potrzeba rozwoju i wzrostu Potrzeba udziału i wkładu Jak spełnić swoje potrzeby? Podobieństwa i różnice Partner a dzieci Jak się zachować gdy komunikacja jest nieskuteczna? Wykluczanie się potrzeb Jak komunikować nasze potrzeby w związku? ELLE: Jakie ludzie mają potrzeby w związku? Marlena Kazoń, psychoterapeutka: Potrzeby ludzi bywają różne, począwszy od emocjonalnych, dotyczących okazywania emocji, poprzez psychiczne, dotyczące wsparcia i oparcia w relacji, skończywszy na intymnych, czyli na bliskości nie tylko seksualnej ale i również emocjonalnej... Potrzeby dla każdego z nas są czymś innym. W dużej mierze, chodzi o to, z jakiej rodziny pochodzimy i jak tam były zaspokajane nasze potrzeby. W jakich rolach byliśmy w swoim rodzinnym domu. To często determinuje, w jakich rolach jesteśmy w relacji w związku. Czy byliśmy dającym, czy biorącym... Często dającym partnerom ciężko się „wyleczyć” z dawania, a biorącym z brania... Najważniejsza w związku jest równowaga. Od niej zależy poczucie spełnienia w partnerstwie. Ważne, aby w naszych relacjach była wymiana w dawaniu i w braniu, wtedy jesteśmy spełnione i w tym spełnieniu jesteśmy w stanie bardzo dobrze funkcjonować. Równowaga w dawaniu i w braniu w każdej relacji zaspokaja nas w poczuciu zauważenia i akceptacji. Realizacja naszych potrzeb jest niezwykle ważna w rozwoju nas samych i naszych związków. Dlaczego ludzie robią to, co robią? Jaka siła napędza i kształtuje wszystkie nasze wartości życiowe? Chociaż każdy z nas jest na swój sposób wyjątkowy i niepowtarzalny, mamy wiele cech wspólnych i wspólnych potrzeb, które wynikają z bycia człowiekiem. Według Anthony Robbins’a kieruje nami sześć podstawowych potrzeb. Nasze zachowanie oraz decyzje są próbą ich zaspokojenia. Sposoby i środki jakimi ludzie starają się je zaspokoić są wręcz nieograniczone. Są to głęboko zakorzenione w nas potrzeby, które są podstawą wszelkich wyborów jakich dokonujemy i działań, które podejmujemy. Poznanie tych sześciu podstawowych potrzeb może pomóc nam lepiej zrozumieć, dlaczego robimy to co robimy oraz skuteczniej interpretować zachowania ludzi wokół nas. Podstawowe potrzeby według Anthony'ego Robbins'a Oto podstawowe potrzeby człowieka według Anthony'ego Robbins’a, amerykańskiego coacha i doradcy związkowego: Potrzeba pewności i komfortu Pierwszą fundamentalną potrzebą człowieka jest potrzeba pewności. Dążymy do bezpieczeństwa, stabilności i komfortu, chcemy mieć poczucie kontroli nad własnym życiem. Pragniemy wiedzieć, co nas czeka, aby unikać bólu i doświadczać przyjemności. To naturalny mechanizm przetrwania, który wpływa na nasze decyzje – od tego, jak podchodzimy do pracy i relacji, aż po gotowość do podejmowania ryzyka finansowego. Im silniejsza potrzeba pewności, tym mniejszą mamy tolerancję na ryzyko i nieznane sytuacje. Jednak wraz z nią często rośnie także pragnienie kontroli, które bywa zakorzenione w lęku. Życie pokazuje, że wielu rzeczy – takich jak choroba, śmierć czy przyszłość – nie możemy przewidzieć ani kontrolować. Dlatego tak ważne jest zaufanie do siebie i do samego życia. Dzięki temu możemy odpuścić to, na co nie mamy wpływu, a jednocześnie zachować poczucie samorealizacji i spełnienia. 2. Potrzeba niepewności i różnorodności Obok dążenia do pewności, w każdym z nas istnieje także potrzeba niepewności i zmienności. Pragniemy odkrywania nieznanego, poszukiwania nowych bodźców i doświadczeń. Potrzebujemy niespodzianek, przygód i momentów, które wybijają nas z rutyny codzienności. Zbyt duża przewidywalność prowadzi do nudy, dlatego naturalnie tęsknimy za różnorodnością i świeżością – za tym, co wnosi do życia nowość i ekscytację. 3. Potrzeba znaczenia Każdy z nas pragnie czuć się ważny, wyjątkowy i potrzebny. Sposoby realizacji tej potrzeby mogą być bardzo różne – dla jednych będzie to dążenie do władzy, zdobywanie tytułów czy gromadzenie majątku, dla innych wyrażanie siebie poprzez styl, wygląd czy twórczość. Robimy to wszystko, co pozwala nam poczuć się wyróżnionymi i dostrzeżonymi. Pragniemy unikać poczucia niewidzialności i nieistotności, dlatego chętnie eksponujemy swoją indywidualność. To właśnie ta potrzeba sprawia, że szukamy sposobów, by zaznaczyć swoją obecność i mieć wpływ na otaczający nas świat. 4. Potrzeba miłości i więzi Jedną z kluczowych ludzkich potrzeb jest potrzeba miłości oraz bliskości z innymi. Miłość jest dla nas niczym tlen – niezbędna do pełnego życia. Pragniemy być kochani i sami obdarzać miłością, bo to właśnie wtedy czujemy, że naprawdę żyjemy. Utrata miłości niesie ze sobą ogromny ból, z którym często trudno się zmierzyć. Naturalnie dążymy więc do kontaktu z innymi ludźmi – potrzebujemy rozmów, relacji, przyjaźni czy związków, które dają nam poczucie więzi. Nie chcemy doświadczać samotności, odrzucenia czy wykluczenia. Pragniemy bliskości i przynależności, bo to dzięki nim czujemy się częścią większej całości i budujemy poczucie sensu w naszym życiu. 5. Potrzeba rozwoju i wzrostu Każdy z nas nosi w sobie pragnienie nieustannego rozwoju – emocjonalnego, intelektualnego i duchowego. Chcemy czuć, że idziemy naprzód, że nasze życie, związek, kariera czy biznes ewoluują i stają się pełniejsze. Brak rozwoju często prowadzi do poczucia stagnacji, a nawet cofania się, co odbiera nam satysfakcję i spełnienie. Rozwój osobisty pozwala realizować potrzebę wzrostu, która jest jednym z motorów naszego życia. To właśnie ona sprawia, że sięgamy po więcej, poszerzamy horyzonty i wnosimy wkład w postęp całej ludzkości. 6. Potrzeba udziału i wkładu Choć dla niektórych może to brzmieć altruistycznie, prawdziwym sekretem spełnionego życia jest umiejętność dawania. Nasze życie nie dotyczy wyłącznie „mnie”, ale przede wszystkim „nas” – wspólnoty, której jesteśmy częścią. W każdym z nas tkwi potrzeba dzielenia się z innymi i pozostawiania po sobie czegoś więcej niż tylko własne osiągnięcia. Prawdziwe znaczenie nie płynie z tego, co otrzymujemy, lecz z tego, co ofiarujemy innym. Dlatego tak ważne jest, aby dzielić się tym, co posiadamy – swoim czasem, talentami czy zasobami – ponieważ dopiero wtedy możemy doświadczać pełni życia. Nawet największe bogactwo czy zdolności tracą wartość, jeśli zatrzymujemy je wyłącznie dla siebie. Jak spełnić swoje potrzeby? Które z nich możemy sobie spełnić same? Każdy z nas powinien umieć zaspokajać swoje potrzeby samodzielnie, tak aby nie być w pełni zależnym od partnera, rodziny czy otoczenia. „Wewnętrzne dziecko” w nas potrzebuje, by jego pragnienia zostały spełnione – dopiero wtedy dorosła część naszej osobowości może czerpać z tego siłę i korzyści. Wszystkie te potrzeby istnieją w każdym człowieku, choć u każdego w różnym stopniu i z odmiennym priorytetem. Każdego dnia staramy się je realizować – czasem w sposób świadomy i konstruktywny, a czasem impulsywnie, destrukcyjnie, a nawet kosztem siebie lub innych. Pierwsze cztery (pewność, zmienność, znaczenie i więzi) nazywane są potrzebami osobowości i większość z nas potrafi je w jakiś sposób spełniać. Dwie pozostałe – rozwój i wkład – to potrzeby ducha, które są rzadsze i nie każdy je realizuje. Jednak dopiero pełne zaspokojenie wszystkich sześciu potrzeb sprawia, że możemy doświadczać prawdziwego spełnienia i szczęścia w życiu. Na początek warto zrozumieć i uświadomić sobie, że mamy te potrzeby... Dajmy sobie prawo do realizowania naszych potrzeb w sposób świadomy i w zgodzie z samym sobą. Dzięki temu możemy żyć niezależnie, a jednocześnie pozostawać w bliskości z partnerem, bez poczucia, że to on musi nam coś zapewniać, byśmy czuli się spełnieni. Kluczowe jest, abyśmy sami potrafili zadbać o własne potrzeby – wtedy łatwiej zrozumiemy, dlaczego postępujemy w określony sposób i zaczniemy wybierać świadome metody ich zaspokajania. W rezultacie zyskamy wewnętrzny spokój, harmonię oraz głębsze poczucie satysfakcji z życia. Spełniania których możemy oczekiwać od partnera w związku? Najważniejsze, aby w związku były zaspokajane i spełniane Nasze potrzeby emocjonalne. Większość mężczyzn i kobiet nie wie, jak bardzo ich potrzeby emocjonalne się różnią, w wyniku czego często nie umieją sobie nawzajem pomóc. Mężczyźni ofiarowują w swoich związkach to, co sami chcieliby otrzymać, a kobiety – o czym same marzą. Zarówno oni, jak i one mylnie sądzą, że potrzeby drugiej strony są takie same jak ich własne i to jest właśnie przyczyna, dla której ze swoich kolejnych związków wynoszą urazę i rozczarowanie. Mężczyźni i kobiety mają wrażenie, że wciąż tylko dają i dają, nic nie dostając w zamian, że ich miłość pozostaje nie doceniona i w pewien sposób nie zauważona. Tymczasem, w rzeczywistości wszyscy, co prawda, ofiarowują miłość, lecz w inny sposób niż się tego od nich oczekuje. Podobieństwa i różnice Czym się różnimy? Kobieta, na przykład, uważa, że okazuje miłość, zadając partnerowi wiele pytań świadczących o trosce i wyrażających zainteresowanie. Tymczasem, o czym mówiliśmy już wcześniej, dla mężczyzny takie pytania są bardzo nieprzyjemne: słysząc je, czuje się kontrolowany i oceniany. To z kolei zdumiewa kobietę, bo jeżeli ktoś okazywałby jej zainteresowanie w ten właśnie sposób, byłaby szczęśliwa. Jej usiłowania wyrażenia uczucia są w najlepszym razie przyjmowane obojętnie, w najgorszym – niechętnie. Z mężczyznami jest podobnie. Myślą, że jednoznacznie okazują swe względy, a kobieta reaguje przekonaniem, że nie ma się na kim oprzeć i że partner nie liczy się z jej uczuciami. Jeśli, na przykład, kobieta jest zdenerwowana, mężczyzna uważa, że ją wspiera, czyniąc uwagi umniejszające wagę jej problemu. Często też mężczyzna zupełnie ją w takiej sytuacji ignoruje, sądząc, że daje jej „przestrzeń” i umożliwia usunięcie się do jaskini. Jego zachowanie, choć podyktowane najlepszymi intencjami, powoduje, że kobieta czuje się nie kochana i lekceważona. Mówiliśmy już wcześniej, że zdenerwowana kobieta chce być wysłuchana i pragnie, by ją zrozumiano. Nie wiedząc o tym, że potrzeby emocjonalne kobiet są różne od jego własnych, mężczyzna nie zrozumie, dlaczego jego próby niesienia pomocy przynoszą tak fatalne skutki. Większość wszystkich potrzeb emocjonalnych sprowadza się do pragnienia miłości. Zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet można jednak wskazać sześć podstawowych potrzeb o równym stopniu ważności. Mężczyźni pragną zaufania, akceptacji, doceniania, podziwu, aprobaty i zachęty. Kobietom potrzeba troski, zrozumienia, szacunku, poświęcenia, uznania i zapewnień. Jak widać różnimy się od siebie bardzo, lecz jest to niezwykle ważne, abyśmy dawali sobie pełnię akceptacji, zauważenia i abyśmy starali się być sobie potrzebni i wspierać się, jest to niezwykle ważne, aby stworzyć świadomą relację w której wzrastamy i jesteśmy w stanie się w pełni rozwijać. Każdy z nas jest w stanie to osiągnąć, potrzebujemy tylko i wyłącznie uświadomić sobie to i zacząć w tym wzrastać i się rozwijać i dzięki temu będziemy w stanie być bliżej siebie i naszego partnera... Jak to komunikować? Jeśli chcemy, by nasz partner rozumiał i pomagał nam realizować nasze potrzeby, najpierw musimy sami je poznać. Choć wydaje się to oczywiste, wciąż wielu z nas ma z tym problem, co skutkuje narastającymi konfliktami i frustracją. Moim zdaniem dlatego, że nie znamy siebie i swoich potrzeb i tutaj rozpoczyna się w nas narastająca złość, jak i również poczucie niespełnienia i samotności. „Dlaczego mnie nie rozumiesz?”, „Jak możesz nie wiedzieć, o co mi chodzi?”, „Jeszcze pytasz, co mnie zdenerwowało? Domyśl się! Nie kochasz mnie, bo nie wiesz, co mi jest! Jak zwykle masz mnie gdzieś” – jak często podobne zdania padają w pozornie stabilnych, dobrych związkach? Często są to osoby, które się w ogóle nie znają, bardzo często nigdy ze sobą na temat potrzeb nie rozmawiają....Osoby pozostające w relacji przez dłuższy czas często mają tendencję do zakładania, że skoro partner dobrze je zna, to powinien zawsze rozumieć ich potrzeby, a nawet być w stanie je odgadnąć. Partner a dzieci Tego mogliśmy chyba oczekiwać jako dzieci... Tak, tutaj zaburza się rola partnera z rolą matki, czy ojca, gdy jesteśmy mali... To rodzice powinni, czuć, jakie dziecko ma potrzeby... Tylko i wyłącznie to dotyczy rodziców, żaden partner NIGDY NIE odgadnie, co nam dolega... Jak nietrudno się domyślić, tego typu przekonania prowadzą do błędów w komunikacji między kochającą się parą. I bardzo często te błędy kończą się dużą frustracją i często dochodzi do komunikacyjnej przemocy... i poprzez to, ludzie się od siebie oddalają, zamiast się zbliżać... Często łatwiej jest dowiedzieć się, czego się nie chce, trudniej zaś uświadomić sobie, czego się chce. Nie mamy więc problemu z dojściem do wniosku, że partner nie spełnia naszych potrzeb, za to nie do końca mamy pomysł na to, w jaki sposób powinien to robić. Jeśli tak jest, warto się zastanowić – a może moje oczekiwania wobec ukochanej czy ukochanego są zbyt wygórowane? A może mój ukochany nie zna moich potrzeb, ponieważ w ogóle o tym nie rozmawiamy? Może wydaje mi się, że idealny związek to taki, który spełnia wszystkie moje potrzeby? Nie ma takiego związku, taki związek zakłada miłość bezwarunkową, a bezwarunkowo tylko kocha nas matka lub ojciec... Często się to nie dzieje, nie znamy w dzieciństwie miłości bezwarunkowej i wymagamy jej od naszych partnerów. Myślenie, że nasz partner ma nam zaspokoić nasze potrzeby - taki rodzaj myślenia jest pułapką – nawet najbardziej zżytą i dobraną parę tworzą bowiem dwie odrębne osoby, mające różne przemyślenia, emocje i marzenia. Najpierw poznać siebie? Miłość to tylko jedna z dziedzin życia, nie może więc zastąpić wszystkich innych: kariery, przyjaźni czy rozwoju osobistego. Są osoby, które o tym zapominają i w euforii zakochania zaniedbują inne sprawy lub zbyt szybko przechodzą z jednej relacji do drugiej, przez co nie mają czasu, by naprawdę poznać siebie. Chwile, które spędzamy jako single to bardzo ważne momenty w życiu: pomagają nam odkryć, jakie są nasze rzeczywiste potrzeby i pragnienia, a także to, kim jesteśmy jako indywidualności, a w związku przejmujemy przecież swoje zwyczaje. Im więcej rzeczy przejmujemy od swojego partnera, tym bardziej stajemy się od niego zależne i niestety poświęcamy się względem jego... to prowadzi do ogromnej frustracji, żalu i cierpienia ze strony partnera....i wtedy wchodzimy na poziom poświęcania się dla naszego partnera i to zawsze prowadzi do cierpienia. Bardzo poważną pułapką komunikacyjną jest również przekonanie, że partnerzy powinni wszystko o sobie wiedzieć i zawsze myśleć podobnie. Stąd powtarzane jak mantra stwierdzenia typu: „Rozumiemy się bez słów”. Owszem, bardzo miło jest zostać zaskoczonym prezentem, który idealnie wpisuje się w nasz gust, jednak oczekiwanie, że partner będzie wykazywał się taką „telepatią” przez cały czas, jest nierealistyczne. Obopólne szczęście oraz zdrowe, szczere kontakty wymagają komunikacji i nieustannej wymiany myśli, rozmowy o potrzebach i próbie realizacji ich. Jak się zachować gdy komunikacja jest nieskuteczna? Jak zachować się jeśli partner lekceważy nasze prośby i potrzeby? Jeśli nasz partner lekceważy nasze podstawowe potrzeby i granice, należy zastanowić się nad jakością i sensem tego związku. Takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko, ponieważ, gdy juz jesteśmy w związku rzadko się zdarza lekceważenie Naszych emocjonalnych, czy psychicznych potrzeb, a gdy się już zdarza zawsze możemy o tym w pełni się komunikować. Zaś w przypadku nieco mniej ważnych kwestii – warto nauczyć się przekazywać swoje potrzeby jako prośby, a nie żądania i nauczyć się dawać ukochanej osobie wolność wyboru. Warto też zastanowić, które ze swoich potrzeb możesz zaspokoić samodzielnie. Powinniśmy brać odpowiedzialność za własne samopoczucie, zamiast obarczać partnera odpowiedzialnością za całe nasze szczęście i spełnienie. Warto nauczyć się przebywać w samotności i wiedzieć, co się lubi, a czego nie... Co wpływa na nasz pozytywny nastrój, a co nie. Komunikacji partnerskiej nie sprzyjają oskarżenia i pretensje, ponieważ jest to naturalna reakcja na zachowanie, które nam się nie podoba. Jeśli jednak twoją intencją jest zwrócenie uwagi na twoje potrzeby – istnieją na to inne skuteczniejsze sposoby. Doceniaj każde pozytywne zachowanie, a w przypadku wystąpienia tych mniej przez ciebie pożądanych, wracaj do dobrych przykładów z przeszłości i przypominaj o tym partnerowi i mów o swoich uczuciach i wtedy jest bardzo duża szansa na bezpieczną komunikację. Wykluczanie się potrzeb Czy zdarza się, że spotykają się dwie osoby, których wzajemne potrzeby wykluczają się i co wtedy? Często brak komunikacji wpływa na to, że dwie osoby siebie nie słuchają i ich potrzeby się wykluczają, tak się często zdarza... Fakt, że tak dobrze się znamy, może nam posłużyć do uszczęśliwiania siebie nawzajem, ale również… do skutecznego ranienia partnera. Mając świadomość tęsknot, doświadczeń i słabości drugiej osoby, jesteśmy w stanie bez problemu trafić w jej czuły punkt. Stąd podczas kłótni zdania takie jak: „Jesteś taka jak twoja matka!”, „Mój były był lepszy w łóżku” czy „Ciągle mnie zawodzisz”, "Nie znasz mnie, czyli nie kochasz mnie". Te słowa niezwykle ranią i często pozostawiają poważną bliznę w Nas i bardzo często to blizna w Nas jest nie do zaleczenia i wtedy niestety nie udaje się Nam siebie nawzajem wesprzeć, ani zrozumieć. Ważną zasadą, jaką należy przyjąć, jest więc: najpierw pomyśl, a dopiero później powiedz. Często zranienie jest tak silne, że wyłącza Nam racjonalne myślenie i nie jesteśmy w stanie skutecznie się obronić i wtedy atakujemy, z pozycji bycia zranionym. Być może podczas kłótni czujemy złość i odczuwamy pokusę zranienia partnera, jednak skutki takiej decyzji są odczuwalne jeszcze długo po zakończeniu konfliktu. Jeśli więc w związku Waszym celem jest przede wszystkim wyrażenie swoich potrzeb i skłonienie małżonka do ich respektowania, ważne jest, aby mówić wtedy o sobie i wyrażać swoje emocje, mówiąc, co się czuje i czego się potrzebuje, jest to niezwykle ważne, wtedy Nasz komunikat nabiera innego wymiaru i jest często usłyszany przez Naszego partnera. Poprawa komunikacji w wyrażaniu potrzeb moim zdaniem jest najważniejsza.... Marlena Kazoń: psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny. Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne realizowane przez MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2009 r. prowadzi psychoterapię indywidualną, rodzinną oraz psychoterapię par i małżeństw. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości. Prywatnie jest żoną ciekawego mężczyzny i mamą Kostka i Klementyny.
Jak przeżyć zdradę? Psycholog odpowiada, jak odbudować zaufanie
Zdrada - to początek czy koniec? Wiara w nowe, czy koniec poczucia niewinności? Nagle kończy się nasza wiara w partnera, a wyznawane przez nas wartości rozsypują się w pył. Tylko, czy to one są gwarantem dobrego związku? I dlaczego właśnie w pandemii temat zdrady jest jeszcze bardziej aktualny? Opowiada psychoterapeutka Marlena Kazoń.
Jak poradzić sobie ze zdradą partnera? Czy da się odbudować to, co zniszczyła niewierność? Jak bolesny rozpad - według psycholog - może zostać w konstruktywny sposób naprawiony i co zrobić, by nie dopuścić do rozwodu, kiedy już "musiało" dojść do zdrady? To nie musi być koniec związku i taka sytuacja nie musi przekreślać definitywnie waszej relacji. Życie po zdradzie drugiej połówki, mimo poczucia skrzywdzenia, jest możliwe: warto spróbować wybaczyć i z pomocą psycholog ratować swój związek. W takiej rozmowie, jak poniżej, przeczytacie, jak poradzić sobie po zdradzie, czy warto wybaczyć, jak odbudować związek i co zrobić, kiedy to ty jesteś osobą, która dopuściła się zdrady (a chcesz wszystko naprawić). Agnieszka Prokopowicz/ELLE: Da się wybaczyć zdradę? Marlena Kazoń: Zdrada może nas zaskoczyć i zranić, ale jeśli oboje partnerzy postanowią pracować nad związkiem, to fakt zdrady powinien jednak zostać zapomniany. Warto, abyśmy dali sobie szansę, aby je uleczyć, warto wziąć odpowiedzialność za Nasz związek i zobaczyć, że każdy z nas zasługuje na drugą szansę. Wprawdzie zawsze już będzie nam towarzyszyło poczucie lęku i strachu, to jednak możemy próbować się pogodzić. Zawsze czujemy, że partner nas zdradza? Zdrada czasami występuje wtedy, kiedy najmniej się jej spodziewasz, lecz czasami czujemy bez żadnych dowodów, że coś jest nie tak. Czujemy oddalenie partnera, nieobecność, brak. I wtedy często na potwierdzenie znajdujemy SMS w telefonie komórkowym, wiadomość e-mail, fotografię. Czasem do końca pozostaje ugruntowane podejrzenie na temat tego, że osoba, którą kochasz nie jest Ci wierna. Dlaczego się zdradzamy? Interesującym aspektem ludzkiej osobowości jest to, że ludzie mają potrzebę zrozumienia wszystkiego, również i zdrady, aby wziąć odpowiedzialność i rozpocząć od nowa lub zanurzyć się w cierpieniu lub poszukać tylko w sobie winy i oddać się masochizmowi, a może po to, aby oskarżyć za wszystko partnera i odejść. Szukamy czegoś, co wyjaśni nam, dlaczego stało się tak, a nie inaczej. Często mówimy, że zdrada zdarza się z następujących powodów: • Wypalenie się miłości - czy to możliwe? To by znaczyło, że nasza miłość się zapala i wypala, a nie jest to prawdą, gdy kochamy, to różne rzeczy potrafimy wybaczyć, zrozumieć czy przeżyć.... • Znudzenie - ten aspekt występuje u bardzo niedojrzałych partnerów, którzy cały czas w sposób narcystyczny pragną być adorowani • Pojawienie się okoliczności - to również oznaka niedojrzałości partnerów, którzy szukają okoliczności, aby poczuć wolność i się zerwać ze smyczy miłości i związku. • Niedojrzałość naszego partnera - tak, ale to też nasza odpowiedzialność, skoro wiążemy się z osobą niedojrzałą, to bardzo często i my jesteśmy niedojrzali. • Czasem nasza odpowiedzialność (nie wina!): brak dostatecznej uwagi, niedostateczna ilość czasu spędzanego razem, brak okazywania emocji czy brak seksu, to częste powody zdrady, na które pracują obydwoje partnerzy… Co najgorszego wyrządza nam zdrada? Jednym z oczywistych aspektów jest jej wpływ na nasze poczucie własnej wartości. Czujemy złość, ból, a nawet nienawiść na myśl o tym, co się wydarzyło, ale też upokorzenie. Może być ono nawet początkiem depresji. Ale jak tak naprawdę powinniśmy reagować, spróbować odpowiedzieć sobie na pytanie, co się stało z naszym związkiem, że musiało dojść do takiego kryzysu, jakim jest zdrada... Ważne, aby na zdradę również zareagować, adekwatnie do sytuacji. Czyli jak? Sposób, w jaki ludzie reagują na zdradę zwykle zależy od kilku czynników. Ważne jest od jak dawna partner nas zdradza. Czy stało się to nagle? Czy trwało już od dłuższego czasu? Czy czujemy się współodpowiedzialni? Czy rzeczywiście zbyt często zaniedbywaliśmy partnera? Sporo zależy również od sposobu, w jaki zdrada została ujawniona. Czy Twój partner nadal temu zaprzecza? Albo czy przyznał się do zdrady i jej żałuje? Nasze wcześniejsze doświadczenia też mają olbrzymi wpływ na reakcję. Najczęściej szukamy osoby, która złagodzi nasz ból, przejmie winę i odpowiedzialność. Z poczuciem winy nic nie można zrobić, lecz z poczuciem odpowiedzialności bardzo dużo… Na zdradę pracuje i zdradzający i zdradzany. Oboje partnerzy mają w tym czynny udział, pasywny i aktywny. "Od suto zastawionego stołu nikt nie odchodzi" - czyli, gdy są realizowane nasze potrzeby, gdy spełniane są nasze oczekiwania, nasza relacja żyje. Poszukiwanie kogoś, na kogo można byłoby zrzucić winę, osłabia nasz udział w zdradzie... Jest to jedna z najbardziej powszechnych reakcji. Niekiedy przesadzamy próbując za wszelką cenę znaleźć kogoś winnego. Albo skupiamy całą pogardę na naszym partnerze, albo na osobie, z którą nas zdradzono. Szukanie winnych pomaga nam nieco ochłonąć, ale dopiero po pewnym czasie podejmujemy decyzję o separacji lub o przebaczeniu. Albo stawiamy na rewanż... Wielu ludzi, których dotknęła zdrada w ramach odwetu poszukuje sposobów na zranienie swojego partnera. Czasem decydują się na zerwanie i zakończenie związku. Mogą także podjąć próbę ratowania wspólnego życia. Niezależnie od wybranej drogi, osoby, które kierują się chęcią zemsty, często angażują się w inny związek starając się w ten sposób spowodować takie samo cierpienie u swojego partnera. Albo zostają w związku i całe dalsze życie "wypominają", że to jego wina, że zniszczył miłość i dlatego będzie cierpieć.... Kiedy zatem przychodzi przebaczenie? Zacznijmy od postawienia sprawy jasno: wybaczenie nie zawsze jest równoznaczne z pogodzeniem się. Możemy kontynuować związek, ale przebaczenie nie oznacza zapomnienia. Lecz czy przebaczenie jest dobrym słowem na krzywdę? Czy musimy przebaczyć? Ważne, aby zobaczyć w związku siebie i swoją postawę i pójść dalej.… Ale może się zdarzyć, że, mimo wszystko, możemy osiągnąć prawdziwą zmianę na tym polu. Jeśli przebaczenie jest wynikiem realnej i prawdziwej skruchy, to jest to rozwiązanie do zaakceptowania. Zdrada może czasem pomóc miłości? Być może Cię to zaskoczy, ale są też pary, które po zdradzie otwierają zupełnie nowy rozdział swojego związku. Zawarte pojednanie może spowodować przypływ większej intymności w sferze emocjonalnej oraz seksualnej. Jednym z powodów jest utajony strach przed utratą ukochanej osoby, innym zrzucenie winy na kogoś innego, kto także nie dochował wierności, a jeszcze innym wszystkie te długie rozmowy, podczas których zostały wyjaśnione najważniejsze aspekty relacji. Ważne, aby wziąć odpowiedzialność za siebie i swoje czyny, przyznać się samemu przed sobą i partnerem, gdzie mnie nie było, co było nie tak także z mojej strony, wyrazić wszystkie emocje i zobaczyć, co w Naszym związku zostało, a czego już nie ma… Dopiero wtedy możemy wiedzieć co dalej. Kiedy wybieramy rozstanie? Jest to rozwiązanie z jednej strony nieuniknione, a z drugiej zrozumiałe. Zdrada to zniszczenie istniejącego zobowiązania oraz poczucia intymności między dwojgiem ludzi. Jest ona równoznaczna z atakiem na nasze uczucia i na nasze poczucie własnej wartości oraz równowagi. Nie wszyscy ludzie są w stanie zgodzić się na odpuszczenie, a także nie wszyscy ludzie na takowe zasługują. Najczęściej więc zdrada prowadzi do rozbicia związku. Zdrada to po prostu niedojrzałość? Zdradzane kobiety i zdradzani mężczyźni mają czasami tak niski poziom własnej wartości, że cokolwiek ktoś zrobi - oni są przekonani, że stało się najgorsze. Z takimi osobami trudno wspomnianą sytuację rozwiązać w sposób dorosły. Odpowiedzialność za swe czyny jest równoznaczna z dojrzałością emocjonalną. Bardzo trudno jest być odpowiedzialnym za zdradę naszego partnera, zobaczyć w sobie COŚ, co było nie tak i widzieć TO w nim, co zawiodło, miłość, zaufanie, więź… Często zdrada porównywana jest do zaburzeń emocjonalnych, czyli do choroby o nazwie "niedojrzałość emocjonalna". Oczywiście nie jest to żadna choroba, lecz bardzo częste zaburzenie osób funkcjonujących z niedojrzałą emocjonalnością... Do choroby też mam specjalny stosunek. Według mnie choroba nie jest czymś, co przychodzi z zewnątrz, ale czymś, co wynika z nas samych i chce nam na coś zwrócić uwagę. Porównanie zdrady do choroby ma więc głębszy i większy sens. I wierzę, że można nauczyć się tak żyć, żeby przestać chorować. Tyle sobie dać, by choroba czy zdrada nie były sposobem na leczenie swoich ran. A jeśli on odchodzi po prostu do innej? Porzucenie jest znacznie trudniejsze niż romans na boku. Cóż, nikt nie chce być skazanym na związek, który mu nie odpowiada. Z kimś, kto zamęcza, krzywdzi, z kim się kompletnie rozminęliśmy. Nie zdajemy sobie sprawy, że związki oparte tylko na miłości, są szalenie kruche. Bo miłość jest krucha, kiedy opieramy ją głównie na pożądaniu, młodzieńczym oczarowaniu, nieprzytomnym zafascynowaniu drugą osobą i przekonaniu, że jak jej nie będzie przez kilka dni, to umrzemy. To bardzo przyjemny stan, zwłaszcza jeśli jest wzajemny, i jest świetną podbudową związku, ale trzeba też zadbać o inne komponenty. Miłość przez lata była przyczyną romansów, ale nie ślubów. I chyba nadal tak to wygląda. Ludzie rozwodzą się, bo minęła miłość. A gdzie zobowiązanie, odpowiedzialność, wspólne pasje, wspólna przyszłość? To komponenty wnikające z dojrzałego związku, z dojrzałej relacji, z dojrzałego podążania ku sobie… Zdradzają niedojrzali? W dojrzałej relacji mężczyźni i kobiety, którzy zafascynowali się kimś innym są w stanie powiedzieć: „Słuchaj, jesteś cudowną kobietą/cudownym mężczyzną, ale kocham moją żonę/mojego męża, żałuję, że nie spotkaliśmy się, kiedy byłem wolny/a”. To piękny komplement, uznanie dla jej kobiecości i dla jego męskości, ale też jasne postawienie granicy: „ja nie jestem zainteresowana/y”. A jeśli mężczyzna lub kobieta daje się wciągnąć, to znaczy, że chce dać się wciągnąć i to znaczy, że jest niedojrzała/y emocjonalnie, że nie chce lub nie potrafi rozmawiać o potrzebach czy o oczekiwaniach, wolą pójść na skróty do innej czy innego, czyli do zdrady… Bardzo porusza mnie myśl z książki Katarzyny Miller pt. "Kup kochance swego męża kwiaty": „Jeśli nigdy siebie nie zdradzisz, to nigdy nie będziesz zdradzona”. Porzuceni i wyzuci z poczucia bezpieczeństwa jesteśmy tylko wtedy, kiedy opieramy je na kimś innym, a nie na sobie. Dlaczego pary z się zdradzają i jak to się zmieniło w czasie pandemii? Pandemia niestety wywołała większą ilość napięć, kłótni i nieporozumień. Siedzenie w domu, niepokój o przyszłość, lęk o zdrowie swoje i bliskich… to sprzyjające warunki do ujawnienia się kryzysów między partnerami. Mimo pandemii nie jesteśmy jednak bezradni, lecz bardzo często mamy zbyt dużo napięcia i z tym napięciem nie możemy sobie poradzić i wtedy wrzucamy go na naszego partnera i bardzo często nie wytrzymujemy napięcia i dochodzi bardzo często do zdrad. Okres powakacyjny i świąteczny przynosi zwykle falę nowych klientów w gabinetach terapeutycznych. Dłuższe przebywanie razem, zwłaszcza w przypadku par, które w ciągu roku raczej się mijają, może doprowadzić do kryzysu w związku. Obrazem kryzysu jest często zdrada, gdzie partnerzy zapomnieli o sobie i często w takim związku pojawia się ktoś trzeci. Ale jak zdrada wygląda w pandemii? Przecież ludzie byli zamknięci w domach… Na początek jest kryzys. Podczas pandemii i bezradności z nią związanej u wielu par odżyły lęki z dzieciństwa. I to jest często katalizator kryzysu, w relacjach mogą ujawnić się ukryte zazwyczaj problemy. I to, że podczas pandemii więcej czasu spędzamy w domu, że ograniczyliśmy kontakty towarzyskie, może zadziałać podobnie. Widzę tu dwa powody. Po pierwsze, obecne sytuacja sprzyja nasileniu lęku – boimy się o zdrowie swoje i bliskich, o to, czy nam wystarczy pieniędzy, co będzie dalej z pracą, z lekcjami dzieci itd.. Po drugie, nie mamy jak tych emocji rozładować, bo nie możemy pograć z kumplami w piłkę albo iść z przyjaciółką do kawiarni, co w normalnych okolicznościach jest jakimś wentylem bezpieczeństwa. Więc kłócimy się z partnerką czy partnerem, ale nie kłócimy się z powodu koronawirusa, tylko dlatego, że od jakiegoś czasu mamy problemy ze sobą i w związku. To tak jak podczas medytacji, kiedy siedzimy w bezruchu, wracają do nas niezałatwione sprawy, mamy natłok myśli. Ważne, aby podczas pandemii przede wszystkim dać sobie więcej luzu wobec problemów i lęków. Pandemia to nie jest normalna sytuacja, więc warto być wyrozumiałym dla siebie i dla partnera. Często po zdradzie jesteśmy bardziej radykalni wobec partnera. Czy tracimy tym, czy zyskujemy...? To zależy, co chcemy uzyskać, a co możemy stracić... Moim zdaniem poprzez bycie nad wyraz radykalnym tracimy kontakt z naszymi potrzebami, jesteśmy spięci i napięci i wtedy wprowadzamy sztuczność do naszego związku, lecz wtedy zaburzamy, przepływ emocji i komunikacji. Trudno się otworzyć na kogoś, kto jest w dystansie i emanuje z niego, czy niej sztywność i napięcie. Radykalność w relacji, - czyli komunikacja na poziomie: "ja mam rację i musisz mnie słuchać" kłóci się z ideą związku? Gdzie więź, gdzie bezpieczeństwo, a gdzie otwartość i przepływ emocji? Radykalność niesie za sobą sztywność i zaburzenie ról. Wnosi napięcie i ważne, aby sobie to uświadomić i iść dalej. Wzrastać i rozwijać się razem. Nie znam pary, która się nie kłóci. Tak bywa tylko wtedy, jeśli ludzie nie dążą do rozwoju i zmiany w związku, akceptują w nim wszystko. Tylko, że każdy z nas się zmienia i nie można przeżyć wspólnie życia bez konfliktów. Milczenie nie jest w związku złotem lecz tłumieniem siebie. Wzmacnia utrzymywanie relacji w stagnacji - związek w stagnacji bardzo często doświadcza zdrady, bo związek musi żyć. Ważne żeby mieć odwagę wyrażać siebie, zawsze i wszędzie, a przede wszystkim w związku. Szczerość to sposób, by uchronić się przed zdradą? Tak, należy pokazywać siebie takimi, jacy jesteśmy. Nie najlepszą wersję siebie, lecz prawdziwą wersję siebie. To jest najważniejsze... Ty autentyczny i ja autentyczna.... Ty, który pokazujesz mi swoją prawdę i ja autentyczna. Z doświadczenia wiem, że prawdziwa miłość wcale nie potrzebuje fajerwerków. Często przychodzi po cichu i musisz się z nią oswoić. Nie mówię tu o szczenięcej miłości, o namiętności czy fazie zakochania. Mówię o dorosłym, dojrzałym związku i relacji, która wymaga pracy. Większość z nas ma w głowach wyidealizowany związek już od dzieciństwa, z iluzji filmów romantycznych i bajek. Później próbujemy dopasować innych do tego ideału w naszej głowie. Na początku może i udaje się o zrobić, ale później widzimy, że w życiu jest inaczej. Nie możemy się z tym pogodzić więc kończy się kłótnią, rozstaniem, bólem i brakiem komunikacji. A gdyby tak nie mieć iluzji, wymagań i oczekiwań, można by było być w pełni sobą i akceptować się, takimi jakimi jesteśmy... To jest możliwe, lecz wymaga pracy i ogromu świadomości. A my zamiast być sobą bawimy się w ratowniczki, lub seksbomby... Przede wszystkim chcę na początku powiedzieć ważną rzecz: wchodzenie w jakąkolwiek rolę zazwyczaj nie jest świadomym aktem. To nie tak, że kobieta wymyśla sobie pewną kreację, a następnie realizuje, punkt po punkcie, ten scenariusz. Ta rola to raczej nasze głębokie, choć błędne przekonanie, że tak należy albo tylko tak umiemy tworzyć związek. Spontanicznie, nieświadomie odtwarzamy zapisane w głowie utrwalone schematy. Każdy z nas nosi w sobie pewne treści, które ciągle nami rządzą. Jeśli kobieta ma przekonanie, że będzie wielkim przełomem w życiu partnera, zmieni jego świat, to jej cała energia idzie wyłącznie na to, aby go uzdrowić. I zaczyna się przeciąganie liny. On jej pokaże, że zna zakończenie każdej miłosnej historii, a ona jemu, że się myli i tym razem będzie inaczej. Tylko że ona, aby udowodnić swoje, haruje w pocie czoła, a on jest bierny, nie robi dla niej nic (w końcu to on jest ranny), czeka, aż okaże się, że miał rację. Dlatego, mając tendencję do wchodzenia w rolę tej uzdrowicielki-matki, czy uzdrowiciela -ojca, trzeba być bardzo uważną od samego początku. Jeżeli spotyka się człowieka, który zaczyna opowiadać nam o swojej trudnej przeszłości, który tak głośno ciągle przy nas cierpi, to znaczy, że mamy do czynienia z kimś, kto liczy, że wejdziemy w rolę rodzica, strażaka gaszącego jego pożary. Jeśli ktoś chce nas zaangażować do leczenia swojej przeszłości, apeluję o stanięcie na baczność i przyjrzenie się, w co wchodzimy, a raczej w co się pakujemy. Ten mężczyzna trzyma w sobie ból i nie zamierza go puścić. Właśnie na jego bazie tworzy wszystkie relacje z ludźmi, zapraszając ich do swojego obolałego świata. Dla kobiet, niestety, bardzo często wydaje się on pociągający. To najczęstsze zaburzenie ról w które wchodzimy. To bardzo obciążające. Jak być szczęśliwym w związku po zdradzie? Ważne, abyśmy wiedzieli, że autentyczna komunikacja to klucz do szczęścia w związku, pokazywanie swojego wnętrza polega też na tym, że mówimy sobie wprost różne rzeczy i dlatego wzrastamy w bliskości. Jeśli zdefiniujemy prawdziwą bliskość jako bycie przy sobie dwojga ludzi, którzy siebie znają, akceptują, są otwarci, szanują siebie nawzajem, ale także swoją odrębność, to jest szansa na dobry związek. Dzieje się tak, gdy pozwalamy sobie na zdjęcie maski i wyjście z rozmaitych ról, pochodzących często z dzieciństwa. To trudny, lecz niezbędny do zbudowania bliskości krok, aby wybaczyć sobie wszystko i pomimo wszystko móc być razem. Marlena Kazoń - psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny. Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne realizowane przez MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2009 r. prowadzi psychoterapię indywidualną, rodzinną oraz psychoterapię par i małżeństw. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości. Prywatnie jest żoną ciekawego mężczyzny i mamą Kostka i Klementyny.
Czy możemy zmienić swój charakter? "Dziedziczenie dziedziczeniem, ale nad swoją osobowością trzeba i można pracować" - mówi psycholożka i psychoterapeutka
Czy zmiana charakteru jest możliwa? Jak to się dzieje, że po świecie chodzą radośni entuzjaści obok sceptyków, buntowników, choleryków? Nasze charaktery, jak mówią przysłowia, podobno można wykuć. Ale które z naszych zachowań to wynik wrodzonych cech, a co jest schematem z rodzinnego domu? O możliwościach zmiany charakteru rozmawiamy z Marleną Kazoń, psycholożką i psychoterapeutką.
Agnieszka Prokopowicz/ELLE: Czy dziedziczenie po rodzicach, oprócz wyglądu, może dotyczyć również cech osobowości? Jakie są szanse, że córka będzie miała charakter po mamie, a o męskiej części rodziny będzie można powiedzieć: "jaki ojciec, taki syn"? Marlena Kazoń: Zarówno po mamie, jak i po tacie dziedziczymy po 23 chromosomy - w sumie nasz materiał genetyczny stanowi więc 46 chromosomów - a to właśnie w nich znajdują się geny, będące jednostkami dziedziczności. To one odpowiadają za dziedziczenie po rodzicach: decydują o naszym kolorze oczu czy wzroście. Co ciekawe, dziedziczenie po rodzicach nie obejmuje wyłącznie kwestii wyglądu czy chorób genetycznych, ale także naszej inteligencji oraz... cech charakteru. Nie tylko geny się liczą, nie tylko one są dla naszego rozwoju najważniejsze. Naukowcy podkreślili jednak, że dziedziczenie dziedziczeniem, ale nad swoją osobowością trzeba i można pracować. Tak więc osoba, która po rodzicach odziedziczyła talent, potrzebuje jeszcze dużo pracy, by mógł on ujrzeć światło dzienne. Może te podobne cechy to po prostu jedyne cechy jakie dziecko widzi, dorastając i je kopiuje? Należy odróżnić dziedziczenie po rodzicach od naśladowania ich zachowania i powielania typowych dla środowiska, w którym dorastamy, schematów. W pierwszych latach naszego życia główny wpływ wywierają na nas właśnie rodzice. Co więcej, aż do wczesnej dorosłości najczęściej mieszkamy razem z nimi, nic więc dziwnego, że zaczynamy się podobnie zachowywać. Jeżeli założymy, że mamy do czynienia ze zwyczajnym, wystarczająco dobrym domem, czemu jedne dzieci są nieśmiałe a inne ambitne i idące do przodu? Wpływ na kształtowanie się charakteru młodego człowieka mają wszelkie doświadczenia, od tych najpierwszych, jak różniej poprzez świat doznań i poczucie własnej wartości zarówno u mężczyzn, jak i kobiet.... Jak ważne jest czy jesteśmy pierwszym, drugim czy trzecim dzieckiem? Oczywiście, kolejność urodzenia ma również bardzo silny wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka. Dziecko najstarsze jest często nadodpowiedzialne, a najmłodsze wymaga ciągłej opieki i akceptacji. A wszystko zależne jest jeszcze od rodziców, czyli od rodziny pochodzenia. Rodzina wywiera pierwszy i podstawowy wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka. Wpływ ten trwa przez długi okres, ponieważ rodzina jest dla dziecka podstawowym środowiskiem wychowawczym. Wpływ rodziców na dzieci ma rozległy zasięg i oddziałuje między innymi na rozwój ich funkcji poznawczych, później na ich osiągnięcia szkolne, na ustalanie się u dziecka równowagi uczuciowej i dojrzałości społecznej, na formowanie obrazu własnej osoby, na stosunek do grupy rówieśniczej, czy wreszcie na wywiązywanie się z późniejszych ról rodzicielskich i zawodowych. Czy obecność babć i dziadków ma znaczenie? Dzisiejszy świat jest naznaczony pośpiechem. Jest bardzo chaotyczny i wszystko musi dziać się niezwykle szybko. Zarówno matka jak i ojciec doceniają obecność dziadków w życiu dziecka. Ci bowiem żyją bez presji i doskonale wiedzą, jak cieszyć się tym, co tu i teraz. To dobra lekcja dla dzieci. Czy chodzenie do przedszkola wpływa na charakter? Oczywiście, w przedszkolu pojawiają się umiejętności adaptacyjne, które są niezwykle niezbędne, aby móc przetrwać w nowym środowisku. A to zawsze pomaga. Jak na charakter wpływa okres, kiedy byliśmy w brzuchu u mamy? Co się tam może wydarzyć? Życie prenatalne – to eksplozja zmian, okres, którego istotą jest ogromne, nigdy potem niespotykane tempo rozwoju. Nic nie będzie dodane do faktu między zapłodnieniem a momentem śmierci – z wyjątkiem pożywienia, tlenu i czasu. Przychodzimy na świat „gotowi” do jego odbioru. Wszystko, co dzieje się po urodzeniu jest tylko strukturalizacją funkcji w gotowym już organizmie. Jak na charakter dziecka a potem dorosłego wpływają choroby przebyte w dzieciństwie? Jestem przekonana, że choroby przewlekłe mogą mieć ogromy wpływ na kształtowanie się osobowości. Między innymi nowotwór jest takową chorobą i poprzez leczenie każdy pacjent się zmienia, niezależnie, czy jest mały czy duży. Czy charakter może się diametralnie zmienić? Dziecko nieśmiałe w dzieciństwie staje się duszą towarzystwa w liceum i dorosłym życiu? Dziecko kochane wyraża w domowym środowisku wszystkie emocje, od smutku po złość. Takie dziecko w przyszłości nie będzie zależne od emocji czy wydarzeń życiowych, będzie pewne siebie i będzie miało poczucie bezpieczeństwa. Jeżeli mówimy o emocjach, to oznacza, że nasz dom jest bezpieczny, że dzięki niemu wzrastamy w poczuciu własnej wartości. A teraz.... kiedy dom rodzinny jednak nie był dobry. Był w nim alkohol... To wtedy nasza osobowość będzie najprawdopodobniej zależna i wtedy musimy się rozprawić z demonami z przeszłości i wyjść z zaburzających osobowość ról. Aby przetrwać w rodzinie alkoholowej dziecko przyjmuje pewne wzory funkcjonowania – role przystosowawcze, które stanowią tarczę, mechanizm obronny. Funkcjonowanie w obrębie danej roli jest dla dziecka schronieniem, zarówno przed światem zewnętrznym, jak rodziną. Jest to również pewien sposób ukrywania problemu alkoholowego wewnątrz rodziny. Cztery typy ról, charakterystycznych dla dzieci z rodzin alkoholowych, są to role: bohatera rodzinnego, kozła ofiarnego, zagubionego dziecka i maskotki. Istnieje także piąta rola – głównego rozgrywającego, często nazywanego wspólnikiem lub wspomagaczem. Pełni ją osoba najbliżej związana z alkoholikiem, zazwyczaj rodzic niepijący, ale często się zdarza, że szczególną opiekę nad uzależnionym sprawuje najstarsze dziecko, tzw. „dziecko-rodzic”. Dzieci alkoholików nie muszą adaptować się wyłącznie do jednej roli przystosowawczej, ale mogą jednocześnie działać w obrębie kilku ról. Każda z ról niezwykle zaburza osobowość dziecka i te reperkusje są wyczuwane cały czas. A jeśli w domu była przemoc? Domy przemocowe, tak jak alkoholowe bardzo zaburzają osobowość. Pojawiają się zachowania niedostosowane i sztywne, upośledzające funkcjonowanie społeczne, interpersonalne i zawodowe (WHO). Objawem jest także nieufna bądź wroga postawa wobec świata, poczucie pustki, beznadziejności, zagrożenia i wyobcowania. W konsekwencji osoba cierpiąca na tego typu zaburzenie żyje w ciągłym napięciu, jest rozdrażniona, ma poczucie niskiej wartości i niewielki poziom samoakceptacji, czasem wycofuje się z życia społecznego. A gdy w domu był chłód i brak uczuć? Wszystkie z cech matki, które wpływają na rozwój problemów zdrowia psychicznego u dzieci są związane z trudnościami emocjonalnymi oraz w nawiązywaniu relacji. Ich występowanie utrudnia budowę dobrej, dającej poczucie bezpieczeństwa relacji z dzieckiem. Dominująca matka też tak wpływa na nasz charakter? Nadopiekuńczość mieści się w kategorii niezamierzonego krzywdzenia dziecka, jednak przy pogłębionej analizie sytuacji rodzinnej "sprawca" jawi się także jako ofiara zdarzeń życiowych, które w dużej mierze zadecydowały o kształcie jego osobowości. Nadopiekuńczośc jest często dominacją nad dzieckiem. Osobą nadopiekuńczą jest zazwyczaj matka, choć bywają także nadopiekuńczy ojcowie, którzy ten styl wychowawczy wynieśli ze swoich domów. Analizując przyczyny, które mogły kształtować nadopiekuńczą postawę matki, najczęściej ujawnia się: neurotyczną osobowość, trudności prokreacyjne, wcześniejszą utratę dziecka, jedynactwo, zaburzone relacje małżeńskie, utratę partnera, samotne macierzyństwo, skłanianie matki przez męża lub członków rodziny do usunięcia ciąży. Nie można także pominąć przekazów międzygeneracyjnych - mimo że kobiety wychowywane przez nadopiekuńcze matki zwykle negatywnie oceniają ten styl wychowawczy, często powielają go we własnej rodzinie. Jak wygląda dominacja ojca? Mężczyźni bywają inaczej dominujący. Przede wszystkim polega to na nadmiernej kontroli i potrzebie władzy i takowa sytuacja wpływa na nasze poczucie akceptacji samego siebie. Ale nie tylko - wpływa też na poczucie własnej wartości, zarówno u dziecka, jak u osób dorosłych. Co jeszcze mogło ukształtować w nas taki, a nie inny charakter? Wczesna śmierć rodzica, wypadek, śmierć rodzeństwa, depresja mamy lub taty, pracoholizm, wielodzietność, pustka, samotność, odrzucenie od dzieci i od dorosłych. Jak w dorosłym życiu możemy walczyć z nabytymi schematami i rolami wyniesionymi z domu? Zauważyć je, przyjąć, zaakceptować, uświadomić sobie stąd je posiadamy i zacząć nad nimi terapeutycznie pracować, zastępując wyuczone wzorce innymi, które będą w zgodzie z nami i które będą dobre dla naszego rozwoju. Czyli każdego dnia możemy poprawiać swój charakter... Tak. Każdego dnia możemy zwracać świadomie uwagę na to, jacy jesteśmy i na bieżąco reagować na wszystkie emocje, które wyrażamy. To sprawi, że będziemy pełniej sobą. To nasza szansa na spełnienie i rozwój. Marlena Kazoń - psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny. Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne realizowane przez MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2009 r. prowadzi psychoterapię indywidualną, rodzinną oraz psychoterapię par i małżeństw. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości. Prywatnie jest żoną ciekawego mężczyzny i mamą Kostka i Klementyny.
Zazdrość w związku. Jak sobie z nią radzić?
Czym jest zazdrość? Czy potrzebą zauważenia, docenienia? A może lękowym pragnieniem zaspokojenia, abyśmy byli ze sobą jeszcze mocniej, mieli partnera więcej? Czy dodaje związkowi odrobinę pieprzu czy raczej zamęcza miłość? Opowiada psychoterapeutka Marlena Kazoń.
Agnieszka Prokopowicz/ELLE: Mówi się, że odrobina zazdrości podgrzewa uczucia i ubarwia życie… Marlena Kazoń: Lecz co to znaczy odrobina? Jak tę odrobinę wymierzyć, ile to jest? Nadmiar zazdrości potrafi zaburzyć miłość, odebrać przyjaciół, wpędzić w kompleksy, nawet wywołać nerwicę. Nerwicę? Często zazdrość jest powodem nerwicy natręctw. Pojawiają się natrętne myśli, że nasz partner ma kogoś innego, pożąda kogoś innego, pisze z kimś innym, czyli zawsze KTOŚ inny ważniejszy niż MY... Zazdrość jest też związana z niestabilnym poczuciem własnej wartości. Moim zdaniem, im bardziej ktoś jest skłonny do zazdrości, tym niżej ceni samego siebie. Co robić, gdy to niezbyt miłe uczucie pojawia się w związku? Zazdrość objawia się bardzo często, gdy czujemy się niestabilnie, gdy coś nieoczekiwanie się w naszym życiu zmienia. Wiąże się z potrzebą zauważenia, pragnieniem kontaktu, nadzieją na lepsze, drzwiami do zmiany, oknem na inne perspektywy niż do tej pory. Gdy nie rozmawiamy o zazdrości zaburza nasz cały świat. Ponieważ wtedy w związku pojawiają się kłótnie na kanwie niezaspokojonych potrzeb i zazdrości. Ważne, abyśmy byli w stanie komunikować wszystkie te trudne uczucia swojemu partnerowi i abyśmy pamiętali, że w zazdrości nie chodzi o relację, a nie rację. Z jakich powodów pary najczęściej czują zazdrość? Ludzie najczęściej czują zazdrość z powodu niespełniania swoich potrzeb, braku komunikacji lub zaburzonej komunikacji. Przyczyną stają się niewypowiedziane oczekiwania, gdzie druga strona musi się domyśleć, o co chodzi. Wtedy bardzo często partnerzy zaczynają ze sobą walczyć, widzą, że ktoś inny jest przez naszego partnera lepiej traktowany i zaczynamy niszczyć go, złościć się. To wszystko, by móc uzyskać swój sukces, czyli obronić siebie i swoją twarz, często swoją godność. To rodzi bardzo często związek dysproporcjonalny, gdzie jedna ze stron dominuje i ona decyduje o różnych rzeczach w związku. Druga strona czuje się zazdrosna, zależna, i w takiej relacji bardzo łatwo o kłótnie i zaburzenia więzi, które bardzo często doprowadzają do kryzysów. Istnieją związki, w których nie ma zazdrości? Nie znam pary, która nie jest zazdrosna o siebie i która się nie kłóci. Zazdrość wpływa na potrzebę zmiany, ponieważ w kłótni mamy odwagę wykrzyczeć, co nam pasuje, a co nie. Brak zazdrości jest tylko wtedy, jeśli ludzie nie dążą do rozwoju i zmiany w związku, akceptują w nim wszystko. Co może zmienić taki martwy związek? Czas i świat. Każdy z nas się zmienia i w każdym związku pojawia się zazdrość o kolegów i koleżanki, o nowe miejsce pracy. Nie można przeżyć wspólnie życia bez konfliktów. Milczenie nie jest w związku złotem lecz tłumieniem siebie. Wzmacnia utrzymywanie relacji w stagnacji, a związek musi żyć i przeżywać wszystkie emocje i stany emocjonalne, aby relacja partnerska mogła wzrastać. Ważne, żeby mieć odwagę wyrażać siebie, zawsze i wszędzie, a przede wszystkim w związku. Ważne, aby otwarcie mówić o tym, co czujemy i dlaczego z relacji z innymi kobietami, czy mężczyznami się tak a nie inaczej zachowujemy. Co zrobić, gdy w związku z zazdrością pojawiają się kłótnie w relacji? Kłótnie mogą być dobre - jeśli odbywają się w szacunku do tej drugiej osoby, z opanowanymi emocjami a jednocześnie z odwagę żeby mówić o swoich niezaspokojonych potrzebach. Mówić od razu, gdy nas coś dotyka, żeby nie wyrażać emocji nagromadzonych miesiącami czy latami. Warto starać się na bieżąco być blisko siebie i tłumaczyć, co nam odpowiada, a co nie. Mówić o swoich uczuciach, a nie uczuciach partnera, ponieważ uczuć partnera nie znamy, może nam się tylko wydawać, co on w danej chwili czuje. Często pacjenci, w szczególności kobiety, mówią mi "on na inne patrzy lepiej niż na mnie”. Wtedy zawsze pytam ich: Skoro na ciebie tak kiedyś patrzył, to dlaczego już nie patrzy, o czym nie rozmawiacie ze sobą, że on już tak na Ciebie nie patrzy? Czyli jednak przyznać się partnerowi, że czujemy się zazdrosne? Koniecznie! Moi pacjenci często mówią: „Nie mogę jej tego powiedzieć, bo przestanie mnie kochać”, „nie mogę mu tego wyznać, bo odejdzie”, „nie powiem o tym, bo to pogorszy sprawę” - jest to myślenie z pozycji zazdrości i lęku. W myśleniu tym jest bardzo dużo cierpienia, niezrozumienia i braku akceptacji. Zasada jest taka: jeśli coś nam nie odpowiada, zawsze na to reagujemy, dopytujemy. Czym jest zazdrość o pracę, a czym o drugą osobę? Zazdrość o pracę czy o drugą osobę jest tak samo niszcząca i mówi o poczuciu mniejszej ważności. Bierze się z niskiego poczucia własnej wartości. Ma na nie wpływ rodzinny dom i wychowanie, okazywanie emocji, mówienie o tym, z czym jest trudno powiedzieć. Zazdrośni partnerzy często bojkotują siebie nawzajem, bo taki mają wzorzec bycia w relacji i w związku. Taki obraz związku widzieli w relacji i teraz świadomie lub nieświadomie odtwarzają go. Nasze "emocjonalne DNA”, czyli model bycia w relacji, jest niezwykle ważny w związkach. Często przenosimy do związku to, jak zachowywali się względem siebie nasi rodzice i na poziomie nieświadomym odtwarzamy ten sam schemat działania, co oni. Gdy uświadomimy sobie, że partner, to nie jest nasz ojciec i nie musimy się jego bać, że odejdzie do innej, a nasza partnerka to nie jest nasza mama i nie musimy żyć z nią w dystansie, albo być cały czas o nią zazdrośni, wtedy tak naprawdę możemy sobie zacząć jakoś ze sobą w związku radzić. Wolni od wzorców rodziców, lecz świadomi ich, aby nie przekazywać ich dalej, w swoim związku i swojej rodzinie. Czym jest PING-PONG w zazdrości? To nic innego, jak walka sprawcy z ofiarą, aby nie być przegranym i nie zostać w roli ofiary. Aby nie pozwolić się pokonać. Ważne, żeby w zazdrości widzieć drugiego człowieka, który na nas patrzy i którego sobie wybraliśmy do wspólnego życia. W tym ping pongu widzieć i czuć, że drugi człowiek to nie gracz w grze o zwycięstwo. Chcieliśmy mieć związek na długi dystans, maraton, i należy na tym długim dystansie nauczyć się biec ze sobą i obok siebie, a nie przed lub za sobą. Zazdrość bywa zdrowa? Nie zawsze. Można ją podzielić na zdrową i niezdrową (W. Dryden. 2002). Uczucia zdrowej zazdrości powstają w obliczu wystąpienia realnego zagrożenia ze strony osoby trzeciej, dla jakości i trwałości relacji z partnerem, gdzie mamy oczywiste i niepodważalne dowody niebezpieczne dla stałości związku. Na przykład widzę, że mąż zauroczył się w młodej sprzedawczyni win z pobliskiego sklepu, widzę z okna jak się z nią całuje… Tak. Natomiast zazdrość niezdrowa występuje wtedy, gdy owo zagrożenie jest wynikiem irracjonalnych przekonań i błędnej interpretacji, czyli opiera się głównie na wyobrażeniach i fantazjach o niebezpieczeństwach zdrady emocjonalnej czy seksualnej. Nie widziałam go z okna, ale wraca ostatnio później a ja zaczynam fantazjować? Tak. Ale uwaga… Na rodzaj odczuwanej zazdrości wpływa nasza historia. Ktoś nas już kiedyś na przykład zdradził… W związku z tym możemy być w jednej z dwóch grup. Możemy odczuwać niezdrową zazdrość, albo – szczególnie w sytuacji kryzysu związku – przeżywać zdrową zazdrość. Według obserwacji moich pacjentów żadna z płci nie jest bardziej skłonna do zazdrości, chociaż każda inaczej jej doświadcza. Kobiety udają zazwyczaj obojętność i są zdystansowane, aby całkowicie nie odrzucić niewiernego partnera. Natomiast zazdrośni mężczyźni częściej porzucają ukochaną, co może wskazywać na to, iż bardziej im zależy na zachowaniu twarzy i poczuciu własnej godności i męskości. Zazdrość najczęściej pojawia się u osób, które czują się niedowartościowane, niepewne i zależne od drugiej strony i mają bardzo niskie poczucie własnej wartości. Zobacz też: Wolny związek – na czym polega? Jakie są wady i zalety otwartej relacji >> Zazdrość jest wpisana w związek? Tak. Pożądanie seksualne i miłość z jednej strony a zazdrość i złość z drugiej. Warto pamiętać, że zdolność do zachowania pewnej równowagi między nimi jest ważnym czynnikiem, który wskazuje na dojrzałość partnerów i jednocześnie sprzyja trwałości relacji. Może w takim razie zamiast denerwować się w sytuacji, kiedy inna osoba zauważa atrakcyjność naszego partnera, spróbujmy cieszyć się tym, że nasz ukochany jest kimś wyjątkowym, skoro przyciąga uwagę innych. Cieszyć się tym, że pomimo dużego zainteresowania otoczenia wybrał właśnie nas. Czy naprawdę wolelibyśmy, aby nikt nie zauważył, jak piękna jest kobieta, z którą żyjemy, czy jak niesamowity uśmiech ma mężczyzna naszego życia? Przecież właśnie wtedy nasza pycha jest zaspokojona, a duma nas rozpiera, gdy możemy powiedzieć, że osoba, która tak fascynuje innych, jest właśnie ze mną. Tak myślą ci, którzy kochają siebie. Ci pozostali odczuwają zazdrość to uczucie niezadowolenia, które objawia się niepokojem i lękiem przed utratą partnera. Rzadko kto potrafi cieszyć się z atrakcyjności partnera, to wymaga bardzo dużo dojrzałości emocjonalnej i dystansu zarówno do samego siebie, jak i do niego. Zazdrość nieuzasadniona męczy tak bardzo, że czasem trzeba odejść, uciec od zazdrośnika. Pamiętajmy, że zazdrość może zniszczyć każde, nawet najwspanialsze uczucie. Wpływa negatywnie nie tylko na partnerów, ale także na dzieci. Dlatego jeśli nie masz twardych i niepodważalnych dowodów na niewierność partnera, powinnaś starać się walczyć ze swoją zazdrością, która często jest nerwicą natrętnych negatywnych myśli. Zaufanie nad którym pracujemy często cały czas bycia w związku jest podstawą każdej relacji damsko-męskiej i bez zaufania nie można zbudować trwałej więzi opartej na miłości, akceptacji i wzajemnym spełnianiu potrzeb. Bycie razem blisko to wyzwanie i ogromna potrzeba każdego z Nas, warto dać sobie szansę na dobry związek i budować go w zgodzie z sobą każdego dnia. Marlena Kazoń - psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny. Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne realizowane przez MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2009 r. prowadzi psychoterapię indywidualną, rodzinną oraz psychoterapię par i małżeństw. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości. Prywatnie jest żoną ciekawego mężczyzny i mamą Kostka i Klementyny.
10 powodów, dla których pokochasz wakacyjne ELLE
Idealny numer na całe lato! Moda przyszłości, trendy na upały, najpiękniejsze sukienki, opalanie bez słońca, lekcja muzyki i aktywistka Jane Goodall. Jest co polubić. A w dodatku, tym numerem możesz podzielić się ze swoimi ulubionymi mężczyznami, bo na łamach ELLE gości w te wakacje ELLE MAN.
1. Tego lata miksujemy kolory, nosimy spodnie ¾, nie boimy się kontrastów, szalejemy z butami, do okularów dopinamy łańcuszki, szlafroków nie zdejmujemy przez cały dzień, a szorty nosimy na kilka sposobów: klasycznie, sportowo, w stylu safari lub boho. 2. Giorgio Armani – projektant, który zawsze stawiał na klasykę i jakość dziś jest wielką inspiracją dla świata mody. 3. Dokąd zmierza branża mody? Jak będziemy robić zakupy? Czy w przymierzalniach będą czekały kosmiczne awatary? Przyszłość dzieje się właśnie na naszych oczach. 4. O tym, czym dla kobiety jest sukienka opowiadają: Bogna Sworowska, Vasina, Justyna Chrabelska, Harel, Joanna Horodyńska, Karolina Kuklińska. 5. W pięknych sesjach mody odpływamy w marynistyczne żeglugi, chanelowskie wzory i obłędne, kobiece sukienki. 6. O tym, jak muzyka zmienia świat i jak wpłynęła na ich życie mówią: Daria Zawiałow, Mela Koteluk, Barbara Wrońska, Kasia Sienkiewicz, Urszula Dudziak, Natalia Grosiak, Karolina Czarnecka, Bovska i Reni Jusis. 7. Aktywistka Jane Goodall uważa, że lockdown jest dla nas szansą. Zobaczyliśmy siebie w nowym świetle, jako wspólnotę i to właśnie może dać nam siłę, by zmieniać świat na lepsze. 8. Uroda: dajemy się delikatnie smagać słońcu, rozpływamy się w kojących zapachach, medytujemy, odpoczywamy… 9. Wakacyjny horoskop na całe lato. 10. ELLE zaprasza w tym wydaniu redakcję ELLE MANA. W specjalnym, męskim dodatku Sebastian Fabijański w szczerej rozmowie o cierpieniu, które przekuł w muzykę, Mariusz Przybylski o długiej drodze do sukcesu i Robert Pattinson o problemach ze snem i tańcem.
Zdarzyło wam się tak pokłócić z facetem, że potem już nigdy nie było tak samo? Że padły słowa, po których trudno jest dalej kochać? Typowe. Nikt nie uczył nas czym jest konflikt, o co w nim chodzi i jak się kłócić, by się dalej kochać. A taka wiedza to prosta droga do udanego związku. Ideałów nie ma, sprzeczki będą, ale zobacz jak uniknąć rozstań, dramatów i utraty miłości. Jak się mądrze kłócić i jak odpowiadać na zaczepki podpowiada psychoterapeutka par Marlena Kazoń.
Agnieszka Prokopowicz / ELLE: Czym jest kłótnia dla związku? Marlena Kazoń: Kłótnia jest potrzebą zauważenia, pragnieniem kontaktu, nadzieją na lepsze. Sprzeczka jest drzwiami do zmiany, jest oknem na inne perspektywy, niż do tej pory, jest szansą dla dwojga na bliskość, na relację, na inny start bycia razem i inne trwanie w bliskości... Funkcje kłótni bywają różne, lecz jedna jest najważniejsza - kłótnia to okno na świat, ku zmianom i ku bliskości, jeżeli w kłótni chodzi o relację, a nie o rację... Dlatego kłóćmy się w bliskości i dla bliskości, w związku i o związek, w lęku i w pragnieniu zmiany, w potrzebie i w oczekiwaniu, w miłości i poszanowaniu. Nie bójmy się siebie w kłótni i pomyślmy sobie: to Ten sam mój mąż, partner, chłopak, którego kocham i z którym chcę żyć lepiej i bliżej i dlatego się kłócę.… Jak się kłócić w związku, by nie przekroczyć granicy, za którą kończy się miłość? Ważne, aby w kłótniach nie przekraczać własnych granic wrażliwości i empatii. Ważne, aby nie ranić się słowami, które mogą pozbawić naszego partnera szacunku. Szacunek w relacji jest czymś nadrzędnym, każdemu z Nas należy się szacunek i jest on niezbędny do stworzenia partnerskiej relacji, gdzie para szanując się wzrasta i rozwija się, a nie walczy o rację... W związku niezbędna jest relacja, a nie racja… Dlaczego ludzie się kłócą? Ludzie kłócą się z wielu powodów, najczęściej z powodu niespełniania własnych potrzeb, braku komunikacji, lub zaburzonej komunikacji. Także z powodu niewypowiedzianych oczekiwań, gdzie druga strona musi się domyśleć, o co chodzi pierwszej. Partnerzy zaczynają ze sobą walczyć i niszczyć się, aby móc uzyskać swój sukces, czyli obronić siebie, jak własną „niepodległość". To niestety rodzi związek dysproporcjonalny, gdzie jedna ze stron dominuje, a druga jest zależna...i w takiej relacji bardzo łatwo o kłótnie i zaburzenia więzi, które najczęściej doprowadzają do kryzysów. Czemu jedni kłócą się non stop, inni lubią przemilczeć a trzeci po prostu się dogadują? Nie znam pary, która się nie kłóci, choć często bywa tak, że ludzie nie dążą do rozwoju i zmiany w związku, dlatego akceptują wszystko od początku... Tylko, że każdy z nas się zmienia… Czy można być ze sobą blisko i nie doprowadzać do różnorodnych spięć...? Czy to jest możliwe? Moim zdaniem nie. W każdej „żywej" relacji zdarzają się kłótnie i napięcia. Ważne, abyśmy o tym mówili, a nie milczeli, ponieważ milczenie w związku to stagnacja bez rozwoju... Milczenie nie jest złotem w związku, lecz bardzo często tłumieniem siebie... Ważne, aby móc i mieć odwagę wyrażać siebie, zawsze i wszędzie, a przede wszystkim w związku, gdzie się kochamy i chcemy być blisko, coraz bliżej siebie indywidualnie i siebie nawzajem… Ale jednak kłótnie bywają przykre. Jak odpowiadać na ataki partnera? Ważne, aby zawsze odpowiadać, nie chować się w lęku przed odrzuceniem, nie zatrzymywać się w swoich fantazjach, typu: nie mogę mu tego powiedzieć, bo przestanie mnie kochać, nie mogę mu tego wyznać, bo odejdzie... Wtedy działamy z pozycji lęku, a w pozycji lęku jest dużo cierpienia, niezrozumienia i braku akceptacji. Ważne, aby ta reakcja była oszczędzająca Nasze emocje i ważne, abyśmy byli blisko siebie, gdy już wychodzimy z atakowania siebie nawzajem... Czyli obrona, komunikacja i powrót do bliskości. W kłótniach często zderzamy się z atakiem, nieuzasadnionymi oskarżeniami. Jak na nie odpowiadać, kiedy zalewa nas fala złości? Ważne, abyśmy na każde uzasadnione, czy nieuzasadnione oskarżenia odpowiadali, aby nie przemilczeć żadnej z tych sytuacji, tylko dać sobie prawo do wyrażenia własnego zdania i własnych emocji. Dopiero wtedy będziemy zauważeni, usłyszeni, zrozumieni. Ale kiedy nasz partner zarzuca nam zdradę. Komentuje, że zdradzamy go, bo piszemy na Messengerze z kolegą z pracy czy z uczelni o zupełnie neutralnych sprawach? Możemy powiedzieć tak: Widzę, że boisz się, że mogłabym zdradzić Cię z moim kolegą z pracy... Nie, to niemożliwe, mój kolega jest tylko i wyłącznie moim kolegą. Nic nas nie łączy. Jesteśmy tylko znajomymi z pracy... Co mogę dla Ciebie zrobić, abyś się czuł lepiej traktowany i bardziej szanowany w naszej relacji....Abyś nie myślał, że Cię zdradzam, abyś czuł się bezpieczniej, ze mną i przy mnie? Czasem kłócimy o wieczorne wyjścia z koleżankami. O ile jest ich bardzo dużo, rozumiem. Kiedy jednak zdarzają się od czasu do czasu a słyszymy od partnera, że go porzucamy idąc na spotkania, to co możemy odpowiedzieć? Kochanie, ja nie idę na spotkanie towarzyskie z mężczyznami, tylko na babskie pogaduchy... Jesteś dla mnie bardzo ważny, lecz czasami potrzebuję spotkać się z koleżankami, pobyć z nimi i pogadać o babskich sprawach... To nie znaczy, że z nimi wolę, lecz to znaczy, że dla mnie koleżeńska, czy kobieca bliskość jest również ważna... Proszę zrozum to. Co mogę zrobić, abyś poczuł i zrozumiał, że dla mnie jest to ważne i potrzebne? A kiedy partner złości się, że wspominamy w towarzystwie naszego byłego (bez zachwytów, same fakty)? Odpowiedzmy tak: Dla mnie Piotr to już przeszłość, nic dla mnie nie znaczy. To, co między nami było, dawno się skończyło i teraz jestem z Tobą... Nie masz się czego bać, ani ON, ani ŻADEN inny Tobie nie zagraża. Jesteś tylko ty. Lecz każdy z Nas ma przeszłość, w której były zarówno blaski, jak i cienie i chciałabym, abyś moją przeszłość uszanował, tak jak ja Twoją szanuję. A jeśli nasz partner zarzuca nam pracoholizm i docina, że za dużo pracujemy? Można odpowiedzieć, że praca jest zapewnianiem naszej rodzinie poczucia bezpieczeństwa, dlatego pracujemy tak dużo... Warto jednak wtedy zapytać: Czy czujesz, że zaniedbuję cię? Jeżeli tak, to co chciałbyś w ramach rekompensaty, jakie masz marzenia? Co mogę dla Ciebie zrobić, abyś był zadowolony? Co byłoby ważne dla Ciebie, abyś nie czuł się zaniedbany? Z drugiej strony, niektóre z nas słyszą, że pracują za mało… Można wtedy zapytać: "Dlaczego masz do mnie żal, że za mało pracuję? Przecież nie brakuje nam pieniędzy, jestem w stanie Ci pomóc, jestem w stanie sobie poradzić, aby być bliżej Ciebie i nie musieć pracować po 10 czy 12h dziennie... Doceń proszę, że mamy więcej czasu i że możemy być blisko, coraz bliżej i że jesteśmy w stanie być razem".… Kłótnie są także po to, by powiedzieć sobie bolesne przemyślenia… Bo często w zarzutach partnera jednak tkwi ziarno prawdy… Oczywiście, że tak... Nasz partner mówi ze swojego punktu widzenia, a jego punkt widzenia jest zawsze tak samo istotny, jak i Nasz. W związku zawsze dwie osoby są odpowiedzialne za szczęście i nieszczęście, za sukces i porażkę, za radość i cierpienie, za upadek i wzrost, tak jak i zdradę i bliskość, dlatego ważne, abyśmy się wspierali w kłótniach i słyszeli siebie nawzajem. Aby każdy z Nas miał szansę być po kłótni znowu blisko i cieszyć się z siebie… Czy zarzuty partnera zwykle oznaczają, że nie spełniamy jego potrzeb? Zazwyczaj tak, wielu ludzi nie potrafi się komunikować wprost. Nie potrafią powiedzieć czego pragną, czego im trzeba. Czasem mają względem Nas oczekiwania, o których my nic nie wiemy i nie potrafimy im pomóc… Czasami partnerzy tak bardzo boją się i bliskości i oddalenia, że cały czas bojkotują siebie nawzajem, ponieważ taki mają wzorzec bycia w relacji i w związku. Taki obraz związku widzieli w relacji rodziców. Często mówi się, że podczas kłótni jesteśmy my – ja i on, ale też nasze matki i nasi ojcowie.. Nasze „emocjonalne DNA" czyli model bycia w relacji jest niezwykle ważne w związkach, ponieważ najczęściej przenosimy do związku to, jak zachowywali się względem siebie Nasi rodzice i na poziomie nieświadomym odtwarzamy ten sam schemat działania, co oni... Gdy uświadomimy sobie, że nasz partner, to nie jest ojciec i nie musimy się jego bać, a nasza mama, to nie jest nasza partnerka i nie musimy żyć z nią w dystansie, wtedy stajemy się świadomi, co przenosimy ze związku naszych rodziców do nas samych. Dopiero wtedy możemy sobie zacząć jakoś ze sobą w związku radzić... Wolni od wzorców rodziców, lecz świadomi ich i czujni na nie, aby nie akceptować ich w swoim związku i swojej rodzinie. Jak opanować emocje i nie wylać morza złości? Aby być opanowanym w kłótni, należ nauczyć się (i odważyć się!) mówić do siebie o swoich emocjach. O tym, co nas dotyka i wtedy, gdy dotyka – a nie rok później. Mówić trzeba od razu, by nie wyrażać emocji nagromadzonych dniami, tygodniami, czy miesiącami. I koniecznie mówić o swoich uczuciach, a nie o uczuciach partnera. Uczuć partnera nie znamy. A co zrobić jeśli mimo prób kłótnia stanie się zbyt gorąca? Powiedzieć szczerze partnerowi: „Słuchaj, chyba się zagalopowałam, chyba przekroczyłam Twoje granice” Albo: „To, co mi powiedziałeś, bardzo mnie zabolało, czy możesz mnie nie ranić?” To bardzo ważne słowa budzące ponownie zaufanie i przestrzeń, która jest niezbędna, aby dzięki kłótni coś nowego wypracować i aby kłótnia nie poszła na marne. Dlaczego tak często mamy tendencje do ping ponga "A ty nie wyniosłaś śmieci" "A ty nie zmywasz naczyń"? Tak zwany ping pong w kłótni, to nic innego, jak walka sprawcy z ofiarą, aby nie być przegranym, aby nie zostać w roli ofiary, aby nie pozwolić się pokonać. Ważne, aby w tej potyczce widzieć drugiego człowieka, który na Nas patrzy i którego sobie wybraliśmy na jakąś część życia, bądź na całe życie. Warto w tym ping pongu widzieć i czuć, że ten drugi człowiek, to nie gracz w grze o zwycięstwo, tylko nasz partner. Związek to długi dystans, jak w maratonie i należy w tym długim dystansie nauczyć się biec ze sobą i obok siebie, a nie przed lub za sobą. Jaka jest najzdrowsza reakcja na atak, który nas zabolał lub obraził? Najzdrowszą relacją na atak jest powiedzenie partnerowi, co nam ten atak wyrządził, jaką krzywdę. Najlepiej jest skupić się na emocjach. Z drugiej strony warto skupić się na sobie, aby atak nie był dla nas „spustem" do naszego strzału na partnera, aby atak nie był początkiem prawa "oko za oko, ząb za ząb". Takie zachowania obowiązywały tysiące lat temu, na przykład uwzględniał je Kodeks Hammurabiego. Na szczęście nie obowiązuje on w związku. Możemy zatrzymać atak mówiąc o sobie, swoich uczuciach i emocjach i wtedy dajemy przestrzeń naszemu partnerowi do zobaczenia Nas w pełni emocji a czasem w naszym cierpieniu. W empatycznym związku to właśnie powinno kończyć atak i rozpoczynać dialog, narrację zbliżającą ku rozwiązaniu, ku życiu, ku sensowi bycia razem, a nie ku afektowi przemocy, złości i odrzucenia. Czy warto jakiś czas po kłótni zrobić wspólne podsumowanie - oczekiwań, tego co się stało? Tak oczywiście ważne, aby domknąć kłótnię. Zobaczyć co nam dała? Jakie myślenie, jakie zmiany? Na jakie pytania sobie odpowiedzieliśmy, a na jakie jeszcze nie? A na jakie na ten moment się nie da odpowiedzieć... Ważne, aby Nasze podsumowanie kłótni było jak „powrót do domu", pełnego miłości, szacunku, gdzie są nowe ściany i nowa podłoga, nowe okna i nowe drzwi, lecz oczy mojego ukochanego są takie jak wtedy, gdy go pierwszy raz zobaczyłam… I dla tych oczu, pełnych bliskości i uczuć, warto robić podsumowania kłótni. Jak się godzić? W pogodzeniu tkwi odpuszczenie winy, krzywdy i oczekiwań. W pogodzeniu jest klucz do wejścia na inny poziom w związku, tym poziomem jest bardzo często bliskość. Ważne, aby po kłótni przytulić się do siebie, aby znowu móc poczuć bliskość, aby być ze sobą, móc rozmawiać, odbudować siebie i nie tkwić w pretensjach i w milczeniu. Jaki rodzaj godzenia wybrać, to nieistotne, może być przytulenie, pogłaskanie, pocałowanie się, czy powiedzenie przepraszam, ważne, aby znowu móc być blisko. Marlena Kazoń, psychoterapeuta par i małżeństw, oraz psychoterapeuta rodzinny Ukończyła studia doktoranckie na wydziale psychologii w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, oraz podyplomowe studium psychoterapeutyczne MABOR Centrum Psychologiczno-Medyczne i Centrum Doradztwa i Szkoleń, atestowane przez European Association of Psychotherapy, oraz podyplomowe studia z zakresu psychoonkologii w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. W pracy psychoterapeutycznej integruje metody i techniki różnych szkół terapeutycznych, dobierając je pod względem specyfiki problemów pacjenta oraz jego potrzeb i możliwości. Wierzy w leczący wpływ kontaktu między dwojgiem ludzi, opartego na akceptacji i szacunku oraz w siłę leczącej bliskości.